Toplu İş Hukuku Dersi 1. Ünite Sorularla Öğrenelim

İş Hukukunda Toplu İlişkilerin Yeri ve Toplu İş Hukukunda Temel Kavramlar

  1. İş hukuku hangi konuya ilişkin bir hukuk dalıdır?
    Cevap: İş hukuku, iş sözleşmesine dayalı olarak çalışan ve bu itibarla işçi olarak adlandırılan bağımlı çalışanlarla işverenleri arasındaki iş ilişkilerini düzenleyen hukuk dalıdır.
     
  2. Toplu iş hukuku kaç kısımdan oluşmaktadır?
    Cevap: Toplu iş hukuku başlıca 2 kısımdan oluşmaktadır: • Sendikalar hukuku, • Toplu iş sözleşmesi hukuku
     
  3. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda "kuruluş" kavramı neyi ifade etmektedir?
    Cevap: 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda işçi ve işverenlerin oluşturdukları örgütsel yapıları ifade etmek üzere genel olarak “kuruluş” kavramına yer verilmiştir. Kanunun 2. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde kuruluş kavramının sendika ve konfederasyonları ifade ettiği belirtilmiştir.
     
  4. Sendika nedir?
    Cevap: 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda sendika, işçilerin veya işverenlerin çalışma ilişkilerinde, ortak ekonomik ve sosyal hak ve çıkarlarını korumak ve geliştirmek için en az yedi işçi veya işverenin biraraya gelerek bir işkolunda faaliyette bulunmak üzere oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar olarak tanımlanmıştır.
     
  5. Sendikaya ilişkin temel unsurlar nelerdir?
    Cevap: Sendikaya ilişkin dört temel unsur vardır. Bunlar “amaç”, “asgari kurucu sayısı”, “işkolunda faaliyet” ve “tüzel kişilik” unsurlarıdır. Sendikanın Anayasa’nın sendika kurma hakkının düzenlendiği 51. maddesi ile Kanunun bütünü birlikte değerlendirildiğinde anılan unsurlara “serbestçe kurulabilme”, “birbirlerine ve devlete karşı bağımsızlık” ve “demokratik toplum düzeninin ilkelerine uygunluk” unsurlarının eklenmesi de uygun olur.
     
  6. Sendikaya ilişkin serbestçe kurulabilme ilkesinin anlamı nedir?
    Cevap: Bu ilkeden anlaşılması gereken, sendikalar kurulurken devletin bir katkısının bulunmasına ihtiyaç olmaması, sendikaların sadece kurucularının iradesiyle yaşama geçirilebilmesi, kurulmasında herhangi bir zorunluluk bulunmamasıdır.
     
  7. Sendikanın saflığı ilkesi ne anlama gelmektedir?
    Cevap: İşçiler ile işçi sendika ve konfederasyonlarının Sendikalar Kanununa veya diğer kanunlara göre kurulu işveren kuruluşlarına, işverenler ve işveren kuruluşlarının da işçi sendika ve konfederasyonlarına üye olamamalarıdır.
     
  8. İşveren kime denir?
    Cevap: İş Kanununda göre işveren, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişi ya da tüzel kişiliği bulunmayan kurum ve kuruluşlardır.
     
  9. İşveren vekili kimdir?
    Cevap: Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 2. maddesinde işveren vekili, işveren adına işletmenin bütününü yönetenler şeklinde tanımlanmıştır.İş Kanununda işveren adına hareket eden, işin, işyerinin ve işletmenin yönetiminde her düzeyde görev alanlar işveren vekili kabul edilirken (m.5) Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda işveren vekili kavramı işletmenin bütününü yönetenlerle sınırlanmıştır.
     
  10. İş Kanununa göre iş yeri nasıl tanımlanmıştır?
    Cevap: İş Kanununa göre işyeri, işverence mal ya da hizmet üretmek şeklinde teknik bir amacın gerçekleştirilmesi amacıyla kurulmuş bir iş organizasyonudur. Bu organizasyon bina, makineler, araç-gereç ve ham madde gibi maddi unsurlar ile deneyim, buluşlar, üretim teknikleri, müşteri çevresi gibi maddi olmayan unsurların işçi ile birlikte belirlenen üretim amacına özgülenmesi ile oluşmaktadır. Kuşkusuz ki bu şekilde kurulan organizasyonun az çok bir sürekliliği bulunmalıdır.
     
  11. Bir işyerinin mal ve hizmet üretiminin esas itibariyle yapıldığı yer dışında başka yerleri de kullanması durumunda bunlar tek bir işyeri mi, yoksa bağımsız işyerleri mi sayılır?
    Cevap: Bu soru, İş Kanununda işverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerlerin (işyerine bağlı yerler) işyerinden sayılacağı öngörülerek yanıtlanmaya çalışılmıştır. Bu düzenlemeler dikkate alındığında bir işyerine bağlı yerden söz edilebilmesi için ilk olarak, bu yerler arasında bir hukuki bağlılık bulunması, diğer deyişle aynı işverene ait olması, ikinci olarak söz konusu yerler arasında yapılan işin niteliği yönünden de bağlılık bulunması, diğer bir ifadeyle amaçta birlik bulunması, son olarak da bu yerler arasında işin yönetimi bakımından bağlılık bulunması gerekir. Yönetimde birlik olarak adlandırılabilecek bu son unsur mal ya da hizmet üretimi işlerinin tek elden yönetilmesini ifade eder. Bu üç unsurun da birlikte bulunması durumunda ayrı ayrı işyerlerinden değil esas itibariyle işin yapıldığı yere bağlı yerlerden söz edilir ve bu yerlerin hepsi tek bir işyeri oluşturur. İş Kanununda örnek olarak sayılan dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve meslekî eğitim ve avlu gibi diğer eklentiler ile araçların da işyerinden sayılacağı ayrıca belirtilmiştir.
     
  12. Toplu iş sözleşmesi özerkliği ne demektir?
    Cevap: Anayasa’nın 53. maddesine göre, işçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler. Bu şekilde işçi ve işverenlere tanınan çalışma koşullarını serbestçe belirleme hak ve yetkisine toplu iş sözleşmesi özerkliği adı verilmektedir.
     
  13. Toplu iş sözleşmesinin kendine özgü bir özel hukuk sözleşmesi kabul edilmesinin sebebi nedir?
    Cevap: Toplu iş sözleşmesi Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 2. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde tanımlanmıştır. Buna göre toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hususları düzenlemek üzere işçi sendikası ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren arasında yapılan sözleşmedir. Kanunun 33. maddesinin birinci fıkrasında da toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine  ilişkin hükümleri içerir hükmüne yer verilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasındaysa, toplu iş sözleşmesinin, tarafların karşılıklı hak ve borçları ile sözleşmenin uygulanması ve denetimini ve uyuşmazlıkların çözümü için başvurulacak yolları düzenleyen hükümleri de içerebileceği öngörülmüştür. Bu düzenlemelerden toplu iş sözleşmesinin esas itibariyle kolektif bir norm sözleşmesi olduğu, ancak tarafları arasında borçlar hukuku sözleşmesi niteliği taşıyan hükümler de içerebileceği sonucuna varılmaktadır. Kolektif norm sözleşmeleri iş sözleşmelerine doğrudan doğruya ve emredici olarak etki eder. Anılan niteliği nedeniyle toplu iş sözleşmesi kendine özgü bir özel hukuk sözleşmesi niteliği taşır.
     
  14. Toplu iş sözleşmesi nedir?
    Cevap: İş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hususları düzenlemek üzere işçi sendikası ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren arasında yapılan sözleşmedir.
     
  15. Toplu iş sözleşmesi yapmaya hakkı olanlar bakımından Anayasa’da işçi terimi kullanılmışsa da, kanunda toplu iş sözleşmesi yapma ehliyetinin sadece işçi sendikasına tanındığı görülmektedir. Bu konuya ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı ne yöndedir?
    Cevap: Anayasa Mahkemesi’nce karara bağlandığı üzere bu şekilde anayasal bir hakkın daraltılmadığı, Anayasa’daki işçi teriminden anlaşılması gerekenin örgütlü işçi topluluğu olduğu, bu itibarla toplu sözleşme bağıtlama yetkisinin işçi sendikalarına tanınmasının Anayasa’ya aykırı olmadığı kabul edilmektedir.
     
  16. Konfederasyon nedir?
    Cevap: Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 2. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde konfederasyon, değişik işkollarında en az beş sendikanın biraraya gelerek meydana getirdikleri tüzel kişiliğe sahip kuruluş şeklinde tanımlanmıştır.
     
  17. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde faaliyet gösteren işçi ve işveren kuruluşları da Türkiye’de kurulu konfederasyonlara üye olabilirler mi?
    Cevap: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde faaliyet gösteren işçi ve işveren kuruluşları da Türkiye’de kurulu konfederasyonlara üye olabilirler.
     
  18. Meslek ve işyeri esasına göre sendikalaşma ne demektir?
    Cevap: Meslek veya işyeri esasına göre sendikalaşma, aynı meslekten olanların ya da aynı işyerinde çalışanların çalışma koşullarının iyileştirilmesi amacıyla örgütlenmeleri sonucu ortaya çıkan yatay örgütlenme türlerini oluşturmaktadır.
     
  19. Kaç tür sendikal örgütlenme vardır?
    Cevap: Tarihsel süreçte sendikal örgütlenme, meslek, işyeri ve iş kolu (endüstri) esasına göre sendikalaşma olmak üzere başlıca üç gruba ayrılmıştır.
     
  20. İş kolu esasına göre sendikalaşma ne demektir?
    Cevap: İşkolu esasına göre sendikalaşma, benzer ya da birbirine yakın faaliyet gruplarında menfaatleri ve çalışma yaşamında karşılaştıkları riskleri ve sorunları ortak olan işçilerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi amacıyla örgütlenmeleri sonucu ortaya çıkan dikey örgütlenme modelidir.
     
  21. Sarı sendika ne demektir?
    Cevap: Güçlü işverenler karşısında sendika özgürlüğünün korunamadığı, işveren güdümündeki sendikalara sarı sendika denir.
     
  22. Grev ne demektir?
    Cevap: Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 58. maddesinin birinci fıkrasında grev genel olarak, işçilerin, topluca çalışmamak suretiyle işyerinde faaliyeti durdurmak veya işin niteliğine göre önemli ölçüde aksatmak amacıyla, aralarında anlaşarak veya bir kuruluşun aynı amaçla topluca çalışmamaları için verdiği karara uyarak işi bırakmaları şeklinde tanımlanmıştır.
     
  23. Kanuni grev ne demektir?
    Cevap: Kanuni grev, toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde, işçilerin ekonomik ve sosyal durumları ile çalışma şartlarını korumak veya düzeltmek amacıyla, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümlerine uygun olarak yapılan grevdir.
     
  24. Lokavt ne demektir?
    Cevap: Lokavt, işyerinde faaliyetin tamamen durmasına sebep olacak tarzda, işveren veya işveren vekili tarafından kendi kararıyla veya bir kuruluşun verdiği karara uyarak işçilerin topluca işten uzaklaştırılmasıdır.
     
  25. Kanuni lokavt ne demektir?
    Cevap: Kanuni lokavt, toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması ve işçi sendikası tarafından grev kararı alınması halinde Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümlerine uygun olarak yapılan lokavttır.

Sıra-(Soruid) 1-(1067843) 2-(1067873) 3-(1067909) 4-(1067894) 5-(1067923) 6-(1067949) 7-(1067993) 8-(1068000) 9-(1068010) 10-(1068773) 11-(1068793) 12-(1068805) 13-(1068902) 14-(1068911)

15-(1068943) 16-(1068952) 17-(1068994) 18-(1069028) 19-(1069058) 20-(1069072) 21-(1069089) 22-(1069113) 23-(1069136) 24-(1069172) 25-(1069187)

Yaz Okulu Kayıt ve Ders Seçme
28 Haziran 2021 Pazartesi