Örgütsel Davranış Dersi 4. Ünite Sorularla Öğrenelim

Örgüt Kültürü

1. Soru

Örgüt kültürü kavramı nasıl açıklanmaktadır?

Cevap

Örgüt kültürünün bazı tanımları;
• “Burada işler böyle yürür” diye tanımlanan her şey,
• Bir örgüt içinde oluşmuş, paylaşılan inançlar, değerler ve alışılagelmiş davranış kalıpları,
• Bir örgütteki insanların, çevresel koşullara uyumu ve içsel bütünleşmeyi sağlamak üzere yarattıkları, geliştirdikleri ve geçerli olduğu anlaşıldığında da yeni üyelere aktardıkları değer ve davranış biçimleri,
• Bir toplumda, grup ya da örgütte paylaşılan tutum, davranış, alışkanlık, ilkeler ve benzeri mantıksal ve duygusal özelliklerin tümü,
• İnsan ve çevresiyle ilgili her şey,
•İnsanların dünyaya bakış açısını, olayları ve bireyleri algılama biçimini belirleyen örgütsel olgu şeklinde sıralanabilir.


2. Soru

Örgüt kültürü tanımlarındaki ortak yönler nelerdir?

Cevap

Örgüt kültürü ile ilgili yapılmış birçok tanım bulunmaktadır. Bu tanımlar birlikte incelendiğinde bazı ortak yönlerinin olduğu görülmektedir. Tüm tanımlardaki ortak yönler;
1. Bireylerin nasıl davranacağı konusunda bilgi veren ve paylaşılan değerler
bütünü olması,
2. Asıl olması itibarıyla bireylerce sorgulanmadan kabul edilen ve bütün davranışları şekillendiren yazılı olmayan değerler olması,
3. Zaman içinde karşılaşılan örgütsel varlık sorunlarına bulunan çözümlerden ve bunlara ilişkin genel kabullerden temellenmesi ve
4. Değerlerin iletimi ve paylaşımında kullanılan semboller, bunlara yüklenen
anlamlar, hikâyeler ve geçmiş olaylar gibi yolların olmasıdır.


3. Soru

Örgüt kültürüne ilişkin ortak varsayımlar nelerdir?

Cevap

Örgüt kültürüne ilişkin beş ortak varsayımdan söz edilebilir. Bunlar, örgüt kültürünün her örgütte olması, her örgüt kültürünün diğerlerine göre tek ve benzersiz olması, örgüt kültürünün sosyal olarak inşa edilmesi, örgüt kültürünün örgüt üyelerinin olay ve sembollere anlam yüklemesini sağlaması, örgüt kültürünün örgütsel davranışa yol gösteren güçlü bir araç olması şeklinde sıralanabilir.


4. Soru

Örgüt kültürünün unsurları nelerdir?

Cevap

Kültürün ögeleri farklı araştırmacılar tarafından farklı şekillerde ortaya konulmuştur. Bu bağlamda, maddi ögeler-manevi ögeler, nesnel ögeler-öznel ögeler, görünür ögeler-görünmez ögeler şeklindeki sınıf­lamalardan söz edilebilir.


5. Soru

Örgüt kültürünün gözle görülen unsurları nelerdir?

Cevap

Örgüt kültürünün gözle görünen boyutu semboller, sloganlar, törenler, özel giysiler ve benzeri somut unsurları içerir. Bunların bireyler tarafından algılanması kullanımı ile mümkündür. Bir organizasyonun üyesi olan herkes bir anlamda zorunlu olarak bu unsurları benimser ve uygular.


6. Soru

Örgüt kültürünün gözle görülmeyen unsurları nelerdir?

Cevap

Örgüt kültürünün bireyler tarafından anlaşılması ve algılanması güç olan boyutu gözle görülemeyen unsurları kapsar. Değerler, olaylara ve insanlara yaklaşım, yönetim anlayışı ve benzeri konular bu unsurlardandır ve bireylerce öğrenilmesi, güç ve uzun bir süreç gerektirir.


7. Soru

Örgüt kültürü tipleri nelerdir?

Cevap

Temel değerlerin yaygın ve derinlemesine benimsenmesine bağlı olarak üç tip kültürden bahsedilebilir:
1. Güçlü-İşlevsel Kültür,
2. Güçlü-İşlevsel Olmayan Kültür ve
3. Zayıf Kültür


8. Soru

Kültürün bir üyesi olan semboller ve davranışlar nelerdir?

Cevap

Semboller ve davranışlar, örgüt kültürünün birinci düzeyini oluşturmakta ve kültür olgusunun dışarıdan gözlenebilen, dışa yansıyan unsurlarını ifade etmektedir. Kültürün bu ögesi, sözel-davranışsal ve fiziksel olarak ikiye ayrılabilir. Sözel-davranışsal semboller olarak; toplum içinde insanların anlaşmasında temel iletişim ve anlaşma aracı olarak görülen dil, toplumsal geçmiş ile bağlantı kurulmasında etkili olan hikâyeler, efsaneler, kahramanlar, davranışsal semboller içinde önemli yer tutan törenler sayılabilir. Fiziksel semboller ise gözle görülen, toplum için özel anlamlar taşıyan eşya, araç, etiket, amblem, rozet, afiş gibi nesneleri ifade etmektedir.


9. Soru

Değer nedir?

Cevap

Değerler örgütsel kültürün yapı taşı olarak nitelenen ve bireylere tercihleri konusunda ışık tutan kavram ve inançlardır.  Semboller ve davranışların gerisinde bulunan katman olarak değerler, sosyal sistem içinde, olay, olgu ve durumları açıklama, yorumlama ve norm oluşturmada, önemli fonksiyona sahiptir.


10. Soru

Sayıltı (varsayım) nedir?

Cevap

Sayıltı (varsayım), doğru olup olmadığı sorgulanmaksızın, tartışmaya açık olmadan bireylerce kabul edilen yargı, inanç ve genellemeleri ifade eder. Bunlar, değerlerin de gerisinde yer alarak bireylerin çeşitli durum ve ilişkileri algılama, hissetme, değerlendirme ve yargılamada temel algı dayanağını ve referans çerçevesini oluşturur.


11. Soru

Örgüt kültürünü belirleyen özellikler nelerdir?

Cevap

Bireysel inisiyatif, risk alma derecesi, bütünleşme, yönetim desteği, denetim, kimlik oluşumu, ödül sistemi, örgüt içi çatışma toleransı, iletişim kanallarının yapısı ve örgüt belleğidir. 


12. Soru

Slogan nedir?

Cevap

Sloganlar örgüt kültürünün önemli boyutlarını vurgulayan ve hem çalışanlara hem dışarıya mesaj veren ifadelerdir.


13. Soru

Jargon nedir?

Cevap

Örgütü diğerlerinden ayıran ve kültürü kolayca algılamamızı sağlayan özel dildir. Yapılan işler, çalışanların eğitimi, kullanılan teknoloji gibi birçok faktörün etkisi ile her örgütün kendine özgü bir dili ve kodlama sistemi gelişir.


14. Soru

Seremoni (tören) nedir?

Cevap

Kurumsal değerleri anlamayı ve hatırlamayı sağlayacak özel ritüeller ile yapılan toplantılar veya olaylardır.


15. Soru

Örgüt kültürünün boyutları nelerdir?

Cevap

Örgüt kültürünün düzey, yaygınlık, örtüklük, etki derecesi, politik, çokluk ve karşılıklı bağımlılık boyutları bulunmaktadır.


16. Soru

Örgüt kültürüne bakış açıları nelerdir?

Cevap

Örgüt kültürüne ilişkin bütünleştirici, farklılaşma ve parçalanmışlık olmak üzere üç farklı bakış açısının varlığından söz edilmektedir.


17. Soru

Kültürel sembolizma nedir?

Cevap

Kültürel sembolizma yaklaşımı, kültürde örgüt üyelerine sembolik anlam ifade eden her şeyi kapsar. Kültürel semboller, duygusal, bilişsel, etik, estetik anlamlar ifade edebilir ve bu anlamları etkili bir şekilde özetler. Böylece örgütteki karmaşık olaylar, süreçler ve bunların özellikle tekrarlananları etkili bir şekilde ifade edilmiş olur.


18. Soru

Egemen kültür nedir?

Cevap

Egemen kültür örgütün tümünü etkisi altına alan ve örgüt üyelerinin büyük kısmının paylaştığı kültürdür.


19. Soru

Alt kültür nedir?

Cevap

Alt kültür örgütün alt birimlerinde ya da bireylerin karşılaştıkları sorunlar ve deneyimlerle oluşan kültürdür.


20. Soru

Örgüt kültürünün sonuçları ve etkileri nelerdir?

Cevap

Örgüt kültürünün sonuçları ve etkileri birkaç temel başlık altında ele alınabilmektedir. Bunlar: Rekabet avantajı ve finansal başarı, üretkenlik, kalite ve moral, yenilikçilik, birleşme ve satın almalarda kıyaslama, birey-örgüt uyumu ile liderlik faaliyetlerine yön vermedir.


21. Soru

Örgüt kültürü modelleri nelerdir?

Cevap

Ouchi’nin Z Teorisi, Peters ve Waterman Yaklaşımı, Handy’nin Kültürel Tipleri, Cameron ve Quinn’in Yaklaşımı, Johnson ve Scholes’in Kültürel Ağ Yaklaşımı ile Danışman ve Özgen’in Eğilim Yaklaşımıdır.


22. Soru

Ouchi'nin Z Teorisi nedir?

Cevap

“Z Teorisi” Amerikan ve Japon yönetim özelliklerini bir araya getirmeyi amaçlamaktadır. Ouchi, başarı farkının kaynağının firmaların kültürü ve yönetim anlayışları olduğunu belirtmiştir.


23. Soru

Peters ve Waterman Yaklaşımı nasıl açıklanmaktadır?

Cevap

Başarılı şirketlerin hemen hepsinde tüm çalışanların benimsedikleri bir işletme kültürü mevcuttur. Bu işletme kültürünün birçok fonksiyonu vardır. Kültür, hem işlerin başarı ile yürütülmesinin aracı, hem de işletmeye yeni katılan çalışanların uyumlarını sağlamanın yolu olarak kullanılmaktadır. Mükemmel firmalar, sahip oldukları bu ortak özelliklerle diğerlerinden ayrıldıkları gibi rekabette de onların önünde yer almaktadırlar.


24. Soru

Handy'nin kültürel tipleri nelerdir?

Cevap

Örgütler; yapıları, yönetim tarzları ve anlayışları açısından dört grupta toplanabilir ve bunlar güç kültürü, rol kültürü, görev kültürü ve birey kültürü olarak tanımlanabilir.


25. Soru

Cameron ve Quinn’in Yaklaşımı nasıl açıklanmaktadır?

Cevap

Cameron ve Quinn, örgüt kültürü ve örgütsel başarı arasındaki ilişkiyi inceleyerek, “Rekabetçi Değerler” adını verdikleri bir model geliştirmişlerdir. Bu modelin temelinde, örgütsel etkililik için bireylerin sahip oldukları değer yargılarının deneysel analizi yatmaktadır. Kültür, değer yargıları, varsayımlar ve yorumlamalarla ifade edilebilmektedir. Bu unsurların bazı ortak değerler etrafında düzenlenebileceğini belirten yazarlar, kültür tiplerini sınıf­landırarak iki ekseni olan bir model oluşturabileceğini ifade etmişlerdir.

Dikey eksenin bir ucu organik süreçleri, buna zıt olan diğer ucu mekanik süreçleri ifade etmektedir. Organik süreçler, örgütte esnekliğe ve kendiliğinden oluşmaya önem verirken; mekanik süreçler, kontrole, dengeye ve düzene önem vermektedir. Yatay eksen ise içsel koruma ve dış konumlandırma boyutları üzerine kurulmuştur. İçsel koruma bütünleşmeyi ve düzenleme çabalarını ifade ederken, dış konumlandırma rekabet ve farklılaşmaya ağırlık vermektedir ve bu iki boyut da birbirine zıttır. Bu iki eksenin ayırdığı alanlarda girişimci, işbirliği, hiyerarşi ve piyasa kültürleri olarak dört farklı tipte kültür bulunmaktadır.


26. Soru

Johnson ve Scholes’in Kültürel Ağ Yaklaşımı nasıl açıklanmaktadır?

Cevap

Stratejik yönetimin zorluklarını kültürel bir ağ içinde göstermeye çalışan Johnson ve Scholes örgütsel paradigmanın ya da “olayları görüş şeklinin" kültürel bir ağ içinde şekillendiğini belirtmektedirler. Kültürel ağ, örgütün katı yapısal ve sistemsel özellikleri ile yumuşak sembolik niteliklerini birleştiren bir bakış açısı sunmaktadır.


27. Soru

Danışman ve Özgen’in Eğilim Yaklaşımı nasıl açıklanmaktadır?

Cevap

Danışman ve Özgen, örgüt kültürünün boyutlandırılmasında dokuz farklı eğilimin olduğunu belirtmişlerdir. Bunlar: kuralcılık, hiyerarşi, sonuç, klan, destekleyicilik, takım, gelişme, profesyonelizm ve açıklık eğilimleridir.


28. Soru

Örgüt iklimi nedir?

Cevap

Örgüt iklimi, bireyler arası ilişkileri, bu ilişkilerde gözlenen duygu ve davranışları ifade etmektedir. Bu kapsamda örgüt iklimi, örgütün psikolojik çevresidir ve örgüte kimliğini kazandıran, bireylerin davranışını etkileyen ve bireyler tarafından algılanan, örgüte egemen olan özellikler dizisidir.


29. Soru

Örgütsel Kimlik nedir?

Cevap

Örgütsel kimlik, bir örgütü diğerlerinden ayıran ve onun özgünlüğünü ortaya koyan özellikler bütünü olarak ifade edilebilir. Bu kimlik ise örgütün kültürüne ve örgütün kendi içinde yarattığı iklime göre oluşmaktadır. Bir örgütün kendini tanıtma ve ifade etme biçimi olarak tanımlanabilen örgütsel kimliği, örgütün iç ve dış çevresine yönelik yaptığı toplam iletişim çabaları şekillendirmektedir.


Yaz Okulu Kayıt ve Ders Seçme
5 Temmuz 2021 Pazartesi