Temel Veteriner Patoloji Dersi 7. Ünite Sorularla Öğrenelim

Yangı

1. Soru

Fagositoz-is nedir?

Cevap

Bakteri gibi büyük parçacıkların aktif olarak nötrofil ve monosit sitoplazması içine alınması işlemidir.


2. Soru

Fagositoz işleminin evreleri nelerdir?

Cevap

Fagositoz işlemi membran tanıma, fagosite edilecek parçacığın lökositin yüzeyine bağlanması, parçacığın yutulması, fagositik vakuolün oluşması, bu vakuolün lizozomlar ile kaynaşması (fagolizozom oluşması), parçacığın fagolizozom içersinde lizozomal enzimlerle karşı karşıya getirilmesi evrelerini kapsar.


3. Soru

Yangı nedir?

Cevap

Lokal-sınırlı, çok iyi düzenlenmiş bir dizi sıvısal ve hücresel değişikliktir.


4. Soru

Lökotrienlerin görevleri nelerdir?

Cevap

Kemotaksis, düz kas kasılması gibi görevlere sahiptirler.


5. Soru

Aşırı duyarlılık (hipersensitive) nedir?

Cevap

Tekrar aynı etkene maruz kalan organizmanın immun sistemi, etkeni yok etmek için reaksiyon gösterirken dokuların da yıkımına yol açabilirler. ‹mmun yanıtın bu şekildeki zararlı etkisi “Aşırı duyarlık (hipersensitivite)” olarak isimlenir.


6. Soru

Primer immun yetersizlik nedir?

Cevap

Doğmasal olarak ortaya çıkan kalıtsal hastalıklardır. Yangısal reaksiyonda hücresel ve enzimatik düzeydeki aksamalar hastalıklara yol açar.


7. Soru

Otoimmun hastalık nedir?

Cevap

Kendi doku antijenlerine (oto-antijen) karşı gelişen antijen spesifik reaksiyon ve bunun sonucunda kronik yangı ve şiddetli doku yıkımı ile karakterize olan hastalık - otoimmun hastalık halidir. Otoimmun hemolitik anemi, Pemfigus, miyastenia ve romatoid eklem yangısı gibi insan ve hayvanlarda görülen hastalıklar örnek olarak verilebilir.


8. Soru

Opsonizasyon nedir?

Cevap

Opsonizasyon ise bu maddeler ile yapılan işlemi, süreci ifade etmek için kullanılır.


9. Soru

Akut faz proteinleri nedir?

Cevap

Akut faz proteinleri karaciğer tarafından salınan miktarları %25 oranında artan veya azalma gösteren plazma proteinleridir. Bu proteinler yangısal sürecin aracılığını veya baskılanmasını sağlayan, yerel ve sistemik etkileri olan kimyasal maddelerdir.


10. Soru

Nötrofil Lökosit nedir?

Cevap

Yangıda fagositoz yapmak ve yangıdaki hücre artıklarını enzimleri ile lize etmek gibi görevleri vardır. Sitoplazmalarındaki granüllerde, miyeloperoksidaz, proteinazlar gibi sırasıyla mikrop ve bağ doku yıkımlayıcı enzimler vardır. İrinli yangılarda eksudat içerisinde en fazla bulunan hücrelerdir.


11. Soru

Eozinofil Lökosit nedir?

Cevap

Çoğunlukla alerjik, paraziter ve bazı mantar hastalıkları sırasında yangı alanında çok fazla sayıda görülürler; bununla beraber hemen her türlü eksudatta rastlanabilen hücrelerdir. Nötrofillere benzer özelliklere sahip olmakla beraber fagositoz yetenekleri daha zayıftır.


12. Soru

Bazofil Lökosit nedir?

Cevap

Kan dolaşımında az sayıda bulunurlar. Ani aşırı duyarlık ve gecikmiş tipteki aşırı duyarlık reaksiyonlarında ve bu tip reaksiyonlara bağlı olarak gelişen kronik yangılarda daha sık görülürler. Mast hücrelerine benzer şekilde vazoaktif aminleri ile farklı yangısal reaksiyonların oluşmasına katılır.


13. Soru

Mast hücresi nedir?

Cevap

Çoğunlukla dokularda damarlar çevresinde bulunur, kemik iliğinden köken alır, bir süre dolaşımda kaldıktan sonra doku içine göç ederler. Bütün vücuttaki mast hücreleri bir araya toplanırsa, dalak büyüklüğünde bir kitleye ulaşacağı tahmin edilmektedir. Deri, solunum sistemi, mide bağırsak kanalı gibi dışarı ile teması olan bölgelerde sayıları daha fazladır. Yangısal, immünolojikalerjik uyarımlar bu hücreleri aktif hale getirerek mediatörleri salgılamalarını sağlarlar. Akut ve kronik yangıda ve iyileşmede önemli görevleri olan hücrelerdir. Kronik yangılarda bağ doku yapım ve yıkımda salgıladıkları protein parçalayan enzimler ile katkıda bulunurlar.


14. Soru

Mediatörler nedir? Açıklayınız.

Cevap

Kan damarları ve/veya yangı hücreleri üzerine etkiyerek yangısal yanıta katkıda bulunan maddelerdir. Mediatörler, çoğunlukla ya önceden hazır halde olan veya sentez edilmiş maddelerdir. Karaciğer, nötrofil, monosit/makrofaj, bazofil, platelet; mast, endotel, düz kas hücreleri fibroblast ve epitel hücrelerinin çoğu mediatörlerin kaynağıdır. Mast hücreleri, bazofil lökosit ve plateletlerde bulunan histamin ve serotonin gibi vazoaktif aminler, yangının öncül mediatörleridir, damar genişlemesine ve geçirgenliğinin artmasını sağlarlar. Histamin önceden hazırlanan moleküllere örnek bir mediatördür, yangı hücrelerinin granüllerinde depo edilir. Hücresel aktivasyonu izleyerek serbest hale getirilir ve saniyeler içinde etkisini gösterir. Diğer mediatörler, örneğin sitokinler, adezyon molekülleri, prostaglandinler büyük ölçüde yangısal hücreler aktif hale getirildikten sonra sentezlenirler. Plazma proteinlerinden köken alan yangı mediatörleri, örneğin kinin, komplement ve pıhtılaşma proteinleri prekürsörler-öncül moleküller halinde sürekli olarak karaciğerden salınırlar. Kan dolaşımında bunların aktif şekillerine dönüştürülmeleri gerekir. Yangısal mediatörler ister önceden şekillenmiş olsun isterse plazmadan köken alıyor olsun, genellikle hedef hücre üzerindeki alıcıya-reseptöre bağlanır ve çoğunlukla bu hedef hücreleri aktif hale getirirler. Ya da, bu hedef hücrenin ilave yangısal mediatörler salgılamalarına neden olurlar.


15. Soru

Fokal lezyonlar nedir?

Cevap

Fokal lezyonlar bir doku içindeki tek bir anormalliği ya da yangısal alanı ifade etmek için kullanılır. Bunlar birkaç milimetrelik çok küçük lezyonlar olabildikleri gibi, birkaç santimetreden de büyük olabilirler ve çoğunlukla normal bir doku ile sarılmışlardır.


16. Soru

Multifokal lezyonlar nedir?

Cevap

Multifokal lezyonlar doku içindeki birkaç tane veya çok sayıdaki yangısal odağı-fokusu ifade eder. Bunların boyutları değişebilir ancak her bir yangısal odak bir diğerinden nispeten normal sayılabilecek doku alanları ile ayrılmıştır.


17. Soru

Nitrik oksit nedir? Görevleri nelerdir?

Cevap

Küçük, elektrik yüksüz, sadece iki atomdan oluşan bilinen en küçük mediatördür. Pek çok patolojik ve fizyolojik olayda görev alan, memelilerde çeşitli hücreler tarafından salınan çok fonksiyonlu bir moleküldür. Kan damarlarının gerginliği üzerine etkiyerek damar genişlemesi sağlar, bazı hastalık etkenlerine karşı savunmaya katılır, sinir sisteminde sinyal molekülü görevi vardır.


18. Soru

İmmun yanıt konağı nedir?

Cevap

İmmun yanıt konağı dış tehditlere karşı koruyan önemli bir savunma mekanizmasıdır.


19. Soru

Eksudat nedir?

Cevap

Yangı sırasında açığa çıkan sıvı ve hücreler birlikte eksudat olarak adlanır.


20. Soru

Yangının damarsal reaksiyonları nasıl oluşur?

Cevap

Damarsal reaksiyonlar, yangının pek çok lokal belirtileri zedelenme bölgesindeki mikrosirkulasyonda değişimler ile ortaya çıkar. Hemodinamik değişiklikler iç içe geçmiş zincirleme olaylar dizisidir ve biyokimyasal mediatörler tarafından aktive edilirler. Olayların bazılarında ise geçici olarak sinirsel yolla uyarılırlar.


21. Soru

Opsoninler nedir?

Cevap

Opsoninler doğal olarak bulunan ve bakterilerin yüzeyini kaplayarak onları fagositoza hazır hale getiren maddelerdir.


22. Soru

Diffuz lezyonlar nedir?

Cevap

Diffuz lezyonlar geliştikleri organ veya dokunun her tarafında bulunurlar; bu şekilde yangılanmış bir dokuda lezyonların şiddeti bakımından farklılıklar olabilir, ancak dokunun her tarafı yangılıdır.


23. Soru

Histiosit nedir?

Cevap

Dokudaki yerleşik makrofajların küçük bir kısmı hücre bölünmesine gidebilen makrofajlardır ve histiosit adını alırlar.


24. Soru

Lenfositler nedir?

Cevap

Lenfositler yangı sahasında nötrofillerden bir hayli sonra ortaya çıkan hücrelerdir.


25. Soru

Endotel hücreleri nedir?

Cevap

Nötrofillerin damarı terk edip yangı bölgesine çıkması için ilk önce endotele bağlanması ve sonra da damar duvarını boyunca göç etmesi gerekir; endotel hücreleri bu lökosit-endotel ilişkisinin aktif parçasıdır. Endotel hücreleri yüksek çoğalma yeteneği olan hücrelerdir ve bu yetenekleriyle iyileşme-onarım yanıtında önemli rol oynarlar.


26. Soru

Fibroblastlar nedir?

Cevap

Fibroblastlar lökositleri etkileyebilen sitokinleri sentezleyebilen hücrelerdir. Yine kollajen üretme ve serme özellikleriyle zedelenmiş dokuların iyileşme ve onarımda büyük öneme sahiptirler.


27. Soru

Seröz eksudat nedir?

Cevap

Ekseriya perakut olarak gelişir, hücreden fakir berrak bir sıvıdan (sıvı+albumin) ibarettir, varlığı hafif yıkıma işaret eder. Seröz eksudatın yerleşimi organların yüzeyinde veya içinde olabilir.


28. Soru

Nekroze edici yangı nedir?

Cevap

Nekroz ile karakterize yangıdır; bu yangıda da damarsal ve lökositlerin katıldığı hücresel reaksiyon vardır. Trahea, bağırsak, burun boşluğu gibi yüzeylerde şekillendiği zaman yüzeysel epitel hücre (erozyon) ve mukozada derin doku kayıplarına (ülser) neden olabilir.


29. Soru

Stokinlerin amacı nedir?

Cevap

Stokinlerin temel amacı, yangısal reaksiyon sırasında diğer hücrelerin işlevlerini düzenlemektir.


30. Soru

İnfiltrasyon nedir?

Cevap

Doku veya hücre içerisine kendileri için normal olmayan maddenin sızması, toplanmasını ifade etmek için kullanılmaktadır.


31. Soru

Akut bir yangının sonlanması nasıl olabilir?

Cevap

Akut bir yangının sonlanması dört şekilde olabilir; ? Tam iyileşme-rezolusyon, yangıya neden olan etkenin nötrlenmesi-yangısal reaksiyon ile tamamen etkisiz hale getirilerek yangı bölgesinin normal hale konması halidir. ? Bağ dokusunun oluşumu, fibrozis ile sonuçlanmadır. Bu durum oldukça fazla doku kaybı ve yangısal zedelenmenin oluştuğu dokunun rejenerasyon kabiliyetinin olmadığı ya da fazla miktarda fibrin eksudasyonun şekillendiği durumlarda görülür. ? Apse ile sonuçlanabilir, bu özellikle irin yapan etkenler ile yangı şekillendiği zaman oluşur. ? Kronik yangıya dönüşebilir. Akut yangıyı takiben olabildiği gibi, uyarıcı başlangıçtan itibaren kronik reaksiyon uyandırır.


32. Soru

Hafif şiddetli yangılar nelerdir?

Cevap

Hafif şiddetteki yangılar hiç veya çok az doku yıkımının olduğu, hiperemi ve ödemin ancak fark edilebilir düzeyde olduğu yangılardır. Minimal şiddetteki yangılarda hafif şiddetteki değişiklikler çok daha azdır ve hatta mikroskop ile fark edilebilecek düzeydedir.


33. Soru

Yangının temel amacı nedir?

Cevap

Yangının temel amacı canlı organizmayı hem hücre zedelenmesine yol açan bakteri ve toksinler gibi zedeleyicilerden ve hem de bunların etkisiyle gelişebilen nekrotik hücre ve dokulardan temizlemektir.


34. Soru

Nonsuppuratif eksudat nedir?

Cevap

Çoğunluğunu makrofaj veya lenfositler ve plazma hücrelerinin oluşturduğu bir eksudat tipidir. Nötrofil lökositlerin hakim olduğu eksudattan ayırım için kullanılır. Viral hastalıklar sırasında görülür.


35. Soru

Marjinasyon nedir?

Cevap

Yangının başlangıcında kan akımı, damar geçirgenliğinin artmasından ötürü yavaşlarken, beyaz kan hücreleri, merkezi kan akımından ayrılıp endotel yüzeyinde dizilmeye başlar, bu işleme marjinasyon denir.


36. Soru

Fagositozun son amacı nedir?

Cevap

Fagositozun en son amacı bakteriyi öldürmek ve parçalamaktır. Oksijen bağımlı ve oksijen bağımsız yollar ile bu işlemler yapılır.


37. Soru

Yangı olmazsa yaralar hangi durumlarda olabilir?

Cevap

Yangı yanıtı olmaz ise enfeksiyonlar kontrolsüz, açık yaralar kapanmayarak açık, ağrılı, irinli olarak kalabilir.


38. Soru

Primer immun yetersizliğinde ortaya çıkabilecek hastalıklar nelerdir?

Cevap

Chediak Higashi Sendromu-CHS, Lökosit adezyon yetersizliği-LAD, fiiddetli birleşik immun yetersizlik-SCID.


39. Soru

Kemokinlerin görevleri nedir?

Cevap

Temel etkileri lökosit hücreler üzerine kemotaksis sağlamaktır.


40. Soru

Zedelenme bölgesindeki sıvı ve hücrelerin toplanmasının amacı nedir?

Cevap

Biriken bu sıvı ve hücreler zedeleyici etken veya etkenleri sulandırır, sınırlandırır, tahrip eder, uzaklaştırır ve zedelenmiş dokunun tekrar eski haline dönmesi işlemlerini başlatır.


41. Soru

Orta şiddetli yangılar nelerdir?

Cevap

Orta şiddetteki yangılarda dokuda yıkım şekillenmiştir ve klinik olarak fark edilebilecek durumdadır; mikroskobik incelemede damarsal olaylar ve hücre çıkışları belirgindir.


42. Soru

Kemotkasis-kimyasal çekim nedir?

Cevap

Damar dışına çıkışı takiben nötrofil, monosit, diğer lökositler ve daha az ölçüde eritrositler, zedelenme bölgesine doğru göç ederler. Bu olay Kemotkasis-kimyasal çekim olarak adlandırılır.


43. Soru

Zedelenmeye karşı gelişen reaksiyonlar sonucunda damar dışı dokuda neler oluşur?

Cevap

Zedelenmeye karşı gelişen reaksiyonlar sonucunda damar dışı dokuda sıvı, elektrolit, plazma proteinleri ve lökosit hücre birikimi oluşur.


44. Soru

Göç eden lökositlerin tipi nelere bağlıdır?

Cevap

Göç eden lökositlerin tipi, yangısal lezyonların süresi ve lezyona neden olan uyarıcının tipine bağlı olarak değişir.


45. Soru

Zedelenmenin şiddeti ve yangıya bağlı olarak çıkan sıvının bileşimi arasındaki ilişkiyi açıklayınız.

Cevap

Çok hafif zedelenmeler dahi proteinden fakir sulumsu bir transudat çıkışına neden olur. Öte yandan, şiddeti sürekli olarak artan zedeleyiciler ile yangısal sıvı daha yüksek yoğunlukta plazma proteinlerini, kırmızı kan hücrelerini ve lökositleri kapsayarak eksudat tabiatını kazanacaktır.


46. Soru

Şiddetli yangılar nelerdir?

Cevap

Şiddetli yangılar orta şiddetteki yangıların ilerlemiş halidir, belirgin bir doku yıkımı söz konusudur ve eşlik eden belirgin bir eksudasyon vardır.


47. Soru

Komplement nedir? Açıklayınız.

Cevap

Karaciğerden sentezlenen aktif olmayan plazma proteinler grubudur (C1-C9), doku zedelenmesini takiben aktif hale gelirler. Aktif hale gelen ara molekül diğer molekül üzerine etki ederek onu aktif hale koyar. Sonuçta biyolojik olarak aktif 20 kadar plazma proteini “komplement sistemini” oluşturur. Bu moleküller yangıyı doğurucu, kemotaktik (C5a), opsonize edici (C3b), damar geçirgenliği artırıcı, membran atak kompleksi oluşturarak hücre eritici etki gösterir. Bradikinin plazma kinin sisteminin bir üyesidir. Histaminden daha yavaş etki gösterir, damar geçirgenliğini artırır ve ağrıya neden olur.


48. Soru

Fagositozun solunum patlaması nedir?

Cevap

Fagositoz sırasında nötrofillerde normalden, iki üç kat fazla, oksijen tüketimi olur. Sonuçta oksijen radikalleri, süperoksit anyonu (O2) ve hidrojen peroksit (H2O2) üretimi oluşur. Bu işlemler sırasında glikoz tüketimi de artar; bu sayılanların hepsi toplu olarak “fagositozun solunum patlaması” olarak bilinir.


49. Soru

Yangısal reaksiyonların ilk belirtileri nedir?

Cevap

Yangısal reaksiyonun ilk işaretini veren hemodinamik değişiklikler çok kısa bir süre sonra permeabilite-geçirgenlik değişiklikleri ve beyaz kan hücrelerindeki reaksiyonlar ile izlenirler.


50. Soru

Edinsel immun yetersizlik nedir?

Cevap

Yaşam sırasında çeşitli nedenlerle ortaya çıkan yetersizlik hastalıklarıdır.


51. Soru

Akut yangınının damarsal reaksiyonları nelerdir?

Cevap

? Hemodinamik değişiklikler; damarlarda büzülme-vazokonstriksiyon ve damarlarda genişleme-vazodilatasyon, ? Damarlarda geçirgenlik-permeabilite değişiklikleri


52. Soru

Yangısal reaksiyonun amacı nedir?

Cevap

Yangısal reaksiyonun amacı zedelenmenin meydana geldiği dokuda zedeleyicinin etkisini en alt seviyeye indirmektir.


53. Soru

Kronik yangının belirtileri nelerdir?

Cevap

? İnatçı yangısal uyarımlar nedendir ve konak kendisini mikroplardan, yabancı cisimler, bağışıklık reaksiyonları gibi uyaranlardan kurtaramaz. ? Yangısal reaksiyona immun reaksiyon eşlik edebilir, bu tip bir reaksiyon yıkıcı etkinin süresi ve kalıcı özellikler taşımasından dolayı olabilir. ? Ekseriya reaksiyona konak dokudaki yenilenme faaliyetleri eşlik eder. Bu faaliyetler parankimal rejenerasyon şeklinde olabilir. Ancak kronikleşme için en güvenilir bulgu fibrozisin-bağdoku artışının (nedbeleşmenin) varlığıdır. ? Mikroskobik olarak hem makrofaj gibi mononükleer hücrelerin hem de fibroblast gibi bağ doku hücrelerinin varlığı karakteristiktir. Küçük kan damarlarının çoğalması-angiogenezis de görülebilir. Akut ve Kronik yangıya ait özellikler şu şekilde özetlenebilir.


54. Soru

Akut yangınının hücresel-sellüler reaksiyonları nelerdir?

Cevap

? Marjinasyon, ? Emigrasyon, ? Kemotaksis, ? Akumulasyon, ? Fagositozis aşamalarını kapsar.


55. Soru

Akut yangının belirtileri nelerdir?

Cevap

Akut yangı 4 ile 6 saat içinde başlar, damarlar dolgundur; yerel kanamalar ve ödem gelişimi izler, yangı sahasında fibrin birikimi bulunabilir. Klinik olarak yangının klasik belirtileri izlenir. Yangılı bölgeye kan akımının artmış olmasından dolayı sıcaklık ve kızarıklık (hiperemi), sıvı birikmesinden dolayı-ödem şişkinlik, yangıyı düzenleyici çeşitli biyokimyasal aracı-mediatör maddelerden dolayı ağrı vardır. Mikroskobik incelemede yangı bölgesinde çok fazla nötrofil lökosit infiltrasyonu görülür. Bununla beraber kimi olgularda makrofajlar da fazla sayıda bulunabilirler. Ödem ve hiperemi akut yangıda oldukça belirgindir. Lenfatik damarlar akut yangısal reaksiyon sırasında biriken sıvının uzaklaştırılmasındadrenajında önemli rol oynarlar.


56. Soru

Yangı nedir? Açıklayınız.

Cevap

Yangı canlı organizmanın bu zararlılara karşı gösterdiği koruma reaksiyonudur. Yangının temel amacı canlı organizmayı hem hücre zedelenmesine yol açan bakteri ve toksinler gibi zedeleyicilerden ve hem de bunların etkisiyle gelişebilen nekrotik hücre ve dokulardan temizlemektir. Yangının koruyucu etkisi olmaksızın, bir canlı organizma zedelenmeye neden olan etkenler ve zedelenme sonucunda meydana gelen yıkımla sağlıklı ve uzun süre yaşayamaz. Yangı yanıtı olmaz ise enfeksiyonlar kontrolsüz, açık yaralar kapanmayarak açık, ağrılı, irinli olarak kalabilir.


57. Soru

Yangı reaksiyonlarını şiddetine göre sınıflandırıp açıklayınız.

Cevap

  • Hafif şiddetteki yangılar hiç veya çok az doku yıkımının olduğu, hiperemi ve ödemin ancak fark edilebilir düzeyde olduğu yangılardır. Minimal şiddetteki yangılarda hafif şiddetteki değişiklikler çok daha azdır ve hatta mikroskop ile fark edilebilecek düzeydedir.
  • Orta şiddetteki yangılarda dokuda yıkım şekillenmiştir ve klinik olarak fark edilebilecek durumdadır; mikroskobik incelemede damarsal olaylar ve hücre çıkışları belirgindir.
  • Şiddetli yangılar orta şiddetteki yangıların ilerlemiş halidir, belirgin bir doku yıkımı söz konusudur ve eşlik eden belirgin bir eksudasyon vardır.


58. Soru

Kronik yangının özelliklerini sıralıyınız.

Cevap

Kronik yangı belirli özellikler ile kendisini tanıtır;

1. İnatçı yangısal uyarımlar nedendir ve konak kendisini mikroplardan, yabancı cisimler, bağışıklık reaksiyonları gibi uyaranlardan kurtaramaz.

2. Yangısal reaksiyona immun reaksiyon eşlik edebilir, bu tip bir reaksiyon yıkıcı etkinin süresi ve kalıcı özellikler taşımasından dolayı olabilir.

3. Ekseriya reaksiyona konak dokudaki yenilenme faaliyetleri eşlik eder. Bu faaliyetler parankimal rejenerasyon şeklinde olabilir. Ancak kronikleşme için en güvenilir bulgu fibrozisin-bağdoku artışının (nedbeleşmenin) varlığıdır.

4. Mikroskobik olarak hem makrofaj gibi mononükleer hücrelerin hem de fibroblast gibi bağ doku hücrelerinin varlığı karakteristiktir. Küçük kan damarlarının çoğalması-angiogenezis de görülebilir.


59. Soru

Yangı lezyonlarını dağılımlarına göre sınıflandırınız.

Cevap

  • Fokal-tek odak lezyonlar
  • Multifokal-çok sayıda odak lezyonlar
  • Lokal ekstensif-yerel olarak yaygın lezyonlar
  • Diffuz-yayılmış lezyonlar


60. Soru

Akut yangının yerel belirtilerini yazınız.

Cevap

Damarsal reaksiyonlar;
1. Hemodinamik değifliklikler; damarlarda büzülme-vazokonstriksiyon ve damarlarda genişleme-vazodilatasyon
2. Damarlarda geçirgenlik-permeabilite değişiklikleri

Hücresel-sellüler reaksiyonlar;
1. Marjinasyon
2. Emigrasyon
3. Kemotaksis
4. Akumulasyon
5. Fagositozis 


61. Soru

Oksijen bağımlı mikrop öldürme mekanizmasını açıklayınız.

Cevap

Oksijen bağımlı öldürme işleminde; fagositoz sırasında nötrofillerde normalden, iki üç kat fazla, oksijen tüketimi olur. Sonuçta oksijen radikalleri, süperoksit anyonu (O2) ve hidrojen peroksit (H2O2) üretimi oluşur. Bu işlemler sırasında glikoz tüketimi de artar; bu sayılanların hepsi toplu olarak “fagositozun solunum patlaması” olarak bilinir. Oksijenden aktif oksijen moleküllerinin oluşumu lizozomların içinde gelişir. Bu granüllerde bulunan miyeloperoksidaz enzimi ile halojen iyonlarının birleşmesi, örneğin klor (Cl-) gibi, hidrojen peroksiti hipoklorik asite (HOCl-çamaşır suyunun özüdür) dönüştürür. Son derecede güçlü bir bakteri öldürücü olan HOCl, hücre dışı ve içi membranlarda bulunan proteinleri ve lipidleri oksitleyerek (lipid peroksidasyonu) membran bütünlüğünü bozarak hücreyi yıkımlar. Bu sistemin hatalı çalışması veya sistemi oluşturan elamanlardan bir veya birkaçının genetik olarak yokluğu halinde, insan ve hayvanları hastalıklara duyarlı hale koyar.


62. Soru

Oksijen bağımsız bakteri öldürme nasıl gerçekleşir? Açıklayınız.

Cevap

Oksijen bağımsız bakteri öldürülmesi; solunum patlaması olmaksızın lökosit granülleri-lizozomlar içersinde bulunan maddeler ile de bakteriler öldürülebilir. Örneğin, lizozim enzimi özellikle gram pozitif bakteri hücrelerine zarar verir. Laktoferrin demir bağlayarak bakteriler tarafından demirin kullanılmasını engeller. Katepsin G protein yıkımlayan bir enzimdir, gram pozitif ve negatif bakteriler ile mantarlara zarar verir.


63. Soru

Yangının kimyasal mediyatörlerini kısaca açıklayınız.

Cevap

Mediatörler-aracılar, kısaca kan damarları ve/veya yangı hücreleri üzerine etkiyerek yangısal yanıta katkıda bulunan maddelerdir. Mediatörler, çoğunlukla ya önceden hazır halde olan veya sentez edilmiş maddelerdir. Karaciğer, nötrofil, monosit/makrofaj, bazofil, platelet; mast, endotel, düz kas hücreleri fibroblast ve epitel hücrelerinin çoğu mediatörlerin kaynağıdır. Mast hücreleri, bazofil lökosit ve plateletlerde bulunan histamin ve serotonin gibi vazoaktif aminler, yangının öncül mediatörleridir, damar genişlemesine ve geçirgenliğinin artmasını sağlarlar. Histamin önceden hazırlanan moleküllere örnek bir mediatördür, yangı hücrelerinin granüllerinde depo edilir. Hücresel aktivasyonu izleyerek serbest hale getirilir ve saniyeler içinde etkisini gösterir. Diğer mediatörler, örneğin sitokinler, adezyon molekülleri, prostaglandinler büyük ölçüde yangısal hücreler aktif hale getirildikten sonra sentezlenirler. Plazma proteinlerinden köken alan yangı mediatörleri, örneğin kinin, komplement ve pıhtılaşma proteinleri prekürsörler-öncül moleküller halinde sürekli olarak karaciğerden salınırlar. Kan dolaşımında bunların aktif şekillerine dönüştürülmeleri gerekir. Yangısal mediatörler ister önceden şekillenmiş olsun isterse plazmadan köken alıyor olsun, genellikle hedef hücre üzerindeki alıcı- ya-reseptöre bağlanır ve çoğunlukla bu hedef hücreleri aktif hale getirirler. Ya da, bu hedef hücrenin ilave yangısal mediatörler salgılamalarına neden olurlar.


64. Soru

Mast hücreleri nedir? Vücudumuzdaki görevlerinden bahsediniz.

Cevap

Mast Hücresi: Çoğunlukla dokularda damarlar çevresinde bulunur, kemik iliğinden köken alır, bir süre dolaşımda kaldıktan sonra doku içine göç ederler. Bütün vücuttaki mast hücreleri bir araya toplanırsa, dalak büyüklüğünde bir kitleye ulaşacağı tahmin edilmektedir. Deri, solunum sistemi, mide bağırsak kanalı gibi dışarı ile teması olan bölgelerde sayıları daha fazladır. Yangısal, immünolojik-alerjik uyarımlar bu hücreleri aktif hale getirerek mediatörleri salgılamalarını sağlarlar. Akut ve kronik yangıda ve iyileşmede önemli görevleri olan hücrelerdir. Kronik yangılarda bağ doku yapım ve yıkımda salgıladıkları protein parçalayan enzimler ile katkıda bulunurlar.


65. Soru

Endotel ve fibroblast hücrelerinin görevleri nelerdir?

Cevap

Endotel hücreleri ve fibroblastlar; nötrofillerin damarı terk edip yangı bölgesine çıkması için ilk önce endotele bağlanması ve sonra da damar duvarını boyunca göç etmesi gerekir; endotel hücreleri bu lökosit-endotel ilişkisinin aktif parçasıdır. Endotel hücreleri yüksek çoğalma yeteneği olan hücrelerdir ve bu yetenekleriyle iyileşme-onarım yanıtında önemli rol oynarlar. Fibroblastlar lökositleri etkileyebilen sitokinleri sentezleyebilen hücrelerdir. Yine kollajen üretme ve serme özellikleriyle zedelenmiş dokuların iyileşme ve onarımda büyük öneme sahiptirler.


66. Soru

Akut ve kronik yangılarda görülen eksudat tiplerini yazınız.

Cevap

Akut yangılarda görülen eksudat tipleri sırasıyla seröz, kataral, fibrinöz, suppuratif, hemorajik, nekroze edici, nonsuppuratif tiptedir.

Kronik yangıya tipik örneklerden bir tanesi ise granülomatöz eksudattır.


67. Soru

İmmun yanıtlar ile ilişkili hastalıkları ana başlıklar halinde sınıflandırınız.

Cevap

  1. Aşırı duyarlık-hipersensitivite, antijenik bir uyarana karşı immun sistemin aşırı bir reaksiyonu olarak ortaya çıkar.
  2. İmmun yetersizlik, immun sistemin bazı taraşarının doğuştan veya sonradan ortaya çıkan hataları neden olur.
  3. Otoimmunite, immun sistemin kendi ve kendisinden-olmayan antijen ayırımını yapma yeteneğinin ortadan kalkması sonucu şekillenir.


68. Soru

Tip II sitotoksik aşırı duyarlılık reaksiyonlarını açıklayınız.

Cevap

Tip II-Sitotoksik Aşırı Duyarlık (sitotoksik hipersensitivite): Bu tipte reaksiyon hücresel ve doku yıkımına yol açar. Ekseriya IgG veya IgM sınıfı bir antikor hücre yüzeyindeki veya doku elementindeki bir antijenik belirleyici ile reaksiyona girer. Doku yıkımı ya komplementin aktive edilmesiyle veya antikor bağımlı-hücresel sitotoksik etki ile olmaktadır. Otoimmun hastalıkların büyük çoğunluğu bu tipte meydana gelmektedir. Burada vücudun kendi antijenlerine karşı reaksiyon gelişmektedir. Gelişen reaksiyon pek çok sistemi etkileyebildiği gibi tek bir doku ya da hücre tipini de etkileyebilir. Köpeklerdeki otoimmun hemolitik anemide antikor eritrosit yüzeyine bağlanarak parçalanmaya neden olur.


69. Soru

Tip IV gecikmiş aşırı duyarlılık reaksiyonlarını açıklayınız.

Cevap

Tip IV-Gecikmiş Aşırı Duyarlık (hücre aracılı hipersensitivite): Reaksiyon duyarlı hale gelmiş lenfositler ve makrofajların aracılığı ile meydana gelir. Reaksiyonun oluşumunda ne sirküle eden antikor, ne de komplement sorumludur. Gelişiminde her zaman olmamakla birlikte, enfeksiyoz etkenlerden köken alan antijenler söz konusudur. Bu, antijenler duyarlı hücreler ile iletişime girdiğinde makrofajlar bölgeden uzaklaşamaz hale getirilerek, lokal ödem, granulamatöz yangı, vasküler tromboz ve nekroza yol açacak enzimleri salmaları için uyarılırlar. Gecikmiş tipte hipersensitivite pek çok viral, bakteriyel, mantar ve parazit enfeksiyonunun gelişimi sırasında şekillenir.


70. Soru

Primer immun yetersizlik kaynaklı hastalıklara örnekler veriniz.

Cevap

  • Chediak Higashi Sendromu-CHS: Nötrofil lökositlerdeki anormal granül formasyonu insan ve bej fare, kedi, sığır, katil balina gibi hayvanlarda hastalıklara yol açar.
  • Lökosit adezyon yetersizliği-LAD: Kalıcı bir nötrofil lökosit yüksekliği vardır. İrlanda seteri, Holştayn sığırlarında tekrarlayan enfeksiyon, yara iyileşmesinde gecikmelere neden olur.
  • Şiddetli birleşik immun yetersizlik-SCID: Antijen spesifik reaksiyon yokluğu çeşitli hastalıklara duyarlı hale getirir, insan, Arap atı, köpek ve, farelerde tespit edilmiştir.


71. Soru

Otoimmun hastalıklara örnek veriniz.

Cevap

Otoimmun hemolitik anemi, Pemfigus, miyastenia ve romatoid eklem yangısı gibi insan ve hayvanlarda görülen hastalıklar örnek olarak verilebilir.


72. Soru

Tip I ani aşırı duyarlılık reaksiyonlarını açıklayınız.

Cevap

Tip I-Ani Aşırı Duyarlık (immediate hipersensitivite): Önceden duyarlı halde olan bir organizmaya eriyebilir antijenin girmesiyle şekillenir. Reaksiyon anafilaksi, alerji veya immediate hipersensitivite olarak bilinir. Başlıca immunoglobulin E antikoru reaksiyonda söz konusudur. Reaksiyonun şekillendiği dokudaki temel değişiklik ödemdir. Besine, salınan antijenlere, internal ve ektoparazitlere karşı gelişen reaksiyonlar örnek olarak verilebilir. Ana etki mast hücrelerinden bazofillerden, kan küreciklerinden damarların geçirgenliğini arttıracak ve düz kasları kasacak histamin ve serotonin gibi aracıların salınmasıdır. Sığırlarda olduğu gibi akciğer ödemi, kobaylarda ise broşlarda daralma gelişebilir.


73. Soru

Granülomatoz eksudat nedir? Açıklayınız.

Cevap

Granülomatoz Eksudat: Granülomatöz yangı daima kroniktir. Bütün yangı hücrelerini kapsayabilirse de lenfositler, plazma hücreleri ve makrofajlar çoğunluktadır. Makrofajlar, epiteloid histiyositler, dev hücreleri ve iyileşmeye katkı yapan bağ doku şekillenmesinin bulunduğu eksudat granülomatöz olarak isimlenir. Neden olucu etken, yabancı madde ya da antijen kaldığı sürece reaksiyon devam eder. Granülomatöz reaksiyon dokuda genellikle bir yumru oluşumuna yol açtığından granuloma olarak da isimlenir.


74. Soru

Nekroze edici yangının özelliklerini yazınız.

Cevap

Nekroze Edici Yangı: Nekroz ile karakterize yangıdır; bu yangıda da damarsal ve lökositlerin katıldığı hücresel reaksiyon vardır. Trahea, bağırsak, burun boşluğu gibi yüzeylerde şekillendiği zaman yüzeysel epitel hücre (erozyon) ve mukozada derin doku kayıplarına (ülser) neden olabilir.


75. Soru

Çoğunlukla alerjik, paraziter ve bazı mantar hastalıkları sırasında yangı alanında çok fazla sayıda görülürler; bununla beraber hemen her türlü eksudatta rastlanabilen hücrelerdir. Nötrofillere benzer özelliklere sahip olmakla beraber fagositoz yetenekleri daha zayıftır.

Yukarıda anlatılan hücreler hangi hücrelerdir?

Cevap

Eozinofil lökosit hücreleri


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi