Antropoloji Dersi 8. Ünite Sorularla Öğrenelim

Akrabalık Ve Toplumsal Cinsiyet

1. Soru

Küçük ­ölçekli toplumlarda, o kültürün yetişkin saydığı bireylerin tümünün evli olmasının olağan sayılmasının temel nedeni nedir?

Cevap

Küçük ­ölçekli toplumlarda, eş arayanlar ve eşi ölmüş dullar dışında, o kültürün yetişkin saydığı bireylerin tümünün evli olması olağandır. Çünkü bu tür toplumlarda evlilik aynı zamanda bir toplumsal statü sağlar. Söz gelimi Bre­ zilya Amazonlarında yaşayan Mundurucu’larda bekârlara ve evlenme yaşı geçti­ ği halde evlenmemiş olanlara toplumsal bir rol tanınmaz.


2. Soru

Evliliğin bir mübadele ilişkisi olduğu tezi kim tarafından ortaya atılmıştır?

Cevap

Evliliğin bir mübadele ilişkisi olduğu tezi Le´vi­Strauss’a aittir.


3. Soru

Gecikmeli doğrudan takas kavramını tanımlayınız.

Cevap

Doğrudan takasta A ile B grubu karşılıklı olarak birbirinden kız alıp verir. Eğer takas aynı kuşak içinde gerçekleşiyorsa buna dolayımsız doğrudan takas ya da kız­ kardeş takası adı verilmektedir. Karşılıklılık kuşakları aşan bir süre içinde, kuşak­ lar arasında söz konusuysa, bu da gecikmeli doğrudan takas adını alır.


4. Soru

İçevlilik nedir?

Cevap

İçevlilik, grup içinden evlilik olduğu için grubu dışarıya kapa­ lı tutar ve mülk, servet, kaynak ve soy dağılımını önler. Paralel ve çapraz kuzen evlilikleri birer içevlilik türüdür. İçevlilik grubun kimliğini korumanın sıkı bir yoludur. Böylelikle diğer gruplarla kurulan bizlik­ötekilik ilişkisi de süreklilik ve kararlılık kazanır.


5. Soru

Evliliğin kurumsallaşmasının ana nedeni nedir?

Cevap

Evliliğin kurumsallaşmasına dayanak teşkil eden asıl etken, insan yavrusunun uzun süreli bağımlılığıdır.


6. Soru

Dolayımsız doğrudan takas nedir? 

Cevap

Doğrudan takasta A ile B grubu karşılıklı olarak birbirinden kız alıp verir. Eğer takas aynı kuşak içinde gerçekleşiyorsa buna dolayımsız doğrudan takas ya da kız­ kardeş takası adı verilmektedir.


7. Soru

Evliliğin iktisadî işleri nedir? 

Cevap

Evliliğin üçüncü işlevi iktisadîdir. Evlilik yoluyla kurulan birlik, cinsel iş bölü­ münü ve cinslerin birbirinin emeğinin ürününden yararlanmasını düzenler. Böyle­ likle evlilik yoluyla iktisadî bir birim olan hane ortaya çıkmış olur.


8. Soru

Dayıcılık (nepotizm) kavramını tanımlayınız.

Cevap

Dayıcılık (nepotizm) da denilen bu eği­ limde, kişilerin yeterli ya da yetenekli olup olmadıklarına bakılmaksızın yakınları tarafından kayırılması söz konusudur.


9. Soru

Evlilik yoluyla kazanılan mü­badele ilişkisinin iktisadî araçları nelerdir?

Cevap

Evlilik aynı zamanda bir müdabele ilişkisinin de kurulmasını sağlar. Evlenen taraf­lar evlilik yoluyla karşılıklı hak ve ayrıcalıklar yaratan bir kaynak ve kişi mü­ badelesine girerler. Çeyiz, drahoma, nişanlılık armağanları, başlık parası bu mü­ badele ilişkisinin iktisadî araçlarıdır.


10. Soru

Dışevlilik nedir?

Cevap

Dışevlilik ise içevliliğin getirdiği tecrit durumunu ortadan kal­dıran, grupları evlilik yoluyla birbirine bağlayan, başka bir deyişle onları akra­ ba yapan evlilik biçimidir.


11. Soru

Akrabalık kavramını tanımlayınız.

Cevap

Akrabalık ise soy ve evlilik yoluyla kültürel olarak kabul edilmiş toplumsal ilişkiler ağı olarak tanımla­ nabilir ve bu ilişkiler bütün toplumlarda evrensel bir önem taşımaktadır.


12. Soru

Çokeşlilik (poligami) kavramını tanımlayınız.

Cevap

Kadının veya erkeğin aynı zaman dilimi içerisinde birden çok eşle evlenmesi durumuna ise çokeşlilik (poligami) denilmektedir.


13. Soru

Evlilik yoluyla oluşturulan bağlar hangi amaçlar için kullanılabilir? 

Cevap

Tüm toplumlarda evlilik yoluyla oluşturulan bağlar farklı amaçlara yarayabilmektedir. Bu yolla iş bulmak, yeni statüler edinmek, yeni barınma olanakları sağlamak ya da borç para bulmak kolaylaşabilir. Himayecilik ya da kayırmacılık (kliyentalizm) adı verilen ilişkiler de bu bağlamda kazanılır. Bizim toplumumuzda dayısını bulmak, dayısı olmak gibi deyimler bu ilişkiyi imâ eder.

Evlilik aynı zamanda bir müdabele ilişkisinin de kurulmasını sağlar. Evlenen taraf­lar evlilik yoluyla karşılıklı hak ve ayrıcalıklar yaratan bir kaynak ve kişi mü­ badelesine girerler.


14. Soru

Evlilik kavramını tanımlayınız.

Cevap

Evlilik, en basit tanımıyla, ergenlik dönemine girmiş (yani üreme yeteneği olan) erkek ve kadınla­ rın, üremek (çocuk sahibi olmak), çocukların yetişmesini sağlamak ve iktisadî ve toplumsal olarak yeni bir bütünlük oluşturmak için, içinde yaşadıkları toplumca tanınmış ve onay verilmiş birliğidir.


15. Soru

Le´vi­Strauss küçük ölçekli toplumlar üze­rinde yaptığı araştırmalarda, evliliğin gruplar arasında bir kadın takası olduğunu bulgulamıştır. Le´vi­Strauss’un tespitlerine göre grupların başka hangi grup ya da gruplarla evlilik ilişkisinde değişik sistemler vardır. Bu sistemler nelerdir?

Cevap

Le´vi­Strauss küçük ölçekli toplumlar üze­ rinde yaptığı araştırmalarda, evliliğin gruplar arasında bir kadın takası olduğunu bulgulamıştır. Le´vi­Strauss’un tespitlerine göre grupların başka hangi grup ya da gruplarla evlilik ilişkisi kurabileceğini ya da kuramayacağını belirleyen basit sis­temler ve kimlerle evlenilebileceğini belirleyen ama evlenilemeyecek kişileri tespit etmeyen karmaşık sistemler vardır. Ayrıca yine aynı araştırmacıya göre belirli bir grubun belirli bir başka gruba kız alıp verdiği doğrudan (simetrik) takas sistemleri ve kadınların sadece belirli bir yöne doğru takas edildiği dolaylı (asimetrik) takassistemleri vardır.


16. Soru

Tekeşlilik (mo­nogami) kavramını tanımlayınız.

Cevap

Belirli bir zaman diliminde tek bir erkeğin an­cak tek bir kadınla (ya da tersi) evlenmesine izin veren sisteme tekeşlilik (mo­nogami) adı verilir.


17. Soru

İnsan türünün icat ettiği ilk toplumsal ve kültürel otorite kaynağı nedir?

Cevap

Akrabalık insan türünün icat ettiği ilk toplumsal ve kültürel otorite kaynağı olarak da tanım­ lanabilir. Çünkü bütün insan toplumları herhangi bir akrabalık sisteminin varlığı­ nı, meşruluğunu ve değişen ölçülerdeki yaptırımcı gücünü (otoritesini) kabul eder.


18. Soru

Çokeşliliğin türleri nelerdir?

Cevap

Çokkarılılık (polijini) ve çokkocalılık (poliandri) olmak üzere çokeşliliğin iki türü vardır. 


19. Soru

Berder ve paralel ve çapraz yeğen evlilikleri hangi takas türüne bir örnektir?

Cevap

Berder ve paralel ve çapraz yeğen evlilikleri birer dolayımsız doğrudan takas biçimidir.


20. Soru

Dizi tekeşlilik kavramını tanımlayınız.

Cevap

Boşanmanın hukuken ve kültürel olarak mümkün olduğu toplumlarda kişinin boşanıp yeniden evlenmesi biçiminde tezahür eden evlilik biçimine dizi tekeşlilik adı verilmektedir.


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi