Psikoloji Dersi 3. Ünite Sorularla Öğrenelim

Beyin Ve Davranış

1. Soru

Beyin Omurilik Sıvısı'nın (BOS) başlıca görevleri nelerdir?

Cevap

BOS, merkezî sinir sistemi için, fiziksel ve kimyasal bir tampon işlevi görür. BOS’un
fiziksel tampon özelliği sayesinde, merkezî sinir sistemi içte ve dışta bulunan bu
sıvı  yatağın içinde darbelere karşı korur. Eğer BOS olmasaydı,
beynimiz kafa çarpmaları ve hatta ani kafa hareketleri sonucunda dahi zarar görebilirdi. 


2. Soru

Ön beyinde hangi yapılar bulunmaktadır?

Cevap

Ön beyin bölgeleri içinde yer alan beyin yapıları; hipotalamus, talamus, bazal gangliyonlar, amigdala, hipokampus ve beyin kabuğu (korteks) dur. Bunların içinde hipotalamus ve talamus beyin sapının üzerinde ve orta hatta yerleşmiş durumdadır.


3. Soru

Çevresel sinir sisteminin temel görevi nedir?

Cevap

Çevresel sinir sisteminin birincil görevi, merkezî sinir sistemi ile vücudun diğer
bölümleri (deri, iskelet kasları, iç organlar) arasında iki yönlü bağlantıyı sağlamaktır.


4. Soru

Merkezi sinir sistemine omurilik ya da beyin sapından giriş yapmayan ve çevresel sinir sistemi içerisinde yer almayan duyu sinirleri nelerdir?

Cevap

Koku ve görme duyusu ile ilgili sinyalleri taşıyan sinirler merkezî sinir sistemine omurilik ya da beyin sapı düzeyinde giriş yapmaz ve çevresel sinir sistemi içinde yer almazlar.


5. Soru

Sinir hücresinin, diğer hücreleri ile olan benzerlikleri ve farklılıkları nelerdir? 

Cevap

Sinir hücrelerinde soma adı verilen hücre gövdesi bulunur. Hücre gövdesinde diğer hücreler gibi hücre çekirdeği, sitoplazma (hücre içindeki saydam ve homojen dolgu kitlesi) ve organeller (küçük organlar) vardır. Sinir hücreleri diğer hücrelerden farklı olarak, dendrit ve akson olarak adlandırılan 2 farklı uzantı tipine sahiptir.


6. Soru

Nörogliaların temel görevleri nelerdir?

Cevap

Nörogliaların bazıları merkezî sinir sistemindeki aksonların miyelin kılıfını oluşturarak sinirsel iletinin kalitesini ve hızını arttırırken (oligodendroglialar), diğerleri merkezî sinir sisteminde bağışıklık yanıtlarına aracılık ederler.


7. Soru

Multiple Skleroz (MS) hastalığının belirtileri nelerdir?

Cevap

MS hastalığında motor ve duysal işlevlerin yanı sıra bilişsel ve duygusal işlevlerde de bozulma ortaya çıkabilmektedir.


8. Soru

Sinaptık bağlantılar, sinir hücresinin belirli bölümleri ile kaç farklı şekilde bağlanabilir?

Cevap

Sinaptik bağlantılar bir sinir hücresinin akson sonu ile diğer sinir hücresinin a) dendriti, b) hücre gövdesi ya da c) aksonu arasında olabilir. Sinir hücreleri arasında sinaptik bölgelerde oluşan haberleşme çoğunlukla nörotransmiterler aracılığıyla gerçekleşir fakat tek haberleşme biçimi bu değildir.


9. Soru

Bir sinir hücresinde uyarının oluşması, iletimi ve diğer hücreye aktarımı süreci nasıl gerçekleşmektedir?  

Cevap

Sırasıyla şu işlemler olmaktadır:

1. Birinci sinir hücresine farklı kaynaklardan gelen uyarıların toplamı eşik seviyenin üzerinde bir depolarizasyon oluşturur ve hücrede aksiyon potansiyeli gelişir.
2. Aksiyon potansiyeli akson boyunca ilerler ve akson ucuna ulaşır.
3. Kalsiyum kanalları açılır ve kalsiyum hücre içine girer.
4. Nörotransmiter sinaptik aralığa salınır.
5. Nörotransmiter, ikinci hücredeki reseptörüne (sinaps sonrası zar bölgesinde bulunur) bağlanır.
6. İkinci hücrede reseptörün bağlantılı olduğu hücresel yanıtlar oluşur.


10. Soru

Sinaptik düzeyde haberleşme gerçekleştikten sonra iletişim kaç şekilde kesilebilir?

Cevap

İletişim dört farklı şekilde kesilebilir. Bunlar: 1- Nörotransmiter, enzimler tarafından parçalanabilir; 2-Salgılandığı hücreye tekrar geri alınabilir. Bu geri alıma reuptake denir;
3- Nörotransmiter bağlandığı reseptörüyle birlikte sinaps sonrası hücre içine alınabilir; ya
da 4- Sinaptik aralığın dışına sızarak astrositler tarafından tutularak parçalanabilir.


11. Soru

Glutamat nörotransmitterinin temel görevleri nelerdir?

Cevap

Glutamat öğrenme ve hafızanın oluşması için gerekli bir nörotransmiterdir. 


12. Soru

İlk keşfedilen nörotransmitter ve temel özellikleri nelerdir?

Cevap

Asetilkolin, ilk keşfedilen nörotransmiterdir. Sinir sisteminin bir çok bölgesinden
salınır. Merkezî sinir sisteminde bazı nöronlar, iskelet kasını uyaran motor nöronlar, otonom sinir sisteminin parasempatik nöronları asetilkolin salgılar. Asetilkolin reseptörlerinin alt-tipleri organlara göre farklılık gösterir. Örneğin, iskelet kası üzerinde bulunan asetilkolin reseptörleri ile kalp kasındaki reseptörler farklı tiptedir. Asetilkolin hareket ve bellek için önemli olan sinirsel devrelerin işleyişi için gereklidir. 


13. Soru

Serotonin nörotransmitterinin fonksiyonu nelerdir?

Cevap

Serotonin, duygu-durum, iştah, uyku, dürtüsellik durumlarını düzenler. Serotonin seviyesindeki düşüş depresyon ve saldırganlık ile ilişkilendirilmiştir.


14. Soru

Beyin sapının temel işlevleri nelerdir?

Cevap

Beyin sapının temel işlevleri şu şekilde sıralanabilir:

1- Solunum ve dolaşım fonksiyonlarının kontrolü
2- Göz hareketlerinin kontrolü
3- Görsel ya da işitsel reflekslerin bütünleştirilmesi
4- Yutma, öksürme, çiğneme, esneme, hapşırma, kusma, göz kırpma gibi- istemli ya da
refleks hareketlerin- koordinasyonu
5- Uyku-uyanıklık ve dikkatin kontrolü
6- Ağrı kontrolü
7- Diğer merkezî sinir sistemi bölgeleriyle (korteks, serebellum, bazal gangliyonlar) olan
bağlantıları sayesinde kasların gerginliği, vücut pozisyonu, denge ve hareketlerin
kontrolü


15. Soru

Hipotalamusun öne çıkan işlevleri nelerdir?

Cevap

Hipotalamus, işlevsel açıdan özelleşmiş çok sayıda çekirdekten oluşmuştur. En iyi tanımlanan işlevleri arasında; otonom sinir sisteminin, hormon sisteminin, vücut ısısının, vücut sıvı dengesinin ve biyolojik saatin kontrolü sayılabilir. 


16. Soru

Hipokampüs bölgesi zarar gören bir kişide öncelikle hangi yapılarında değişim görülmekte, ?

Cevap

Hipokampüsün en önemli işlevi belleğin pekiştirilmesi ya da kısa süreli belleğin uzun süreli belleğe dönüşümünün sağlanmasıdır. Hipokampus hasarı geçmişte kazanılmış bilgilerin hatırlanmasını ciddi ölçüde engellemediği halde yeni bilgilerin kalıcı hale gelmesini engeller. Hipokampusun aracılık ettiği bellek şekli, yaşanan olaylar ve gerçeklerle ilgili ifade edilebilen bellektir. Hipokampusu, herhangi bir nedenle (örn, felç, operasyon) zedelenmiş olan bireyler, bu probleme neden olan olaydan sonra yeni dekleratif bellek biçimleri oluşturamazlar. 


17. Soru

Beyinciğin temel görevleri nelerdir?

Cevap

Beyinciğin dengenin sağlanması ve göz hareketlerinin kontrolünde önemli bir rolü vardır. Ayrıca, beyin kabuğu tarafından yapılması planlanan hareketle gerçekleştirilen hareket arasındaki hataları saptayıp hareketin hız, sınır ve kuvvet yönünden kontrolünü sağlar. Bu nedenle serebellumun etkilendiği hastalıklarda, hareket sırasında ortaya çıkan, denge bozukluğu, hareketlerde sınırı aşma, hareketleri yavaş ve düzensiz yapma ve titreme gibi belirtiler görülür. Serebellum, özellikle bir saniyeden kısa sürelerin zamanlanmasında ve davranışa uyarlanmasında önemli bir yere sahiptir.


18. Soru

Bazal gangliyonlar, kendi içerisinde kaç gruba ayrılmaktadır?

Cevap

Bazal gangliyonlar- bazıları kendi içinde alt gruplara ayrılan- 4 ana yapıdan oluşmuştur: (1) Striatum, (2) pallidum, (3) subtalamus ve (4) substantia nigradır.


19. Soru

Beyindeki ön ilişkilendirme alanlarının gelişimi, tarihte ilk olarak hangi olayla açıklanmaktadır?

Cevap

Ön ilişkilendirme alanlarının işlevlerini yansıtan bilinen ilk tarihsel örnek 19. yüzyılda yasamış olan Phineas Gage adlı bir demir yolu isçisinin geçirdiği kaza ile ilgilidir. Şekil 3.21’ de görüldüğü gibi kafatasına saplanan demir bir çubuk, Gage’in özellikle prefrontal korteksinde yaygın hasara ve bunun sonucunda da kişilik değişimi olarak açıklanabilecek davranışsal değişiklere neden olmuştur. Kazadan önce sosyal kurallara uyan, çalışkan ve uysal bir insan olan Gage, iyileşme dönemini atlattıktan sonra tamamen değişmiş, sorumsuz, işsiz, sosyal kuralları hiçe sayan bir insan haline gelmiştir.


20. Soru

Amigdalası zarar görmüş bireylerde, hangi durumlar gözlenmektedir?

Cevap

Amigdalası zarar görmüş insanlar ise özellikle öfke ve korku ifadelerini veya bu duygulara işaret
eden ses tonlarını tanıyamamaktadırlar.


21. Soru

Bir hücrede aksiyon potansiyeli ile taşınan elektriksel sinyal, diğer hücrelere nasıl iletilir?

Cevap

Aksonların uç bölgelerinde zarla çevrili kesecikler içinde nörotransmiter dediğimiz kimyasal haberci moleküller bulunur. Hücrenin bu molekülleri dışarıya salgılaması için hücre içine kalsiyum (Ca2+) girişi gereklidir. Sinir
hücresinde oluşan aksiyon potansiyeli akson ucuna kadar ulaştığında kalsiyum kanalları açılır ve aksonun ucundan hücre içine kalsiyum girişi olur. Hücre içine giren kalsiyum akson ucundaki keseciklerin hücre zarıyla birleşip içindeki kimyasal haberci molekülleri dışarı salmasına yol açar. Böylece, sinir aksonu boyunca aksiyon potansiyeli şeklinde elektriksel olarak iletilen sinyal, diğer hücreye kimyasal olarak aktarılmış olur.


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi