Genel Muhasebe 2 Dersi 2. Ünite Sorularla Öğrenelim

Maddi ve Maddi Olmayan Duran Varlıklar

Maddi ve Maddi Olmayan Duran Varlıkların Kapsamı ve Raporlanması

1- Maddi duran varlık nedir?

Cevap: Maddi duran varlıklar işletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlık kalemleridir.

2- İşletmeler maddi duran varlıkları hangi amaçlar için elde tutarlar?

Cevap: Söz konusu fiziki varlıklar, bir yıldan uzun süre için mal veya hizmet üretimi veya idari amaçlar çerçevesinde kullanılmak ya da başkalarına kiraya verilmek üzere elde tutulur.

3- Hangi duran varlıklar için amortisman hesaplanmaz?

Cevap: Belirli bir ekonomik ömre sahip olan maddi duran varlıklar, kullanıldıkça aşınma ve yıpranmaya maruz kalırlar ya da teknolojik gelişmeler nedeniyle değer kaybına uğrarlar. Bu nedenle kullanım süreleri (ekonomik ömrü) içerisinde her sene maliyet bedelinin belli bir kısmının, dönem giderlerine yazılması suretiyle amortismana tabi tutulurlar. Sadece faaliyetlerde kullanılan boş arazi ve arsalarda aşınma ve yıpranma söz konusu olmayacağından, boş arsa ve arazi için amortisman hesaplanmaz.

4- Maddi duran varlıklar hangi durumda varlık olarak muhasebeleştirilir?

Cevap: Maddi duran varlıklar sadece aşağıdaki koşulların oluşması durumunda varlık olarak muhasebeleştirilir;• Varlığın işletmeye gelecekte ekonomik yarar sağlamasının muhtemel olması ve• Varlık maliyetinin güvenilir bir şekilde ölçülebilmesi.

5- Yedek parça ve bakım malzemeleri nasıl muhasebeleştirilir?

Cevap: Maddi duran varlıklarla ilgili yedek parça ve bakım malzemeleri genel olarak stoklarda izlenir ve kullanıldıklarında gider olarak kaydedilir. Ancak işletmenin bir dönemden fazla kullanmayı beklediği önemli yedek parça ve yedek malzemeler maddi duran varlık olarak muhasebeleştirilmelidir. Aynı şekilde, eğer yedek parça ve bakım malzemeleri sadece bir maddi duran varlık kalemiyle ilişkili olarak kullanılabiliyorsa ya da önemli bir bölümünü oluşturuyorsa, maddi duran varlık olarak dikkate alınır.

6- Maddi olmayan duran varlıkları tanımlayabilir misiniz?

Cevap: Maddi olmayan duran varlıklar, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve işletmenin bir yıldan uzun süre faaliyetlerinde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği aktifleştirilen giderler ile belli koşullar altında hukuken himaye gören haklar ve şerefiyelerdir.

7- Maddi olmayan duran varlıklara örnek verebilir misiniz?

Cevap: Bilimsel ya da teknik bilgi, yeni işlemlerin veya sistemlerin tasarlanması ve uygulanması, lisanslar, fikrî haklar, piyasa bilgisi ve markalar maddi olmayan duran varlıklara örnek gösterilebilir.

8- Maddi olan ve olmayan unsurlar içeren bir varlığın, maddi ya da maddi olmayan duran varlık olarak tanımlaması nasıl yapılır?

Cevap: Maddi olan ve olmayan unsurlar içeren bir varlığın, maddi ya da maddi olmayan duran varlık olarak tanımlanmasında, hangi unsurun daha önemli olduğuna göre karar verilir. Örneğin, özel bir bilgisayar yazılımı olmadan çalışmayan bilgisayar için gerekli olan yazılım, söz konusu donanımın önemli bir parçasıdır ve maddi duran varlık olarak değerlendirilir. Eğer yazılım, ilgili donanımın ayrılmaz bir parçası değilse, o zaman bilgisayar yazılımı maddi olmayan duran varlık olarak değerlendirilir.

9- Maddi olmayan duran varlıkların, bilanço aktifinde raporlanması için gerekli koşullar nelerdir?

Cevap: Maddi olmayan duran varlıkların, bilanço aktifinde raporlanması için gerekli koşullar aşağıdaki gibidir:

  • Maddi olmayan duran varlıkların, varlık olarak muhasebeleştirilmesi için öncelikle tanımlanabilir olması gerekir. Tanımlanabilir olması, ayrıştırılabilir yani işletmeden ayrılabilme ya da bölünebilme özelliğine sahip ve bireysel olarak ya da ilgili sözleşme ile birlikte, varlık ya da borçla beraber satılabilir, devredilebilir, lisans altına alınabilir, kiralanabilir ya da takas edilebilir olmasını ifade eder. Ayrıca varlığın tanımlanabilir olması için diğer hak ve yükümlülüklerden ayrılabilmesine veya devredilebilmesine bakılmaksızın, sözleşmeye bağlı haklardan ya da diğer yasal haklardan kaynaklanması gerekir.
  • Maddi olmayan duran varlıkların aktifleştirilmesi için varlıkla ilişkilendirilebilen gelecekteki ekonomik yararların işletme için gerçekleşmesinin olası olması ve varlığın maliyeti veya değerinin güvenilir bir şekilde ölçülebilmesi gerekir.
  • Bir varlığın maddi olmayan duran varlık olarak aktifleştirilmesi için işletme içi yaratılan şerefiyeden kaynaklanmaması gerekir. İşletmenin ticari itibarının olması, iyi bir yönetim kadrosuna ve insan kaynaklarına sahip olması, geniş pazar potansiyeli ve müşteri kitlesine sahip olması gibi işletmenin kâr elde etmesine katkı sağlayan ancak maliyeti ve faydası ölçülemeyen, ayrıştırılabilir ve tanımlanabilir olmayan nitelikler varlık olarak muhasebeleştirilmez.

10- Maddi olmayan duran varlıklar amortismana tabi tutulur mu?

Cevap: Maddi olmayan duran varlıklar da maddi duran varlıklar gibi amortismana tabi tutulur. Çünkü bu varlıklar fiziksel yapıya sahip olmadıkları için aşınma ve yıpranmaları söz konusu değildir ancak işletmeye sağladıkları faydanın yıllar içinde azalıp tükenmesi söz konusudur ve bu nedenle belli bir yararlı ömre sahiptirler. Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar için hesaplanan amortismanların birikmiş tutarları, bilançoda maddi ve maddi olmayan duran varlık hesaplarının altında bir indirim kalemi olarak yer alır.

11- Tekdüzen Hesap Planında maddi duran varlıklar grubunda hangi hesaplar yer alır?

Cevap: Tekdüzen Hesap Planında 25.grup maddi duran varlıklara ayrılmıştır. Bu grup içinde aşağıdaki hesaplar yer almaktadır: 250.ARAZİ VE ARSALAR HESABI251.YERALTI VE YERÜSTÜ DÜZENLERİ HESABI252. BİNALAR HESABI253. TESİS, MAKİNE VE CİHAZLAR HESABI254. TAŞITLAR HESABI255. DEMİRBAŞLAR HESABI256. DİĞER MADDİ DURAN VARLIKLAR HESABI257. BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI(-)258.YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR HESABI259. VERİLEN AVANSLAR HESABI

12- Boş arazi ve arsalar ile herhangi bir düzenleme veya işleme tabi tutulmamış her türlü arsa, arazi ile dutluk, fidanlık vezeytinlik gibi işletme arazisi değerlerinin yer aldığı hesap kalemi hangisidir?

Cevap: 250.ARAZİ VE ARSALAR HESABI

13- Maliyeti ölçülen, ekonomik fayda sağlayan, tanımlanabilir, ayrıştırılabilir maddi olmayan duran varlıklara örnek verebilir misiniz?

Cevap: Maliyeti ölçülen, ekonomik fayda sağlayan, tanımlanabilir, ayrıştırılabilir maddi olmayan duran varlıklara aşağıdaki örnekler verilebilir:

  • Bir işletme bir markayı rakip işletmeden satın almıştır ve söz konusu marka, devlet kayıtları altına alınmak suretiyle yasal olarak korunmaktadır.
  • Bir işletme isim hakkı anlaşması uyarınca, belirli bir yerleşim alanında belirli bir fast-food restoranını işletme hakkının sadece işletmeye verildiği özel lisansa sahiptir.
  • Bir işletme üzerinde reklam alanları satarak hasılat elde ettiği bir İnternet sitesine sahiptir. Alan adı gerekli yerlere tescil ettirildiği için yasal olarak korunmaktadır.
  • Bir işletmenin yasal haklarla korunan 20 adet bilgisayar yazılımı bulunmaktadır. Bilgisayar yazılımları söz konusu işletmenin üretim ve idari personeli tarafından kullanılmaktadır.

14- İşletme 100.000 TL bedel ile bir bina almıştır ve bu bedelin 30.000 TL'lik kısmı arsa payı olarak ödenmiştir. Bina bedeli ve %18 KDV bankadan ödenmiştir. Bu durumun muhasebe kaydı nasıl olmalıdır?

Cevap: Türkiye Muhasebe Standartlarına göre, arsalar sınırsız ömre sahip olduğu için amortisman uygulanmaz, bu nedenle arsa ve binalar birlikte alındıklarında dahi ayrılabilir maddi duran varlıklar olarak kabul edilir ve ayrı olarak muhasebeleştirilmesi gerekir.

15- Yatırım amaçlı gayrimenkul nedir?

Cevap: Yatırım amaçlı gayrimenkul, sahibi tarafından kira geliri veya sermaye kazancı ya da her ikisini birden elde etmek amacıyla elde tutulan gayrimenkuldür.

16- 251.YERALTI VE YERÜSTÜ DÜZENLERİ HESABI'nda izlenen varlıklar hangileridir?

Cevap: Yer altında ve yer üstünde inşa edilmiş her türlü yol, park, tünel, köprü, bölme, sarnıç, iskele ve benzeri yapıları içerir.

17- İşletme kiraya vermek amacıyla 100 000 TL bedel ödeyerek bir bina almıştır ve bu bedelin 30 000 TL’lik kısmı arsa payı olarak ödenmiştir. Toplam bedel ve %18 KDV bankadan ödenmiştir. Bu durum nasıl kaydedilir?

Cevap: Türkiye Muhasebe Standartlarında ise yatırım amaçlı gayrimenkullerin maddi duran varlıklardan ayrı olarak raporlanması zorunluluğu vardır. Yatırım amaçlı gayrimenkul işletme tarafından elde tutulan diğer varlıklardan büyük ölçüde bağımsız nakit akışı yaratır. Türkiye Muhasebe Standartlarında yatırım amaçlı gayrimenkullerin bilançoda ayrı olarak raporlanması istendiğinden alınan binanın Tekdüzen Hesap Planında henüz kodlandırılmamış bulunan “Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller” hesabına kaydının yapılması gerekir.

18- 253. TESİS, MAKİNE VE CİHAZLAR HESABI'nda izlenen varlık kalemleri hangileridir?

Cevap: Üretim sürecinde girdilerin işlenmesinde ve şekillendirilmesinde kullanılan her türlü makine, tesis ve cihazlar ile bunların eklentileri ve bu amaçla kullanılan taşıma gereçlerinin izlendiği he- saptır. Bu hesap kullanım amaçlarına ve makine çeşitlerine göre bölümlenebilir.

19- İşletme faaliyetlerinde kullanılan her türlü taşıtların izlendiği hesap hangisidir?

Cevap: 254. TAŞITLAR HESABI

20- 255. DEMİRBAŞLAR HESABI'nda izlenen varlık kalemleri hangileridir?

Cevap: 255. DEMİRBAŞLAR HESABI: İşletme faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap gibi varlıkların yer aldığı hesaptır.

21- Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içinde yok edilmesini sağlamak amacıyla kullanılan hesap hangisidir?

Cevap: 257. BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI(-): Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içinde yok edilmesini sağlamak amacıyla kullanılan hesaptır. Ayrılan amortismanlar ilgili gider hesapları karşılığında bu hesaba alacak kaydedilir.

22- Amortisman nedir ve hangi hesapta izlenir?

Cevap: Amortisman varlığın maliyetinin gidere dönüşen kısmıdır ve varlığın değerindeki azalmayı ifade eder. Söz konusu değer azalışı varlığın kayıtlı değerinden doğrudan düşülmeyerek “Birikmiş Amortismanlar” hesabında izlenir. Bilanço gösteriminde ilgili varlık grubu altında eksi olarak gösterilerek varlıkların net değeri ile raporlanması sağlanır.

23- İşletmede yapımı süren ve tamamlandığında ilgili duran varlık hesabına aktarılacak olan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerle ilgili harcamaların izlendiği hesap hangisidir?

Cevap: 258.YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR HESABI

24- 259. VERİLEN AVANSLAR HESABI nasıl çalışır?

Cevap: 259. VERİLEN AVANSLAR HESABI: Yurt içinden veya yurt dışından satın alınmak üzere sipariş edilen maddi duran varlıklarla ilgili olarak yapılan avans ödemelerinin izlendiği hesaptır. Sipariş avanslarıyla ilgili giderleri de kapsar, ödeme yapıldığında hesaba borç, sipariş edilen malzeme teslim alındığında hesaba alacak kaydedilerek karşılığında ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedilir.

25- Tekdüzen Hesap Planında maddi olmayan duran varlıklar grubundaki hesaplar hangileridir?

Cevap: Tekdüzen Hesap Planında 26. grup maddi olmayan duran varlıklara ayrılmıştır.Bu grup içinde aşağıdaki hesaplar yer almaktadır: 260. HAKLAR HESABI261. ŞEREFİYE (PEŞTEMALLIK) HESABI262. KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME GİDERLERİ HESABI263. ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ HESABI264. ÖZEL MALİYETLER HESABI267. DİĞER MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR HESABI268. BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI (-)269. VERİLEN AVANSLAR HESABI

26- İmtiyaz, patent, lisans, ticari marka ve unvan gibi bir bedel ödenerek elde edilen bazı hukuki tasarruflar ile kamu otoritelerinin işletmeye belli alanlarda tanıdığı kullanma, yararlanma gibi yetkiler dolayısıyla yapılan harcamalar hangi hesapta izlenir?

Cevap: 60. HAKLAR HESABI: İmtiyaz, patent, lisans, ticari marka ve unvan gibi bir bedel ödenerek elde edilen bazı hukuki tasarruflar ile kamu otoritelerinin işletmeye belli alanlarda tanıdığı kullanma, yararlanma gibi yetkiler dolayısıyla yapılan harcamaları kapsar. Edinilen haklar, maliyet bedelleri ile bu hesaba borç kaydedilir. Haklar yararlanma süreleri belli ise bu süre içerisinde, yararlanma sürelerinin belli olmaması durumunda 5 yıllık sürede eşit taksitlerle itfa edilir.

27- 261. ŞEREFİYE (PEŞTEMALLIK) HESABI hangi amaçla kullanılır?

Cevap: 261. ŞEREFİYE (PEŞTEMALLIK) HESABI: Bir işletme devralınırken katlanılan maliyet ile söz konusu işletmenin rayiç bedelle hesaplanan net varlıklarının değeri arasındaki olumlu farkların izlenmesinde kullanılır.

28- Türkiye Muhasebe Standartlarına göre kimler şerefiye için amortisman kaydı, kimler değer düşüklüğü karşılığı kaydı yapar?

Cevap: Türkiye Muhasebe Standartlarına göre, tam set TMS/TFRS uygulayanlar şerefiye için amortisman kaydı yapmaz, değer düşüklüğü karşılığı kaydı yapar. Ancak KOBİ TFRS’yi uygulayanlar şerefiye için amortisman kaydı yapar.

29- İşletmenin kurulması, yeni bir şubenin açılması, işlerin sürekli olarak genişletilmesi için yapılan ve karşılığında maddi bir değer elde edilmeyen giderlerin aktifleştirilmeleri durumunda kullanılan hesap hangisidir?

Cevap: 262. KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME GİDERLERİ HESABI: İşletmenin kurulması, yeni bir şubenin açılması, işlerin sürekli olarak genişletilmesi için yapılan ve karşılığında maddi bir değer elde edilmeyen giderlerin aktifleştirilmeleri durumunda kullanılan hesaptır. Vergi mevzuatımız ve mevcut uygulamalarımıza göre işletmeler diledikleri takdirde kuruluş ve örgütlenme giderlerini maliyet değeri ile aktifleştirebilir veya doğrudan gider yazabilirler.

30- İşletmede yeni ürün ve teknolojiler oluşturulması, mevcutların geliştirilmesi ve benzeri amaçlarla yapılan her türlü harcamalardan aktifleştirilen kısmın gösterildiği hesap hangisidir?

Cevap: 263. ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ HESABI: İşletmede yeni ürün ve teknolojiler oluşturulması, mevcutların geliştirilmesi ve benzeri amaçlarla yapılan her türlü harcamalardan aktifleştirilen kısmın gösterildiği hesaptır.

31- İşletmeler AR-GE faaliyetleri kapsamında yaptıkları harcamalarını vergi matrahından indirebilirler mi?

Cevap: Türkiye'de Kanunu’na göre işletmeler AR-GE faaliyetleri kapsamında yaptıkları harcamaların %40’ını vergi matrahından indirebilirler. Bu nedenle işletmeler genellikle araştırma ve geliştirme harcamalarını ayrıştırmadan, tamamını gider kaydetmektedir.

32- Hangi giderler 264. ÖZEL MALİYETLER HESABI' nda izlenir?

Cevap: 264. ÖZEL MALİYETLER HESABI: Kiralanan gayrimenkullerin geliştirilmesi veya ekonomik değerinin sürekli olarak arttırılması amacıyla yapılan giderler ile (normal bakım, onarım ve temizleme giderleri hariç) bu gayrimenkulün kullanılması için yapılıp, kira süresinin sonunda mal sahibine bırakılacak olan varlıkların bedellerinin izlendiği hesaptır. Yapılan harcamalar hesaba borç kaydedilir. Bu harcamalar kira süresi içerisinde, kira süresinin beş yıldan fazla olması durumunda beş yılda eşit tutarlarla amorti edilir.

33- Özel Tükenmeye Tabi Varlıkların kapsamı nedir?

Cevap: Özel Tükenmeye Tabi VarlıklarBelirli bir maddi varlıkla çok yakından ilgili bulunan veya tamamen tüketime tabi varlıklar için yapılan, üretim çalışmalarının zamanı ve yoğunluğu ile sınırlı bir ömre sahip olan harcamaları içerir.

34- Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hangi hesaplarda izlenir?

Cevap: Bunlar “271. Arama Giderleri Hesabı”, “272. Hazırlık ve Geliştirme Giderleri Hesabı” , “277. Diğer Özel Tükenmeye TabiVarlıklar Hesabı ve 278. Birikmiş Tükenme Payları Hesabı'nda (-) izlenebilir.

35- Karşılık tutarı nedir?

Cevap: Karşılık tutarı, varlığın piyasa değerinin, defter değerinden daha düşük olması durumunda aradaki farkı ifade eder.

Maddi ve Maddi Olmayan Duran Varlıkların Edinimi ve Edinim Sonrası Harcamaların Muhasebeleştirilmesi

36- Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar nasıl muhasebeleştirilirler?

Cevap: Varlıkların ediniminde ve bilanço dışı bırakılmasında, Tekdüzen Hesap Planındaki maddi ve maddi olmayan duran varlık hesaplarının borç ve alacak taraflarına maliyet bedeli ile kayıt yapılır. İşletmeler sabit varlıklarını tamamlanmış olarak satın alabilirler, başka işletmelere sipariş vererek yaptırabilirler veya bizzat kendi işletmelerinde imal veya inşa edebilirler. Ancak her durumda sabit varlıklar maliyet bedeli üzerinden muhasebeleştirilerek aktife alınırlar.

Maddi ve Maddi Olmayan Duran Varlıkların Kapsamı ve Raporlanması

37- Türkiye Muhasebe Standartlarına göre duran varlıkların kaydedilmesi ve bilançoda raporlanması nasıl yapılır?

Cevap: Eğer dönem sonunda duran varlığın değerinde, maliyet değerine göre bir değer azalışı varsa bunun için karşılık kaydı yapılır ve bilançonun aktifinde eksi olarak raporlanır. Türkiye Muhasebe Standartlarına göre, maddi ve maddi olmayan duran varlık kalemi varlık olarak muhasebeleştirildikten sonra, bilançoda maliyetinden birikmiş amortisman ve varsa birikmiş değer düşüklüğü zararları indirildikten sonraki değeri ile gösterilir. Defter değeri= Maliyet değeri - Birikmiş amortisman - Değer Düşüklüğü ZararıYukarıda belirttiğimiz gibi değer düşüklüğü zararı için karşılık kaydı yapılır.Karşılık tutarı, gider olarak gelir tablosunda yer alır, ayrıca aktifte eksi olarak raporlanacak bir karşılık hesabına alacak kaydedilir.

Maddi ve Maddi Olmayan Duran Varlıkların Edinimi ve Edinim Sonrası Harcamaların Muhasebeleştirilmesi

38- Maddi ve maddi olmayan duran varlıkların satın alınarak ediniminde maliyet değeri hangi unsurlardan oluşur?

Cevap: Maddi ve maddi olmayan duran varlıkların satın alınarak ediniminde maliyet değeri aşağıdaki unsurlardan oluşur:

  • Ticari iskontolar ve indirimler düşüldükten sonra avukatlık ve aracılık ücretleri, ithalat vergileri ve iade alınamayan alış vergileri dâhil satın alma fiyatı,
  • Varlığı amaçlanan kullanıma hazır hâle getirmekle doğrudan ilişkilendirilebilen tüm harcamalar. Örneğin maddi duran varlıkların yönetim tarafından amaçlanan koşullarda çalışabilmesini sağlayacak yere ve duruma getirilmesiyle doğrudan ilişkili olan saha hazırlık harcamaları, ilk teslimat ve yükleme-boşaltma harcamaları ile kurulum, montaj ve işlerliğin testine ilişkin harcamalar.
  • Maddi duran varlığın sökülmesi ve taşınması ile yerleştirildiği alanın restorasyonuna ilişkin harcamalar.

39- Vergi mevzuatımıza göre duran varlıkların maliyet bedeli için bunların satın alma bedeline eklenmesi zorunlu harcamalar nelerdir?

Cevap: Vergi mevzuatımıza göre de duran varlıkların maliyet bedeli için bunların satın alma bedeline, ithal edilen makine ve tesisat için ithal sırasında ödenen gümrük vergileri ile bunların nakliye ve montaj harcamaları ile satın alınan bir binanın yıktırılması ve arsasının tasfiyesine ilişkin olarak yapılan tüm harcamaların eklenmesi zorunludur. Bunun dışında iktisadi kıymetler için yapılan noter masrafları, mahkeme masrafları, kıymet takdirine ilişkin harcamalar, komisyon harcamaları gibi harcamalar ve taşıt alım vergisi, emlak alım vergisi gibi vergiler; mükellefler tarafından istenirse maliyete ilave edilir, istenirse doğrudan genel gider olarak kaydedilir.

40- İşletme peşin fiyatı 70.000 TL olan bir demirbaşı 3 ay vadeli olarak, 100.000’ TL lik fiyatla satın almıştır. %18 KDV nakden ödenmiştir. Türkiye Muhasebe Standartlarına göre yapılması gereken kayıt nasıl olmalıdır?

Cevap: (KDV anlaşmaya varılan ve faturada yer alan vadeli fiyat üzerinden hesaplanacaktır)

41- Standartlara göre maddi ve maddi olmayan duran varlık maliyetine alınmayan ve gerçekleştiğinde dönem gideri kaydedilen harcamalar hangileridir?

Cevap: Standartlara göre maddi ve maddi olmayan duran varlık maliyetine alınmayan ve gerçekleştiğinde dönem gideri kaydedilen harcamalar aşağıdaki gibidir:

  • Yeni bir tesis açılmasına ilişkin harcamalar.
  • Reklam ve tanıtım harcamaları gibi yeni bir ürün veya hizmetin tanıtılmasına ilişkin harcamalar.
  • Yeni bir yerde veya yeni bir müşteri kitlesiyle iş yapmak amacıyla yapılan harcamalar (personel eğitim masrafları dâhil).
  • Yönetim giderleri ve diğer genel giderler kapsamındaki harcamalar.
  • Borçlanma maliyetleri.

42- Maddi ve maddi olmayan duran varlıkların ediniminde, faaliyete başlanmasına ilişkin harcamalar, kullanılmaya başlanmasına ilişkin eğitim faaliyetleri, reklam ve tanıtım faaliyetleri nasıl muhasebeleştirilir?

Cevap: Maddi ve maddi olmayan duran varlıkların ediniminde, faaliyete başlanmasına ilişkin harcamalar, kullanılmaya başlanmasına ilişkin eğitim faaliyetleri, reklam ve tanıtım faaliyetleri duran varlık maliyetine alınmaz, gider olarak muhasebeleştirilir.

43- Bir magazin yayımcılık şirketi 10 yıl yasal kullanım süresi olan bir telif hakkını 20.000 TL bedelle satın almıştır. Telif hakkının kullanımına başlanmasına ilişkin eğitim faaliyetleri için 2.000 TL, reklam ve tanıtım faaliyetleri için 4.000 TL harcama yapmış ve bu yapılan tüm harcamalar ve bunların %18 KDV dâhil tutarlarını bankadan ödemiştir. Bu durumun muhasebe kaydı nasıl yapılır?

Cevap: Eğitim ve tanıtım faaliyetlerine ilişkin harcamaların maddi olmayan duran varlık maliyetine alınmayıp, faaliyet giderleri olarak kayıtlaması gerekir.

44- X İşletmesi 20XX döneminin başında 250.000 TL değerinde bir makine almıştır. Makine ile ilgili olarak yapılan harcamalar şu şekildedir:Nakliye harcaması 18.000 TLMontaj harcaması 24.000 TLGenel yönetim gideri 3.000 TLMontaj ve kurulum 3 ayda gerçekleşmiş ve daha sonra makinenin çalışır duruma getirilmesi ile doğrudan ilgili maliyetler 33.500 TL olarak gerçekleşmiştir. İlk 5 ayda üretim garantileri çerçevesinde makineden kaynaklanan 15.000 TL faaliyet zararı ortaya çıkmıştır.Makinenin aktifleştirilecek maliyeti ne kadardır?

Cevap:

45- XYZ İşletmesi gıda endüstrisindeki faaliyetlerini genişletmeye karar vermiş ve bütün Avrupa’da iyi bilinen bir fast-food markasının 20 yıl süreyle franchise hakkını 1.000.000 TL bedelle satın almıştır. XYZ İşletmesi satın aldığı franchise hakkından dolayı gelecekte ekonomik fayda elde etmeyi beklemektedir. İşletme franchise hakkını bir maddi olmayan duran varlık olarak aktifleştirebilir mi, nedenlerini açıklayınız?

Cevap: Aşağıdaki nedenlerden dolayı franchise hakkı maddi olmayan duran bir varlıktır:

  • Maliyet güvenilir biçimde ölçülebilmektedir,
  • Franchise hakkının kullanılması suretiyle XYZ İşletmesi gelecekte ekonomik fayda elde etmeyi beklemektedir,
  • Franchise hakkı yasal bir sözleşme ile korunmaktadır Franchise hakkı fiziksel niteliğe sahip değildir.

46- İşletme, sahibi bulunduğu işyeri binasına 10.000 TL'ye kalorifer tesisatı yaptırmış ve % 18 KDV ile birlikte 11.800 TL ödemiştir. Ayrıca binanın badana ve boyası için de %18 KDV ile birlikte 354 TL ödemiştir. Bu durum nasıl muhasebeleştirilir?

Cevap:

47- Yenileme kapsamındaki bir parçanın maliyeti nasıl muhasebeleştirilir?

Cevap: Bazı maddi duran varlık kalemlerinin parçalarının düzenli aralıklarla yenilenmesi gerekebilir. Yenileme kapsamındaki bir parçanın maliyeti oluştuğu zaman ilgili maddi duran varlık kaleminin defter değerine dâhil edilerek muhasebeleştirilir. Yenilenen (çıkarılan) parçaların defter değeri bilanço dışı bırakılır.

48- İşletmeler aktiflerinde yer alan duran varlıklarla ilgili olarak kullandıkları süre içinde birçok harcama yapabilirler. Bu harcamalar nasıl muhasebeleştirilecektir?

Cevap: Vergi mevzuatımıza göre bu tür harcamalar, işletme tarafından ya ilgili duran varlığın maliyetine ilave edilir ya da dönem gideri olarak kaydedilir. Bunun ayırt edilmesinde Vergi Usul Kanunu’nda şu ilkeler getirilmiştir (VUK Md. 272):

  • Yapılan harcama ilgili duran varlığın verimini, hizmet süresini veya değerini artırıyorsa ya da duran varlığa yeni bir eklemede bulunuluyorsa, söz konusu harcama ilgili duran varlığın maliyetine ilave edilerek aktifleştirilmelidir. Bu tür harcamalar büyük onarım ve büyük parça yenilemeleri, ekleme ve genişletmeler, duran varlığı geliştirme ve iyileştirme harcamalarıdır.
  • Eğer yapılan harcama duran varlıkları iyi çalışır durumda tutmak, mevcut durumu korumak üzere yapılan normal bakım ve onarım gideri ise bu durumda dönem gideri olarak kaydedilmelidir. Bu tür harcamalar bozulma, aşınma, çürümeyi önlemek için yapılan silme, temizleme, yağlama, boyama veya sabit kıymetin mevcut ömrünü muhafaza etmek için yapılan onarım ve küçük parça yenilemeleri gibi giderlerden oluşur.

49- İşletme kira ile tutmuş olduğu iş yerinde % 18 KDV ile birlikte 11.800 TL ödeyerek bir kalorifer tesisatı yaptırmıştır. Bu durumun muhasebe kaydı nasıl yapılır?

Cevap:

Maddi ve Maddi Olmayan Duran Varlıklarda Amortisman

50- Amortisman nedir?

Cevap: Amortisman, bir varlığın maliyetinin gidere dönüştürülmesidir

51- Duran varlıklarda amortisman nedir?

Cevap: Duran varlıklarda amortisman; varlığın kullanımından, belli bir sürenin geçme - si ve teknolojik gelişmeler nedeniyle varlığın demode olmasından dolayı ortaya çıkabilecek eskime, yıpranma ve tükenme şeklindeki değer kayıplarını dikkate alarak, duran varlıkların yararlı ömürlerini tahmin etmek ve bu süre içerisinde söz konusu varlıkların elde etme maliyetlerini gider olarak muhasebeleştirmektir.

52- Amortisman muhasebesinin amacı neidr?

Cevap: Amortisman muhasebesinin amacı, sabit varlıkların maliyetlerini, sistemli olarak kullanıldıkları süreye dağıtmak ve her yılın payını o dönemin gideri olarak kaydetmek suretiyle, kullanım süresi sonunda kullanılmaz hâle geleceği varsayı- lan sabit kıymetin yenilenmesi için fon yaratmaktır.

Maddi ve Maddi Olmayan Duran Varlıkların Edinimi ve Edinim Sonrası Harcamaların Muhasebeleştirilmesi

53- İşletme kiralayarak kullandığı bir duran varlık için varlığın değerini, ömrünü, verimini artıran nitelikte bir harcama yaparsa ne olacaktır? İşletmenin maddi duran varlıkları arasında olmayan ve bilançosunda gözükmeyen bir duran varlığın maliyetineilave yapamayacağına göre, söz konusu harcamayı nasıl muhasebeleştirecektir?

Cevap: Bu konuda Vergi Usul Kanunu’ndaki düzenlemelere göre, kiracı tarafından ki- ralanarak kullanılan duran varlıklar için yapılan ve varlığın değerini, ömrünü ve verimini artıran harcamalar özel maliyet bedeli olarak ayrıca değerlenir. Harcama- lar hem tamir hem de kıymet artırıcı harcamalardan oluşuyorsa; maliyet bedeline eklenecek tutarın belirlenmesi, kalan kısım için gider kaydı yapılması gerekir. Buna göre, işletme sözü edilen türde yapmış olduğu harcamaları “264. Özel Mali- yetler Hesabı” adıyla bir maddi olmayan duran varlık hesabına kayıtlayarak aktifleş- tirecek ve diğer maddi ve maddi olmayan duran varlık kalemleri gibi amortismana tabi tutacaktır. Varlığın mevcut durumunu korumak için yapılan temizlik, bakım ve küçük tamirler için yapılan harcamalar ise genel gider olarak kaydedilmelidir.

Maddi ve Maddi Olmayan Duran Varlıklarda Amortisman

54- Türkiye Muhasebe Standartlarına göre yıllık amortisman paylarının hesaplanmasında kullanılan yöntemler hangileridir?

Cevap: Türkiye Muhasebe Standartlarına göre yıllık amortisman paylarının hesaplanmasında aşağıdaki yöntemler kullanılabilir;

  • Eşit paylı amortisman yöntemleri,
  • Azalan paylı amortisman yöntemleri,
  • Artan paylı amortisman yöntemleri,
  • Değişen paylı amortisman yöntemleri.

55- Eşit paylı amortisman yöntemlerinde amortisman payları nasıl hesaplanır?

Cevap: Eşit paylı amortisman yöntemleri: Eşit paylı amortisman yöntemlerinde duran varlığın maliyeti yararlı ömrüne ( hizmet süresine) bölünmek suretiyle yıllık amortisman payları hesaplanır. Eğer yararlı ömrünün sonunda bir kalıntı değerin (hurda değerin) olacağı tahmin ediliyorsa bu tutar, duran varlığın maliyetinden düşülür. Kalıntı değeri tahmin edilemiyorsa sıfır kabul edilebilir.

56- Duran varlığın ilk kullanım yıllarında daha çok, son yıllarda daha az amortisman paylarının gider kaydedilmesinin amaçlandığı amortisman yöntemi hangisidir?

Cevap: Azalan paylı amortisman yöntemleri: Azalan paylı amortisman yöntemlerinde duran varlığın ilk kullanım yıllarında daha çok, son yıllarda daha az amortisman paylarının gider kaydedilmesi amaçlanır.

57- Duran varlık için ilk yıllarda az, sonraki yıllarda daha çok amortisman payı hesaplanması şeklinde uygulanan amortisman yöntemi hangisidir?

Cevap: Artan paylı amortisman yöntemleri: Artan paylı amortisman yöntemleri ise ilk yıllarda az, sonraki yıllarda daha çok amortisman payı hesaplanması şeklinde uygulanır.

58- Değişen paylı amortisman yöntemlerinde amortisman payı nasıl hesaplanır?

Cevap: Değişen paylı amortisman yöntemleri: Değişen paylı amortisman yöntemlerinde üretim miktarları ya da hizmet saatleri esas alınarak duran varlığın ömrü boyunca üretilecek birim ya da kullanılacak saat tahmin edilir. Duran varlığın maliyeti bu birim veya saate bölünerek bir sayı bulunur. Daha sonra her faaliyet döneminde üretilen miktar ya da kullanılan saat bu sayıyla çarpılmak suretiyle her dönemin yıllık amortisman payı hesaplanır.

59- VUK’da vergi matrahının tespiti için uygulanabilecek amortisman hesaplama yöntemleri nelerdir?

Cevap: VUK’da vergi matrahının tespiti için uygulanabilecek amortisman hesaplama yöntemleri sınırlandırılmış, artan yada değişen paylı amortisman yöntemlerine izin verilmemiştir. Eşit paylı amortisman yöntemi olarak kullanılan yöntemin adı normal amortisman yöntemidir. Bu yöntemde duran varlıklar yararlı ömürleri içinde her yıl eşit amortisman payı ile itfa edilir.

Maddi ve Maddi Olmayan Duran Varlıkların Satışı ve Özel Fonlar

60- Tekdüzen Hesap Planına göre bir varlığın net defter değeri nedir?

Cevap: Tekdüzen Hesap Planına göre bir varlığın net defter değeri, varlığın maliyetinden birikmiş amortismanları düşüldükten sonra kalan değeridir.

61- Tekdüzen Hesap Planına göre duran varlık satış kâr veya zararı nasıl muhasebeleştirilir?

Cevap: Tekdüzen Hesap Planına göre duran varlık satış kâr veya zararının, olağan dışı gelir veya olağan dışı gider olarak muhasebeleştirilmesi gerekir.

62- İşletme 2019 yılında 10.000 TL maliyet bedeli ve 6.000 TL birikmiş amortismanı olan bir demirbaşını 6.000 TL’ye peşin olarak satmıştır. Demirbaş % 20 normal amortisman oranına göre amortismana tabi tutulmaktadır. Satış sırasında demirbaş ile ilgili büyük defter kayıtları aşağıdaki gibidir; Demirbaşın defter değeri (10 000 - 6 000) 4 000 TL ’dir. Demirbaş 6.000 TL’ye satıldığına göre (6000 - 4 000) 2 000’ TL lik bir satış kârı söz konusudur. Satış bedeli üzerinden % 18 KDV tahsil edildiği varsayıldığında satış için yapılacak kayıt nasıl olmalıdır?

Cevap:

63- İşletme maliyeti 15.000 TL, birikmiş amortismanı 10.000 TL olan makineyi 6.000 TL bedelle satmış, %18 KDV dahil 7.080 TL’yi peşin tahsil etmiştir. Bu işlemin kaydını Muhasebe Standartlarına göre yapınız.

Cevap:

64- Tekdüzen Hesap planında yenileme fonlarının kaydedileceği hesap hangisidir?

Cevap: Tekdüzen Hesap planında yenileme fonlarının kaydedileceği hesap “549. Özel Fonlar” hesabıdır.

65- İşletme 20XX yılında 10.000 TL maliyet bedeli ve 6.000 TL birikmiş amortismanı olan bir demirbaşı yenilemek amacıyla 1000 TL’ye peşin olarak satmıştır ve %18 KDV dâhil 7.080’ TL yi peşin tahsil etmiştir. Bu durumun muhasebe kaydı nasıl yapılacaktır?

Cevap: Bu örnekte satışı yapılan demirbaşların satış nedeni yenilemek olduğu için bu durumda satış kârı gelir hesabına kaydedilmez. Tekdüzen Hesap planında yenileme fonlarının kaydedileceği hesap “549. Özel Fonlar” hesabıdır.

Sıra-(Soruid) 1-(1024862) 2-(1024876) 3-(1024889) 4-(1024900) 5-(1024917) 6-(1024925) 7-(1024937) 8-(1024944) 9-(1024952) 10-(1024965) 11-(1024993) 12-(1025067) 13-(1024979) 14-(1025089)15-(1025095) 16-(1025152) 17-(1025165) 18-(1025175) 19-(1025180) 20-(1025183) 21-(1025191) 22-(1025206) 23-(1025209) 24-(1025692) 25-(1025724) 26-(1025730) 27-(1025738) 28-(1025762)29-(1025775) 30-(1025783) 31-(1025809) 32-(1025843) 33-(1025870) 34-(1025879) 35-(1026008) 36-(1028415) 37-(1026063) 38-(1028418) 39-(1028420) 40-(1028424) 41-(1028423) 42-(1028425)43-(1028426) 44-(1028427) 45-(1028428) 46-(1028817) 47-(1028866) 48-(1028800) 49-(1028904) 50-(1028915) 51-(1028926) 52-(1028936) 53-(1028888) 54-(1028950) 55-(1028962) 56-(1028980)57-(1028996) 58-(1029007) 59-(1029016) 60-(1029058) 61-(1029096) 62-(1029142) 63-(1029197) 64-(1029221) 65-(1029244)

Yaz Okulu Kayıt ve Ders Seçme
28 Haziran 2021 Pazartesi