Genel Muhasebe 2 Dersi 1. Ünite Sorularla Öğrenelim

Mali Duran Varlıklar

Mali Duran Varlıklar Kapsamındaki Finansal Varlıklar

1- Sermaye Piyasası Kurulu ne zaman ve hangi amaçla kurulmuştur?

Cevap: Sermaye Piyasası Kurulu, 1981 yılında 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile kurulmuştur. Kurul, sermaye piyasasının güven ve açıklık içinde çalışmasını, tasarruf sahiplerinin yani yatırımcıların hak ve yararlarının korunmasını sağlamak amacıyla düzenlemeler yapmaktadır. Bu düzenlemeler, Sermaye Piyasası Kurulu Tebliğleri olarak seriler hâlinde Resmî Gazete’de yayımlanırken menkul kıymetlere ilişkin ayrıntılı düzenlemeler ise Sermaye Piyasası Kurulu Tebliğleri içinde yer alır.

2- Duran varlık ne demektir?

Cevap: Duran varlıklar; bir işletmede işletme faaliyetlerinde kullanmak veya yararlanmak amacı ile edinilen ve bir yıldan kısa sürede paraya çevrilmeleri, satılması veya tüketilmesi öngörülmeyen varlıklardır.Duran varlıklar genel olarak mali duran varlıklar, maddi duran varlıklar ve maddi olmayan varlıklar olarak üçe ayrılır.

3- Mali duran varlıkların kapsamı nedir?

Cevap: Mali duran varlıklar kapsamında, menkul kıymet niteliğini taşıyan finansal varlıklar bulunur. Ülkemizde menkul kıymetler sermaye piyasası mevzuatı içinde düzenlenmiştir. Buna göre, “Menkul kıymetler, ortaklık ve alacaklılık sağlayan belli bir meblağı temsil eden yatırım aracı olarak kullanılan, dönemsel gelir getiren misli nitelikte, seri hâlinde çıkarılan ibareleri aynı olan ve şartları Kurul’ca belirlenen kıymetli evraklardır.” (2499 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, 30/7/1981 Tarihli, 17416 sayılı Resmî Gazete) Bu tanımda yer alan özellikleri taşıyan menkul kıymetler temel olarak hisse senedi ve tahvil olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Hisse senetleri sahibine ortaklık hakkı sağlayan, tahviller ise sahibine alacaklılık hakkı sağlayan temel menkul kıymetlerdir.

4- Hisse senedi nedir?

Cevap: Hisse senetleri, sermayesi paylara bölünmüş ortaklıklar tarafından çıkarılan ve ortaklık sermayesine katılma payını temsil eden menkul kıymetlerdir. Ülkemizde anonim şirketler tarafından çıkarılan ve bir ortaklık belgesi olan hisse senedini elinde bulunduran kişi, hisse senedini çıkaran (ihraç eden) şirketin ortağıdır ve şirketin kârından pay alır. Hisse senedi sahibinin elde ettiği kâr payı geliri, şirketin faaliyetlerine bağlı olarak yıldan yıla değişir ve bu değişmeler hisse senedinin piyasa değerini (fiyatını) etkiler. Dolayısıyla hisse senedi sahibi hisse senedini elinde bulundurarak hem temettü geliri hem de hisse senedinin piyasa fiyatında meydana gelen artıştan kaynaklanan gelir gibi iki farklı getiri elde etmeyi bekler.

5- Hisse senedinin nominal değeri ne anlam ifade eder?

Cevap: Nominal değer (itibari değer veya kayıtlı değer); bir hisse senedinin üzerinde yazılı olan değerdir. Anonim şirketlerin sermaye tutarının hisse sayısına bölünmesiyle bulunan değeri ifade etmektedir.

6- Hisse senedinin defter değeri ne anlam ifade eder?

Cevap: Defter değeri; bir işletmenin öz kaynak toplamının hisse senedi sayısına bölünmesiyle bulunan değerdir.

7- Hisse senetlerinin ihraç değeri ne anlam ifade eder?

Cevap: İhraç değeri; hisse senetlerinin şirket tarafından çıkarılışı (ihraç) aşamasında satışa sunulduğu fiyattır.

8- Hisse senetlerinin piyasa değeri ne anlam ifade eder?

Cevap: Piyasa değeri; piyasadaki arz ve talep koşullarına göre belirlenen ve borsa mevcutsa genellikle borsa fiyatı ile eş anlamlı olarak kullanılan fiyattır.

9- Hisse senetlerinin tasfiye değeri nedir?

Cevap: Tasfiye değeri; işletmenin tasfiyesi yani işletmenin faaliyetlerinin sona ermesi durumunda, işletmenin tüm varlıklarının satılması ve tüm borçlarının ödenmesinden sonra kalan tutarın, hisse senedi sayısına bölünmesi sonucu bulunan değerdir.

10- Hisse senedinin gerçek değeri ne anlam ifade eder?

Cevap: Gerçek değer; işletmenin gelir yaratma potansiyeli ve yatırımcıların bu hisse senedinden bekledikleri kazanç oranına göre bir takım teknikler kullanılarak hesaplanan ve yatırımcıların o hisse senedi için ödemeye hazır oldukları değerdir. Hisse senedi değerleme yöntemleri kullanılarak hesaplanan gerçek değer, piyasa değerinin üzerinde ise yatırımcı bu hisse senedini alma kararına varacaktır.

11- Tahvil nedir?

Cevap: Tahviller devletin ya da özel sektör şirketlerinin, borçlanarak orta veya uzun vadeli fon sağlamak üzere çıkarttıkları borç senetleridir.

12- Tahviller ortaklık hakkı sağlar mı?

Cevap: Tahvil sahiplerinin herhangi bir ortaklık hakkı yoktur, sadece tahvili çıkaran (ihraç eden) devlete veya şirkete karşı alacaklılık hakkı sağlar. Tahvil sahipleri, tahvili ihraç edenin alacaklısıdır ve bu alacağı için faiz kazancı elde eder. Tahvil çıkaran bir şirket kâr da zarar da etse, tahvil sahipleri şirketten her yıl, tahvilin üzerinde yazılı değer (nominal değer) üzerinden hesaplanan faizleri alırlar.

13- Hisse senetlerinin sahiplerine sağladıkları haklar nelerdir?

Cevap: Hisse senedi sahibi şirketin ortağı olduğundan, hisse senetlerinin sahiplerine sağladıkları haklar aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Yönetime katılma (oy) hakkı, şirket genel kurullarına katılıp, alınacak kararlar için oy kullanma hakkını ifade eder. Her hisse senedi sahibine bir oy hakkı sağlar. Hisse senetlerinin en önemli özellikleri sahibine sağladıkları oy haklarıdır.
  • Kâr payı (temettü geliri) alma hakkı, şirket kârından hissesi oranında pay elde etme hakkını ifade eder.
  • Rüçhan hakkı, şirketin gerçekleştireceği sermaye artırımı nedeniyle ihraç edeceği yeni hisse senetlerini öncelikli olarak alma hakkıdır.
  • Tasfiyeden pay alma hakkı, şirketin tasfiye olması (şirket faaliyetlerinin sona ermesi) durumunda tasfiye sonucuna payı oranında katılma hakkıdır.
  • Bilgi edinme hakkı, yönetim kurulunun düzenleyeceği faaliyet raporu, denetim kurulunun düzenleyeceği denetim kurulu raporu, bilanço, gelir tablosu ve kâr dağıtım tablosunu inceleme hakkı, genel kurulda soru sorma hakkı, denetçilere şikâyet etme hakkı ve benzeri hakları ifade eder.
  • Bedelsiz pay alma hakkı, şirketin iç kaynaklardan yapacağı sermaye artırımlarında çıkarılacak hisse senetlerinden, sahip olduğu pay oranındaki hisse senetlerini bedelsiz olarak alma hakkını ifade eder.

14- Tahvilin nominal değeri ne anlam ifade eder?

Cevap: Tahvil ve bononun vadesinde yatırımcının eline geçecek olan para miktarı tahvilin nominal değeri yani üzerinde yazılı olan değer tutarındadır.

15- Türkiye' de tahvillerin vadeleri ne kadardır?

Cevap: Ülkemizdeki mevzuata göre tahviller en az 2, en çok 7 yıl vadelidir.

16- Tahviller nominal değerlerinin en çok % kaç altında bir ihraç fiyatıyla satışa arz edilebilir?

Cevap: Tahviller nominal değerlerinin en çok % 5 altında bir ihraç fiyatıyla satışa arz edilebilir.

17- Tahvil sahiplerinin şirket üzerindeki hakları nelerdir?

Cevap: Tahvil sahibi alacağından başka şirket üzerinde hiçbir hakka sahip değildir. Şirketin yönetimine katılamaz. Buna karşılık şirketin brüt kârından, önce tahvil sahiplerinin faizleri ödenir. Ayrıca, şirketin tasfiyesi halinde tahvil sahipleri alacaklarını almada, hisse senedi sahiplerine göre önceliğe sahiptir. Bu nedenle tahviller hisse senetlerine göre daha az riskli olmakla birlikte genellikle de daha az getirili menkul kıymetlerdir.

18- Ülkemiz mevzuatı içinde hisse senedine benzeyen ve hisse senedi türevleri olarak ifade edilen menkul kıymetler nelerdir?

Cevap: Ülkemiz mevzuatı içinde hisse senedine benzeyen ve hisse senedi türevleri olarak ifade edilen, kâr-zarar ortaklığı belgesi, intifa senedi ve katılma intifa senedi gibi menkul kıymetler bulunmaktadır.

19- Tahvile benzeyen ve tahvil türevleri olarak isimlendirilen menkul kıymetler nelerdir?

Cevap: Tahvile benzeyen ve tahvil türevleri olarak isimlendirilen menkul kıymetler ise aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Hazine bonoları, devlet ve diğer tüzel kişilerin tahvil ve bonoları
  • Kâra iştirakli tahvil- hisse senetleriyle değiştirilebilir tahvil
  • İpotekli borç ve irat senetleri
  • Banka bonosu ve banka garantili bonolar
  • Finansman bonoları
  • Gelir ortaklığı senedi
  • Varlığa dayalı menkul kıymetler
  • Gayrimenkul sertifikaları
  • Türev finansal araçlar

20- Türev finansal araç kavramı neyi ifade eder?

Cevap: Türev finansal araçlar, sözleşme konusu olan varlığın bugünden belirlenen bir fiyat ile gelecek bir tarihte alım satımına ilişkin düzenlenen sözleşmelerdir. Finansal varlıkların içinde son yıllarda kullanılmaya başlanan türev finansal araçlar, değeri başka bir finansal varlığın veya malın değerine dayalı hak ve yükümlülükleri sağlayan sözleşmelerdir.

Finansal Varlıkların Sınıflandırılması ve Raporlanmasında Farklı Uygulamalar

21- Finansal varlıkların sınıflandırılması ve bilançoda raporlanması ile ilgili kurallar nerede belirtilmiştir?

Cevap: Finansal varlıkların sınıflandırılması ve bilançoda raporlanması ile ilgili kurallar ticari kâr'ın tespitine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı Tekdüzen Muhasebe Sistemi ve Türkiye Muhasebe Standartları içinde bulunmaktadır.

22- Türkiye'de Tekdüzen Muhasebe Sistemi ne zaman kullanılmaya başlanmıştır?

Cevap: Ülkemizde 1992 yılında Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan “Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği” ile ulusal düzeyde bir hesap çerçevesi oluşturulmuş ve faaliyetleri özellik arz eden bazı işletmeler hariç bilanço esasına göre defter tutan bütün gerçek ve tüzel kişiler 1994 yılından itibaren zorunlu olarak “Tekdüzen Hesap Planı”nı ve buna göre hazırlanan finansal tablo formatlarından oluşan “Tekdüzen Muhasebe Sistemi”ni kullanmışlardır.

23- Uluslararası muhasebe standartlarının geliştirilmesinin nedeni nedir?

Cevap: Uluslararası ticarette tarafların bilgi alışverişinde bulunabilmesi için uluslararası ortak bir muhasebe dili oluşturulması, ülkelerdeki muhasebe uygulamalarındaki farklılıkların en aza indirilmesi ihtiyacı uluslararası muhasebe standartlarının geliştirilmesine neden olmuştur.

24- Finansal Raporlama Standartlarına göre KOBİ tanımı nasıl yapılmıştır?

Cevap: KOBİ Finansal Raporlama Standartlarına göre KOBİ’ler; kamuya hesap verme yükümlülüğü bulunmayan ve dış kullanıcılar için genel amaçlı finansal tablo yayımlayan işletmelerdir. Ayrıca Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik’e (18.11.2006/ 997 s. R.G.) göre; 250den az çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu 25 milyon Türk Lirasını aşmayan işletmeler KOBİ tanımı içinde yer almaktadır.

25- Tam set Türkiye Muhasebe Standartları / Türkiye Finansal Raporlama Standartlarını (TMS/TFRS) uygulaması gereken işletmeler hangileridir?

Cevap: Tam set TMS/TFRS’leri uygulaması gerekenler aşağıdaki gibidir;• Borsada işlem yapan yani menkul kıymetleri borsada alınıp satılan ve bu nedenle kamuya hesap verme sorumluluğu bulunan işletmeler, • Halka açık olmayan ancak KOBİ ölçütlerinin üzerinde kalan büyük sermaye şirketleri ile TMS/TFRS’leri uygulamayı tercih eden KOBİ’ler.

26- Avrupa Birliği' nin ve ülkemizin Uluslararası Muhasebe Standartları ile uyumu ne zaman gerçekleşmiştir?

Cevap: 1973 yılında başlayan çalışmalar neticesinde “Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu” (International Accounting Standart Board-IASB), “Uluslararası Muhasebe Standartları/Uluslararası Finansal Raporlama Standartları”nı (International Accounting Standarts/International Financial Reporting Standarts (IAS/ IFRS)’yayımlamıştır. IAS / IFRS’nin önemi ve kullanımı 2005 yılından itibaren önemli ölçüde artmıştır. Avrupa Parlamentosu Avrupa Birliği listesindeki tüm şirketlerin en geç 2005 yılında tüm hesaplarını mevcut Uluslararası Muhasebe Standartları ile uyumlu olarak hazırlamalarını onaylamıştır. Aynı tarih itibariyle birçok ülke ile birlikte ülkemizde de IAS/IFRS ile uyumlu Türkiye Muhasebe Standartları / Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TMS/TFRS) Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi borsada işlem yapan işletmeler tarafından zorunlu olarak uygulanmıştır. Ayrıca KOBİ’ler (küçük ve orta büyüklükteki işletmeler) de çeşitli nedenlerle ülkeler arası karşılaştırılabilir finansal tablolara ihtiyaç duymaktadırlar. Bu nedenle Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu tarafından KOBİ Muhasebe Standartlarının orijinal metni, Temmuz 2009’da yayımlanmış, Türkçe çevirileri ise, 01 Kasım 2010 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanmıştır

Tekdüzen Muhasebe Sistemine Göre Finansal Varlıkları Raporlanması ve Muhasebeleştirilmesi

27- Tekdüzen Muhasebe Sistemi içindeki Tekdüzen Hesap Planında satın alınan finansal varlıkların sınıflandırılması ve muhasebeleştirilmesi nasıl yapılır?

Cevap: Tekdüzen Muhasebe Sistemi içindeki Tekdüzen Hesap Planında satın alınan finansal varlıkların sınıflandırılması ve muhasebeleştirilmesi, finansal varlıkların satın alma amacına göre farklılık gösterir. Eğer geçici yatırım amacıyla finansal varlık alınmışsa, dönen varlıklar grubu içinde “11. Menkul Kıymetler” hesap grubuna, eğer uzun vadeli yatırım amacıyla alınmışsa duran varlıklar grubu içindeki “24.Mali Duran Varlıklar” hesap grubuna kayıtlanması gerekir.

28- Mali Duran Varlıklar hesap grubunda izlenen varlıklar hangileridir?

Cevap: Uzun vadeli amaçlarla satın alınan veya yasal zorunluluklar nedeniyle elde tutulan uzun vadeli menkul kıymetler veya paraya dönüşme niteliğini kaybetmiş uzun vadeli menkul kıymetler “Mali Duran Varlıklar” hesap bu grubunda izlenir. Ayrıca, diğer bir işletmeye veya bağlı ortaklığa ortak olmak amacıyla edinilen sermaye payları da bu grupta yer alır. Mali duran varlıklar; bağlı menkul kıymetler, iştirakler, bağlı ortaklıklar ve diğer mali duran varlıklar hesap kalemlerini kapsar.

Finansal Varlıkların Sınıflandırılması ve Raporlanmasında Farklı Uygulamalar

29- Türkiye Muhasebe Standartları (TMS/ TFRS ve KOBİ TFRS.) ile ülkemizde 1994 yılından bu yana zorunlu olarak uygulanan Tekdüzen Muhasebe Sistemi arasındaki farklılıklar nelerdir?

Cevap: Türkiye Muhasebe Standartları (TMS/ TFRS ve KOBİ TFRS.) ile ülkemizde 1994 yılından bu yana zorunlu olarak uygulanan Tekdüzen Muhasebe Sistemindeki bilanço, gelir tablosu ve nakit akış tabloları formatlarında ve sınıflandırmada bazı değişiklikler olmakta ve biçimsel yapı değişmektedir. Türkiye Muhasebe Standartları bilanço ve gelir tablosu kalemlerinin ölçümünde (değerlemesinde) de önemli değişiklikler getirmiş, finansal varlıkların değerleme farklılıklarına göre sınıflandırılması ve bilançoda raporlanmasını gerektirmiştir. Tekdüzen Muhasebe Sisteminde Türkiye Muhasebe Standartları’nın gereklerini karşılamak için birtakım değişikliklerin yapılması çalışmaları devam etmektedir. Her ne kadar bir geçiş süreci yaşıyor olsak da bu ünitedeki açıklamalar ve muhasebe kayıtları, halen uygulanmakta olan Tekdüzen Muhasebe Sistemi’nin gereklerine göre yapılmıştır.

Tekdüzen Muhasebe Sistemine Göre Finansal Varlıkları Raporlanması ve Muhasebeleştirilmesi

30- Bağlı menkul kıymetler hangileridir?

Cevap: Bağlı menkul kıymetler; iştirak niteliğini taşımayan ancak uzun vadede elde tutulması amaçlanan hisse senetleri ile hisse senetleri dışında kalan ve uzun vadeli amaçlarla veya yasal zorunluluklarla ya da paraya dönüşme niteliği kaybolduğu için elde tutulan menkul kıymetlerdir.

31- Mali duran varlıklar kapsamındaki bağlı ortaklıklar neyi ifade eder?

Cevap: işletmenin %50 oranından fazla sermaye ya da oy hakkına veya en az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu iştiraklerin sermaye paylarıdır.

32- Mali duran varlıklar kapsamında iştirakler nelerdir?

Cevap: İştirakler; işletmenin, diğer şirketlerin yönetimine ve ortaklık politikalarının belirlenmesine katılmak üzere edindiği hisse senetleri ve ortaklık paylarını ifade etmektedir. İştirakler hesabı, bir ortaklıktaki en fazla %50 oranında olan sermaye payları veya oy haklarının izlenmesinde kullanılır. İştirak edilen ortaklıklarda, iştirak ilişkisinden söz edebilmek için sermaye payı dikkate alınmaksızın sahip olunan oy hakkı veya yönetime katılma hakkının en az %10 oranında bulunması gerekir.

33- Mali duran varlık işlemlerinin muhasebeleştirilmesi nasıl yapılır kısaca açıklayabilir misiniz?

Cevap: Hesaplara yapılan borç ve alacak kaydı alış değeri üzerinden yapılmaktadır. Mali duran varlıkların satışı halinde hesaplara yine alış değeri ile alacak kaydı yapılır. Satışta ortaya çıkan kâr veya zarar, Tekdüzen Hesap Planına göre olağandışı gelir veya olağandışı gider olarak kayıtlanır.

34- İşletmenin menkul kıymet alış veya satış işlemleri için aracı kurumlara ödediği komisyonlar ne şekilde kayıtlanır?

Cevap: İşletmenin menkul kıymet alış veya satış işlemleri için aracı kurumlara ödediği komisyonlar dönem gideri olarak kayıtlanır. Tekdüzen Hesap Planındaki “653.Komisyon Giderleri” hesabı, işletmenin diğer olağan faaliyetleriyle ilgili olarak acente, temsilci ve benzeri işletmelere ödediği komisyon giderlerinin izlendiği hesaptır.

35- 240. BAĞLI MENKUL KIYMETLER HESABI' nda hangi menkul kıymetler izlenir?

Cevap: 240. BAĞLI MENKUL KIYMETLER HESABI: Uzun vadeli amaçlarla alınan ve bir işletmenin toplam sermayesinin %10’undan daha az sermaye payını temsil eden hisse senetleri ile bir yıldan uzun süre elde tutulan diğer menkul kıymetlerin izlendiği hesaptır. Menkul kıymetler elde edildiğinde veya bu gruba devredilmesi gerektiğinde hesaba, borç; elden çıkarıldığında bu hesaba alacak kaydedilir.

36- Bağlı menkul kıymetlerin borsa veya piyasa değerlerinde önemli ölçüde ya da sürekli olarak değer azalması olduğu tespit edildiğinde, ortaya çıkacak zararların karşılanması amacı ile ayrılması gereken karşılıkların izlendiği hesap hangisidir?

Cevap: 241. BAĞLI MENKUL KIYMETLER DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HESABI (-): Bağlı menkul kıymetlerin borsa veya piyasa değerlerinde önemli ölçüde ya da sürekli olarak değer azalması olduğu tespit edildiğinde, ortaya çıkacak zararların karşılanması amacı ile ayrılması gereken karşılıkların izlendiği hesaptır.

37- 242. İŞTİRAKLER HESABI'na hangi durumlarda borç, hangi durumlarda alacak kaydedilir?

Cevap: 242. İŞTİRAKLER HESABI: Bir işletmenin toplam sermayesinin %10 ile %50 arasındaki sermaye payını temsil eden hisse senetleri edinildiğinde, iştirak için sermaye taahhüdünde bulunulduğunda hesaba borç, elden çıkarmalarda alacakkaydedilir.

38- Tekdüzen Hesap Planında “24. Mali Duran Varlıklar” hesap grubunda yer alan hesaplar hangileridir?

Cevap: 240. BAĞLI MENKUL KIYMETLER HESABI 241. BAĞLI MENKUL KIYMETLER DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HESABI (-) 242. İŞTİRAKLER HESABI 243. İŞTİRAKLERE SERMAYE TAAHHÜTLERİ HESABI (-) 244.İŞTİRAKLER SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HESABI (-) 245. BAĞLI ORTAKLIKLAR HESABI 246. BAĞLI ORTAKLIKLARA SERMAYE TAAHHÜTLERİ HESABI (-) 247. BAĞLI ORTAKLIKLAR SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HESABI (-) 248. DİĞER MALİ DURAN VARLIKLAR HESABI 249. DİĞER MALİ DURAN VARLIKLAR KARŞILIĞI HESABI (-)

39- İştiraklerle ilgili sermaye taahhütlerinin izlendiği hesap hangisidir?

Cevap: 243. İŞTİRAKLERE SERMAYE TAAHHÜTLERİ HESABI (-): İştiraklerle ilgili sermaye taahhütlerinin izlendiği hesaptır. İştirak için sermaye taahhüdünde bulunulduğunda “242. İştirakler Hesabı” karşılığında bu hesaba alacak, taahhüt yerine getirildikçe de hesaba borç kaydedilir.

40- İştirak paylarının borsa veya piyasa değerinde sürekli ya da önemli ölçüde meydana gelen değer azalmalarının izlendiği hesap hangisidir?

Cevap: 244.İŞTİRAKLER SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HESABI (-): İştirak paylarının borsa veya piyasa değerinde sürekli ya da önemli ölçüde meydana gelen değer azalmalarının izlendiği hesaptır.

41- 245. BAĞLI ORTAKLIKLAR HESABI na hangi durumlarda borç, hangi durumlarda alacak kaydedilir?

Cevap: 245. BAĞLI ORTAKLIKLAR HESABI: Bir işletmenin %50 oranından fazla sermaye ya da oy hakkına veya en az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olacak şekilde hisse senedi satın alındığında veya sermaye taahhüdünde bulunulduğunda bu hesaba borç, ortaklık paylarının elden çıkarılması halinde alacak kaydedilir.

Türkiye Muhasebe Standartlarına Göre Finansal Varlıkların Raporlanması

42- Finansal varlıkların bilançoda ve gelir tablosunda tahakkuk ettirilecekleri ve gösterilecekleri parasal tutarların belirlenmesiişlemini ifade eden kavram hangisidir?

Cevap: Ölçüm (değerleme), finansal varlıkların bilançoda ve gelir tablosunda tahakkuk ettirilecekleri ve gösterilecekleri parasal tutarların belirlenmesiişlemini ifade eder.

43- Geleneksel muhasebe anlayışı içinde ve Tekdüzen Muhasebe Sistemi’nde varlıkların değerlemesinde kullanılan temel yöntem hangisidir?

Cevap: Geleneksel muhasebe anlayışı içinde ve Tekdüzen Muhasebe Sistemi’nde varlıkların değerlemesinde kullanılan temel yöntem maliyet yöntemi yani işlemin gerçekleştiği tarihteki değerdir. Ancak işlem tarihindeki maliyet değeri, zaman geçtikçe, cari piyasa değerlerini yansıtmaktan uzaklaşır. Bu nedenle varlıkların bilanço tarihindeki gerçek değerini tespit etmek ve bilançoda varlıkların cari değeri ile raporlanmasını sağlamak amacıyla farklı ölçüm (değerleme) yöntemleri kullanılmaktadır.

44- Varlıkların bilanço tarihindeki gerçek değerini tespit etmek ve bilançoda varlıkların cari değeri ile raporlanmasını sağlamak amacıyla kullanılan ölçüm (değerleme) yöntemleri nelerdir?

Cevap: Türkiye Muhasebe Standartlarında da finansal varlıklar satın alındığında alış değeri ile ilgili hesaplara borç kaydedilir. Dönem sonunda işletmeler elinde bulunan mevcut finansal varlıkların ölçümünde (değerlemesinde) aşağıdaki yöntemleri kullanır;

  • Gerçeğe uygun değer,
  • Maliyet değeri,
  • İtfa edilmiş maliyet değeri.

45- Gerçeğe uygun değer nedir?

Cevap: Gerçeğe uygun değer, bir varlığın normal ticari koşullarda bilgili ve istekli bir satıcı ile bilgili ve istekli bir alıcı arasında el değiştirmesi sırasında saptanan değişim değeridir. Gerçeğe uygun değer, varlık ve yükümlülüklerin bilanço tarihindeki cari değerlerini ölçer ve bu nedenle işlem tarihindeki maliyet değerine göre cari değerinde ortaya çıkan artış ve azalışların kayıtlanıp raporlanması gerekir. Finansal varlıkların gerçeğe uygun değer ile değerlenmesi hâlinde, değer değişikliğinden kaynaklanan kâr veya zarar bazı durumlarda doğrudan gelir tablosuna yansıtılır, bazılarında ise öz kaynak unsuru olarak muhasebeleştirilir.

46- Bir varlığın itfa edilmiş maliyet değeri nedir?

Cevap: Bir finansal varlığın itfa edilmiş maliyeti, vadesine kadar olan süre içinde sağlanacak nakit girişlerinin etkin faiz oranı ile indirgenmiş bugünkü değeridir.

47- Türkiye Muhasebe Standartlarında finansal varlıklar hangi yönteme göre hangi hesap grupları içinde sınıflandırılarak bilançoda raporlanır?

Cevap: Türkiye Muhasebe Standartlarında finansal varlıklar ölçüm (değerleme) yöntemine göre aşağıdaki hesap grupları içinde sınıflandırılarak bilançoda raporlanır:

  • Gerçeğe uygun değer farkı kâr veya zarara yansıtılan finansal varlıklar.
  • Gerçeğe uygun değer farkı öz kaynaklara yansıtılan finansal varlıklar.
  • Maliyetle Ölçülen Finansal Varlıklar.
  • İtfa Edilmiş Maliyetle Ölçülen Finansal Varlıklar

48- Gerçeğe uygun değerle değerlenen finansal varlıkların bilançoda sınıflandırma ve raporlaması nasıl yapılır?

Cevap: Gerçeğe uygun değerle değerlenen finansal varlıkların bilançoda sınıflandırma ve raporlaması yapılırken, gerçeğe uygun değer farkı kâr veya zarara yansıtılan ve gerçeğe uygun değer farkı öz kaynaklara yansıtılan finansal varlıklar olmak üzere iki farklı hesap grubu ile raporlanması gerekir. Her iki hesap grubunun içinde de hisse senetleri, özel kesim tahvil, senet ve bonoları, kamu kesimi tahvil senet ve bonoları ya da diğer finansal varlıkların bulunması mümkündür.

49- Gerçeğe uygun değer farkı kâr zarara yansıtılan finansal varlıklar hangileridir?

Cevap: Genellikle kısa vadeli amaçlarla satın alınan, alım-satım amaçlı finansal varlıkların yer aldığı hesap grubudur. Bu gruptaki finansal varlıkların gerçeğe uygun değerindeki artış ve azalışlar bir yandan gelir-gider olarak gelir tablosunda raporlanır, bir yandan da ilgili aktif hesap artılır veya azaltılır.

50- Gerçeğe uygun değer farkı kâr zarara yansıtılan finansal varlıklar içindeki hesaplar için, örneğin hisse senetlerinde meydana gelen gerçeğe uygun değer artışları için nasıl kayıt yapılır?

Cevap:

51- Eğer hisse senetlerinin gerçeğe uygun değeri ilk elde etme maliyetine göre azalmışsa nasıl kayıt yapılır?

Cevap: Eğer hisse senetlerinin gerçeğe uygun değeri ilk elde etme maliyetine göre azalmışsa, mevcut uygulamalarımızda olduğu gibi karşılık kaydı yapılır ve değer azalışı için bir karşılık hesabına alacak kaydedilir:

52- İşletme elinde bulunan ve alış değeri toplam 500.000 TL olan X AŞ hisse senetlerinin dönem sonundaki gerçeğe uygun değerinin 550.000 TL olduğunu belirlemiştir. Bu durum nasıl kaydedilir?

Cevap:

53- İşletme elinde bulunan ve alış değeri toplam 500.000 TL olan X AŞ hisse senetlerinin dönem sonundaki gerçeğe uygun değerinin 400.000 TL olduğunu tespit etmiştir. Bu durumda yapılacak muhasebe kaydı nasıl olmalıdır?

Cevap:

54- Gerçeğe uygun değer farkı özkaynaklara yansıtılan finansal varlıklar grubuna hangi varlıklar girer?

Cevap: Genellikle uzun vadeli amaçlarla satın alınan, finansal varlıkların yer aldığı hesap grubudur. Bu grupta yer alan finansal varlıkların gerçeğe uygun değer değişiklik- leri kâr veya zarara değil özkaynak grubunda yer alan “Özkaynağa Dayalı Finansal Araçlar Gerçeğe Uygun Değer Farkları” adıyla bir hesaba borç veya alacak kay- dedilir.

55- İşletme “İştirakler” hesabında kayıtlı bulunan ve alış değeri toplam 500.000 TL olan X AŞ hisse senetlerinin dönem sonundaki gerçeğe uygun değerinin 550.000 TL olduğunu belirlemiştir. Bu durumda yapılacak muhasebe kaydı nasıl olmalıdır?

Cevap:

56- İşletme “İştirakler” hesabında kayıtlı bulunan ve alış değeri toplam 500.000 TL olan X AŞ hisse senetlerinin dönem sonundaki gerçeğe uygun değerinin 350.000 TL olduğunu belirlemiştir. Bu durumda yapılacak muhasebe kaydı nasıl olmalıdır?

Cevap: Eğer hisse senetlerinin gerçeğe uygun değeri ilk elde etme maliyetine göre azalmışsa, değer azalışı için mevcut uygulamalarımızdaki gibi karşılık ayrılır ve bir karşılık hesabına alacak kaydedilir.

57- Maliyetle ölçülen finansal varlıklar grubuna hangi varlıklar dahildir?

Cevap: Türkiye Muhasebe Standartlarına göre, gerçeğe uygun değeri kolayca ve güvenilir şekilde ölçülemeyen finansal varlıklar maliyet bedeli ile ölçülür. Maliyet yönteminde, yatırımcı, yatırım yaptığı ortaklıktaki yatırımı elde etme maliyeti ile muhasebeleştirir. Ülkemiz mevzuatı ve Tekdüzen Muhasebe Sistemine göre mali duran varlık işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde kullanılan maliyet yönteminde, değer artışları kayda alınmaz, sadece değer azalışları karşılık kaydı ile gider yazılır. Yatırımdan sağlanan kâr payları gelir olarak kaydedilir ve ilgili dönemin gelir tablosunda gösterilir.

58- İtfa Edilmiş Maliyetle Ölçülen Finansal Varlıklar grubuna hangi varlıklar dahildir?

Cevap: Bu grupta yer alan tahvil ve benzeri borçlanma araçlarının kayıtlı değerleri ile itfa edilmiş maliyet değeri arasında ortaya çıkan olumlu fark için bilanço aktifindeki varlık tutarı artırılır ve bu tutar aynı zamanda faiz geliri olarak kaydedilir.

59- İşletme 500 TL işlemiş faizi olan 1000 TL nominal değerli C AŞ tahvilini 1500 TL ödeyerek satın almıştır. Bu tahvil için dönem sonunda 600 TL faiz tahsilatı yapılmıştır. Bu durum nasıl kaydedilir?

Cevap: Bu durumda tahvilin ediniminden önce tahakkuk etmiş ve bedeli ödenmiş olan faizi, tahsil edildiğinde tahvil maliyetinden düşülmeli ve sadece edinimden sonra işleyen faiz gelir olarak kaydedilmelidir. Eğer tahvilin kayıtlı değerleri ile itfa edilmiş maliyet değeri arasında olumsuz fark varsa, değer düşüklüğü nedeniyle ortaya çıkması beklenen muhtemel zarar için karşılık kaydı yapılır. Bir başka deyişle itfa süreci boyunca finansal varlıktan kaynaklanan kazanç veya kayıplar kâr veya zararda muhasebeleştirilir ve gelir tablosunda raporlanır.

Sıra-(Soruid) 1-(1017740) 2-(1017743) 3-(1017746) 4-(1017748) 5-(1017753) 6-(1017755) 7-(1017758) 8-(1017760) 9-(1017761) 10-(1017763) 11-(1017769) 12-(1017773) 13-(1017767) 14-(1017779)15-(1017783) 16-(1017790) 17-(1017794) 18-(1017799) 19-(1017800) 20-(1017804) 21-(1020766) 22-(1020771) 23-(1020778) 24-(1020814) 25-(1020827) 26-(1020800) 27-(1020847) 28-(1020856)29-(1020830) 30-(1020858) 31-(1020887) 32-(1020874) 33-(1020913) 34-(1020920) 35-(1022046) 36-(1022055) 37-(1022062) 38-(1020933) 39-(1022074) 40-(1022079) 41-(1022095) 42-(1022114)43-(1022141) 44-(1022162) 45-(1022168) 46-(1022174) 47-(1022181) 48-(1022214) 49-(1022223) 50-(1022278) 51-(1022297) 52-(1022332) 53-(1022349) 54-(1022364) 55-(1022381) 56-(1022394)57-(1022424) 58-(1022445) 59-(1022493)

Yaz Okulu Kayıt ve Ders Seçme
28 Haziran 2021 Pazartesi