Bilişim Sistemleri Ve Lojistik Dersi 3. Ünite Sorularla Öğrenelim

Lojistik Karar Destek Sistemleri

Optimizasyon kavramını kısaca açıklayınız?

Cevap: Optimizasyon; en iyileme anlamına gelir ve her zaman için hedeflenen sonuç, optimizasyon teknikleri kullanılarak ulaşılan sonuçtur. Bir işin yapılmış olması demek, o işin en iyi şekilde yapıldığı anlamına gelmez. Optimizasyon teknikleri, yapılmış veya yapılmakta olan işin en iyi çözümünü ortaya koymak için kullanılır.

Karar ve karar verme kavramlarını kısaca açıklayınız.

Cevap: Karar, algılanan ihtiyaçlara özgü kasıtlı ve düşünceli seçime denir. Karar vericinin mevcut tüm seçenekler arasından amacına veya amaçlarına en uygun bir veya birkaç seçeneği seçme sürecine girmesine ise karar verme denir. Başka bir şekilde ifade edilirse karar verme; karar vericinin mevcut seçenekler arasından bir seçim, sıralama ya da sınıflandırma yaparak bir sorunu çözme sürecidir.

  1. Karar destek sistemlerinin karar alma ile ilgili olarak yaratmış olduğu faydalar nelerdir?

Cevap: Karar destek sistemlerinin karar alma ile ilgili olarak yaratmış olduğu faydalar: içerik ve teknik konuları değişen koşullara göre esneterek uyumlaştırması, bilgi ve verilerin sınıflandırılmasına ilişkin esneklik sağlaması ve karar vericiler tarafından kullanım kolaylığı sağlaması olarak sıralanabilir.

Kuruluş bazında kullanılan karar destek sistemleri nedir? Açıklayınız.

Cevap: Kuruluş bazında kullanılan karar destek sistemleri, işletmeler ya da daha geniş perspektifte tedarik zincirleri tarafından kullanılan, çok sayıda kullanıcı tarafından işletilebilen sistemlerdir. Çok sayıda kullanıcı çeşitli sistemler ile bir sunucu sayesinde oluşturulan veritabanı üzerinden bağlanarak kullanılabilmektedir. Sisteme girilen veriler önceden hazırlanmış modeller ve algoritmalar çerçevesinde analiz edilerek kullanıcılara çeşitli karar alternatifleri çıktı olarak verilebilmektedir.

Karar destek sistemleri hangi durumda fayda sağlar? Bu faydalar nelerdir?

Cevap: Karar destek sistemleri, kullanıcı, tasarımcı ve geliştiricilerin ihtiyaç, bilgi ve karar destek sonuçlarıyla ilgili karar birliği olur ise yararlıdır. Karar organı olan yöneticilere zaman zaman tek gerçeği verebilmek, basit bir ad hoc (amaca özel) analiz yapabilmek, verileri kendi görüş açısına göre düzenlenmiş raporlarda gösterebilmek karar destek sistemlerinin yararlı sonuçlarıdır.

Karar destek sistemlerini kullanan firmaların kullanmayan firmalara göre avantajları nelerdir?

Cevap: Karar destek sistemlerini kullanan firmalar kullanmayanlara oranla daha avantajlıdır. Bu avantajlar şu şekilde sıralanabilir:- Kârlılık daha yüksektir.- Kârlılık daha kararlıdır; zaman içinde daha az değişiklik gösterir.- Karara ulaşma süresi daha kısadır.- Daha fazla alternatif göz önünde bulundurulur.

Karar destek sistemlerinin özelliklerini sıralayınız.

Cevap: Karar destek sistemlerinin özellikleri şu şekilde sıralanabilir:- Karar destek sistemleri yapısal olmayan veya yarı yapısal karar türleri içinde bulunmaktadır. Bilgi işlem sistemleri ile çalışan personelin olaylara karşı geliştirdiği yargılardan oluşmaktadır.- Her seviyede yöneticilere destek sağlamaktadır. Bazen yönetimsel işlemsel düzeylerde ve yapısal karar süreçlerinde uygulanır.- Lojistik firmalarında alınan kararlar bireysel değil, kurumsal olarak alınmaktadır. Kurumsal kararların alınmasında grup karar destek sistemleri geliştirilmiştir.- Lojistik firmalarında kullanılması kolay ve anlaşılabilir bir arayüze sahip olmalıdır.- Bu sistemlerin en belirgin özelliklerinden birisi de sistemin etkin kullanımı açısından kullanıcı arabirimlerinin tanımlanmış olması gerekliliğidir. Kullanıcı arabirimleri sistemin farklı bileşenleri arasında entegrasyonun oluşturulması için zorunludur. Aksi durumda farklı kullanıcılar tarafından sisteme girilen veriler sistem tarafından doğru algılanmayabilmektedir.- Karar destek sistemleri çeşitli karar verme süreçlerine destek sağlamalı fakat bunlardan birine bağlı olmamalıdır.

Karar destek sistemlerinin ögeleri nelerdir?

Cevap: Karar destek sistemlerinin ögeleri şunlardır:- Donanım- Veritabanı ve model tabanı- Uzmanlık- Yazılım- Arabirim

Karar destek sistemlerinde uzmanlığın önemini açıklayınız.

Cevap: Karar destek sistemlerinin etkin olarak kullanılması, çeşitli karar seçenekleri geliştirebilme yetenek ve uzmanlığına sahip yöneticiler ve uzmanların olmasına bağlıdır. Aslında, fazla karmaşık olmayan sorunların çözümü için gerekli karar destek sistemlerini, nihai kullanıcılar da tasarlayıp geliştirebilir. Ancak, geniş kapsamlı karmaşık karar destek sistemlerinin geliştirilmesi, paket programlarının ve kullanım yönergelerinin yazılması, özel bilişim sistemi uzmanlarının görevidir.

Karar destek sistemlerinin ögelerinden olan arabirimiörneklerle açıklayınız.

Cevap: Karar destek sistemi arabirimi, kullanıcılar ilesistem arasındaki etkileşimi sağlayan tüm araçlara verilenözel bir terimdir. Örneğin, grafikler, çeşitli kullanımkolaylıkları, karar destek sistemi ile kullanıcı arasındakidiyaloglar ya da sorgulama kutuları ve benzerleri, birerarabirim yazılımıdır. İyi bir arabirim yazılımı, yöneticiyegelecekte olası işletme etkinlikleri arasında ileri ve gerigitme olanağı verir.

Grup karar destek sistemi nedir? Açıklayınız.

Cevap: Yapılandırılmamış sorunlar için çözüm üreten,grup olarak çalışan iş görenlerin karar almasınıdestekleyen, bilgisayar tabanlı ve etkileşimli yazılımlaragrup karar destek sistemi denir.

Grup karar destek sistemlerinin temel ögeleri nelerdir?

Cevap: Grup Karar Destek Sistemleri, tıpkı diğer bilişimsistemleri gibi üç temel öğeden oluşmaktadır:- Donanım- Yazılım-İnsan kaynağı

Grup kararlarını desteklemek için hazırlananyazılımların başlıcalarını listeleyiniz.

Cevap: Grup kararlarını desteklemek için hazırlananyazılımlar başlıca aşağıdaki bileşenlerden oluşmaktadır:- Elektronik sorgulama yazılımı- Elektronik beyin fırtınası yazılımı- Fikir düzenleme yazılımı- Anket yazılımları- Öncelik belirleme ve oylama yazılımı- İşletmenin ortaklarını tanıma ve analiz etmeyazılımı Politika geliştirme yazılımları- Grup sözcükleri yazılımı

Lojistik performans yönetimi kapsamında yürütülenfaaliyetlerde kullanılabilecek performans bileşenlerinelerdir?

Cevap: Lojistik performans yönetimi kapsamındayürütülen faaliyetlerde kullanılabilecek performansbileşenleri şunlardır:-Navlun, depolama, stokta taşıma, vb. maliyetlerindüşürülmesi,- Müşteri hizmet düzeyinin artırılması,- Zamanında teslim oranının en büyüklenmesi(maksimizasyonu),- Temin süresinin azaltılması,- Toplam stokların en düşük seviyede tutulması,-Bozulma/hasar/kayıp oranının en düşük seviyedetutulması,- Esnekliğin artırılması, seçenek çözüm sayılarınınartırılması,-Veri güvenilirliğinin ve hızlı erişim oranınınyükseltilmesi,- Lojistik faaliyetlerin etkinlik (planlara uyma) veverimlilik (çıktı/girdi) oranlarının artırılması,- Müşteri ilişkilerinin geliştirilmesi, müşteriodaklılığın artırılması,- Riskin ve kazancın adil paylaşımı,-Sabit maliyetlerin değişken maliyet halinedönüştürülmesi,- Lojistik yönetim giderlerinin azaltılması.

Üçüncü parti lojistik hizmet sağlayıcıları ile çalışılmasıdurumunda ortaya çıkabilecek riskler nelerdir?Açıklayınız.

Cevap: Üçüncü parti lojistik hizmet sağlayıcıları ileyaşanabilecek riskler şunlardır:- Stratejik Risk: Kendi lojistik operasyonları ilerekabet avantajı elde eden bir firma, lojistikoperasyonlarını üçüncü firmalara yaptırdığıtakdirde bu avantajı yitirebilir. Lojistik hizmetsağlayıcı, ilk yatırım maliyetini kapatmak içinaynı hizmeti imalatçı firmanın rakibine desağlayabilir.- Ticari Risk: Lojistik hizmet alan işletmenin imajıkaçınılmaz olarak üçüncü parti firması ileilişkilendirilir. Üçüncü parti lojistik firmasınınprofesyonellik ve kalite düzeyi çoğu zamanmüşteri firmayla aynı kapsam içerisindedeğerlendirilir.- Yönetim Riski: Hizmet kalitesi ve maliyet gibistratejik faktörler hem müşteri hem de lojistikhizmet sağlayıcı tarafından denetlenebilir şekildeşeffaf olmalıdır.

Lojistik işletmelerinde karar destek sistemlerikullanarak verimliliği artırmak için kullanılan temelyaklaşımlar nelerdir?

Cevap: Lojistik işletmelerinde karar destek sistemlerikullanarak verimliliği artırmak için kullanılan temelyaklaşımlar

şunlardır:- Lojistik ağ tasarımı- Etkinleştirilmiş ve senkronize tedarik zinciriyönetimi lojistik bilişim sistemleri- Akıllı depo tasarımı ve yönetimi- Sürekli gelişim ve inovasyon- Tam zamanında üretim/teslimat- Hızlı yanıt sistemleri- Yükleme optimizasyonu- Çapraz sevkiyat- Rota optimizasyonu- Döngüsel sefer- Etkin tüketici yanıtı- Müşteri ilişkileri yönetimi-Tedarikçi ilişkileri yönetimi- Faaliyet bazlı maliyetlendirme

Lojistikte dış kaynak kullanımının avantajları nelerdir?

Cevap: Lojistikte dış kaynak kullanımı ile firmalar,lojistik fonksiyonlarını teknoloji, teknik uzmanlık vegelişmiş bilişim sistemleri ile alanında uzmanlaşmış dışkaynaklara devrederek rekabetçi avantajın birincil faktörüolan öz yetkinliklerine odaklanma şansına sahipolmaktadırlar. Bu durum, karmaşık lojistik faaliyetlerüzerinde firmanın harcadığı mesai ve yatırımı azaltarak, sözkonusu faaliyetler için yapılacak sabit yatırımların, maddemalzeme satın alım ve/veya takibinin, gerekli bilişimteknolojileri masraf ve uzmanlığının bir dış sağlayıcıyadevredilmesine olanak sağlamaktadır. Böylece firmalar,asıl faaliyet alanlarına konsantre olabilmekte ve rekabetçiavantajlarını koruyabilmektedirler.

Yalın lojistik kavramını açıklayınız.

Cevap: Yalın lojistik; istenilen servis düzeyinde ve endüşük maliyetle, hammaddenin, süreç içi stokların vebitmiş ürünlerin fiziki yerleşimlerini ve hareketlerinikontrol etmek için tasarlanan ve yönetilen sistemlerinoluşturulmasında kullanılan gelişmiş bir yetkinliktir.

Çevik lojistik nedir? Çevik lojistiğingerçekleştirilebilmesi için gerekli unsurlar nelerdir?

Cevap: Çevik lojistik, lojistik süreçlerinde hızı artırarakalınan kararlarda etkinliği ve hatasızlığı artırmayısağlamaktadır. Çevik lojistiğin gerçekleştirilebilmesi içingerekli en önemli unsurlar şunlardır:- Müşteriye artı değer sağlamak- Çalışanların bilgi ve becerilerine değer vermek- Çalışanları yetkilendirmek- Güç birliği oluşturmak- Bilişim teknolojisi kullanmak- Bilgi ağı oluşturmak

İşletmelerde lojistik maliyetlerini oluşturan unsurlarnelerdir?

Cevap: Lojistik işletmeleri için maliyetin büyük birkısmını ürünlerin taşınması, depolanması, talep tahmini,üretim planlaması, müşteri hizmetleri, stok yönetimi, satınalınması, sipariş yönetimi, dağıtımı, koruyucuambalajlanması, fabrika, depo yer seçimi ve atıkların yokedilmesi faaliyetlerinin planlanması ve kontrolününmaliyeti oluşturmaktadır. İşte bu faaliyetlerin bütünülojistiği, bu faaliyetlerin maliyetlerinin toplamı ise lojistikmaliyetlerini oluşturmaktadır.

Maliyet yönetimi kavramını açıklayınız.

Cevap: Maliyet yönetimi kavramı; işletmenin belirlihedefler doğrultusunda verimlilik artışları sağlayabilmesiiçin belirlenen maliyetlerin bilinçli olarak yönlendirildiğisistematik bir süreçtir.

Maliyet yönetiminin amaçları nelerdir?

Cevap: - İşletmelerin belirli faaliyetlerin yerine getirilmesiiçin tükettikleri kaynağın maliyetini belirlemek- İşletmedeki değer yaratmayan maliyetlerin nelerolduğunu tanımlamak ve bu maliyetleri ortadankaldırmak- İşletmede yerine getirilen bütün faaliyetlerinetkinlik ve yararlılığını belirlemek- İşletmenin gelecekteki performansını artırıcı yenifaaliyetlerin neler olabileceğini belirlemek vebunları değerlemektir.

Maliyet değişim ölçüsüne göre değişken lojistikmaliyetleri sınıflandırınız.

Cevap: Maliyet değişim ölçüsüne göre değişken lojistikmaliyetler şöyle bir ayrıma tabi tutulmaktadır:- Doğrusal artan değişken lojistik maliyetler(Komisyoncu ücretleri gibi),- Kademeli/Artan oranlı-ani artarak yükselenlojistik maliyetler (İşletme içi taşıma sistemininenerji maliyetleri gibi),- Azalan lojistik maliyetler (ıskonto/indirim ileilişki içinde lojistik hizmeti arz eden işletmelereilişkin aşırı kullanım maliyetleri gibi),- Faaliyet arttıkça azalan/düşen lojistik maliyetler(canlı hayvanlar için hava navlunu hava yoluylataşımada dağıtım (aktarma) deposu ısıtmagiderleri gibi).

Sabit lojistik maliyetler kavramını açıklayınız.

Cevap: Sabit lojistik maliyetler, maliyet etkilemebüyüklükleri/ölçülerinin somut düzeyinden bağımsızolarak ortaya çıkan maliyetlerdir (sözleşme süreleri ve fesihve ihbar süreleri gibi).

Sabit lojistik maliyetleri sınıflandırınız.

Cevap: - Sabit lojistik maliyetler; mutlak sabit lojistikmaliyetler ve basamaklı (sıçrama) sabit lojistikmaliyetler olarak ayrılmaktadır.- Mutlak sabit lojistik maliyetler; lojistik faaliyetlerartsa bile, mutlak olarak sabit kalan maliyetlerdir(Depo binasının sigorta ve yıpranma payıgiderleri). - Basamaklı (sıçrama) sabit lojistik maliyetler;belirli bir hacim faaliyet aralığındasabit kalan ve diğer yandan aralık sınırının sıçramagöstermesi, aniden değişmesi sonucu faaliyetdeğişimi ölçüsünden bağımsız olarak azalan,gerileyen maliyetlerdir (Ek depo binaları kiragiderleri).

Yer seçim rotalama probleminin kapsamı ve amacınedir? Kısaca açıklayınız.

Cevap: Yer seçim rotalama problemi, verilen aday tesisyerleri arasından en uygun yerlerin seçilmesini ve seçilentesis yerlerinden tüm müşterilere hizmetin sağlanacağı araçrotalarının belirlenmesini kapsar. Bu işlem yapılırkenyerleştirme ile ortaya çıkacak maliyet ve dağıtımmaliyetlerinin toplamının minimize edilmesi amaçlanır.

Karar destek süreçlerinde zaman yönetiminin öneminiaçıklayınız.

Cevap: Karar açısından zamanın yönetimi çok önemlidir.Bir görevi birisine verirken ya da bir hedefe doğru atılmasıgereken adımların programını yaparken daima bir zamansınırı konmalıdır. Zira geç kalmış doğru kararın erkenverilmiş yanlış bir karardan farkı yoktur. Görev açıkçatanımlanmaz, bunu yapacak kişiye duyurulmazsa görevinbaşlayacağı ve bitirileceği tarih belirtilmezse verilen yetkieksik sayılır. Zaman sınırlaması konulmuş bir iş daima hızlıbitirilir. Zaman sınırlamaları mantıklı ve adil olduklarısürece müspet netice verirler.

Analitik hiyerarşik proses yöntemi nedir? Açıklayınız.

Cevap: Karar destek sistemleri içerisinde en etkinyöntemlerden birisi Analitik Hiyerarşik Proses (AHP) adıverilen yöntemdir. AHP yöntemi karar alma süreçlerindeetki eden faktörlerin ve bu faktörlerin etki düzeylerininbelirlenmesi sonucunda hangi kararın alınmasının dahaetkin sonuçlar alabileceğini sayısal temelde tanımlayan vetahminleyen matematiksel ve sezgisel bir yöntemdir. Buyöntem her bir karar alternatifine ilişkin etki düzeylerinintanımlanmasının yanı sıra, her bir karar (çıktı) vedeğişkenin birbirine göreli olarak üstünlüklerini degöstermeye çalışmaktadır. Dolayısıyla sistemde tanımlananher bir unsur için bir önem derecesi belirlenmektedir.

Yaz Okulu Kayıt ve Ders Seçme
28 Haziran 2021 Pazartesi