Lojistik Maliyetleri ve Raporlama 1 Dersi 2. Ünite Sorularla Öğrenelim

Geleneksel Maliyet Belirleme Sistemleri (Yöntemleri)

1. Soru

İşletmeler maliyet hesaplama sistemlerin oluştururken
hangi aşamalardan geçerler?

Cevap

Maliyet sisteminin oluşturulmasında esas alınan
temel etken işletmenin üretim tarzıdır. İşletmeler,
maliyetlerini hesaplarken, üretim tarzı esasında ya safha
maliyeti ya da sipariş maliyeti yöntemlerinden birini
seçmek durumundadır. Bazı durumlarda safha ve sipariş
maliyeti yöntemlerinin bir arada kullanıldığı; karma
maliyet yönteminin de kullanılması söz konusudur.
Yöntemin seçiminden sonra işletmenin, maliyetleri fiili
(gerçekleşmiş), tahmini veya standart tutarlardan
hangisine göre hesaplayacağına karar vermesi gerekir. Son
olarak, katlanılan maliyetlerin tamamının mı, yoksa bir
kısmının mı maliyet hesaplamasında göz önünde
bulundurulacağı kararının alınması gerekir. İşletmeler bu
seçimlerini yaparken öncelikle üretim tarzlarını, daha
sonra ihtiyaç duydukları maliyet bilgisini göz önünde
bulundururlar.


2. Soru

Maliyet hesaplama sisteminin oluşturulmasında hangi
unsurların göz önünde bulundurulması gerekmektedir?

Cevap

Maliyet hesaplama sisteminden beklenen yararın
sağlanabilmesi için işletmeye uygun maliyet hesaplama
sisteminin oluşturulması gerekmektedir. İşletmeler maliyet
hesaplama sistemlerini oluştururken şu etkenleri göz
önünde bulundurmalıdırlar:
• Üretim tarzı ve üretilen ürünün cinsi
• Üretim teknolojisi
• Örgüt yapısı
• İşletmenin büyüklüğü
• Rekabet ortamı
• Yasa ve diğer düzenlemeler
• İhtiyaç duyulan maliyet bilgisinin niteliği


3. Soru

Üretim tarzı ve üretilen ürünün cinsi, üretim
teknolojisi, örgüt yapısı, işletmenin büyüklüğü, rekabet
ortamı, yasa ve diğer düzenlemeler, ihtiyaç duyulan
maliyet bilgisinin niteliği gibi etkenler göz önünde
bulundurularak üretilen muhasebe bilgisi hangi alanlarda
kullanılır?

Cevap

İşletmeler yukarıda belirtilen etkenleri göz önünde
bulundurarak ihtiyaç duydukları maliyet bilgisini
üretebilirler. Bu bilgiler; çıktı ve üretim maliyet
raporlarının oluşturulmasında, bütçelerin hazırlanmasında,
nakit analizlerinin yapılmasında ve stratejik kararların
alınmasında kullanılır.


4. Soru

Geleneksel maliyet sisteminin işleyiş esasları nasıldır?

Cevap

Geleneksel maliyet sisteminde maliyetler önce
yardımcı-hizmet üretim gider yerleri ile esas üretim gider
yerleri olmak üzere iki gider (maliyet) merkezinde
toplanır. Yardımcı – hizmet üretim gider yerlerinde
biriken maliyetler tek dağıtım anahtarı kullanılarak ilişkili
esas üretim gider yerlerine aktarılır. Esas üretim gider
yerlerinde gerçekleşen dolaysız ve dolaylı maliyetler ile
dağıtım yolu ile gelen maliyetler yine dağıtım anahtarları
yardımıyla üretilen mamul ve hizmetlere dağıtılarak
üretim maliyetleri belirlenmektedir.


5. Soru

Maliyet merkezi nedir?

Cevap

Maliyet merkezleri, maliyet ve sorumluluk
merkezleri şeklinde de ifade edilen gider yerleri, giderlerin
ayrı olarak izlenmesi gereken örgüt ya da hesap birimleri
olarak açıklanmaktadır.


6. Soru

Tekdüzen Hesap Planı’nda (THP) maliyet merkezleri
hangi gruplara ayrılmıştır?

Cevap

Üretim Gider Yerleri:
• Esas Üretim Gider Yerleri
• Yardımcı Üretim Gider Yerleri
• Hizmet Gider Yerleri,
• Üretim Yerleri Yönetimi Gider Yerleri
Dönem Gider Yerleri:
• Araştırma ve Geliştirme Gider Yerleri
• Pazarlama Satış Dağıtım Gider Yerleri
• Genel Yönetim Gider Yerleri


7. Soru

Maliyetlerin gider yerleri itibariyle izlenmesinin
yararları nelerdir?

Cevap

Maliyetlerin gider yerleri itibari ile izlenmesi,
maliyet sapmalarının gider yerleri açısından
izlenebilmesine olanak tanır. Ayrıca hangi gider yerinde
ne çeşit veya tutarda maliyete katlanıldığını tespit etmeye
yarar. Giderlerin gider yerleri itibari ile izlenmesinin bir
başka yararı da gider yeri yönetici ve çalışanlarının
başarımının (performansının) ölçülmesine olanak
sağlamasıdır.


8. Soru

Birden çok maliyet yönteminin geliştirilmesinin sebebi
nedir?

Cevap

İşletmelerin tek tip ürünü bir veya iki aşamadan
geçirerek üretmesi, dönem başı ve dönem sonunda elinde
hammadde, yarı mamul ve mamul stoku bulunmaması
durumunda üretilen mamul ve/veya sunulan hizmet
maliyetinin hesaplanması çok kolay olurdu. Ancak gerçek
iş hayatında böyle bir durumun söz konusu olması
olasılığı çok düşüktür. Kimi işletmeler tek tip ürünü bir
veya birkaç aşamadan geçirerek mamul üretimini
gerçekleştirirken, kimi işletmeler müşteri talep ve
tercihine yönelik birden çok çeşitte mamulü farklı üretim
süreçlerinden geçirerek üretmektedir. Ayrıca hemen her
işletmede dönem başı ve dönem sonu hammadde ve
malzeme, yarı mamul ve mamul stoku bulunmaktadır.
Bununla birlikte her sektör ve işletmeye göre değişmek
üzere üretim sürecinde fire ortaya çıkabilmektedir. Üretim
sürecindeki bu farklılıklar, birden çok maliyet yönteminin
geliştirilmesine neden olmuştur. İşletmeler kendi üretim süreçlerine ve ihtiyaç duydukları maliyet bilgisine uygun
maliyet yöntemlerini bir araya getirerek maliyet
hesaplama sistemlerini oluşturmaktadırlar.


9. Soru

Maliyet sistemlerinin oluşturulması sırasında kullanılan
maliyet yöntemleri hangi kriterlere göre
sınıflandırılmaktadır?

Cevap

• Maliyetlerin tümünün temel alınıp alınmamasına
göre
• Kullanılan maliyetlerin fiili (gerçekleşmiş) olup
olmamasına göre
• Üretim eylemlerinin niteliğine göre


10. Soru

Giderlerin tümünün temel alınıp alınmamasına göre
maliyet yöntemleri nasıl sınıflandırılır?

Cevap

• Tam Maliyet Yöntemi
• Normal Maliyet Yöntemi
• Kısmi Maliyet Yöntemi


11. Soru

Kısmi maliyet yöntemleri nelerdir?

Cevap

• Değişken Maliyet Yöntemi
• Direkt (Asal) Maliyet Yöntemi
• İleri Değişken Maliyetleme Yöntemi


12. Soru

Giderlerin gerçekleşmiş (fiili) olup olmamasına göre
maliyet yöntemleri nelerdir?

Cevap

• Fiili (Gerçekleşmiş) Maliyet Yöntemi
• Tahmini Maliyet Yöntemi
• Standart Maliyet Yöntemi


13. Soru

Üretim eylemlerinin niteliğine göre maliyet yöntemleri
nelerdir?

Cevap

• Sipariş (Parti) Maliyeti Yöntemi
• Safha (Evre) Maliyeti Yöntemi
• Karma Maliyet Yöntemi


14. Soru

Maliyet sisteminin oluşturulmasındaki ilk aşama
nedir?

Cevap

Maliyet sisteminin oluşturulmasındaki ilk aşama
maliyet hesaplamalarının safha (evre) maliyet yöntemine
göre mi yoksa sipariş maliyet yöntemine göre mi
yapılacağına karar vermektir. İşletmeler, maliyet
hesaplama sistemlerini oluştururken üretim sürecine göre
safha (evre) maliyeti yöntemi ya da sipariş maliyeti
yöntemlerinden birini seçmek zorundadır.


15. Soru

Hangi maliyet yöntemleri işletmenin üretim sürecine
bakılmak suretiyle belirlenmelidir?

Cevap

İşletmenin üretim sürecine uygun olarak, safha
(evre)/ sipariş (parti) maliyet yöntemlerinden biri veya bu
ikisinin karışımından oluşan bir maliyet hesaplama
yöntemi uygulanır.


16. Soru

Tam maliyet yöntemi nedir?

Cevap

Tam maliyet yöntemini üretim işletmelerinin
üretim sürecinde karşılaşmış olduğu, sabit veya değişken
gider ayrımı gözetilmeksizin içinde bulunulan dönemde
katlanılan tüm üretim giderlerini, o dönemde üretilen
mamullerin maliyetine yüklenmesini esas alan yöntem
olarak tanımlamak olanaklıdır. Diğer bir deyişle, ortaya
çıkan direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve genel
üretim giderlerinin tamamının üretim maliyetine
yüklendiği maliyet yöntemi (sistemi) olarak ifade edilir.


17. Soru

Tam maliyet yönteminde üretim maliyetleri ne şekilde
hesaplanır?

Cevap

Tam maliyet yönteminde, üretim sürecinde
karşılaşılan, sabit veya değişken olmak üzere; direkt ilk
madde ve malzeme, direkt işçilik ve genel üretim
giderlerinin tamamı üretim maliyetine yüklenir.


18. Soru

Normal maliyet yöntemi nedir?

Cevap

Normal maliyet yöntemi, üretim işletmelerinin
üretim sürecinde, katlanmış olduğu değişken üretim
giderlerinin tamamını, sabit üretim giderlerinin ise sadece
kullanılan kapasiteye karşılık gelen kısmının, o dönemde
üretilen mamul ya da hizmetlerin maliyetine yükleyen
yöntem olarak tanımlanabilir. Daha açık bir ifadeyle,
ortaya çıkan direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve
değişken genel üretim giderlerinin tamamı ile kullanılan
kapasiteye karşılık gelen sabit genel üretim giderlerinin
üretim maliyetine yüklendiği maliyet sistemidir.


19. Soru

Normal maliyet yönteminde, kullanılan kapasiteye
karşılık gelen sabit üretim giderleri nasıl hesaplanır?

Cevap

1. Öncelikle işletmenin o dönem içinde katlanmış
olduğu sabit genel üretim giderleri tespit edilir
2. İşletmenin üretim kapasitesi dikkate alınarak
sabit genel üretim gideri yükleme oranı belirlenir.
Sabit genel üretim gideri yükleme oranı, sabit
genel üretim giderlerinin üretim kapasitesine
bölünmesiyle bulunur.(Sabit Genel Üretim
Giderleri Yükleme Oranı= Sabit Genel Üretim
Giderleri/ Üretim Kapasitesi)
3. Olumlu veya olumsuz kapasite farkları
hesaplanır.


20. Soru

Kapasite farkı nasıl hesaplanır?

Cevap

Kapasite farkı; işletmenin üretim kapasitesinden,
gerçekleşen üretim miktarının düşülmesiyle elde edilen
değerin sabit genel üretim giderleri yükleme oranı ile
çarpılması sonucunda elde edilir. (Kapasite Farkı =
(Üretim Kapasitesi – Gerçekleşen Üretim Miktarı) x Sabit
Genel Üretim Gideri Yükleme Oranı )


21. Soru

Olumsuz kapasite sapması nedir?

Cevap

Kapasite farkının hesaplanmasında ortaya çıkan
sonuç eksi (-) ise hesaplanan tutar olumlu kapasite sapması olarak ifade edilir. Üretim kapasitesinin altında
bir üretim gerçekleşmiş ise olumsuz kapasite sapması
ortaya çıkmaktadır. Olumsuz kapasite sapmaları ya
satışların maliyetine dahil edilmekte ya da çalışmayan
kısım gider ve zararları olarak muhasebeleştirilmektedir.


22. Soru

Olumlu kapasite sapması nedir?

Cevap

Kapasite farkının hesaplanmasında ortaya çıkan
sonuç artı (+) ise hesaplanan tutar olumsuz kapasite
sapması olarak ifade edilir. Üretim kapasitesinin üstünde
bir üretim gerçekleşmiş ise, olumlu kapasite sapması
ortaya çıkmaktadır. Olumlu kapasite sapması ise satışların
maliyetinden düşülmektedir


23. Soru

Normal maliyet yönteminde hangi giderler üretim
maliyetine aktarılmamaktadır?

Cevap

Normal maliyet yönteminde, sabit genel üretim
giderleri kapasite kullanımıyla ilişkilendirilmekte ve
kullanılmayan (boş kalan) kapasiteye karşılık gelen sabit
genel üretim giderleri üretim maliyetine dahil
edilmemektedir.


24. Soru

Değişken maliyet yöntemi nedir?

Cevap

Değişken maliyet yöntemini, üretim işletmelerinin
üretim sürecinde ortaya çıkan maliyetlerden sadece
değişken maliyetleri o dönemde üretilen mamul ya da
hizmetlerin maliyetine yükleyen yöntem olarak
tanımlamak olanaklıdır. Bu yöntem, ortaya çıkan direkt ilk
madde ve malzeme, direkt işçilik ile sadece değişken
genel üretim giderlerinin üretim maliyetine yüklendiği
maliyet yöntemidir.


25. Soru

Değişken maliyet yönteminde hangi giderler üretim
maliyetine aktarılmaktadır?

Cevap

Değişken maliyet yönteminde, üretim sürecinde
ortaya çıkan maliyetlerden yalnızca değişken maliyetler, o
dönemde üretilen mamul ya da hizmetin maliyetine
yüklenmektedir. Bu yöntemi uygulayan işletmelerde,
üretimde gerçekleşen direkt ilk madde ve malzeme, direkt
işçilik ile değişken genel üretim giderlerinin toplamı
üretim maliyetine dahil edilir.


26. Soru

Direkt (Asal) Maliyet Yöntemi nedir?

Cevap

Direkt maliyet ya da asal maliyet olarak da ifade
edilen bu yöntemde, üretim sürecinde ortaya çıkan
giderlerden sadece direkt nitelikte olan giderler, o
dönemde üretilen mamul ya da hizmetlerin maliyetine
yüklenmektedir. Yöntemde, mamul ya da hizmet üretimi
ile ilgili olarak ortaya çıkan giderlerden sadece direkt ilk
madde ve malzeme ile direkt işçilik giderleri üretim
maliyetine yüklenmektedir. Direkt maliyet yönteminde
genel üretim giderlerinin tamamı, sabit –değişken ayrımı
yapılmaksızın, dönem gideri olarak kaydedilmektedir.


27. Soru

Direkt maliyet yöntemi ne amaçla kullanılır?

Cevap

Direkt maliyet yönteminde, değişken ve sabit
genel üretim giderlerinin tamamı dönem gideri kabul
edilmektedir. Bu yöntem özel yönetim kararlarında
kullanılmakta olup vergi mevzuatı ile muhasebe
standartları tarafından kabul gören bir yöntem değildir.


28. Soru

İleri değişken maliyet yöntemi nedir? Açıklayınız.

Cevap

İleri değişken maliyetleme yöntemi ya da direkt
ilk madde ve malzemeye dayalı maliyet yöntemi olarak da
ifade edilen bu yöntem, mamul ya da hizmetlerin üretim
sürecinde, sadece direkt ilk madde ve malzeme
maliyetlerini o dönemin üretim maliyetine yükleyen
yöntem olarak tanımlanmaktadır. Yöntemde, mamul ya da
hizmetlerin üretimi sırasında ortaya çıkan direkt ilk madde
ve malzeme maliyetleri, üretim maliyetine yüklenen tek
unsurdur. Bu yöntemde, direkt işçilik maliyetleri ile genel
üretim maliyetlerinin tamamı dönem gideri kabul
edilmektedir. Bu yöntem özel yönetim kararlarında
kullanılmakta olup vergi mevzuatı ile muhasebe
standartları tarafından kabul gören bir yöntem değildir.


29. Soru

Fiili (gerçekleşmiş) maliyet yöntemini açıklayınız.

Cevap

Fiili maliyetler, üretim işletmelerinin katlandığı ya
da gerçekleştirmiş olduğu maliyetlerdir. Fiili maliyet
yöntemini uygulayan üretim işletmelerinde maliyetler fiili
tutarlar esas alınarak hesaplanmaktadır. Bu yöntemde, fiili
maliyetler, mamul ve hizmet üretiminin gerçekleşmesiyle
ortaya çıkan giderler üzerinden hesaplanan maliyetlerdir.
Bu yöntemi uygulayan bir işletme, mamul maliyetini
ancak tüm giderler gerçekleştikten sonra hesaplayabilir.
Türk Vergi Mevzuatı’na göre işletmeler maliyetlerini fiili
maliyet şeklinde izlemek zorunda olmaları nedeniyle
uygulamada işletmelerin maliyetlerini bu yöntemle
hesapladıkları görülmektedir.


30. Soru

Tahmini maliyet yöntemini açıklayınız.

Cevap

Tahmini maliyet, işletmelerin üretim veya hizmet
işlemi gerçekleşmeden önce sezgi, tecrübe ve tahminlere
dayanarak, belirli bir zaman aralığında ve kapasitede
ortaya çıkmasını beklediği maliyetler olarak
tanımlanmaktadır. Bu çerçevede tahmini maliyet
yönteminde birim veya toplam maliyetlerin hesaplanması
üretim veya hizmet işlemi gerçekleşmeden önce
yapılmaktadır. Bu yöntem daha çok tarım sektöründe
uygulanmakta ve maliyetlerin kontrolü hakkında
işletmelere önemli fikirler verebilmektedir.


31. Soru

Standart maliyet yöntemini açıklayınız.

Cevap

Standart maliyetler, üretim işletmelerinin çeşitli
bilimsel ve teknik çalışmalar/yöntemler sonucunda belirli
bir zaman aralığında ve kapasitede ortaya çıkması ya da
olması gereken maliyetlerdir. Standart maliyet yönteminde
üretim işlemi gerçekleşmeden önce bilimsel ve teknik bir
takım deney, etüt ve uygulamalar sonucunda bir birim
mamul üretimi için gerekli dolaysız (direkt) ve dolaylı
(endirekt) madde ve malzeme, miktar ve tutar cinsinden
belirlenir. Aynı şekilde bir birim mamul üretimi için
gerekli dolaysız (direkt) ve dolaylı (endirekt) işçilik saat
ve tutarı da belirlenir. Üretim süreci içinde ortaya çıkan
giderler fiili tutarları üzerinden ilgili gider hesaplarına
kaydedilirken, üretim maliyetleri önceden yukarıda açıklandığı şekli ile bilimsel esaslara göre belirlenen
standart maliyetler üzerinden belirlenir. Dönem sonunda
ise gerçekleşen fiili maliyetler ile standart maliyetler
karşılaştırılır. Ortaya çıkan olumlu ve olumsuz farklar
Tekdüzen Hesap Planı’ında 7 nolu hesap sınıfında yer alan
fark hesaplarında izlenir.


32. Soru

Tahmini maliyet yöntemi ile standart maliyet yöntemi
arasındaki temel fark nedir?

Cevap

Her iki maliyet hesaplama yönteminin ortak
noktası, birim veya toplam üretim maliyetinin üretim
işlemi gerçekleşmeden önce hesaplanmasıdır. Buna
karşılık, tahmini maliyet, sezgi, tecrübe ve tahminlere
dayanarak belirlenirken; standart maliyet, çeşitli bilimsel
ve teknik çalışmalar sonucunda belirlenen, belirli bir
zaman aralığında ve kapasitede ortaya çıkması gereken
maliyetler olmaktadır.


33. Soru

Sipariş (Parti) maliyeti yöntemi nedir? Açıklayınız.

Cevap

Parti maliyet yöntemi olarak da ifade edilen
sipariş maliyeti yöntemi, birbirinden farklı mamul ya da
hizmetlerin üretildiği ve özellikle her bir mamulü ya da
hizmeti ayrı bir üretim partisi halinde üretime alıp,
üretimini tamamlayan işletmeler tarafından kullanılan bir
maliyet yöntemidir. Bu yöntemde, maliyetler parti ya da
sipariş bazında belirlenmektedir. Her siparişe ilişkin direkt
ilk madde ve malzemeler, direkt işçilikler ile uygun bir
şekilde dağıtılan genel üretim giderleri siparişe
yüklendikten sonra siparişin toplam üretim maliyeti
hesaplanır. Daha sonra toplam maliyet, siparişteki mamul
ya da hizmet miktarına bölünerek birim maliyet
hesaplanmış olur. Bu yöntemin en önemli özelliği, özel bir
mamul ya da hizmetin üretilmesi için birim maliyetlerin
hesaplanmasıdır.


34. Soru

Genel üretim giderleri hangi kalemlerden
oluşmaktadır?

Cevap

• Endirekt işçilikler
• Dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler
• Amortismanlar
• Çeşitli maliyetler
• Endirekt malzeme


35. Soru

Safha (Evre) maliyeti yöntemi nedir? Açıklayınız.

Cevap

Safha (evre) maliyeti yöntemi, belirli bir
dönemde, birbirine benzer ya da tek tip mamul ya da
hizmet üreten işletmeler tarafından kullanılan bir maliyet
yöntemidir. Üretim akışının sürekli olduğu ve aynı tip
ürün üreten işletmelerde, her ürün maliyetinin ayrı bir
şekilde yani siparişler bazında hesaplanmasına gerek
yoktur. Safha maliyet sisteminde oluşan giderler belli
üretim safhalarında toplanmaktadır. Üretim safhaları
mamul ya da hizmetin üretilmesinde birbirini izleyen
üretim aşamaları olarak ifade edilir. Üretim safhalarında
toplanan bu maliyetler üretim miktarına bölünerek birim
başına ortalama maliyet hesaplanır.


36. Soru

Karma maliyeti yöntemi nedir? Açıklayınız.

Cevap

Yöntem, sipariş (parti) maliyeti yöntemi ile safha
(evre) maliyeti yönteminin bir arada uygulanması ile
gerçekleştirilmektedir. Bu yöntem, çok sayıda özellikleri
ortak olan, bunun yanı sıra ürüne ilişkin üretim işlemlerine
de tabi tutulması gereken farklı ürünlerin maliyetinin
belirlenmesinde kullanılır. Örneğin tekstil işletmelerinde
farklı model ve tiplerde üretilen elbiseler için model
çıkarma gibi farklı işlemler yanında dikiş gibi ortak
işlemler de söz konusudur. Üretimde kalite itibariyle farklı
ilk madde (kumaş gibi) kullanımı söz konusu olabilir.
Karma maliyet yönteminde direkt ilk madde ve malzeme
giderleri üretilen partiler açısından ayrı olarak izlenirler.
Yöntem bu yönüyle sipariş maliyet yöntemine benzer.
Direkt işçilikler ile genel üretim giderleri ise işlem
bazında izlenir. Yöntem bu yönüyle de safha maliyet
yöntemine benzemektedir.


37. Soru

İşletmeler, maliyet bilgi sistemlerini oluştururken ne gibi etmenlere dikkat etmelidirler?

Cevap

İşletmeler, maliyet bilgi sistemlerini oluştururken üretilen ürünün cinsi, üretim süreci, işletmenin büyüklüğü, rekabet ortamı ve üretim teknolojisi gibi birçok faktörü bir arada göz önünde bulundurmalıdır.


38. Soru

Maliyet sisteminin oluşturulmasında esas alınan temel etken nedir?

Cevap

Maliyet sisteminin oluşturulmasında esas alınan temel etken işletmenin üretim tarzıdır


39. Soru

Yöntemin seçiminden sonra işletme nelere dikkat eder?

Cevap

Yöntemin seçiminden sonra işletmenin, maliyetleri fiili (gerçekleşmiş), tahmini veya standart tutarlardan hangisine göre hesaplayacağına karar vermesi gerekir.


40. Soru

İşletmeler en son olarak neye dikkat eder?

Cevap

Son olarak, katlanılan maliyetlerin tamamının mı, yoksa bir kısmının mı maliyet hesaplamasında göz önünde bulundurulacağı kararının alınması gerekir. İşletmeler bu seçimlerini yaparken öncelikle üretim tarzlarını, daha sonra ihtiyaç duydukları maliyet bilgisini göz önünde bulundururlar.


41. Soru

İşletmeler maliyet hesaplama sistemlerini oluştururken hangi maddelere dikkat eder?

Cevap
  • Üretim tarzı ve üretilen ürünün cinsi

  • Üretim teknolojisi

  • Örgüt yapısı

  • İşletmenin büyüklüğü

  • Rekabet ortamı

  • Yasa ve diğer düzenlemeler

  • İhtiyaç duyulan maliyet bilgisinin niteliği


42. Soru

Geleneksel maliyet hesaplama sisteminde maliyetler nasıl düşünülmektedir?

Cevap

Geleneksel maliyet hesaplama sisteminde maliyetler gider yerleri itibariyle izlenmekte ve mamullere tek bir dağıtım anahtarı kullanılarak yüklenmektedir.


43. Soru

Maliyetlerin gider yerleri itibari ile izlenmesi neye yarar?

Cevap

Maliyetlerin gider yerleri itibari ile izlenmesi, maliyet sapmalarının gider yerleri açısından izlenebilmesine olanak tanır.


44. Soru

Giderlerin gider yerleri itibari ile izlenmesinin başka hangi yararları vardır?

Cevap

Ayrıca hangi gider yerinde ne çeşit veya tutarda maliyete katlanıldığını tespit etmeye yarar. Giderlerin gider yerleri itibari ile izlenmesinin bir başka yararı da gider yeri yönetici ve çalışanlarının başarımının (performansının) ölçülmesine olanak sağlamasıdır.


45. Soru

Tekdüzen Hesap Planı ne ile ilişkilendirilir?

Cevap

Tekdüzen Hesap Planı’nda (THP’de) belirtilen üretim gider yerlerinin üretimle doğrudan veya dolaylı ilişkili olması nedeniyle bu gider yerlerinde ortaya çıkan giderlerin üretim veya hizmet maliyetleri ile ilişkilendirilmesi gerekmektedir.


46. Soru

Maliyet sisteminin oluşturulması sırasında neler gereklidir?

Cevap

Maliyet sisteminin oluşturulması sırasında maliyetlerin tümünün temel alınıp alınmamasına, kullanılan maliyetlerin fiili (gerçekleşmiş) olup olmamasına ve üretim eylemlerinin niteliğine göre olmak üzere üç farklı maliyet yönteminin bir arada kullanılması gerekmektedir.


47. Soru

İşletmeler kendi üretim süreçlerine ve ihtiyaç duydukları maliyet bilgisine uygun maliyet yöntemlerini bir araya getirerek neyi oluştururlar?

Cevap

İşletmeler kendi üretim süreçlerine ve ihtiyaç duydukları maliyet bilgisine uygun maliyet yöntemlerini bir araya getirerek maliyet hesaplama sistemlerini oluşturmaktadırlar.


48. Soru

Maliyet sisteminin oluşturulmasındaki ilk aşama  hangisidir?

Cevap

Maliyet sisteminin oluşturulmasındaki ilk aşama maliyet hesaplamalarının safha (evre) maliyet yöntemine göre mi yoksa sipariş maliyet yöntemine göre mi yapılacağına karar vermektir.


49. Soru

İşletmeler neye göre üretim sürecine göre safha (evre) maliyeti yöntemi ya da sipariş maliyeti yöntemlerinden birini seçmek zorundadır?

Cevap

İşletmeler, maliyet hesaplama sistemlerini oluştururken üretim sürecine göre safha (evre) maliyeti yöntemi ya da sipariş maliyeti yöntemlerinden birini seçmek zorundadır


50. Soru

Tam maliyet yöntemini üretim işletmelerine ne sağlar?

Cevap

Tam maliyet yöntemini üretim işletmelerinin üretim sürecinde karşılaşmış olduğu, sabit veya değişken gider ayrımı gözetilmeksizin içinde bulunulan dönemde katlanılan tüm üretim giderlerini, o dönemde üretilen mamullerin maliyetine yüklenmesini esas alan yöntem olarak tanımlamak olanaklıdır.


51. Soru

Tam maliyet yöntemi neyi kabul eder?

Cevap

Tam maliyet yöntemi, işletmenin dönem içinde katlanmış olduğu tüm sabit ve değişken üretim giderlerinin üretilen yarı mamul veya mamullere yüklenmesi gerektiğini kabul etmektedir


52. Soru

Normal maliyet yöntemi nedir?

Cevap

Normal maliyet yöntemi, üretim işletmelerinin üretim sürecinde, katlanmış olduğu değişken üretim giderlerinin tamamını, sabit üretim giderlerinin ise sadece kullanılan kapasiteye karşılık gelen kısmının, o dönemde üretilen mamul ya da hizmetlerin maliyetine yükleyen yöntem olarak tanımlanabilir


53. Soru

Normal maliyet yönteminde, kullanılan kapasiteye karşılık gelen sabit üretim giderleri nasıl hesaplanır?

Cevap

Normal maliyet yönteminde, kullanılan kapasiteye karşılık gelen sabit üretim giderleri aşağıdaki gibi hesaplanır.

i- Öncelikle işletmenin o dönem içinde katlanmış olduğu sabit genel üretim giderleri tespit edilir

ii- İşletmenin üretim kapasitesi dikkate alınarak sabit genel üretim gideri yükleme oranı belirlenir.


54. Soru

Kapasite farkı nasıl elde edilir?

Cevap

Kapasite farkı; işletmenin üretim kapasitesinden, gerçekleşen üretim miktarının düşülmesiyle elde edilen değerin sabit genel üretim giderleri yükleme oranı ile çarpılması sonucunda elde edilir. (Kapasite Farkı = (Üretim Kapasitesi – Gerçekleşen Üretim Miktarı) x Sabit Genel Üretim Gideri Yükleme Oranı )


55. Soru

Kapasite farkının hesaplanmasında ortaya çıkan sonuç nasıl ifade edilir?

Cevap

Kapasite farkının hesaplanmasında ortaya çıkan sonuç eksi (-) ise hesaplanan tutar olumlu kapasite sapması, ortaya çıkan sonuç artı (+) ise hesaplanan tutar olumsuz kapasite sapması olarak ifade edilir. Sonuç olarak, üretim kapasitesinin altında bir üretim gerçekleşmiş ise olumsuz kapasite sapması, üretim kapasitesinin üstünde bir üretim gerçekleşmiş ise, olumlu kapasite sapması ortaya çıkmaktadır


56. Soru

Olumsuz kapasite sapmaları nasıl ele alınır?

Cevap

Olumsuz kapasite sapmaları ya satışların maliyetine dahil edilmekte ya da çalışmayan kısım gider ve zararları olarak muhasebeleştirilmektedir. Olumlu kapasite sapması ise satışların maliyetinden düşülmektedir


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi