Viroloji Dersi 2. Ünite Sorularla Öğrenelim

Viruslarda Sınıflandırma Ve Çoğalma

1. Soru

Viroidlerin yapısal özellikleri nelerdir?

Cevap

Viroidler zarf veya kapsid taşımaz, herhangi bir protein kodlayamaz ve çoğalabilmek için konak hücrenin protein sentez mekanizmasını kullanmak zorundadır.


2. Soru

İnterferon nedir? Kaç çeşit interferon bulunmaktadır?

Cevap

Alfa (?), beta (?) ve gama (?) interferon olmak üzere 3 tip interferon bulunmaktadır.


3. Soru

Virusların adlandırılmasında kullanılan son ekler nelerdir?

Cevap

Virus adlandırılmasında dizin isimleri “-virales”, aile isimleri “-viridae”, alt aile isimleri “-virinae” ve genus isimleri “-virus” son ekiyle biter.


4. Soru

Nokta mutasyon nedir?

Cevap

Sadece bir veya birkaç bazı etkileyen sınırlı değişiklikler nokta mutasyonu olarak adlandırılmaktadır.


5. Soru

Kalıp değiştirme mutasyonu nedir?

Cevap

Çok fazla sayıda bazın etkilendiği mutasyonlar kalıp değiştirme mutasyonu olarak tanımlanmaktadır.


6. Soru

Viruslarda sıklıkla karşılaşılan genetik değişimler nelerdir?

Cevap

Viruslarda sıklıkla karşılaşılan genetik değişimler mutasyon ve rekombinasyondur.


7. Soru

Mutasyon nedir?

Cevap

Nükleik asit baz diziliminde meydana gelen ve genetik şifrenin değişimiyle sonuçlanan kalıcı değişikliklere mutasyon adı verilir.


8. Soru

Eklips aşamasında gerçekleşen olaylar nelerdir?

Cevap

Serbest kalan viral nükleik asitten öncelikle bir RNA kopyası (transkript) oluşturulur. Bu RNA kopyası mRNA’ya dönüştürülür ve erken proteinler adı verilen ilk aşama proteinlerin sentezini gerçekleştirir. Daha sonra yeni nesil virus partiküllerinde yer alacak olan nükleik asitler sentezlenir. Takiben yeniden bir mRNA sentezlenerek geç proteinler (veya son proteinler) adı verilen ve virusun yapısına katılan proteinlerin sentezi gerçekleştirilir.


9. Soru

İnterferens nedir?

Cevap

Bir hücreyi enfekte eden virusun, söz konusu hücrenin aynı veya farklı türde ikinci bir virusla tekrar enfekte olmasını engellemesi interferens olarak tanımlanmaktadır. Burada ilk enfeksiyonu oluşturan virusa interfere eden virus, enfeksiyonu engellenen ikinci virusa ise challenge virus adı verilir.


10. Soru

Viroidler hangi canlılarda etki gösterirler?

Cevap

Viroidler bitkilerde enfeksiyon oluşturabilmektedir. Bir viroid genellikle birçok bitki türünü enfekte edebilir.


11. Soru

Füzyon mekanizması nedir?

Cevap

Virion yapısındaki zarfın hücre membranı ile kaynaşması yoluyla nükleokapsidin hücre içine aktarıldığı penetrasyon mekanizmasıdır. Zarflı virusların büyük çoğunluğu füzyon yoluyla konak hücreye girerler.


12. Soru

Rekombinasyon nedir?

Cevap

Farklı 2 virusun aynı hücreyi enfekte etmesi durumunda bu virusların nükleik asit baz dizinleri arasında karşılıklı olarak yer değiştirmeler meydana gelebilir. Bu tip değişimlere rekombinasyon adı verilmektedir.


13. Soru

RNA ve DNA virusları arasında mutasyon oranı bakımından nasıl bir fark vardır?

Cevap

RNA viruslarındaki mutasyon oranı DNA viruslarına kıyasla yaklaşık 1.000.000 kat daha fazladır.


14. Soru

Virusların sınıflandırılmasında “Dizin” basamağı nasıl kullanılır? Virolojide günümüze kadar kaç adet dizin bulunmaktadır?

Cevap

Çok sık kullanılmamakla birlikte iki veya daha fazla virus ailesinin bir araya gelmesiyle oluşturulan bir üst sınıflandırma basamağı da dizin’dir. Virolojide bugüne kadar oluşturulmuş 6 adet dizin bulunmaktadır. Bunlardan 4 tanesi (Picornavirales, Mononegavirales, Nidovirales ve Herpesvirales dizinleri) hayvan ve insan viruslarını kapsar. Örneğin Mononegavirales dizini Paramyxoviridae, Rhabdoviridae, Filoviridae ve Bornaviridae ailelerinden oluşmaktadır.


15. Soru

Biyotip nedir?

Cevap

Bir virusun değişik biyolojik özelliklere sahip olan tiplerine biyotip adı verilir.


16. Soru

Doğada kaç çeşit prion tanımlanmıştır?

Cevap

Doğada 2 tip prion proteini tanımlanmıştır. Bunlar PrPc ile gösterilen normal prion proteini ve PrPsc ile gösterilen Anormal (enfeksiyöz) prion proteinidir.


17. Soru

Spontan mutasyon nedir?

Cevap

Spontan mutasyonlar hiçbir dış etki olmaksızın nükleik asit baz diziliminde kendiliğinden oluşan değişikliklerdir.


18. Soru

Mutasyonlar neye sebep olmaktadır?

Cevap

Mutasyonlar sentez edilecek viral proteinin işlevini değiştirebileceği gibi, tamamen ortadan kaldırması da söz konusu olabilir.


19. Soru

Suş nedir?

Cevap

Bir virus türünün değişik bölgelerden veya değişik ülkelerden elde edilen izolatlarına suş adı verilir.


20. Soru

Hayvan virusları ve enterik viruslar nasıl tanımlanmaktadır?

Cevap

Hayvanlar ve insanlarda enfeksiyon oluşturan virus türleri genel bir yaklaşım olarak “Hayvan Virusları” (Animal Viruses) kavramı ile ifade edilirken, sindirim sistemi enfeksiyonuna yol açan virus türleri “enterik viruslar” olarak tanımlanabilmektedir.


21. Soru

Virusoidler ve uydu virusları hangi canlılarda etki gösterirler?

Cevap

Virusoidler sadece bitkilerde enfeksiyon oluştururken, bazı uydu viruslar hayvanlarda (kronik arı felci virusunun uydu virusu) ve insanlarda (hepatitis B virusunun uydu virusu olan hepatitis D virusu) enfeksiyon oluşturmaktadır.


22. Soru

Günümüzde klinik olarak başarıyla kullanılan antiviral ajanlar hangi hastalıklarda kullanılmaktadır?

Cevap

Günümüzde klinik olarak başarıyla kullanılan antiviral ajanlar daha çok herpesviruslara, influenzavirus türlerine ve HIV’e karşı etkinliğe sahiptir.


23. Soru

Prionların diğer subviral ajanlardan farkı nedir?

Cevap

Bilinen diğer enfeksiyöz ajanlardan farklı olarak prionların nükleik asit taşımadığı kabul edilmektedir.


24. Soru

Virusların penetrasyonu kaç şekilde gerçekleşmektedir?

Cevap

Virusların penetrasyonu başlıca üç şekilde gerçekleşir. Bunlar: ? Füzyon ? Pinositoz ? Translokasyon


25. Soru

Tutunma (Adsorbsiyon) basamağı hangi süreci kapsamaktadır?

Cevap

Virus çoğalmasının başlangıç basamağı olan adsorbsiyon, enfeksiyöz virus partiküllerinin (virion) duyarlı hücre yüzeyine tutunduğu aşamadır.


26. Soru

Hücre düzeyinde virus çoğalmasının durdurulması nasıl mümkün olmaktadır?

Cevap

Hücre düzeyinde virus çoğalmasının durdurulması birkaç evrede mümkün olabilmektedir. Bunlardan ilki virusun hücreye tutunma veya hücre içine alınma (penetrasyon) aşamasıdır. Bu aşamada virusların çoğalması spesifik antikorlar ve bazı deterjanlar tarafından durdurulabilir. Virusların hücre içine alınıp zarftan arınmasını takiben viral proteinlerin veya yeni nesil nükleik asidin sentezine müdahale edilebilir.


27. Soru

Serotip nedir?

Cevap

Bir virus türünün farklı serolojik özelliklere sahip olan tipleri serotip olarak tanımlanır. Ayrıca her serotip içerisinde Alttip’ler de bulunabilir.


28. Soru

İndükte mutasyon nedir?

Cevap

İndükte mutasyonlar herhangi bir kimyasal veya fiziksel (örn. radyasyon) faktörün etkisiyle ortaya çıkan mutasyonlardır.


29. Soru

Virusoidler ve uydu virusların temel özelliği nedir?

Cevap

Satelite (uydu enfeksiyöz ajan) olarak tanımlanan bu ajanların temel özelliği çoğalabilmek ve enfeksiyon oluşturabilmek için mutlaka yardımcı bir virusa ihtiyaç duymalarıdır.


30. Soru

Yeni oluşan virionların konak hücre dışına atılmaları hangi yollarla gerçekleşir?

Cevap

Yeni nesil virionların konak hücre dışına atılmaları iki yolla gerçekleşir: ? Konak hücrenin dejenerasyonu ve virus partiküllerinin toplu halde saçılımı ? Tomurcuklanma yoluyla saçılım


31. Soru

Virusların sınıflandırılmasında hangi özelliklerden yararlanılmaz?

Cevap

Virusların sınıflandırılmasında virion ve nükleik aside ait özelliklerle birlikte fiziksel, kimyasal, biyolojik ve antijenik özellikleri de kullanılmaktadır. Bunlar arasında sırasıyla viral nükleik aside ait özellikler, viral çoğalma yöntemleri ve viriona ait yapısal özellikler en önemli yeri almaktadır. Bunların dışında virusun konakçı spektrumu gibi faktörler de göz önünde bulundurulmaktadır.


32. Soru

Viruslarında viral nükleik asit sentezi nerede gerçekleşmektedir?

Cevap

Genel olarak RNA viruslarında viral nükleik asit sentezi hücre sitoplazmasında, DNA viruslarında ise hücre çekirdeğinde gerçekleşir.


33. Soru

Viruslar neden her hücre tipinde çoğalamazlar?

Cevap

Her virus türünün her hücre tipinde çoğalamaması büyük oranda hücre yüzeyinde bulunan virusa spesifik reseptörlerin varlığıyla ilişkilidir.


34. Soru

Tutunma basamağında rol oynayan faktörler nelerdir?

Cevap

Bu bağlanmada virion yüzeyinde yer alan adsorbsiyondan sorumlu protein ile konak hücre yüzeyinde yer alan bu proteine spesifik reseptörler rol alır.


35. Soru

Bir hücredeki virus çoğalma süreci kaç basamakta gerçekleşmektedir?

Cevap

Bir hücredeki virus çoğalma süreci 5 ana basamakta gerçekleşir. Bunlar sırasıyla: ? Tutunma, ? Penetrasyon, ? Eklips, ? Olgun virus partikülü oluşumu ve ? Dışarı dökülme basamaklarıdır.


36. Soru

Eklips aşamasında, replikasyon sürecinde gerçekleşen olaylara etki eden faktörler nelerdir?

Cevap

Viral nükleik asidin DNA veya RNA yapısında olması, segmentli veya tek parça olması, sirküler veya linear yapıda olması, RNA viruslarının pozitif veya negatif anlamlı olması replikasyon sürecinde gerçekleşen olaylara etki eden önemli faktörlerdir.


37. Soru

Eklips aşamasında hangi basamaklar gerçekleşir?

Cevap

Bu dönemde virus çoğalmasının temel hedefleri olan translasyon ve transkripsiyon basamakları gerçekleşir.


38. Soru

Eklips (Sentez) basamağı hangi süreci kapsamaktadır?

Cevap

Hücre içine alınan ve örtücü katmanlardan arınan nükleik asit artık viral proteinlerin ve yeni nesil viral nükleik asidin sentezi için hazırdır. Eklips aşaması virus çoğalmasının en yoğun ve karmaşık aşamasıdır.


39. Soru

Subviral ajan nedir?

Cevap

Yapısal özellikleri viruslara benzeyen veya hastalık oluşturma yöntemleri viral enfeksiyonları andıran, ancak virus tanımını tam olarak karşılamayan enfeksiyöz ajanlara subviral ajan adı verilir. Bu ajanlar viroid, virusoid, uydu virus ve prion’ları kapsar.


40. Soru

Virus çoğalması nasıl durdurulabilir?

Cevap

Virus çoğalması Antiviral ajanlar veya İnterferonlar ve İnterferens yardımıyla durdurulabilir.


41. Soru

Mutant nedir?

Cevap

Mutasyon sonucunda ortaya çıkan yeni tipe mutant denir.


42. Soru

Prion nedir?

Cevap

Saha örneklerinden hücre kültürü, embriyolu yumurta veya deney hayvanlarına yapılan ekimler sonucunda üretilerek elde edilen virus suşuna izolat; bir virusun belirli bir hücre tipine, dokuya, organa veya organ sistemine olan ilgisini ifade etmek amacıyla kullanılan terime tropismus; virusun enfekte edebileceği konakçı canlı türlerinin tamamını ifade etmek için kullanılan terime konakçı spektrumu; bir virus türünün değişik bölgelerden veya değişik ülkelerden elde edilen izolatlarına suş adı verilir.


43. Soru

Nükleik asit üzerinde meydana gelen değişikliğe göre mutasyonlar kaç gruba ayrılmaktadır?

Cevap

Mutasyonlar nükleik asit üzerinde meydana gelen değişikliğin boyutuna göre 2 gruba ayrılır: ? Nokta mutasyon ? Kalıp değiştirme mutasyonu


44. Soru

Aşağıdakilerden hangisi, viruslarda penetrasyon basamağının özellikleri arasında yer alır?

Cevap

Penetrasyon, hücre yüzeyine tutunmuş olan virionun hücre içine alındığı aşamadır. Bu aşamada virus partikülleri henüz enfeksiyon oluşturma yeteneklerini kaybetmemişlerdir. Penetrasyon basamağı ısı ve enerjiye bağımlı bir aşamadır. Füzyon, pinositoz ve translokasyon olmak üzere üç şekilde gerçekleşir.


45. Soru

Farklı iki virusun aynı hücreyi enfekte etmesi  durumunda bu virusların nükleik asit baz dizinleri arasında karşılıklı olarak meydana gelen yer değiştirmeye ne ad verilir?

Cevap

 Spontan mutasyonlar hiçbir dış etki olmaksızın nükleik asit baz diziliminde kendiliğinden oluşan değişikliklerdir. İndükte mutasyonlar ise herhangi bir kimyasal veya fiziksel (örn. radyasyon) faktörün etkisiyle ortaya çıkar. Sadece bir veya birkaç bazı etkileyen sınırlı değişiklikler nokta mutasyonu
olarak adlandırılırken, çok daha fazla say›da bazın etkilendiği mutasyonlar kalıp değiştirme mutasyonu olarak tanımlanır. 


46. Soru

İnterferonların antiviral organizmalara göre nasıl etki etmektedir?

Cevap

Bir virus türüne karşı salgılanan interferon genellikle diğer viruslara karşı da antiviral etkinlik gösterir. Fakat bir canlı türünde üretilen interferon başka bir canlı türünde etkin değildir.


47. Soru

Viroid nedir?

Cevap

Bir virusun enfekte edebileceği konakçı canlı türlerinin tamamını ifade etmek için kullanılan terime izolat; virusun belirli bir hücre tipine, dokuya, organa veya organ sistemine olan ilgisini ifade etmek amacıyla kullanılan terime tropismus; bir virus türünün değişik bölgelerden veya değişik ülkelerden elde edilen izolatlarına suş; bir virusun değişik biyolojik özelliklere sahip olan tiplerineise biyotip adı verilir. 


48. Soru

Translokasyon mekanizması nedir?

Cevap

Kübik simetrili ve morfolojik olarak küçük yapılı viruslar tarafından kullanılan bu mekanizmada virion hücre membranını direkt olarak geçer ve hücre sitoplazmasına ulaşır. Translokasyon özellikle bitki virusları tarafından kullanılan bir yöntemdir.


49. Soru

Zarflı ve zarfsız viruslar hücre dışına hangi yollarla dökülür?

Cevap

Zarfsız virusların büyük çoğunluğu matürasyon aşamasını takiben sitoplazmada birikir ve hücrenin parçalanması ile hücre dışına saçılır. Zarflı viruslar ise genellikle hücresel membranlardan tomurcuklanma yoluyla saçılır. Zarflı viruslar hücrenin değişik bölgelerinden (hücre zarı, çekirdek zarı, endoplazmik retikulum veya golgi aygıtı) zarfını alarak tomurcuklanır.


50. Soru

Olgun virus partikülü oluşumu (Matürasyon) aşamasında hangi süreci kapsamaktadır?

Cevap

Bu aşamada kapsid proteinleri son halini alarak kapsidi oluşturur. Takiben nükleik asidin kapsid içerisine alınmasıyla nükleokapsid şekillenmiş olur. Zarflı viruslarda kapsidin zarfla çevrelenmesi virus gruplarına göre konakçı hücrenin farklı bölgelerinde gerçekleşir.


51. Soru

Virusların çoğalma sırasında konak hücrelerden nasıl faydalanırlar?

Cevap

Viruslar çoğalma sürecinde konak hücrelerin enerji ve sentez mekanizmalarını kullanırlar.


52. Soru

Virusların sınıflandırılmasında kullanılan taksonomik birim nedir?

Cevap

Virus sınıflandırmasında taksonomik birim olarak aile ve genus (cins) esas alınmaktadır. Bazı virus ailelerinde altaile basamağı da bulunmaktadır.


53. Soru

Viruslarda biyotip ayrımı neye göre yapılmaktadır?

Cevap

Viruslarda biyotip ayrımı virusun hücre kültüründe çoğalma özelliklerine yapılmaktadır.


54. Soru

İzolat nedir?

Cevap

Saha örneklerinden hücre, embriyolu yumurta veya deney hayvanlarına yapılan ekimler sonucunda üretilerek elde edilen viruslardır.


55. Soru

Virusların adlandırılmasında isimler hangi karakterlerle yazılır?

Cevap

Virusların adlandırılmasında dizin, aile, alt aile ve genus isimleri italik (veya altı çizili) ve ilk harfleri büyük olarak yazılırken tür isimleri normal karakterle yazılır. Ancak bir aile veya genusta yer alan virus türlerine atıf yapılmak istendiğinde düz yazım kullanılır


56. Soru

Virusların ilk sınıflandırılması ve adlandırılması nasıl yapılmıştır?

Cevap

Önceleri virusların sınıflandırması virusun neden olduğu patojenik etkiler ve enfekte ettiği konakçı türleri esas alınarak yapılmaktaydı. Konakçı türlerine göre hayvan virusları, insan virusları ve bitki virusları; patojenite ve tropismus esasına göre ise pnöymotrop, hepatotrop, lenfotrop vb. sınıflandırma düzenleri oluşturulmuştu. Virusların adlandırılmasında ise daha çok virusun neden olduğu hastalık tabloları öne çıkmaktaydı (çocuk felci virusu, sığır vebası virusu vb.).


57. Soru

Pinositoz mekanizması nedir?

Cevap

Bu mekanizmada hücre yüzeyine tutunan virus partikülü hücre zarının içeriye doğru çökmesiyle (invaginasyon) oluşan bir vakuol (endozom) içerisinde sitoplazmaya alınır. Viropeksis veya reseptör aracılıklı endositozis olarak da bilinen bu mekanizma daha çok zarfsız viruslar tarafından kullanılır.


58. Soru

Adsorbsiyonu etkileyen faktörler nelerdir?

Cevap

Ortam ısısı, pH ve iyon konsantrasyonu gibi faktörlerin adsorbsiyonun başarılı bir şekilde gerçekleşmesinde etkisi vardır. Ortamda bulunan deterjanlar ve bazı enzimler ise adsorbsiyonu olumsuz yönde etkiler. Ayrıca hücre reseptörüne veya adsorbsiyondan sorumlu viral proteinlere karşı sentezlenmiş antikorlar da virusun tutunmasını engelleyebilir.


59. Soru

Günümüzde bilinen kaç virüs türü bulunmaktadır?

Cevap

Günümüzde bakteri, bitki, insan ve hayvanları enfekte ettiği bilinen 4000’den fazla virus türü bulunmaktadır. Bu viruslar 83 aile altında 300’den fazla genus (cins) içinde toplanmıştır. Bu virus ailelerinden 31 tanesi hayvan ve insan viruslarını içermektedir.


60. Soru

Virus sınıflandırmasında taksonomik birim olarak aile ve genus (cins) esas alınmaktadır. Viruslar adlandırılıp yazılırken uygulanacak yazım kuralları nelerdir?

Cevap

Virusların adlandırılmasında dizin, aile, alt aile ve genus isimleri italik (veya altı çizili) ve ilk harfleri büyük olarak yazılırken tür isimleri normal karakterle yazılır. Ancak bir aile veya genusta yer alan virus türlerine atıf yapılmak istendiğinde düz yazım kullanılır (örn. paramyxoviruslar). Aşağıda viruslardaki taksonomik hiyerarşiye örnek olarak sığır vebası virusunun sınıflandırma düzeni verilmiştir.

Dizin : Mononegavirales

Aile : Paramyxoviridae

Alt aile: Paramyxovirinae

Genus : Morbillivirus

Tür : rinderpest virus (sığır vebası virusu)


61. Soru

Serotip ve biyotip kavramları nedir?

Cevap

Serotip: Bir virus türünün farklı serolojik özelliklere sahip olan tipleri serotip olarak tanımlanır. Ayrıca her serotip içerisinde Alttip’ler de bulunabilir. Örneğin fiap hastalığı virusunun 7 serotipi (O, A, C, Asia-1, SAT-1, SAT-2, SAT-3) ve bu serotipler içerisinde yer alan birçok alttipi vardır.

Biyotip: Bir virusun değişik biyolojik özelliklere sahip olan tiplerine biyotip adı verilir. Örneğin sığırların viral diyare (bovine viral diarrhoea, BVD) virusuna ait suşlar Sitopatojen (cp) veya Sitopatojen olmayan (ncp) iki biyotipe sahiptir. Bu ayrım virusun hücre kültüründe çoğalma özelliklerine göre yapılmaktadır.


62. Soru

Şap hastalığının etkeninin ailesi ve genusu nedir?

Cevap

Şap hastalığı ailesi:  Picornaviridae -  genusu: Aphtovirus 


63. Soru

Alttipler arasında serolojik farklılık var mıdır?

Cevap

Alttipler aynı serotip içinde yer alan ve serolojik olarak ayırt edilebilen alt gruplardır. Aynı alttipde bulunan virus suşları arasında serolojik farklılık olmamasına karşın, aynı serotipte yer alan farklı alttipler arasında serolojik farklılıklar bulunmaktadır. Fakat bu farklılıklar serotipler arası farklılığa göre son derece sınırlı düzeydedir.


64. Soru

Subviral ajanı tanımlayınız.

Cevap

Yapısal özellikleri viruslara benzeyen veya hastalık oluşturma yöntemleri viral enfeksiyonları andıran, ancak virus tanımını tam olarak karşılamayan enfeksiyöz ajanlara subviral ajan adı verilir. Bu ajanlar viroid, virusoid, uydu virus ve prion’ları kapsar.


65. Soru

Viroidler nedir?

Cevap

Viroidler kapsid taşımayan enfeksiyöz çıplak RNA’dan ibaret ajanlardır. Viroidler zarf veya kapsid taşımaz, herhangi bir protein kodlayamaz ve çoğalabilmek için konak hücrenin protein sentez mekanizmasını kullanmak zorundadır. Viroidler bitkilerde enfeksiyon oluşturabilmektedir. Bir viroid genellikle birçok bitki türünü enfekte edebilir.


66. Soru

Prionlar' ın özellikleri nelerdir?

Cevap

Prionlar insan ve bazı hayvan türlerinde Nakledilebilir Süngerimsi Beyin Hastalı- ğı’na (TSE, transmissible spongiform ensefalopati) neden olan ve yaklaşık 250 amino asitten oluşan protein yapısındaki hastalık etkenleridir (Tablo 2.4; Resim 2.1). Bilinen diğer enfeksiyöz ajanlardan farklı olarak prionların nükleik asit taşımadığı kabul edilmektedir. Doğada bulunan 2 tip prion proteini tanımlanmıştır. PrPc ile gösterilen normal prion proteini birçok canlı türünde özellikle sinir doku ve lenforetiküler dokularda bol miktarda bulunur. Anormal (enfeksiyöz) prion proteini ise PrPsc ile gösterilir. Enfeksiyöz nitelikte olan bu prion proteini (PrPsc) fizikokimyasal etkilere karşı oldukça dirençlidir.


67. Soru

Virusoidler nedir?

Cevap

Satelite (uydu enfeksiyöz ajan) olarak tanımlanan bu ajanların temel özelli¤i çoğalabilmek ve enfeksiyon oluşturabilmek için mutlaka yardımcı bir virusa ihtiyaç duymalarıdır. Dolayısıyla bir virus türünün uydusu konumundadırlar. Uydu RNA (virusoid) ve uydu virus olmak üzere iki tip satelite bulunmaktadır. Virusoidler sadece bitkilerde enfeksiyon oluştururken, bazı uydu viruslar hayvanlarda (kronik arı felci virusunun uydu virusu) ve insanlarda (hepatitis B virusunun uydu virusu olan hepatitis D virusu) enfeksiyon oluşturmaktadır.


68. Soru

Viruslar çoğalma sürecinde konak hücrelerin enerji ve sentez mekanizmalarını kullanırlar.  konak hücre nedir?

Cevap

Konak hücre: Bir virusun tutunması ve çoğalmasına olanak sağlayan canlı ve virusa duyarlı hücreleri ifade eder. Konak hücreler canlı organizmadaki dokularda olabileceği gibi laboratuvar ortamında üretilen hücreler de konak hücre olabilir.


69. Soru

Virusların çoğalabilmek için canlı hücrelere bağımlı olmasının sebebi nedir?

Cevap

Viruslar sadece canlı organizmalarda ve duyarlı hücre kültürlerinde çoğalabilirler. Spesifik reseptörler aracılığıyla konak hücreye tutunabilen virus partikülünün çoğalması birbirini takip eden 5 basamakta gerçekleşir. Bunlar sırasıyla konak hücreye tutunma (adsorbsiyon), konak hücreye girme (penetrasyon), eklips (sentez aşaması), olgun virus partikülünün oluşumu ve hücre dışına saçılım basamaklarıdır.


70. Soru

Bir hücredeki virus çoğalma süreci 5 ana basamakta gerçekleşebilir. bunlar nelerdir?

Cevap

Bunlar sırasıyla: 1. Tutunma, 2. Penetrasyon, 3. Eklips, 4. Olgun virus partikülü oluşumu ve 5. Dışarı dökülme basamaklarıdır


71. Soru

Eklips aşaması virus çoğalmasının en yoğun ve karmaşık aşamasıdır. Bu dönemde virus çoğalmasının temel hedeşeri olan translasyon ve transkripsiyon basamakları gerçekleşir. Bu basamakları açıklayınız.

Cevap

Transkripsiyon: DNA veya RNA yapısındaki nükleik asit iplikçiğinden yeni bir nükleik asit iplikçiği sentezlenmesi işlemidir. Bu yolla hem yeni nesil nükleik asitler hem de protein sentezini yönetecek olan mRNA’lar sentezlenebilir. Transkipsiyonla elde edilen yeni nükleik asit iplikçiğine transkript denir. Serbest kalan viral nükleik asitten öncelikle bir RNA kopyası (transkript) oluşturulur. Bu RNA kopyası mRNA’ya dönüştürülür ve erken proteinler adı verilen ilk aşama proteinlerin sentezini gerçekleştirir. Daha sonra yeni nesil virus partiküllerinde yer alacak olan nükleik asitler sentezlenir. Takiben yeniden bir mRNA sentezlenerek geç proteinler (veya son proteinler) adı verilen ve virusun yapısına katılan proteinlerin sentezi gerçekleştirilir.


72. Soru

Antiviral ajanların özellikleri nelerdir?

Cevap

Bakterilerin yaşamsal aktivitelerine ve çoğalma sürecine etkiyen birçok antibiyotik veya antimikrobiyel ajan bulunmasına karşın virus çoğalması üzerine etkili olan antiviral ajanların sayısı oldukça azdır. Antiviral ajanların etkidikleri virus türleri ve etkinlik düzeyleri de sınırlıdır.


73. Soru

Klinik kullanıma sahip antiviral ajanların sayısının ve etkinlik düzeyinin sınırlı olmasının sebebi ne olabilir?

Cevap

Bunun önemli nedenlerinden birisi virus çoğalmasının zorunlu olarak hücre içinde gerçekleşmesidir. Virus çoğalmasını durdurmak için kullanılan ajanlar aynı zamanda hücre metabolizması üzerine de istenmeyen bazı etkiler yaratacaktır. Dolayısıyla kullanıma alınabilecek antiviral ajan sayısı son derece sınırlıdır. Antiviral ajanların etkinlik düzeyini sınırlandıran 2 tane önemli faktör vardır. Bunlar: (1) Hemen her virus ailesinde çoğalma modelinin bir diğerinden farklı olması ve (2) Virusların çok sık mutasyona uğrayarak antiviral ajanlara karşı direnç geliştirebilmesidir.


74. Soru

Hücreye tutunma veya hücre içine alınma (penetrasyon) aşamasında ne olmaktadır?

Cevap

Hücre düzeyinde virus çoğalmasının durdurulması birkaç evrede mümkün olabilmektedir. Bunlardan ilki virusun hücreye tutunma veya hücre içine alınma (penetrasyon) aşamasıdır. Bu aşamada virusların çoğalması spesifik antikorlar ve bazı deterjanlar tarafından durdurulabilir. Virusların hücre içine alınıp zarftan arınmasını takiben viral proteinlerin veya yeni nesil nükleik asitin sentezine müdahale edilebilir.


75. Soru

Influenza A ve B viruslerine hangi ajanlar duyarlıdır?

Cevap

Amantadin, Rimantadin ınfluenza A virusları

Oseltamivir, Zanamivir ınfluenza A ve B virusları

Ribavirin ınfluenza A ve B virusları, respiratorik sinsityal virus, Lassa vb viruslar


76. Soru

İnterferens nedir?

Cevap

Bir hücreyi enfekte eden virusun, söz konusu hücrenin aynı veya farklı türde ikinci bir virusla tekrar enfekte olmasını engellemesi interferens olarak tanımlanır. Yani interferens bir olaydır. Burada ilk enfeksiyonu oluşturan virusa interfere eden virus, enfeksiyonu engellenen ikinci virusa ise challenge virus adı verilir.


77. Soru

İnterferon nedir?

Cevap

İnterferon ise virusla enfekte olan hücreler tarafından salgılanan protein yapısında biyolojik bir üründür. Alfa (?), beta (ß) ve gama (?) interferon olmak üzere 3 tip interferon bulunmaktadır. Bunlardan ? ve ß interferonlar antiviral etkinliğe sahiptir (Tablo 2.6). İnterferon salgılanması aktif veya inaktif viruslarla birlikte çıplak viral RNA’lar, endotoksin ve bazı kimyasal maddeler (mitojenler) tarafından da uyarılabilir.


78. Soru

? ve ß interferonların önemli bazı özellikleri nelerdir?

Cevap

Isı ve proteolitik enzimlere (pepsi, tripsin vb) duyarlıdır Geniş antiviral etkinliğe sahiptir Aktif bağışıklıkla ilgili değildir Sebep ortadan kalkınca interferon salgılanması durur Canlı türüne spesifite gösterir, virus türüne spesifik değildir Hücre kültürleri de interferon salgılar.


79. Soru

Mutasyon nasıl oluşur?

Cevap

Viruslar genetik değişimlere en çok maruz kalan mikroorganizmalar arasındadır. Viruslarda sıklıkla karşılaşılan genetik değişimler mutasyon ve rekombinasyondur. Nükleik asit baz diziliminde meydana gelen ve genetik şifrenin değişimiyle sonuçlanan kalıcı değişikliklere mutasyon adı verilir. Mutasyonlar sentez edilecek viral proteinin işlevini değiştirebileceği gibi, tamamen ortadan kaldırması da söz konusu olabilir.


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi