Veteriner Laboratuvar Teknikleri ve Prensipleri Dersi 5. Ünite Sorularla Öğrenelim

Laboratuvarda Kullanılan Temel Analiz Yöntemleri

1. Soru

Spektroskopik yöntemler madde ile etkileşmek üzere neyi kullanır?

Cevap

Spektroskopik yöntemler madde ile etkileşmek üzere ışığı kullanır. Buna bağlı olarak örneğin kararlılığı ve yapısı hakkında temel özellikler gösterilebilir. Işık elektromanyetik radyasyon olup farklı enerji düzeyleri sergiler ve bu enerji ile ilişkili olarak farklı moleküler özellikler veya yapılar ortaya konabilir.


2. Soru

Elektromanyetik radyasyon ile etkileşimden sorumlu (alt-) yapılar ne olarak adlandırılırlar?

Cevap

Elektromanyetik radyasyon ile etkileşimden sorumlu (alt-) yapılar kromofor olarak adlandırılırlar. Örneğin proteinlerde amid bağı, bazı amino asitlerin yan zincirleri (triptofan-tirozin), prostetik gruplar (porfirin grupları) kromofor’dur.


3. Soru

Spektrofotometri nedir?

Cevap

Spektrofotometri, bir maddenin dalga boyu cinsinden ışığı yansıtma veya geçirme özelliklerine dayanarak miktarca ölçülmesidir (Şekil 5.1). Spektrofotometri terimi genel bir terim olan elektromanyetik spektrometri teriminden daha özgül bir terim olarak karşımıza çıkmaktadır. Spektrofotometrinin kapsamı gözle görülür, yakın mor ve kızıl ötesi alanlarıdır.


4. Soru

Spektrofotometrik ölçüm için hangi cihazlara ihtiyaç duyulmaktadır?

Cevap

Spektrofotometrik ölçüm için spektrofotometre denilen cihazlara ihtiyaç duyulmaktadır. Analizi yapılan maddeye yönelik; ışık demetini filtreler vasıtasıyla ayırıştıran ve ileten cihazlar kolorimetre veya fotometre olarak adlandırılırken, yarık ya da prizma vasıtasıyla bu seçiciliği yapan cihazlar spektrofotometre olarak adlandırılırlar (Resim 5.1).


5. Soru

Spektrofotometrelerin en güçlü özellikleri nedir?

Cevap

Spektrofotometrelerin en güçlü özellikleri spektral bant genişlikleri ile yansıma veya soğurma ölçümünün doğrusallığıdır. Buradaki doğrusallık, bilinen bir ölçüm aralığında analiz sonucu elde edilen sonuçların analitin konsantrasyonu ile doğru orantılı olarak değişimini ifade etmektedir.


6. Soru

Spektrofotometrelerde temel prensip Lambert-Beer yasası ile açıklanmaktadır? Açıklayınız.

Cevap

Spektrofotometrelerde temel prensip Lambert-Beer yasası ile açıklanmaktadır.
Buna göre;
? Çözelti üzerine gelen ışık ile çıkan ışık arasında matematiksel bir ilişki vardır.
? Absorbans, soğuran maddenin konsantrasyonu ve çözeltiden geçen ışığın kat ettiği mesafenin uzunluğu ile doğru orantılıdır.
? Ölçülen maddenin konsantrasyonu ile absorbans değeri arasında doğrusal bir ilişki vardır. Konsantrasyon arttıkça absorbans artar.


7. Soru

Spektrofotometre temel olarak kaç farklı amaç için kullanılır?

Cevap

Spektrofotometre temel olarak iki farklı amaç için kullanılır. En sık kullanım amacı, bir çözeltideki madde miktarının belirlenmesidir. Bunun dışında saf çözeltilerin soğurma spektrumunun belirlenmesi amacıyla da spektrofotometrelerden yararlanılır ve bu uygulama alanı genellikle metod geliştirmeye yöneliktir.


8. Soru

Spektrometrinin temelini bir örnek ile açıklayınız.

Cevap

Aynı maddenin iki farklı derişimde hazırlanmış çözeltilerine baktığınızı düşünelim. Bir tanesi daha koyu renkli gözüküyor ise kimya bilginiz olmasa dahi, sezgisel olarak daha koyu renkli çözeltinin daha fazla madde içerdiğini söyleyebilirsiniz. Burada düşündüğünüz, rengin şiddetinin artması ile çözeltinin derişiminin artacağıdır. Bu spektrometrinin temelini oluşturmaktadır.


9. Soru

Çözeltilerin soğurma spektrumunun belirlenmesinde neden faydalanılır?

Cevap

Çözeltilerin soğurma spektrumunun belirlenmesinde spektrofotometrinin kullanılmasının prensibinde ise, her maddenin bilinen dalga boylarını soğurması ya da geçirirken diğerlerine etki etmemesi özelliğinden faydalanılır. Örneğin, klorofil her zaman kırmızı ve mor ışığı soğururken, sarı, yeşil ve mavi ışığı geçirir. Geçirilen ya da yansıtılan dalga boyları gözümüzün gördüğü yeşil rengi oluşturur. Soğurulan ya da geçirilen ışık enerjisi elektron geçişini (elektronun bir quantum düzeyinden diğerine aktarılması) sağlayan enerjiyi tam olarak karşılamalıdır. Sadece bilinen dalga boyundaki fotonlar bunu sağladığından bilinen dalga boylarının absorbsiyonu ve geçişi maddenin karakterini ortaya koyar ve spektrum analizi madde için bir çeşit parmak izi oluşturur.


10. Soru

Spektrofotometriden çözeltide gerçekleşen reaksiyona ait denge sabitini belirlemek amacı ile yararlanılması hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Spektrofotometriden çözeltide gerçekleşen reaksiyona ait denge sabitini belirlemek amacı ile de yararlanılmaktadır. Bir kimyasal reaksiyon, ya ürünlerin oluştuğu ya da oluşan ürünlerin tekrar yapı taşlarına ayrıştığı, ileri veya tersinir yönde seyredebilir. Söz konusu bu kimyasal reaksiyon, bilinen bir süre sonunda iki yönde hızın eşitlendiği denge konumuna ulaşır. Reaksiyona giren bileşenlerin bilinen zamandaki ilgili konsantrasyonlarını belirlemek için, spektrofotometri kullanılabilir.


11. Soru

Işığın kırılması neye bağlıdır?

Cevap

Işığın kırılması, ışığın çözeltideki parçalar ile etkileşimi sonucu şekillenen fiziksel bir fenomendir. Bu olay, partikül büyüklüğü, dalga boyu, gözlem noktasına uzaklık ve parçacıkların konsantrasyonuna bağlıdır.


12. Soru

Absorbsiyon spektroskopi yöntemi ile ölçülemeyecek
kadar büyük partiküller içeren çözeltilerin analizine en
uygun yöntemler nelerdir?

Cevap

Absorbsiyon spektroskopi yöntemi ile
ölçülemeyecek kadar büyük partiküller içeren çözeltilerin
analizine en uygun yöntemler turbidimetri ve
nefelometridir. Biyolojik sıvılarda protein miktarları,
antijen antikor kompleksi oluşumu prensibine dayanarak bu
yöntemler yardımı ile ölçülebilir. Kimyasal analiz, ışığın
ortamdan geçerken kırılım sonucunda şiddetinin azalması
esasına dayanmaktadır. Türbidimetride, geçen ışığın yani
kırılmaya uğramayan ışığın şiddeti ölçülmektedir (Şekil
5.2). Nefelometride ise kırılan ışık ölçülmektedir. Her
zaman için geçerli olmasa da genellikle ölçüm noktası
kaynağa dik açıda konumlandırılır. Çoğu antijen antikor
kompleksi 250-1500 nm çapındadır. Analizde seçilen dalga
boyları genellikle 320- 650 nm arasındadır.


13. Soru

Türbidite rutin analizörler ile spektrofotometrik olarak
(soğurulan ışık) ölçülebilirken, nefelometrik ölçüm için
neye ihtiyaç duyulmaktadır?

Cevap

Türbidite rutin analizörler ile spektrofotometrik
olarak (soğurulan ışık) ölçülebilirken, nefelometrik ölçüm
için özel tasarlanmış cihazlara ihtiyaç duyulmaktadır.
Nefelometride sonuçların hassasiyet ve doğruluğu daha
yüksektir. Nefelometri, çeşitli açılarda saçılan ışığın
bölümlerini tespit eder. Bu yöntemin hassasiyeti kör veya
arka plan saçılımın varlığına bağımlıdır. İdeal olarak
saçılım yapacak partiküllerin mutlak yokluğunda hiçbir ışık
tespit edilmemelidir. Lazer stabil ve oldukça ideal
monokromatik ışık meydana getirir. Elde edilen ışık
polarize ve paralel olup bant genişliği dardır


14. Soru

Floresans Spektroskopinin dayandığı ilke hakkında
bilgi veriniz.

Cevap

Floresans spektroskopi dalı, maddenin üzerine
gelen elektromanyetik ışıma ile uyarılması ve temel haldeki
elektronların uyarılmış enerji seviyesine geçmesi, daha
sonra bu seviyede kararlı kalamadıklarından, tekrar temel
enerji düzeyine geri dönmeleri ve bu esnada ortama verdiği
ışımanın ölçülmesi ilkesine dayanmaktadır.


15. Soru

Metal iyonlarının analizi, ne yardımıyla
yapılabilmektedir?

Cevap

Metal iyonlarının analizi, bunların oluşturdukları
bazı Floresan kompleksleri yardımıyla yapılabilmektedir.
Bazı amino asitler Florometrik yoldan tayin edilebilir.
Diğer taraftan bazı biyokimyasal bileşikler bir Floresan
madde ile tepkimeye sokulup yeni bir Floresan ürün veya
etiketlenmiş ürün oluşturularak tayin edilebilmektedir.


16. Soru

Yaklaşık 30 yıldır Floresans ve fosforesans gibi
yöntemler nelerin saptanmasında klinik laboratuvarlarda
kullanım alanı bulmuştur?

Cevap

Yaklaşık 30 yıldır Floresans ve fosforesans gibi
yöntemler ilaç, hormon ve benzeri analitlerin düzeylerinin
saptanmasında klinik laboratuvarlarda kullanım alanı
bulmuştur. Hassas, güvenilir, hızlı ve basit olması
nedeniyle Flurometri akım sitometri, raman spektroskopi
gibi gelişmiş yöntemlerin gelişmiş yöntemlerin temelini
oluşturmaktadır.


17. Soru

Temel singlet ve uyarılmış singlet hakkında bilgi
veriniz.

Cevap

Atomda aynı yörüngede bulunan elektronlar,
birbirine zıt yönde veya aynı yönde dönebilirler. Bir atomda
aynı yörüngede bulunan elektronlar birbirinin aksi yönünde
hareket ediyor ise buna temel singlet; uyarıldığında aksi
yönde hareket etmeye devam edip üst yörüngeye geçerse
uyarılmış singlet denmektedir.


18. Soru

Temel triplet hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Bir atomun iki farklı yörüngesinde aynı yönde
dönen birer elektron varsa buna temel triplet denir. Temel
triplet durumundan uyarılmış triplet durumuna geçiş
elektronun bir üst yörüngeye çıkması sonucu görülür.


19. Soru

Flüoresans ve fosforesans hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Uyarılmış singlet sistemden, temel haldeki singlet
sisteme geçiş sırasında yayılan ışığa Fluoresans; uyarılmış
triplet sistemden temel haldeki singlet bir sisteme geçiş
sırasında yayılan ışığa ise fosforesans adı verilmektedir.


20. Soru

Luminometri,hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Luminometri, luminesans olarak adlandırılan;
kimyasal reaksiyon sonucu açığa çıkmış görünür ışığın
enerji düzeyine karşılık gelen emisyonunun ölçülmesidir.
Kemilüminesans uyarılmış elektronların kararlı hale
döndüğü sırada görülür. İlk uyarım Floresan ürünün
oluşması sonucu oluşur. Örneğin, luminolün oksijen ile
reaksiyona girmesi sonucu 3-aminonaftalen oluşur ve
Floresans spektrum ortaya koyar. Bu kemiluminesans
olarak gözlemlenir. Diğer bir ifade ile reaksiyonun
kemiluminesans spektrumu ile ürünün Floresans spektrumu
aynıdır.


21. Soru

Biyoluminesans hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Biyoluminesans aynı fenomeni tanımlar; fakat
Floresans ürünü oluşturan sadece enzimatik reaksiyondur.
En sıklıkla kullanılan enzim lusiferazdır. Bioluminesans
oldukça duyarlı bir yöntemdir. Bazı lusiferaz sistemleri %
100 verimle çalışmaktadır. Kabaca örnek vermek istenirse,
evlerde kullanılan ampul enerjinin ancak % 10 kadarını
ışığa çevirebilmekte geri kalan kısmı ısı olarak açığa
çıkmaktadır. Luminesans herhangi bir optik uyarıma
bağımlı olmadığından testlerde kendiliğinden Floresan
oluşturma gibi problemler ile karşılaşılmaz.


22. Soru

Polarimetri, hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Polarimetri, transvers dalgaların polarize olmasının
ölçülmesi ve yorumlanmasına yarayan yöntemdir.
Çoğunlukla elektromanyetik dalgaların ve ışığın
incelenmesinde kullanılır.


23. Soru

Optikçe aktif maddeler hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Anizotropik kristal katılar ve çözeltide kiral bir
moleküle ait bilinen bir enantiyomerin baskın olarak
bulunması, polarize düzlemde bulunan ışığı saptırır. Böyle
maddeler optikçe aktif maddeler olarak adlandırılırlar.


24. Soru

Polarimetri ve polarimetre hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Polarizasyonun oryantasyonunun değişimi polarimetri olarak adlandırılırken, kullanılan cihaza polarimetre denilmektedir (fiekil 5.3, Resim 5.2). Bu özellik anizotropik yapıların belirlenmesinde ya da kiral moleküllerin saşığının ortaya konmasında faydalıdır.


25. Soru

Deksarotator veya (+) enantiyomer hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Kiral molekülün tek örneğini içeren çözelti optikçe saf olarak kabul edilir. Işığın seyri incelenirken, sapmanın saat yönünde ya da sağ tarafa şekillenmesi deksarotator veya (+) enantiyomer olarak adlandırılırken, tersine olması levorotator ya da (-) enantiyomer olarak açıklanır.


26. Soru

Alev fotometri hakkında bilgi veriniz

Cevap

Alev fotometri atomik spektroskopinin bir dalıdır ve spektrometrede incelenen türler sadece atomlardır.


27. Soru

Atomik spektroskopinin diğer iki dalı hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Atomik spektroskopinin diğer iki dalı atomik absorbsiyon spektrofotometri ve indüklenmiş plazma atomik emisyon spektrometrisidir. Indüklenmiş plazma atomik emisyon spektrometresi pahalı bir analiz şekli olduğundan temel yöntem olarak yer almamaktadır. Tüm adı geçen yöntemlerde atomlar ışıkla uyarılır. Absorbsiyon yöntemleri, elektronlar üst düzeye geçerken ışığı soğurmaları esasına dayanırken, emisyon yöntemleri elektronların kararlı hale dönerken yaydıkları ışığın ölçülmesini esas alır.


28. Soru

Hangi sebepten dolayı alev fotometride etkileşimlere fazla rastlanılmaz?

Cevap

Gaz fazındaki atomların kendilerine özgü ve oldukça dar bir aralıkta seyreden emisyon spektrumları olduğundan, alev fotometride etkileşimlere fazla rastlanılmaz. Bu nedenle alev fotometri (diğer atomik spetroskopi yöntemlerinde olduğu gibi) oldukça duyarlı bir yöntemdir (ppm düzeyi-mg/kg). Miktar tayini yapılacak metal iyonların çözeltideki konsantrasyonu 10-3-10-4 mol/dm3 civarında olması idealdir.


29. Soru

Alev fotometrinin avantajları hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Alev fotometri pek çok avantaja sahiptir. Kullanımı basittir ve testlerin maliyeti oldukça düşüktür. Biyolojik örnekler ve çevre analizi için birim zamanda oldukça yüksek sayıda analiz yapılmasını sağlar. Diğer taraftan, analizdeki düşük ısı, alevin kararlığı ve aspirasyon şartları sonuçları etkilemektedir. Pek çok deneysel varyasyon ışığın emisyonunu etkilemektedir. Yakıt ve okside edici ajanların akış hızı, saşığı, aspirasyon oranı sonucu etkilemektedir. Bu nedenle en iyi sonuçları almak için cihaza sıklıkla ve çok dikkatli kalibrasyon yapılmalı ve standart ile örnek mümkün olduğunca aynı şartlar altında çalışılmalıdır.


30. Soru

Atomik absorbsiyon spektrometrisinin (AAS) esasını ne oluşturur? Atomik absorbsiyon spektrometrisi hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Işığın serbest atomlar tarafından soğurulması atomik absorbsiyon spektrometrisinin (AAS) esasını oluşturur. Önceden bahsedildiği üzere alev fotometri gibi atomik spektroskopi yöntemidir. Farklılık ise alev fotometrinin aksine emisyona uğrayan ışığı değil soğurulan ışığı ölçer (fiekil 5.5). Diğer bir söyleyişle uyarılma reaksiyonun ilk kısmı yöntemde kullanılır. Atomik absorbsiyon spektrofotometresi oldukça pahalı bir cihazdır (Resim 5.4). Fakat kullanım alanı oldukça yaygındır. Atomik absorbsiyon spektrofotometresi sayesinde çok düşük konsantrasyonlarda olsa dahi 70 elementin (özellikle metaller) analizi yapılabilmektedir.


31. Soru

Elektroanalitik yöntemler hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Elektroanalitik yöntemler, bir elektrokimyasal hücrede bulunan analitin düzeyinin potansiyel (volt) ve/veya akım (amper) aracığılıyla ölçülmesi esasına dayanır. Bu metotlar farklı kategorilere ayrılır. Ana kategoriler potansiyometri, kolometri ve voltametridir.


32. Soru

Potansiyometri hangi ilkeye dayanır?

Cevap

Bir çözeltiye daldırılan iki elektrot arasındaki gerilim farkının ölçülmesi ilkesine dayanır. Elektrotlar ve elektrotların daldırıldığı çözelti bir elektrokimyasal hücre oluşturur. Elektrotlar arasındaki gerilim farkı bir pH/mV metre kullanılarak ölçülür. Elektrotlardan biri karşılaştırma elektrodu olup bu elektrodun yarı hücre gerilimi sabittir. Çalışma elektrodu olarak tanımlanan ikinci elektrodun yarı hücre gerilimi ise çözeltideki türlerin aktişikleriyle değişir (Şekil 5.6).


33. Soru

Potansiyometride esas alınan nedir?

Cevap

Potansiyometride elektrotlar arasındaki potansiyel farkın ölçümü esas alınır. Kullanılan elektrodlara iyon seçici elektrot (ISE) adı verilir. İyon seçici elektrotlar membran yapısında olup, diğer farklı iyonların varlığında seçici olarak ilgili iyonun ölçümünü sağlar. Bu kapsama spesifik iyonların ölçümünü yapan iyonlar ve çözeltide bulunan gazlar dahildir. En sık kullanılan ISE pH ölçüm probudur. Ölçümü yapılabilen diğer iyonlara Flor, brom, kadmiyum ve çözeltide yer alan gazlara amonyak, karbon, dioksit ve nitrojen örnek verilebilir.


34. Soru

Potansiyometride İyon seçici elektrotların kullanılması bazı avantajlar sağlamaktadır. Bunlar nelerdir?

Cevap

İyon seçici elektrotların kullanılması bazı avantajlar sağlamaktadır. İlk avantajı maliyet düşüklüğüdür. En temel ISE, kurulu milivolt düzeyinde okuma yapabilen ölçüm cihazı, ilgilenilen iyona yönelik elektrot ile pH ve iyonik kuvvetin ayarlanmasına yönelik sarf malzemelerinden oluşur (Resim 5.5). ISE ölçümleri iyonun yer aldığı çözeltinin renginden etkilenmez. Bu nedenle kan gazı ölçümleri başta olmak üzere klinik kullanım açısından çok uygundur.


35. Soru

Potansiyometri’de İyon seçici elektrot neyi ölçer?

Cevap

Potansiyometri’de İyon seçici elektrot, çözeltideki özgül iyonunun potansiyelini ölçer. Örneğin pH elektrodu Hidrojen iyonu için iyon seçici elektrottur. Elde edilen potansiyel, kararlı ve sabit özellik taşıyan referans elektroda karşı ölçülür. İki elektrot arasındaki potansiyel fark çözeltide özgül iyonun aktivitesine bağlıdır. Aktivite derişim ile doğrudan ilişkilidir. Böylece çözeltide bulunan iyonun analitik ölçümü gerçekleştirilmiş olur.


36. Soru

Potansiyometri’de İyon seçici elektrotlar hangi prensibe göre çalışır?

Cevap

Potansiyometri’de İyon seçici elektrotlar galvanik hücre prensibine göre çalışır. Membran boyunca seçilen iyonların oluşturduğu potansiyel, referans elektrod ile karşılaştırılınca net yük belirlenmiş olur. Elde edilen yükün şiddeti konsantrasyon ile doğru orantılıdır.


37. Soru

İyon Seçici Elektrot Tipleri hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Farklı türde elektrotlar mevcut olup, seçim yapma özelliğini belirleyen membranın yapısına göre sınıflandırılırlar.
? Polimer Membran Elektrotlar
? Katı Faz Elektrotları
? Gaz Ölçüm Elektrotları
? Cam Membran Elektrotlar


38. Soru

İyon Seçici Elektrot Tiplerinden Polimer Membran Elektrotlar hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Polimer Membran Elektrotlar çeşitli iyon değişim materyallerinin PVC, polietilen veya silikon gibi reaksiyona girmeyen matrikse dahil edilir. Membran teşekkülünden sonra PVC yapısındaki tüpün uç kısmına mühürlenir. Membranda oluşan potansiyel ilgilenilen iyonun konsantrasyonunu verir. Bu tip elektrodlara örnek olarak potasyum, kalsiyum, klor ve nitrat elektrodları verilebilir.


39. Soru

İyon Seçici Elektrot Tiplerinden Katı Faz Elektrotları hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Göreceli olarak çözünmeyen inorganik tuzlar katı faz elektrotu membranlarında kullanılmaktadır. Katı faz elektrotlar hem homojen hem de heterojen formda olabilirler. Her iki tipte potansiyel, iyon değişim işlemi nedeniyle membran yüzeyinde oluşur. Bu elektrotlara örnek olarak gümüş/sülfit, kurşun, bakır (II), siyanid, tiyosiyanat ve Flor elektrotları verilebilir.


40. Soru

İyon Seçici Elektrot Tiplerinden Gaz Ölçüm Elektrotları hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Gaz ölçüm elektrotları, amonyak, karbondioksit, nitrojen oksit ve sülfür dioksit gibi çözünmüş gazların ölçümünde kullanılır. Bu elektrotlarda gaz geçirgen bir membran ve dahili tampon çözeltisi bulunur. Gaz molekülleri membranı geçer ve tampon çözelti ile reaksiyona girerek tamponun pH’sını değiştirir. Bu değişim elektrota dahil edilmiş pH sensörü aracılığı ile ölçülür. Yapısal özelliğinden dolayı gaz ölçüm elektrotları, referans elektrotlara ihtiyaç göstermezler.


41. Soru

İyon Seçici Elektrot Tiplerinden Cam Membran Elektrotlar hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Cam membran elektrotlar silikon dioksit cam matriksin çeşitli kimyasallar ile karıştırılıp güçlendirilmesi ile oluşturulmuştur. En iyi bilinen cam membran elektrot pH elektrotudur. Cam membran elektrotlar aynı zamanda sodyum iyonu ölçmek amacı ile kullanılmaktadır.


42. Soru

İyon Seçici Elektrodlarla Çalışmada Hata kaynaklarının neler olduğu hakkında bilgi veriniz.

Cevap

İyon Seçici Elektrodlarla Çalışmada Hata kaynakları, Difüzyon, Örneğin İyonik Kuvveti, Sıcaklık kaynağı ve pH’dır.


43. Soru

İyon Seçici Elektrodlarla Çalışmada Hata kaynaklarından Difüzyon hakkında bilgi veriniz.

Cevap

İyon Seçici Elektrodlarla Çalışmada Hata kaynaklarından Difüzyon: İyonların büyüklükleri nedeniyle şekillenen difüzyon hızındaki farklılık bilinen düzeyde hataya neden olabilir. Örneğin sodyum iyodür yapısındaki sodyum, membranı bilinen bir hızda geçer. İyot büyüklüğü nedeni ile daha yavaş ilerler. Bu farklılık karşımıza hata kaynağı olarak çıkmaktadır.


44. Soru

İyon Seçici Elektrodlarla Çalışmada Hata kaynaklarından Örneğin İyonik Kuvveti hakkında bilgi veriniz.

Cevap

İyon Seçici Elektrodlarla Çalışmada Hata kaynaklarından Örneğin İyonik Kuvveti: İyonik kuvvet çözeltinin aktivitesini etkileyeceğinden sabit tutulmalıdır. Hedefe ulaşmada iyonik kuvvet ayarlayıcı kullanılır. Bu ayarlama örneğin iyonik kuvvetine göre göreceli olarak çok yüksek olduğundan örnekler arasındaki varyasyon azaltılarak hata potansiyeli düşürülmüş olur.


45. Soru

İyon Seçici Elektrodlarla Çalışmada Hata kaynaklarından Sıcaklık kaynağı hakkında bilgi veriniz.

Cevap

İyon Seçici Elektrodlarla Çalışmada Hata kaynaklarından Sıcaklık: Bu ölçümde kontrol edilebilir parametre olan sıcaklığın değişimi önemli hata kaynağıdır. Bir santigrat (°C) derecelik fark sonuç üzerinde % 4’ten daha fazla değişime neden olabilir.


46. Soru

İyon Seçici Elektrodlarla Çalışmada Hata kaynaklarından pH hakkında bilgi veriniz.

Cevap

İyon Seçici Elektrodlarla Çalışmada Hata kaynaklarından pH: Bazı örneklerde ölçüm için analit (örneğin amonyak) bir formdan diğerine dönüştürülmedir. Bu gibi analizlerde pH’ın farklılığı önemli derecede hataya neden olabilir.


47. Soru

Voltametri nedir?

Cevap

Voltametri, bir indikatör veya çalışma elektrodunun polarize olduğu şartlar altında, uygulanan potansiyelin bir fonksiyonu olarak akımın ölçülmesinden faydalanarak analit hakkında bilgi sağlayan bir grup elektroanalitik yöntemdir. Voltametri terimi doğrusal tarama voltametri, siklik voltametri, atımlı voltametri ve stripping voltametri gibi türleri vardır.


49. Soru

Spektrofotometrelerde temel prensip olan Lambert-Beer yasasını açıklayınız?

Cevap

Buna göre;
1. Çözelti üzerine gelen ›fl›k ile ç›kan ›fl›k aras›nda matematiksel bir iliflki vard›r.
2. Absorbans, so¤uran maddenin konsantrasyonu ve çözeltiden geçen ›fl›¤›n
kat etti¤i mesafenin uzunlu¤u ile do¤ru orant›l›d›r.
3. Ölçülen maddenin konsantrasyonu ile absorbans de¤eri aras›nda do¤rusal
bir iliflki vard›r. Konsantrasyon artt›kça absorbans artar. Bu anlat›lanlar afla-
¤›daki formül ile gösterilir:
A = ?dc
A = Absorbans,
? = molar ekstinksiyon sabiti,
d = cm cinsinden ›fl›¤›n çözeltide kat etti¤i mesafe
c = molar konsantrasyon’u gösterir.


50. Soru

Türbidimetri ve nefelometriyi açıklayınız?

Cevap

Türbidimetride, geçen ışığın yani kırılmaya uğramayan ışığın şiddeti ölçülmektedir. Nefelometride ise kırılan ışık ölçülmektedir. 


51. Soru

Floresans Spektroskopi nedir?

Cevap

Floresans Spektroskopi
Bu spektroskopi dal›, maddenin üzerine gelen elektromanyetik ışıma ile uyarılması ve temel haldeki elektronların uyarılmış enerji seviyesine geçmesi, daha sonra
bu seviyede kararlı kalamadıklarından, tekrar temel enerji düzeyine geri dönmeleri ve bu esnada ortama verdiği ışımanın ölçülmesi ilkesine dayanmaktadır.


52. Soru

Luminometri nedir?

Cevap

Luminometri, luminesans olarak adlandırılan; kimyasal reaksiyon sonucu açığa
çıkmış görünür ışığın enerji düzeyine karşılık gelen emisyonunun ölçülmesidir.


53. Soru

Polarimetri nedir?

Cevap

Polarimetri, transvers dalgaların polarize olmasının ölçülmesi ve yorumlanmasına
yarayan yöntemdir. Çoğunlukla elektromanyetik dalgaların ve ışığın incelenmesinde kullanılır.


54. Soru

Alev Fotometri - Alev Atomik Emisyon Spektrometri nedir?

Cevap

Alev fotometri atomik spektroskopinin bir dalıdır ve spektrometrede incelenen
türler sadece atomlardır. Atomik spektroskopinin diğer iki dalı atomik absorbsiyon
spektrofotometri ve indüklenmiş plazma atomik emisyon spektrometrisidir.


55. Soru

Atomik Absorbsiyon Spektroskopisi nedir?

Cevap

Işığın serbest atomlar tarafından soğurulması atomik absorbsiyon spektrometrisinin (AAS) esasını oluşturur.


56. Soru

İyon Seçici Elektrot Tipleri nelerdir? Açıklayınız?

Cevap

Farkl› türde elektrotlar mevcut olup, seçim yapma özelli¤ini belirleyen membran›n
yap›s›na göre s›n›fland›r›l›rlar.
Polimer Membran Elektrotlar: Bu elektrotlar çeflitli iyon de¤iflim materyallerinin PVC, polietilen veya silikon gibi reaksiyona girmeyen matrikse dahil edilir.
Membran teflekkülünden sonra PVC yap›s›ndaki tüpün uç k›sm›na mühürlenir.
Membranda oluflan potansiyel ilgilenilen iyonun konsantrasyonunu verir. Bu tip
elektrodlara örnek olarak potasyum, kalsiyum, klor ve nitrat elektrodlar› verilebilir.
Kat› Faz Elektrotlar›: Göreceli olarak çözünmeyen inorganik tuzlar kat› faz
elektrotu membranlar›nda kullan›lmaktad›r. Kat› faz elektrotlar hem homojen hem
de heterojen formda olabilirler. Her iki tipte potansiyel, iyon de¤iflim ifllemi nedeniyle membran yüzeyinde oluflur. Bu elektrotlara örnek olarak gümüfl/sülfit, kurflun, bak›r (II), siyanid, tiyosiyanat ve flor elektrotlar› verilebilir.
Gaz Ölçüm Elektrotlar›: Gaz ölçüm elektrotlar›, amonyak, karbondioksit, nitrojen oksit ve sülfür dioksit gibi çözünmüfl gazlar›n ölçümünde kullan›l›r. Bu elektrotlarda gaz geçirgen bir membran ve dahili tampon çözeltisi bulunur. Gaz molekülleri membran› geçer ve tampon çözelti ile reaksiyona girerek tamponun pH’s›-
n› de¤ifltirir. Bu de¤iflim elektrota dahil edilmifl pH sensörü arac›l›¤› ile ölçülür.
Yap›sal özelli¤inden dolay› gaz ölçüm elektrotlar›, referans elektrotlara ihtiyaç
göstermezler.
Cam Membran Elektrotlar: Cam membran elektrotlar silikon dioksit cam
matriksin çeflitli kimyasallar ile kar›flt›r›l›p güçlendirilmesi ile oluflturulmufltur. En
iyi bilinen cam membran elektrot pH elektrotudur. Cam membran elektrotlar ayn›
zamanda sodyum iyonu ölçmek amac› ile kullan›lmaktad›r

‹yon Seçici Elektrodlarla Çal›flmada Hata kaynaklar›:
Difüzyon: ‹yonlar›n büyüklükleri nedeniyle flekillenen difüzyon h›z›ndaki
farkl›l›k bilinen düzeyde hataya neden olabilir. Örne¤in sodyum iyodür yap›s›ndaki sodyum, membran› bilinen bir h›zda geçer. ‹yot büyüklü¤ü nedeni ile daha yavafl ilerler. Bu farkl›l›k karfl›m›za hata kayna¤› olarak ç›kmaktad›r.
Örne¤in ‹yonik Kuvveti: ‹yonik kuvvet çözeltinin aktivitesini etkileyece¤inden sabit tutulmal›d›r. Hedefe ulaflmada iyonik kuvvet ayarlay›c› kullan›l›r. Bu
ayarlama örne¤in iyonik kuvvetine göre göreceli olarak çok yüksek oldu¤undan
örnekler aras›ndaki varyasyon azalt›larak hata potansiyeli düflürülmüfl olur.
S›cakl›k: Bu ölçümde kontrol edilebilir parametre olan s›cakl›kl›¤›n de¤iflimi
önemli hata kayna¤›d›r. Bir santigrat (°C) derecelik fark sonuç üzerinde % 4’ten
daha fazla de¤iflime neden olabilir.
pH: Baz› örneklerde ölçüm için analit (örne¤in amonyak) bir formdan di¤erine dönüfltürülmedir. Bu gibi analizlerde pH’›n farkl›l›¤› önemli derecede hataya
neden olabilir


58. Soru

Kolometri  nedir?

Cevap

Kolometri, analitin bir yükseltgenme düzeyinden di¤erine tamamen dönüfltürülmesine dayanan analitik yöntemdir.


59. Soru

Fluoresans nedir?

Cevap

Uyarılmış singlet sistemden, temel haldeki singlet sisteme geçiş sırasında yayılanışığa fluoresans denir.


60. Soru

Fosforesans nedir?

Cevap

Uyarılmış triplet sistemden temel haldeki singlet bir sisteme
geçiş sırasında yayılan ışığa fosforesans adı verilmektedir.


61. Soru

Temel singlet nedir?

Cevap

Bir atomda aynı yörüngede bulunan elektronlar birbirinin aksi yönünde hareket ediyor ise buna temel singlet denir.


62. Soru

Uyarılmış singlet nedir?

Cevap

Uyarıldığında aksi yönde hareket etmeye devam edip üst yörüngeye geçerse uyarılmış singlet denmektedir.


63. Soru

Temel triplet nedir?

Cevap

Bir atomun iki farklı yörüngesinde ayn› yönde dönen birer elektron varsa buna temel
triplet denir.


64. Soru

Kromofor nedir?

Cevap

Elektromanyetik spektrumun bu alanı1 ve ilgili yöntemleri laboratuvarlarda sık
olarak kullanılır. Elektromanyetik radyasyon ile etkileşimden sorumlu (alt-) yapılar kromofor olarak adlandırılır.


65. Soru

Işığın kırılması nedir? Nelere bağlıdır?

Cevap

Işığın kırılması, ışığın çözeltideki parçalar ile etkileşimi sonucu şekillenen fiziksel
bir fenomendir. Bu olay, partikül büyüklüğü, dalga boyu, gözlem noktaı›na uzaklık ve parçacıkların konsantrasyonuna bağlıdır.


66. Soru

Kemilüminesans nedir?

Cevap

Luminometri, luminesans olarak adlandırılan; kimyasal reaksiyon sonucu açığa
çıkmış görünür ışığın enerji düzeyine karşılık gelen emisyonunun ölçülmesidir.
Kemilüminesans uyarılmış elektronların kararlı hale döndüğü sırada görülür. İlk
uyarIm floresan ürünün oluşması sonucu oluşur.


67. Soru

Biyoluminesans nedir?

Cevap

Luminometri, luminesans olarak adlandırılan; kimyasal reaksiyon sonucu açığa
çıkmış görünür ışığın enerji düzeyine karşılık gelen emisyonunun ölçülmesidir.
Kemilüminesans uyarılmış elektronların kararlı hale döndüğü sırada görülür. İlk
uyarIm floresan ürünün oluşması sonucu oluşur.

Biyoluminesans aynı fenomeni tanımlar; fakat floresans ürünü oluşturan sadece enzimatik reaksiyondur.


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi