Türkiye´nin Kültürel Mirası 1 Dersi 6. Ünite Sorularla Öğrenelim

Dünya Mirasında Türkiye: Edirne Selimiye Camii Ve Külliyesi

1. Soru

Selimiye Camii Külliyesi ne zaman ve nasıl Dünya Miras Listesi’ne dahil edilmiştir?

Cevap

Selimiye Camii Külliyesi, UNESCO Dünya Miras Komitesi’nin 19-29.06.2011 tarihleri arasında gerçekleştirilen 35. Dönem Toplantısı’nda alınan 35 COM 8B.37 sayılı kararıyla 1 no.lu ve 4 no.lu kriterler göz önünde tutularak özgünlük, bütünlük özelliklerine sahip olması ve hazırlanmış yönetim planı bakımından kültürel varlık olarak Dünya Miras Listesi’ne dahil edilmiştir.


2. Soru

İlk Edirne saray hangi bölgede kim tarafından yapılmıştır?

Cevap

İlk Edirne Sarayı (Eski Saray) şimdiki Selimiye Camii’nin yerinde (Kavak Meydanı) I.Murad zamanında yapıldı (1369).


3. Soru

1548-50 yılları arasında şehzadeliği sırasında Edirne’de vali olarak kalan Osmanlı padişahı kimdir?

Cevap

II. Selim.


4. Soru

Selimiye Camii kaç yılında yapılmaya başlanmıştır ve kaç yılında yapımı tamamlanmıştır?

Cevap

Avlu kapısındaki kitabede caminin başlangıç tarihi 1568; bitiş tarihi olarak 1574 yazılıdır. Aslında cami tam olarak bitirilememiştir. Selimiye Camii ibadete açılmış ama 1576 da bile avlusu tamamlanmamıştır.


5. Soru

Selimiye Camii için hangi hattat çalışmıştır?

Cevap

Yazılar için 1572 de ünlü hattat Karahisari’nin kalfalarından Molla Hasan Çelebi çağrılır.


6. Soru

Selimiye Külliyesi'nde öne çıkan esas, kıble yönündeki ve doğu yönündeki kapılara ne ad verilirdi?

Cevap

Esas kapıya Alay Kapısı, kıble yönündeki kapıya Dilenci Kapısı, doğudaki cami haziresine açılan kapıya da Darphane Kapısı denmekteydi.


7. Soru

Mimar Sinan altıgen dayanağa oturan kubbeli örneği ilk kez hangi camiide uygulamıştır?

Cevap

Daha önce görülmeyen altıgen dayanağa oturan kubbe ilk kez Edirne Üç Şerefeli Cami’de uygulanmıştı.


8. Soru

Mimar Sinan'ın kendi anılarında çıraklık, kalfalık ve ustalık eserlerim dediği yapılar hangileridir?

Cevap

Sinan, anılarında Şehzade Camii’ni çıraklık, Süleymaniye’yi kalfalık, Selimiye’yi ise ustalık eseri olarak görür.


9. Soru

Selimiye Camii'nin alt kat özellikleri nelerdir?

Cevap

Caminin alt kat duvarları kareye yakın, enine daha geniş, bir dikdörtgendir (60x50 m). Zemin kat alanı dıştan dışa 3000 m2 kadardır. İki yan cephe, dış sofalara kapı ve pencerelerle açılır. Her taşıyıcı arasında üçer pencere veya kapı vardır.


10. Soru

Selimiye Camii'ndeki mahfilin altındaki kare içinde sekizgen biçimli bir havuzdan kenarları tırtıllı oymalı fiskiye bulunması hangi dönem eserlerde görülmektedir?

Cevap

Selçuklu camilerinde ve Erken Dönem Osmanlı camilerinde görülmektedir.


11. Soru

Selimiye Camii'nin mihrap özellikleri nelerdir?

Cevap

Üstü yarım kubbeyle kapanan mihrap nişi dışa çıkıntılıdır. Mihrap nişinin duvarları II.Selim’in arzusu üzerine çiniyle kaplanmış, alt sıra pencerelerin üstüne de çini üzerine Fatiha Suresi yazılmıştır. Bütün yazılar Ahmet Karahisari'nin çırağı Hasan Çelebi’ye aittir. Alınlıklı mermer mihrap revzenli pencere yüksekliğine kadar çıkar. Mihrap nişi bu özellikleriyle bir sultan köşkünü andırır.


12. Soru

Selimiye  Camii kubbesinin özellikleri nelerdir?

Cevap

Selimiye Camii, sekiz kemere oturan ve köşelerdeki mekânı, tromp denilen yarım kubbelerle örten bir kubbeye sahiptir. Pencere aralarında dışa doğru çıkma yapan payandalar kubbenin, statik bakımından, çekme bölgesini takviye ederler. Kubbe tümüyle kalem işleri ile bezemelidir. Barok dönemde Klasik bezeme Barok bezeme ile birkaç kez değiştirilmiştir. Son onarımlarda klasiğe yakın yeni bir bezeme düzeni uygulanmıştır. Kubbenin en üstünde Karahisari’nin öğrencisi Hasan Çelebi’nin hattı yer alır. 


13. Soru

Selimiye Camii'nde  16 dilimli kubbe nerede bulunur?

Cevap

16 dilimli kubbe giriş cephesinde  bulunur.


14. Soru

Selimiye Camii'nin yan cephe özellikleri nelerdir?

Cevap

Yan cepheler iç mekânı ve strüktürü yansıtır. Kubbe takkesinin saçağından sonra aşağıya doğru yine kurşunla kaplı kasnak üzerindeki kubbeyi destekleyen payandalar arasında 32 pencere yer alır.  Kubbenin oturduğu sekizgenin köşelerinde bulunan fil ayaklarının uzantısı olan beş kenarlı ağırlık kulelerinin sivri kubbeleri, takke saçağı seviyesinden başlar. Böylece ana kubbenin çevresinde dolanan bir seri uydu gibi algılanırlar. Daha aşağıda taş yapı ortaya çıkar. Bir silme ile kurşun kaplı üst yapıdan ayrılan bu bölüm sekizgen bir baldakendir (çardak). Dört cephede, içi iki sıra pencerelerle doldurulmuş dört kemer alınlığı, iç mekânın köşelerini örten trompların yarım kubbeleriyle almaşık bir görüntü verir.


15. Soru

Selimiye Camii'nin minarelerinin özellikleri nelerdir?

Cevap

Caminin dört köşesinde minareler yer alır. Bu düzen de ilk kez Sinan’a özgüdür. Böylece simetrik yapı, merkezi plan tekrar vurgulanmış olur. Çok derin temellere oturan minareler 84 m yüksekliğinde ve 3.80 m çapındadır. Avluya bitişik minareler üçer, Kıble tarafındaki minareler ise birer merdivenlidir. Sinan’ı bu yola iten Edirne’deki Üç Şerefeli Cami’dir. Selimiye’den 125 yıl önce yapılan bu cami, taşıdığı pek çok yenilik yanında minarelerden birinin üç merdivenli olmasıyla ünlüdür. 


16. Soru

Selimiye Camii'nde kıble tarafında hangi medreseler yer almaktadır?

Cevap

Selimiye Camii'nin kıble tarafında yer alan iki medrese vardır. Kuzeydeki Darül Hadis, güneyde, arasta yanında yer alan ise Darül Kurra medreseleridir.


17. Soru

Selimiye Camii'nde bugün müze olarak kullanılan  Darül Hadis ve  Darül Kurra medreselerinin özellikleri nelerdir?

Cevap

Medreseler simetrik olup birbirine eş planlardan oluşur. Ortada kare biçimli revaklı bir avlu vardır. Cami aksına yakın olan cephenin ortasında dershaneler yer alır. Dershane yanında ve karşısında öğrenci odaları bulunur. Her iki medreseye caminin dış avlusundan taç kapılarla girilir. Giriş yönünde sadece revak olup öğrenci odaları bulunmaz. Medrese odaları kubbeli, revak çatısı eğimlidir.


18. Soru

Selimiye'de bulunan Arasta kim tarafından hangi amaçla yapılmıştır?

Cevap

Arasta Selimiye'ye gelir getirmesi amacıyla Sinan tarafından planlansa da II. Selim’in vakitsiz ölümü üzerine sonradan III. Murad döneminde vakıf olarak Mimar Davud Ağa tarafından yapılmıştır.


19. Soru

Mimar Sinan'ın Selimiye'deki kemerlerin yapısal özellikleri nelerdir?

Cevap

Kemerler, dayanak sayısı fazla olduğundan daha kısa açıklıkta, dolayısıyla daha az yük etkisi altındadır. Selimiye’de kemer açıklıkları 9.50 m, kemer kalınlığı ise tromplarda 2.35 m, diğer yönlerde tromp olmadığından taşıyıcılığı arttırmak için 3.85 m kadardır. Kemerler kubbe yükünü ayaklara aktarırlar. Ancak bu yükün hepsi düşey yükler değildir. Kemerleri dışa doğru açmaya zorlayan yatay yükler de vardır. Yatay yükleri karşılamak için genellikle kemerlerin ayaklara oturduğu yerler demir gergilerle birbirine bağlanır. Eğer yükler fazla ise bu önlem de yeterli olmaz.


20. Soru

Sinan’ın iskelet sistemine en iyi örnek hangisidir?

Cevap

Sinan’ın iskelet sistemine en iyi örnek Edirnekapı’daki Mihrimah Sultan Camii’dir.


21. Soru

Selimiye Camii kubbelerinin Ayasofya'dan yükseklik ve çevre farkı kaç metredir?

Cevap

Ayasofya’nın kubbesi çeşitli zamanlarda yıkılıp yeniden yapıldığından tam bir daire değildir. Kubbe çapı için çok değişik ölçüler verilmekteyse de Ayasofya’da uzun yıllar çalışan Robert Van Nice, en büyük çapı 34 m; en küçük çapı 33 m olarak çizmiştir. Selimiye’nin kubbesi ise iki değişik yönde 31.75 m ile 31.25 m arasında saptanmıştır.


Kubbe yüksekliğini (kubbenin oturduğu kornişten kilit taşına kadar olan yükseklik) karşılaştırırsak Selimiye’nin kubbesi 20-30 cm kadar daha yüksektir. Bir başka deyişle Ayasofya’nın kubbesi biraz daha basıktır. Kubbelerin yerden yüksekliğini karşılaştırırsak Ayasofya yerden 55.22 m (Van Nice), Selimiye ise 43.40 m dir.


22. Soru

Selimiye Camii yapımından sonra ne gibi zararlar görmüştür?

Cevap

1584 yılında Selimiye’nin minarelerinden birine yıldırım düşmesiyle minare yıkılmış ve camiye hasar vermiştir. Bunun üzerine Sinan Edirne’ye yollanır. Onarım için Mimar Hüseyin Çavuş 150 kürek mahkûmu ile Edirne’ye gider. 1605, 1611, 1614, 1692, 1860, 1862 yıllarında da minarelere yıldırım düşmüş bazen minarelerin yeniden yapımı gerekmiştir. 1932 de büyük bir fırtınada minarelerin külâhları kopmuştur.


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi