İletişim Araştırmaları Dersi 5. Ünite Sorularla Öğrenelim

İletişim Araştırmalarında Nicel Yöntemler

1. Soru

İletişim araştırmalarında karşılaşılan temel
problemleri yazınız.

Cevap

- Sorunun bütün yönleriyle ve net biçimde ortaya
konulamaması,
- Soruna ilişkin kuramsal temelin yeterince
oluşturulamaması,
- Araştırma sınırlarının belirgin biçimde
çizilememesi,
- İçerik açısından benzer araştırmaların yapılması,
- Amaca ulaşmada uygun modellerin işe
koşulamaması,
- Örneklem yetersizliği ya da uygunsuzluğu,
- Geçerli ve güvenilir araçlarla veri toplanmaması,
- Verilerin yanlış çözümlenmesi ve sonuçları
yorumlarken alanyazın bağlamında yapılan
tartışmanın eksik olması


2. Soru

Bilginin bilimsel olarak kabul edilebilmesi için hangi
özelliklere sahip olması gerekmektedir? Açıklayınız.

Cevap

- Görgül: Duyular aracılığıyla gözlemlenebilir
kanıtlar içermesi
- Nesnel: Gözlemlerin yansız ve herkese açık
olması


3. Soru

Nicel araştırmalarda kullanılan bir bilimsel yöntemin
süreci nasıldır?

Cevap

Araştırılacak sorunun tanımlanması, olası çözüme
ilişkin denenceler geliştirilmesi, gerekli verilerin
toplanması, denencelerin test edilmesi ve sonuçların
raporlaştırılmasına dayalı oldukça sistematik bir süreci
temel almaktadır.


4. Soru

Bilimsel araştırmalar arasında olan "Temel
Araştırmalar" ve "Uygulamalı Aratırmalar" arasındaki
temel fark nedir?

Cevap

Temel araştırmalar doğrudan kuram dönüştürmeye
yönelikken, uygulamalı araştırmalar uygulamayı
iyileştirmeye yönelik yapılır.


5. Soru

Toplum bilimlerinde nicel araştırma yöntemi kullanmak
neden tercih edilmemektedir?

Cevap

Çünkü nicel araştırmacılar araştırma konularına
fiziksel bir gerçekliği araştırır gibi yaklaşmak zorundadırlar
ve toplumsal gerçekliğin birçok yönü fiziksel gerçeklikten
farklıdır.


6. Soru

Pozitivist araştırmaların ilgilenmediği konular eleştirel
yaklaşımlara dayalı olarak araştırılmaktadır. Eleştirel
araştırmaların yoğunlaştığı konuları sıralayınız.

Cevap

- Hegemonik ilişkiler,
- Yapısalcılık,
- Ekonomi-politik,
- Kültürel incelemeler,
- Toplumsal/siyasal çatışmalar,
- Sınıf farklılıkları,
- Ekonomik dengesizlikler,
- Yeni iletişim teknolojilerinin topluma etkileri,
- Kamusal söylemler


7. Soru

Nicel araştırmalarda bilginin işlenmesi hangi
düzeylerde olabilir? Bunları açıklayınız.

Cevap

- Keşfedici: Bu araştırmalara bazen “açımlayıcı
araştırmalar” da denilmektedir. Bu tür
araştırmalarda temel amaç var olan sorunun ve bu
soruna ilişkin değişkenlerin net olarak ortaya
konulmasıdır. Özellikle araştırmada ele alınan
sorunun yeni olduğu ya da yeterince belirgin
olmadığı durumlarda temel bilgileri
toplayabilmek için keşfedici araştırmalardan
yararlanılmaktadır. Bu yaklaşım, nitel
araştırmalarda da kullanılmaktadır
- Betimleyici: Bu araştırmalarda var olan bir
durumun ya da olgunun tanımlanması
amaçlanmaktadır. Bu kategorideki araştırmalar
keşfedici araştırmalara benzemekle birlikte,
özellikle araştırma sorununun ve değişkenlerin
daha net tanımlandığı ya da izlenen yöntemin daha
belirgin olduğu durumlarda betimleyici
ara!tırmaları tercih etme yönünde bir eğilim
vardır.
- Açıklayıcı: Bu araştırmalar genelde etki-tepki
ilişkileri ya da neden-sonuç bağlantılarını
araştırmaktadır. Çoğu zaman deneysel ya da yarı-
deneysel modeller kullanılarak gerçekleştirilen bu
tür araştırmalarda bağımsız değişken olarak
adlandırılan öğedeki değişimin, bağımlı değişken
üzerinde bir etki/değişim yaratması
beklenmektedir. Bu tür araştırmalarda iki
değişken arasındaki ilişkinin türü, yönü, düzeyi ve
şiddetini açıklama çabası ön plandadır.


8. Soru

Tüm nicel araştırmalarda geçerli olan özellikler
nelerdir?

Cevap

- Temelinde pozitivist düşünce yatar.
- Nesnesi olgulardır.
- Gerçeklik bireyin dışındaki maddi ortamdadır.
- Değerlerden bağımsızdır.
- Genellikle tümdengelimci bir yaklaşım izler.
- İndirgemecidir.
- Genellemelere ulaşmayı hedefler.
- Başta belirlenen yönteme bağlı kalır.
- Sorun net olarak tanımlanmıştır.
- Evreni temsil edecek bir örneklem alınır.
- Sayılar veriler toplanır.
- Veriler çözümlenirken istatistiksel yöntemler
kullanılır.
- Kesin olduğu varsayılan sonuçlara ulaşılır.
- Yinelenebilir.
- Görece formal bir dil kullanılır.


9. Soru

İletişim araştırmaları hangi şekillerde olabilir?

Cevap

- Tez
- Araştırma makalesi
- Bilimsel bildiri
- Teknik rapor
- Sektörel araştırma
- Proje önerisi
- Kampanya değerlendirme raporu


10. Soru

İletişim araştırmalarında hangi öğelerin bulunması
gerekmektedir?

Cevap

- Sorunun tanımlanması
- Alanyazın taranması
- Yöntem
- Bulgular
- Öneriler


11. Soru

Bilimsel çalışmalarda neden bir "araştırma sorunu",
"araştırma konusu" olamaz?

Cevap

Araştırma konusu genel olup belirgin ve
araştırılabilir bir boyuta indirgenmedikçe sorun olarak
kabul edilemez. Ancak “örgütlerde iletişim çatışmalarına
neden olan etmenlerin belirlenmesi” araştırma sorununu
ortaya koymaktadır.


12. Soru

Araştırma sorununun belirlenmesinde hangi
yaklaşımlar kullanılabilir?

Cevap

- Sistematik bir okuma programı gerçekleştirmek
- Öğretim üyeleri ile görüşmek
- Kütüphane ya da internette tarama yapmak
- Alandaki indekslere bakmak
- Bir proje ekibinde çalışmak
- İleri düzeydeki seminerlere katılmak
- Bilimsel toplantılara katılmak
- Günlük tutmak
- Bir kuramı ya da savı test etmek
- Yineleme çalışmaları yapmak
- Tezlerin ya da ders kitaplarının sonundaki
önerilere bakmak
- Medyadaki tartışmaları yakından izlemek


13. Soru

Araştırma sorununun ortaya konulma aşamalarını
açıklayarak belirtiniz.

Cevap

Bütünleştirme aşamasında önce sorun ilişkide
bulunduğu öteki bağlamlarla birlikte açıklanarak
bütünleştirilir ve kuramsal çerçevesi çizilir. Sınırlandırma
aşamasında, sorunun söz konusu kuramsal çerçeve
içerisindeki yeri belirtilerek sınırları çizilip daraltılır.
Sorunun, kuram ve uygulamada neden önemli olduğu,
araştırmanın niçin yapıldığı ortaya konulur. Son olarak
tanımlama aşamasında araştırmanın hangi boşlukları
dolduracağı ve neleri aydınlatacağı belirtilir.


14. Soru

Araştırmalarda denence ile varsayım arasındaki fark
nedir?

Cevap

Araştırmada hatta araştırma yöntemleri ile ilgili
kitaplarda bile bu iki kavram birbiriyle karıştırılmaktadır.
Denence (hypothesis), adından da anlaşılacağı üzere,
denenmek üzere ortaya atılan ve verilere dayalı olarak
sınandıktan sonra kabul ya da ret edilen önermedir. Buna
karşılık, varsayım (assumption) test etmeye gerek
görmeden doğru olarak kabul ettiğimiz ve çalışmayı
üzerine temellendirdiğimiz önermedir.


15. Soru

İletişim alanındaki nicel araştırmalarda genellikle
neler ölçülerek sayısal verilere dönüştürülmektedir?

Cevap

- Bilgi
- Görüş
- Algı
- Duygu
- Beklenti
- Davranış
- Tutum
- Performans
- Süre
- Etkileşim


16. Soru

İşlenmemiş bilgiler hangi türlerde ortaya çıkmaktadır?
Açıklayınız.

Cevap

İşlenmemiş bilgiler iki türde ortaya çıkabilir.
Olgusal veriler deneklerin ya da katılımcıların kişisel
yorumlarına açık değildir. Eğer olgulara dayalı güvenilir bir
ölçüm yapılıyorsa her zaman aynı veriler toplanacak
demektir çünkü olgular değişmemiştir. Yargısal veriler ise
bireylere göre farklılık gösterir. Kişisel görüş oluşturmanın
olanaklı olduğu her durumda yargısal verileri toplamak
olanaklıdır. Örneğin, kitle iletişim araçlarındaki yayınların
şiddeti özendirip özendirmediği konusunda herkesin
görüşü farklı olacağı için belli sayıda insana bu yönde
sorular sorulduğunda ortaya çıkacak veriler büyük ölçüde
yargısal nitelikte olacaktır.


17. Soru

Nicel araştırmalarda kullanılan anketler için sorular
hazırlanırken nelere dikkat edilmelidir?

Cevap

- Anketlerdeki soruların açık ve anlaşılır olması,
- Genelden özele doğru sıralanması,
- Teknik terimler (jargon) içermemesi,
- Seçeneklerin sunulması,
- Açık uçlu sorulardan kaçınılması,
- Kısa ve yalın ifadelerin kullanılması,
- Her maddede yalnızca bir konuda görüş sorulması,
- Olumlu ifadelerin yeğlenmesi,
- Yönlendirici soru sorulmaması,
- Özel konulara girilmemesi önemlidir.


18. Soru

Nicel araştırmalarda kullanılan performans testleri
geliştirilirken dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir?

Cevap

- Mutlaka bilinmesi gerekenler sorulmalı,
- Her sorunun yalnızca bir doğru yanıtı olmalı,
- Sorular kolaydan zora doğru sıralanmalı,
- Soru köklerinde yanıltıcı ifadeler yer almamalı,
- Sorular gereksiz yere karmaşık hale getirilmemeli,
- Her sorunun yanıtına ilişkin başka bir soruda
ipucu verilmemeli,
- Doğru yanıtlar öteki seçeneklerden daha uzun
yazılmamalı,
- Kültürel açıdan yanlı sayılabilecek sorular
yöneltilmemeli,
- Doğru seçenekleri temsil eden harflere göre
dengeli bir dağılım olmalı,
- Seçeneklerin her biri belirli bir mantığı
yansıtmalıdır.


19. Soru

Bilimsel araştırmalarda kullanılan veri toplama
araçlarında güvenirliğin çeşitleri nelerdir?

Cevap

- Test-yeniden test güvenirliği,
- Paralel formlar güvenirliği,
- Bölünmüş yarılar güvenirliği,
- İç tutarlılık güvenirliği
- Puanlayıcılararası güvenirlik


20. Soru

Bilimsel araştırmalarda kullanılan veri toplama
araçlarında geçerlik çeşitleri nelerdir?

Cevap

- Görünüş geçerliği
- Kapsam geçerliği
- Yapı geçerliği
- Kestirim geçerliği


21. Soru

İletişim araştırmalarında sık kullanılan yordamsal veri
çözümleme teknikleri nelerdir?

Cevap

- Korelasyon
- T-testi
- Varyans analizi
- Çoklu regresyon
- Ki-kare testi


22. Soru

Nicel araştırma raporunun öğelerini alt başlıklarıyla
yazınız.

Cevap

- Giriş (Sorun, amaç, önem, varsayımlar,
sınırlılıklar, tanımlar)
- Alanyazın taraması
- Yöntem (Model, evren ve örneklem, verilerin
toplanması, verilerin çözümlenmesi)
- Bulgular ve yorum
- Sonuçlar ve öneriler


23. Soru

Bilim en genel tanımıyla nasıl açıklanmaktadır?

Cevap

Bilim en genel tanımıyla “gerçeğin görgül, sistematik ve nesnel yollarla araştırılması ve araştırmaların sonucunda ulaşılmış olan düzenli bilgiler bütünü” olarak görülebilir.


24. Soru

Bilimsel araştırma, nedir?

Cevap

Bilimsel araştırma, kuramsal ya da uygulamalı bir soruna etkin çözümler üretmek için bilimsel yöntemin işe koşulmasıdır.


25. Soru

Nicel araştırma kavramı nasıl ifade edilmektedir?

Cevap

Nicel araştırma, gerçeğin sayısal olarak ifade edilen kanıtlara dayalı biçimde ve kişisel yanlılıktan kaçınan bir tutumla incelenmesini ilke edinen olgucu bilim anlayışının ürünüdür.


26. Soru

Pozitivizm, neyi ileri sürmektedir?

Cevap

Pozitivizm, nesnel gerçeğin bireyin dışında olduğunu ileri sürmektedir.


27. Soru

Nicel araştırma genellikle nasıl bir yaklaşım izler?

Cevap

Tümdengelimci.


28. Soru

Nicel araştırma, neyi hedefler?

Cevap

Genellemelere ulaşmayı.


29. Soru

Genel ölçütler açısından bakıldığında seçilecek sorun nasıl olmalıdır?

Cevap

Önemli, güncel, özgün, çözülebilir ve etik kurallara uygun.


30. Soru

Araştırmanın temel amacı, neyi ortaya koyar?

Cevap

Araştırmanın temel amacı, bir bütün olarak çalışma tamamlandığında ilgili alana hangi katkıyı sağlayacağını ortaya koyar.


31. Soru

Denence ile varsayım arasında ne fark vardır?

Cevap

Denence test edilen bir önermedir, oysa varsayım test edilmeden doğru kabul edilir.


32. Soru

Bir araştırmanın hangi konularda sınırlılıklar taşıdığını belirtmenin başlıca nedeni, nedir?

Cevap

Bir araştırmanın hangi konularda sınırlılıklar taşıdığını belirtmenin başlıca nedeni, araştırmacının kendi öngördüğü kısıtlılıkları ortaya koyması ve elde edilen bulguların bu sınırlılıklara bağlı kalarak yorumlanmasını istemesidir.


33. Soru

İlişkisel modeldeki araştırmalarda genelde ne üzerinde odaklanılmaktadır?

Cevap

Değişkenler arasındaki ilişkiler üzerinde.


34. Soru

Araştırmalarda örneklem almanın en temel koşulu nedir?

Cevap

Örneklemin evreni tüm yönleriyle temsil edebilecek biçimde seçilmesi.


35. Soru

Nicel araştırmalarda yaygın biçimde kullanılan veri toplama araçlar nelerdir?

Cevap

Anketler, performans testleri, ölçekler ve denetim listeleri.


36. Soru

Bireylerin tutum, değer, tercih ve inanç gibi duyuşsal alandaki eğilim ve yönelimlerini belirlemek amacıyla kullanılan veri toplama araçlarına ne denir?

Cevap

Ölçek.


37. Soru

Belirli bir durumla ilgili olarak önceden saptanan ölçütlere uyulup uyulmadığını ya
da beklenen davranışların sergilenip sergilenmediğini ölçmeyi amaçlayan veri toplama araçlarına ne denir?

Cevap

Denetim listeleri.


38. Soru

Nicel araştırmalarda veri toplama araçlarının seçiminde ve geliştirilmesinde dikkate alınması gereken iki önemli özellik nedir?

Cevap

Güvenirlik ve geçerlik.


39. Soru

Genel anlamıyla güvenirlik, nasıl tanımlanır?

Cevap

Genel anlamıyla güvenirlik; “aynı özelliğe ilişkin farklı ölçümler arasındaki tutarlılık derecesi” olarak tanımlanabilir.


40. Soru

Çeyrek sapma, nasıl hesaplanmaktadır?

Cevap

Çeyrek sapma, dağılımı dört çeyrek dilime ayırdıktan sonra üçüncü çeyreğin üst sınırı ile birinci çeyreğin üst sınırı arasındaki farkın ikiye bölünmesi şeklinde hesaplanmaktadır.


41. Soru

Sonuca etkide bulunma bakımından değişkenler arasında anlamlı
bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla kullanılan bir istatistiksel tekniğe ne ad verilir?

Cevap

Varyans analizi.


42. Soru

Ki-kare genellikle hangi amaçla kullanılır?

Cevap

İki süreksiz değişken arasındaki ilişkinin belirlenmesi.


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi