İletişim Araştırmaları Dersi 2. Ünite Sorularla Öğrenelim

Bilimsel Bilginin Niteliği

1. Soru

Bilim adamlarının yaptığı çalışmalar sonucunda elde
ettikleri bilgilerin insanlara daha çok güven vermesinin
nedeni nedir?

Cevap

İnsanların bu bilgilerin “bilimsel” nitelikli
olduğunu düşünmesidir.


2. Soru

Ders kitaplarında yer alan bilimsel bilgilerin daha az
şüpheyle karşılanmasının nedeni nedir?

Cevap

Akademisyenler tarafından aktarılan ve ders
kitaplarında raporlanmış bilgiler farklı bilgi kaynaklarından
gelen başka türlü bilgilere kıyasla daha az şüpheyle
karşılanır. Çünkü ders kitaplarınızda yer alan bilimsel
bilgiler; uzun ve birikimli taramalar, titiz tasarımlar,
sistematik gözlem süreçleri, derlenen verilerin analizlerinin
ardından ulaşılan bulguların, tekrar ve tekrar sentezlenerek
sınanmalarını mümkün kılacak yapıdaki raporlamalarla
ince bir imbikten süzülüp gelmektedir.


3. Soru

Bilimsel bilginin taşıdığı ve taşıması gereken nitelikleri
bilmek ne işimize yarayacaktır?

Cevap

Bilimsel bilginin taşıdığı ve taşıması gereken
nitelikleri bilmek, tüm akademik hayat boyunca
yapacağınız okumalar ve değerlendirmelerle beslenecek
öğrenme süreciniz için rasyonel bir zemin oluşturacaktır.
Dahası akademik hayat dışında karşılaşacağınız ve/veya
üretmek zorunda kalabileceğiniz bilgilerin
değerlendirilmesi anlamında da ayırt edici olacaktır.


4. Soru

İnsanların ne için bilgiye ihtiyacı vardır?

Cevap

İnsanların yaşadıkları dünyayı anlayabilmek,
davranışlarını istendik sonuçlar elde edecek şekilde
yönlendirebilmek ve böylece hedeflerine ulaşmak için
bilgiye ihtiyaçları vardır.


5. Soru

Herhangi bir konuda bilgi sahibi olabilmek için
insanların başvurduğu mevcut bilgi kaynakları nelerdir?

Cevap

- Dini referanslar,
- Gelenekler,
- Otorite,
- Kişisel deneyim ve
- Bilim.


6. Soru

Bilimsel bilginin ayırt edici özellikleri nelerdir?

Cevap

Bilimsel bilginin ayırt edici özellikleri:
- Gözlenebilir olgularla ilgili olması,
- Ölçüm sonuçlarına dayanması,
- Tekrarlanabilirlik,
- Sınanabilirlik,
- Eleştirel olması ve
- Birikimli olmasıdır.


7. Soru

Bilimsel bilginin ayırt edici özelliklerinden
“gözlemlenebilir olaylarla ilgili olması” ne anlama
gelmektedir?

Cevap

Bilimsel bilginin en temel ayırt edici niteliksel
özelliği “gözlenebilir olgularla ilgili” olmasıdır. Bilimsel
araştırmadaki tüm dizgeler, doğrudan ya da dolaylı olarak
gözlenebilen olgularla ilgilenir. Doğrudan veya dolaylı
olarak gözlemlenebilir olmayan olgular, bilimsel
araştırmanın kapsamı dışındadır.


8. Soru

İnsanların duygu ve düşünceleri bilimsel araştırmanın
konusu olabilir mi?

Cevap

İnsan düşünce ve duyguları doğrudan gözlenebilir
bir niteliğe sahip olmamasına rağmen, bilimsel araştırma
alanına girmektedir. Duygu ve düşüncelerin davranışa
yansımaları olduğu için, gözlenebilir olan davranış yoluyla,
duygu veya düşünce hakkında yorum yapılabilir. Veya
bilimsel araştırmalarda bireylerin duygu ve düşünceleri
doğrudan kendilerine sorularak veri toplanabilir. Böylece
duygu ve düşünceler hakkında, birinci elden düşünen ve
hisseden insandan veri toplanarak, duygu ve düşüncelerin
gözlemi yapılabilir.


9. Soru

Bilimsel bilginin ayırt edici özelliklerinden “gözlenen
olgulardaki değişimin ölçümlenmesi” ne anlama
gelmektedir?

Cevap

Değişkenler gözlenirken, değişkenlerin değişim
durumları kaydedilir ve bağımsız değişkendeki değişimin
bağımlı değişkende yarattığı değişim düzeyi belirlenir.
Yani gözlenen olgulardaki değişim ölçümlenir. Bilimsel
araştırmalarda, bağımsız değişkende gözlenen her bir
düzey için, bağımlı değişkendeki düzey gözlenmekte,
dolayısıyla bağımsız değişkenin bağımlı değişkeni
etkileme düzeyi ölçülmektedir.


10. Soru

Bilimsel bilginin ayırt edici özelliklerinden
tekrarlanabilirlik ne anlama gelmektedir?

Cevap

Bilimsel araştırmaların “Yöntem” bölümü,
araştırma amacına “nasıl” ulaşılacağı ve “neden” böyle
yapılmasının tercih edildiğinin gerekçeleriyle açıklandığı
bölümdür. Bunun nedeni sonraki araştırmalarda aynı
yöntem tasarımıyla gözlemlerin “tekrarlanabilirliğine”
olanak sağlamaktır. Böylece birbirinden bağımsız farklı
araştırmacılar; farklı katılımcılar ve/veya farklı ürün
grupları üzerinde aynı araştırmayı “tekrarlayabilirler”.


11. Soru

Bilimsel bilginin tekrarlanabilirlik, sınanabilirlik ve
eleştirel olma özellikleri arasındaki ilişki nasıl açıklanır?

Cevap

Bilimsel bilginin tekrarlanabilirliği, sınanabilmeyi
sağlar. Bir araştırmanın bulguları, farklı araştırmacılar
tarafından tekrarlı sınamalara tabi tutulur. Defalarca
sınanan bilgi güvenilir bir genelleme yapmaya imkân verir.
Bilimsel bilginin tabi tutulduğu tekrarlı sınamalar aynı
zamanda bilimin kendine yönelik “eleştirel” yapısını ortaya
koymaktadır.


12. Soru

Bilimsel bilginin birikimli olması ne anlama
gelmektedir?

Cevap

Daha önceki araştırmalarda tekrarlamalı
sınamalara tabi tutulmuş ve böylece güvenilirliğe
kavuşmuş bilgiler, sonraki başka araştırmalar için nirengi
olarak kullanılırlar. Böylece güvenilir bilgilerin ışığında ve
onları dayanak alarak yeni hipotezler ve sınamalar
gerçekleştirilebilir. Bunlar bilimin “birikimli” olma
özelliğine işaret eder.


13. Soru

Bilimsel bir araştırmaya kılavuzluk eden temel sorular
nasıl gruplanır?

Cevap

Bilimsel bir araştırmaya kılavuzluk eden temel
sorular üç grupta toparlanabilir:
- Bu nedir?
- Bu nasıl çalışıyor ve neden böyle çalışıyor?
- Bu çalışıyor mu?


14. Soru

Bilimsel araştırmanın amaçları nelerdir?

Cevap

Bilimsel araştırmanın amaçları:
- Kavramsallaştırma,
- Keşfetme ve
- Sınamadır.


15. Soru

Kavramsallaştırma nedir?

Cevap

Kavramsallaştırma, bir olguya dair gözlenmiş
ortak bir karakteristik yapı, özellik ve durumların “Bu
nedir” sorusundan hareketle açıklamasını içerir.


16. Soru

Nasıl ve neden soruları bilimsel araştırmanın hangi
amacına yönelmektedir?

Cevap

Bilimsel araştırmalarda nasıl ve neden soruları
keşfetme amacına yöneliktir.


17. Soru

Sınama araştırması nedir?

Cevap

“Bu çalışıyor mu” sorusuyla ilişkili olarak, daha
önce yapılan kavramsallaştırma ve keşfetme
araştırmalarından hareketle oluşturulan teorilerdeki
önermeler hipotez formunda ifade edilerek sınandığı
araştırmalardır.


18. Soru

Literatür nedir?

Cevap

Literatür; belirli bir konu ile ilgili geçmişte
yapılmış çalışmalara verilen genel addır. Literatür
kelimesinin yerine “yazın” ifadesi de kullanılmaktadır. Her
iki kelimede nitelenen aynıdır.


19. Soru

Araştırmacı hangi sebeple literatür taraması yapar?

Cevap

Bir araştırmaya başlarken; araştırmacının,
araştırdığı konuyla ilgili geçmişte yapılmış çalışmaları
bilmesi gerekir. Bu; araştırmacının kavrayışının gelişmesi,
neyi, hangi kapsamda ve nasıl araştıracağını belirlemesi
için bir zorunluluktur. Araştırmacı bu sebeple literatür
taraması yapar.


20. Soru

Literatür taramasında hangi materyallerden
faydalanılabilir?

Cevap

Literatür taraması için internet ortamında bulunan
bilimsel veri tabanlarından veya basılı pek çok materyalden
faydalanılabilir.


21. Soru

Bilimsel araştırmada doğru bir literatür taraması nasıl
yapılır?

Cevap

Yeni araştırmacılar için başlangıçtaki en büyük
zorluk çok büyük hacimdeki literatürden uygun kaynakları
seçebilmektir. Doğru literatür seçimine yardımcı ilk
kılavuz samimi bir “merak”tır. Araştırmanın başlangıç
aşamasında önünde binlerce literatürle karşı karşıya olan
araştırmacı karanlıkta kaybolmuş gibidir. Merak edilen ve
ilgi duyulan bir konuda okumak daha akıcı ve verimli olur
ve araştırmacıya güç verir. Literatür okumaları devam
ettikçe araştırmacı için “amaç” belirginleşmeye başlar.
Amaçla birlikte beliren “kapsam”, okunacak literatürün
sınırlanmasına yardımcı olur. Bunun yanı sıra araştırma
sonucunda teorik ve pratik alana yapılabilecek “katkı
hedefi”nın netleşmesi de literatürü sınırlamada diğer bir
yardımcıdır. Teorik ve pratik anlamda sizin araştırdığınız
alana özgü konuların tartışıldığı kaynakları tespit edersiniz.
Bu kaynaklarda sizinle aynı meraka ve benzer amaçlara
sahip araştırmacıların raporlarına ulaşabilirsiniz. “Alana
özgü kaynaklar”ın bilgisine ulaştığınızda alanda neyin
eksik olduğunun, sizin ne yapabileceğinizin bilincine
ulaşırsınız. Bu aşama, araştırmanın amacının, kapsamının,
öngörülen katkısının ne olduğunun ve gözlem süreçlerinin
nasıl belirleneceğinin tam olarak belirgin olduğu aşamadır.


22. Soru

Araştırma raporunun “literatür sunumu” bölümü ne
için ve nasıl yazılır?

Cevap

Araştırma raporlarındaki literatür sunumu, yapılan
yeni araştırmanın amacına, önemine ve katkısına dayanak
olacak önceki araştırmaların serimi için yapılır.
Araştırmacının daha önce incelediği pek çok sayıdaki
literatür arasından kendi araştırması açısından gerekli
gördüğü araştırmalara atıfla yazılır. Araştırmacının
literatüre yaptığı atıflar; halen bilinenden, yeni keşfedilecek
ya da sınanacak olana geçişte, “nirengi” görevi görürler.
Araştırmacı literatür sunumunda geçmiş çalışmaların açığa
çıkardığı alanları nirengi alarak hangi alanlarda hâlâ
belirsizlik olduğunu gösterir ve bu belirsizliği gidermenin
önemini tartışır.


23. Soru

Bilimsel araştırmanın kapsamı ne anlama gelir?

Cevap

Bilimsel araştırmanın kapsamı bir araştırmanın ele
aldığı konunun sınırlarını belirleme işlemidir.


24. Soru

Araştırmanın kapsamını net olarak belirlenmenin
önemi nedir?

Cevap

Araştırmanın kapsamı, tüm aşamaların niteliği
açısından belirleyicidir. Bir araştırmacı, yaptığı
araştırmanın sınırlarını net olarak belirlemeden; uygun
literatür taraması yapamaz, doğru şekilde gözlem yapıp veri
toplayamaz, bulguları yorumlayamaz ve bilimsel bilgi
birikimine katkı yapacak soyutlamayı gerçekleştiremez.


25. Soru

Araştırmanın amacı ile kapsamı arasındaki ilişki
nasıldır?

Cevap

Kapsam belirleme işi öncelikle araştırmanın
amacından gelir. Amaç araştırmaya imkân tanıyacak kadar
geniş ve fakat belirgin bir alanda bir sonuç belirtmeyi
mümkün kılabilecek kadar dar olmalıdır. Amacın hangi
kapsamda belirlendiği, dayanak alınacak ve test edilecek
teorileri tamamen farklılaştırır.


26. Soru

Araştırma raporunun “Yöntem” bölümünde ne
anlatılır?

Cevap

Araştırma amacına “nasıl” ulaşılacağı ve “neden”
böyle yapılmasının tercih edildiği gerekçeleriyle açıklanır.
Başka bir deyişle; araştırma amaçlarına ulaşmak için,
neyin/kimin; nerede, nasıl gözlendiği ve gözlemin neden
böyle yapıldığı detaylı biçimde açıklanır.


27. Soru

Araştırma raporundaki yöntem bölümünün bilimsel
bilginin tekrarlanabilirlik ve sınanabilirlik özellikleri
açısından önemi nedir?

Cevap

Yöntem bölümünde araştırmada yapılacak
gözlemlere ve gözlem süreçlerine dair tüm detaylar
anlatılır. Böylece, bu araştırmanın bulgularının
güvenilirliğini sınamak isteyebilecek sonraki araştırmacılar
açısınından “tekrarlanabilirlik” sağlanır. Birbirinden
bağımsız farklı araştırmacılar; farklı katılımcılar ve/veya
farklı ürün grupları üzerinde sizinle aynı gözlem (veri
toplama) teknik ve süreçlerini uygulayarak bulgularınızı
sınayabilirler.


28. Soru

Bilimsel araştırmaların yöntemlerine kılavuzluk eden
temel yaklaşımlar nelerdir?

Cevap

Bilimsel araştırmaların yöntemlerine kılavuzluk
eden iki temel yaklaşım mevcuttur. Bunlar tümevarım ve
tümdengelimdir.


29. Soru

Tümevarım ve tümdengelim yaklaşımlarının
araştırmanın amacıyla ilişkisi nedir?

Cevap

Bilimsel araştırmanın amaçları dikkate
alındığında; kavramsallaştırma ve keşfetmenin
“tümevarım”, sınamanın “tümdengelim” yaklaşımlarını
yansıttığı söylenebilir.


30. Soru

Tümevarım nedir?

Cevap

Olguların kendi yapısına ve diğer olgularla
gösterdiği neden sonuç ilişkilerinin “niteliğine yönelik”
tekil gözlemlerden hareketle genelleyici olgusal yargılara
(tüm’e) ulaşmaya “tümevarım” denir.


31. Soru

Tümdengelim nedir?

Cevap

Teorilerdeki olgusal ve ilişkisel önermelerden
(tüm’den) hareketle hipotezler oluşturup, hedef nüfus
açısından teorinin ilgili önermesinin geçerli olup
olmadığını sınamaya “tümdengelim” denir.


32. Soru

Bilimsel araştırmaların yöntem tasarımında en önemli
belirleyici nedir?

Cevap

Bilimsel araştırmaların yöntem tasarımında en
önemli belirleyici; Araştırma amaçlarına uygunluktur.
Araştırmacılar amaçları doğrultusunda ister tümevarım,
ister tümdengelim yaklaşımını tercih etsinler; yine de
gözlem teknik ve süreçleri birbirinden farklı yüzlerce
şekilde tasarlanabilir. Önemli olan tüm bu unsurları eş
zamanlı olarak gözeterek, geçerlilik ve güvenirlik
argümanları açısından mümkün olan en uygun tasarımı
yapmaktır.


33. Soru

Yöntem tasarımında etkili olan diğer faktörler nelerdir?

Cevap

Yöntem tasarımında; araştırmacıların bireysel
olarak güçlü ve zayıf yanları, finansal, fiziksel ve zaman
olanakları, gözlem kitlesinin niteliği, araştırılan olgunun
niteliği ve hatta mevcut bilimsel konjonktürdeki akımlar
dahi etkili olur.


34. Soru

Araştırmacı hangi araştırma tasarımlarından
kaçınmalıdır?

Cevap

Eğer araştırmacının içinde bulunduğu koşullar ve
kendi imkan ve kabiliyetleri bir araştırma açısından doğal
bir kısıtlılık yaratıyorsa, bu tip araştırma tasarımları
yapmamak gerekir.


35. Soru

Bilim adamı ne tür bir araştırma tasarımı
yapabilmelidir?

Cevap

Bilim adamı, tüm mevcut ve olası koşulları
gözeterek, bu koşullar dahilinde geçerlilik ve
güvenilirlikten ödün vermeyecek tasarımı yapabilmelidir.
Bu bilim adamı olma yetkinliğinin göstergelerinden biridir.


36. Soru

Araştırmanın sınırlılığı araştırmanın hangi
unsurlarından kaynaklanır?

Cevap

Araştırmanın sınırlılığı araştırmanın kapsamından
ve/veya yöntem tasarımından kaynaklanır.


37. Soru

Araştırmanın yöntem tasarımından kaynaklanan
sınırlılık gelecek araştırmalara nasıl katkı sağlar?

Cevap

Araştırmacı, araştırması sırasında yöntem
tasarımından kaynaklı olarak bir sorunla karşılaşmış ve bu
sorunu aşamamış olabilir. Araştırmacı bu sınırlılığın ne
olduğunu, neden kaynaklandığını, aşılmak için neler
yapıldığını ve neden aşılamadığını raporunda açıklar. Bu
sorun alanı sonraki araştırmalar için yol gösterici bir ışıktır.
Sonraki araştırmacılar kendi çalışmalarında bu sorun
alanından kaçınmanın yollarını arayabilirler veya aksine bu
sorun alanının üzerine gidip çözüm yollarını bulup
uygulayarak katkı yaratabilirler.


38. Soru

Araştırma kapsamından kaynaklanan sınırlılık gelecek
araştırmalara nasıl katkı sağlar?

Cevap

Araştırmacı kendi araştırmasının kapsamı
dâhilinde ilgilendiği soruna/soruya cevap üretebilmiş
olabilir. Ancak araştırmanın daha kapsayıcı bilgelere işaret
edebilmesi için farklı ve/veya tamamlayıcı kapsamda
araştırmalar yapılması gerektiğini farketmiş olabilir.
Gelecekte konuyla bağlantılı farklı ve/veya tamamlayıcı
kapsamda yapılacak araştırmalar, bilginin daha üst
soyutlama seviyelerine ulaşmasını sağlayabilir.


39. Soru

Bilimsel araştırmada nesnellik nedir?

Cevap

Bulguların tekrarlı sınamalarda aynı sonuca işaret
etmesi durumudur.


40. Soru

Sosyal bilimler ile nesnellik arasındaki ilişki nasıldır?

Cevap

Nesnel ifadesi en genel haliyle “düşünceden
bağımsız olan” demektir ve sosyal bilimler “insani olarak
öznel” oldukları için tamamen nesnel olamazlar (Rubin ve
Babbie, 1989: 40,62). Bu nedenledir ki sosyal bilimlerdeki
nesnellik argümanını araştırmacının nesnelliğiyle
ilişkilendirmek doğru olmaz. Sosyal bilimlerde nesnellik
argümanını sağlamanın yolu; öznel bakış açılarına sahip
farklı araştırmacıların, belirli sistematik gözlem teknikleri
yoluyla aynı sonuca ulaşabilmeleridir (Rubin ve Babbie,
1989: 62).


41. Soru

Bilimsel çalışmalarda nesnelliği sağlayan unsurlar
nelerdir?

Cevap

Bilimsel çalışmalarda nesnelliği sağlayan bilimin
kollektif yapısı ve tekrarlı sınamalardır.


42. Soru

Bilimin kollektif yapısı nesnelliği nasıl sağlar?

Cevap

Bilim kollektif bir yapıya sahiptir. Literatür
taramasında, daha önce yapılmış farklı araştırmalara atıf
yapmak ve onları dayanak almak, araştırmacıyı kendi
öznelliğini yansıtmaktan alıkoyan bir girişimdir. Amacı ve
bu amacın önemini ve yöntemin uygunluğunu savunmak
da, diğer araştırmacıların araştırmayı değerlendiresini
sağlayarak, araştırmayı bireysel öznellikten uzaklaştırır.
Dahası bulguların soyutlama yoluyla bilgiye dönüşümü
sürecinde ilişkilendirme yapılan diğer bulgu ve bilgiler de
farklı araştırmacıların çalışmalarından gelmektedir.


43. Soru

Bilimsel bilginin temel ayırt edici özellikleri nelerdir?

Cevap

 Gözlenebilir, Tekrarlanabilir, Sınanabilir, Eleştirel olmasıdır.


44. Soru

Gözlenebilir, olgusal, ölçülebilir, sınanabilir nitelikler hangi bilgi türüne aittir?

Cevap

Bilimsel bilgi


45. Soru

“Bu nedir” sorusu bilimde hangi amaca karşılık gelir?

Cevap

Kavramsallaştırmaya karşılık gelir. 


46. Soru

“Bu nasıl çalışıyor ve neden böyle çalışıyor” sorusu bilimde hangi amaca karşılık gelir?

Cevap

Keşfetmek


47. Soru

Literatür kelimesine karşılık gelen diğer kavram nedir?

Cevap

Yazındır. 


48. Soru

Literatür taramasında araştırmacı açısından yönlendirici unsurlar nelerdir?

Cevap

Merak, Amaç,  Kapsam ve Katkı hedefidir.


49. Soru

Bilimsel bir araştırmanın sınırlarını belirten ifade hangisidir?

Cevap

Kapsamdır.


50. Soru

Bilimsel araştırma raporlarında yöntem bölümünün nasıl aktarıldığı hangisini sağlaması açısından önemlidir?

Cevap

Tekrarlanabilirlik ve sınanabilirliktir.


51. Soru

Tümevarım yaklaşımında hangi genelleme hedeflenmektedir?

Cevap

Teorik genellemedir.


52. Soru

Bilimsel araştırmanın sınırlılığı hangisinden kaynaklanır?

Cevap

Kapsam ve yöntem tasarımından kaynaklanır. 


53. Soru

Bilimsel bir raporlarda sınırlılık hangisiyle ilişkilendirilerek açıklanır?

Cevap

Gelecek araştırmalar için öneriler içindir.


54. Soru

Bulguların tekrarlı sınamalarda aynı sonuca işaret etmesine ne denir?

Cevap

Nesnellik denir. 


55. Soru

“Bu çalışıyor mu” sorusu bilimde hangi amaca karşılık gelir?

Cevap

Sınamaya karşılık gelir. 


56. Soru

Araştırmaların yöntemlerine kılavuzluk eden temel anlayıştan olan tümevarıma dayanır?

Cevap

Kavramsallaştırmadır. 


57. Soru

Olguların kendi yapısına ve diğer olgularla gösterdiği neden sonuç ilişkilerinin “niteliğine yönelik tekil gözlemlerden hareketle genelleyici olgusal yargılara ulaşmaya ne ad verilir?

Cevap

Tümevarım adı verilir.


58. Soru

Teorilerdeki olgusal ve ilişkisel önermelerden hareketle hipotezler oluşturup, hedef nüfus açısından teorinin ilgili önermesinin geçerli olup olmadığını sınamaya ne ad verilir?

Cevap

Tümdengelim denir. 


59. Soru

Teorik/olgusal genelleme hangi yaklaşımda hedeflenir?

Cevap

Tümeevarımda hedeflenir. 


60. Soru

Evren genellemesi hangi yaklaşımda hedeflenir?

Cevap

Tümdengelim yaklaşımında hedeflenir. 


61. Soru

Araştırma amacına “nasıl” ulaşılacağı ve “neden” böyle yapılmasının tercih edildiği gerekçeleriyle anlatıldığı araştırma bölümü hangisidir?

Cevap

Yöntem bölümüdür.


62. Soru

Bilimsel bir araştırmaya kılavuzluk eden temel soru ifadeleri nelerdir?

Cevap

Bu nedir?, Bu nasıl çalışıyor?, Neden böyle çalışıyor? ve Bu çalışıyor mu?


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi