Hadis Dersi 8. Ünite Sorularla Öğrenelim

Günümüzde Hadislere Farklı Yaklaşımlar

1. Soru

İslâm dinini diğer ilâhî dinlerden ayıran en temel özelliği nedir?

Cevap

Kutsal Kitab’ı ile Peygamber’inin sözlerini birbirinden ayırması, dolayısıyla Kur’ân ve hadis gibi birbirini tamamlayan iki kaynağa sahip olmasıdır.


2. Soru

Kur’ân-ı Kerîm Hz. Peygamber döneminden itibaren nasıl kurunmuştur?

Cevap

Fiilî uygulama, ezber ve yazıyoluyla.


3. Soru

Hz. Peygamber’in hadisleri nasıl kurunmuştur?

Cevap

İsnâdlı bilgiler şeklinde nakletmeleri ve sahâbe döneminden itibaren yazıya geçirmeye başlanarak.


4. Soru

Müsteşriklerin son tahlilde sünnetin dindeki yerini inkâra ulaşmak için bir vasıta kabul ettikleri şey nedir?

Cevap

Kutsal kitaplarına uyguladıkları Kitâb-ı mukaddes tenkidi ve tarihî tenkit metotlarını hadislere uygulamaya başlamışlardır.


5. Soru

Şarkiyatçılarca başlatılan ilk sistematik eleştirilerle eş zamanlı olarak, onların da desteğiyle İslâm dünyasından da bazı kimseler ortaya çıkmaya başlamıştır , bu kesimler kimlerdir?

Cevap

Müslüman gözükmekle birlikte kalplerine îmân tam olarak yerleşmeyenler, aykırı fikirler ileri sürerek tanınma arzusuyla hareket edenler, câhil olan âbidler, sünnete sıradan kişilerin sözü imiş gibi yaklaşanlar, modern problemlerin sünnete uymaktan kaynaklandığını savunanlar, bütün hadisleri veya belirli konulara dair hadisleri reddedenler, hadislerin Hz. Peygamber’e nisbetinin kesin olmadığını savunarak onları değersiz görenler, hadislerin sahih olsa bile tarihsel olduğunu dolayısıyla o gün için geçerli olabileceğini savunanlar.


6. Soru

Batı’da hadis çalışmalarının kurucusu kabul edilebilecek müsteşrik kimdir?

Cevap

Macar asıllı Ignaz Goldziher’dir (ö. 1921).


7. Soru

Klâsik dönem hadis âlimleri hadislerin naklini ve muhafazasını hangi şartlara bağlamışlardır?

Cevap

Yazıya şifahî rivâyetin eşlik etmesi şart koşulmuştur.


8. Soru

Başlangıçtan itibaren Batılı yöneticiler ve müsteşriklerin temel ilgisi kelâm veya siyer ile ilgili rivâyetlerden ziyade,hangi alanda olmuştur?

Cevap

İslâm hukukunun kaynağı olan fıkhî rivâyetlere yönelik olmuştur.


9. Soru

İslam ve hadisler ile ilgili yanlış bilgilendirme ve olumsuz çalışmalar yürüten müsteşrik şarkiyatçıların ortak özelliği nedir?

Cevap

Batılı düşünce geleneğinden geldiği, çalışmalarında İslâmî değerleri veya İslâmî ilimlerin usûllerini hareket noktası kabul etmedikleri diğer bir ifadeyle istişrak geleneğinin mensubu olduklarıdır.


10. Soru

Rönesans’tan itibaren ulaşılan teknolojik başarıların da desteğiyle Batı büyük bir dönüşüm geçirmiş, Francis Bacon (ö. 1626) ve Rene Descartes (ö. 1650) gibi düşünürlerin çabalarıyla nasıl bir dönüşüm yaşanmıştır?

Cevap

Dikkatler manevî/soyut olandan maddî/gözle görülür olana yoğunlaşmış dinî literatüre karşı eleştirel bakan bir zihniyet dönüşümü yaşanmıştır.


11. Soru

XVIII. yüzyılda en çok üzerinde durulan dinî tartışmalar nelerdir?

Cevap

Kitâb-ı Mukaddes’in tarihî tenkîdi veya metin açısından analizi üzerinde yoğunlaşmışken, daha sonra bu tenkit, önce şarkiyatçılarca ardından, İslâm dünyasında benzer düşünceleri savunanlarca İslâm’ın temel kaynaklarına yöneltilmiştir.


12. Soru

Özellikle şarkiyatçıların eserlerinde geniş biçimde yer verilen, zamanla Müslüman müelliflerce de yaygın olarak kullanılır hâle gelmiş olan kavramlar nelerdir?

Cevap

:İslâm’da reform, ıslâhatçılık, modernizm, garpçılık, İslâmcılık, tecdid düşüncesi, yenilenme, yeniden diriliş, Batılılaşma.


13. Soru

İslâm toplumunda çağdaşlaşma yolundaki ilk teşebbüsler nerede görülür?

Cevap

İngilizlerin kolonyalist işgalinin etkisiyle Hint alt kıtasında görülür.


14. Soru

Hint alt kıtasındaki çağdaşlaşma hareketlerinin öncüleri kimlerdir?

Cevap

Seyyid Ahmed Han (v. 1989), Çerağ Ali (v. 1895) ve Emir Ali’yi (v. 1928).


15. Soru

İslamı’ın özünü bozmaya yönelik çağdaşlaşma hareketlerinin Mısır’daki öncüleri kimlerdir?

Cevap

Cemâleddin Efgânî (v. 1897) ve Muhammed Abduh (v. 1905).


16. Soru

İslâm çağdaşçılarının ortak özelliğini nasıl tanımlayabiliriz?

Cevap

Geçmişe referansla varlık kazanmak yerine geleceğe vurgu yapmaları.


17. Soru

Büyük ölçüde Batı aydınlanması ve şarkiyatçı düşüncenin yaklaşımlarıyla örtüşen çağdaşçı İslâm düşünürlerine getirilen eleştiriler nelerdir?

Cevap

Toplumun içine düştüğü sıkıntılardan kurtulmasına yönelik bir çözüm üretemediği, entelektüel bir faaliyet olarak kalması sebebiyle toplumun büyük kesimine nüfuz edemediği, değişime yaptığı aşırı vurgu dolayısıyla dinin toplumsal hayattan tedrîcen soyutlanması sonucunu doğurduğu, geleneksel değerlere karşı tavrı sebebiyle epistemolojik, ontolojik ve metodolojik açıdan geçmişiyle irtibatını kopardığı, klâsik geleneğe ait kaynakları içerden okumayı terk ettiği, vahiy merkezli din algısını, akıl ve sosyal hayat merkezli bir algıya dönüştürdüğü, kaynaklara dayalı İslâm’dan hayalî/kurgusal bir İslâm algısına doğru kaydıkları, İslâm medeniyetine has özgün bir düşünce üretmek yerine Batı düşüncesinin Doğu’ya intikaline aracılık ettikleri.


18. Soru

İslâm dünyasının fiilen sömürgeleştirilme sürecini de içeren bir zaman dilimini ifade eden Çağdaşçı düşüncenin öncülüğünü kim yapmıştır?

Cevap

Seyyid Ahmed Han yapmıştır.


19. Soru

Türkiye çağdaşçılığı nasıl şekillenmiştir?

Cevap

Büyük ölçüde Mısır yenilikçilerinin tartışma konuları etrafında şekillenmiştir.


20. Soru

Şarkiyatçı düşünceyle İslâm dünyasındaki en yoğun etkileşim kimler aracılığla olmuştur?

Cevap

Eğitim amacıyla Batı’ya gönderilen öğrenciler vasıtasıyla gerçekleşmiştir.


21. Soru

Çağdaşçı hadis yorumu temel vasıfları itibariyle hangi yönden eliştirilmektedir?

Cevap

Özgün bir tavır geliştirememiş olmaları , şarkiyatçı çizginin bir uzantısı şeklinde olmaları yönünde.


22. Soru

Şarkiyat düşüncesinin etkisiyle şekillenen çağdaşçı yaklaşıma yönelik ileri sürülen tenkitler nelerdir?

Cevap

Hadise yönelik eleştirilerin büyük ölçüde genellemelere ve ön kabullere dayandığı ve tek doğrunun kendilerinin savunduğu görüş biçiminde kabul edildiği iddiaları, geleneğe yönelik tenkitlerin, yine geleneksel malzemenin sunduğu delillere dayalı olarak yöneltilmesi, böylece delilleri değerlendirmede çifte standart uygulandığı , ehil olmayan kişilerin dahi, din konusunda çok rahat görüş beyân etmesine zemin hazırlaması , yüz yılı aşkın zamandan beri büyük bir gayretle sürdürülmeye çalışılan çağdaşçı yaklaşımın yeniden yapılandırdığı bir İslâm toplumu modeli ortaya koyamaması yönündedir.


23. Soru

Müslümanların diğer din mensupları ile ilişkilerine dair ayetlerden biri hangisidir?

Cevap

:De ki: ‘Ey Ehl-i Kitap! Artık (İslâm’ın gerçekleri ortaya koyan bir din olduğunu görüp bildiğiniz halde) niçin onu eğri göstermeye yeltenerek mü’minleri Allah yolundan çevirmeye çalışıyorsunuz? Allah yaptıkları- nızdan habersiz değildir. Ey İman edenler! Eğer kitap verilenlerden herhangi bir gruba uyarsanız, onlar sizi îmanınızdan sonra küfre döndürür. (Al-i İmrân 3/99)


26. Soru

Hz. Peygamber’den rivâyet edilen ve müslümanların diğer din mensupları ile ilişkilerine dair bir hadis hangisidir?

Cevap

(Müellif dedi ki:) Bize Muhammed b. ‘Abdilazîz tahdîs yoluyla bildirdi. (O da dedi ki:) Bize Yemenli Ebû Ömer es-San‘ânî; Zeyd b. Eslem, ‘Atâ b. Yesâr, Ebû Sa‘îd el-Hudrî -radiyallâhü anh- vasıtasıyla Resûlullâh’ın - sallallâhü aleyi ve sellem- şöyle buyurduğunu tahdîs etti: Sizden öncekilerin yürüdüğü yolu karış karış, arşın arşın takip edeceksiniz. O kadar ki onlar bir kertenkele deliğine girse siz de arkalarından gireceksiniz. Dedik ki: ‘Ey Allah’ın Resûlü, Yahudi ve Hıristiyanları mı kastediyorsun?’ O da buyurdu ki: Başka kim olacak? (Buhârî, Ehâdisü’l-enbiyâ, 50, hadis no: 3456)


27. Soru

26.sorudaki hadisten öğrendiklerimiz nelerdir?

Cevap

• Hz. Peygamber’in hadisleri, sadece kendi zamanıyla sınırlandırılmamalı, onların tarih üstü mesajları tespit edilmeye çalışılmalıdır. • Müslümanların kendilerine has ve onları diğer medeniyet mensuplarından ayıran bir benlik ve medeniyet tasavvurları, değerler sistemi vardır. • Müslümanlar etrafında olup bitenleri kendi anlayış ve değerlerinin anlam dairesi içinde değerlendirmeli ve bunlara yönelik tedbir almalıdır. • Diğer toplumları taklitten, bilhassa günahları açıkça işlemek ve tefrikaya düşerek onları takip etmekten sakınılmalıdır.


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi