Toplu İş Hukuku Dersi 4. Ünite Sorularla Öğrenelim

Kuruluşların Faaliyetleri, Gelir ve Giderleri, Denetlenmeleri ve Sona Ermeleri

Kuruluşların Faaliyetleri

1- Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununa göre kuruluşların yapabilecekleri faaliyetler nelerdir?

Cevap: Kuruluşlar, tüzüklerinde yer alan konularda serbestçe faaliyette bulunurlar. Sendikaların toplu iş sözleşmesi yapmaları, toplu iş sözleşmesi yapılma sürecinde resmi arabulucuya ve hakeme başvurmaları, grev ve lokavt kararı almaları ve uygulamaları çalışma hayatına ilişkin yapabilecekleri faaliyetlerin başında gelir. Ayrıca kuruluşlar üyelerine adli yardım, üyelerinin eğitimi ve kanun ve uluslararası sözleşme hükümlerinegöre çeşitli kuruluşlara temsilci gönderme gibi faaliyetlerde bulunabilirler. Belirtmek gerekir ki, kuruluşların faaliyetlerini tüzükleriyle belirleyebilme serbestileri sınırsız değildir. Kanunun 26. maddesinin beşinci bendine göre, kuruluşlar, tüzükleriylebelirlenen amaçları dışında faaliyette bulunamazlar.

2- Kuruluşlar, faaliyetlerin yararlanmada üyeleri arasında hangi ilkeleri gözetmekle yükümlüdür?

Cevap: Kuruluşlar, faaliyetlerinden yararlanmada üyeleri arasında eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasaklarına uymakla yükümlüdür. Kuruluşlar, faaliyetlerinde toplumsal cinsiyet eşitliğini gözetir (m.26/3).Kuruluşların kendi faaliyetleri ile üyelerine sağladıkları hak ve çıkarların üyesi olmayanlara uygulanması, Kanunun toplu iş sözleşmesi ve toplu iş uyuşmazlıklarının çözümüne ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yazılı onaylarına bağlıdır (m.26/4).

Kuruluşların Gelir ve Giderleri

3- 6356 Sayılı Kanun'a göre kuruluşların gelirleri nelerdir?

Cevap: Kuruluşların gelirleri 6356 sayılı Kanuna göre şunlardır:

  • Üyelik ve dayanışma aidatları,
  • Tüzüklerine göre yapabilecekleri faaliyetlerden sağlanacak gelirler,
  • Bağışlar,
  • Malvarlığı gelirleri, malvarlığı değerlerinin devir, temlik ve satışlarından doğankazançlar.

Kuruluşların Faaliyetleri

4- Sarı sendika nedir?

Cevap: Uygulamada işverenin kontrolü altında kurulan veya faaliyette bulunan sendikaya sarı sendika adı verilmektedir.

5- 6356 sayılı Kanun'a göre kuruluşların yasak faaliyetleri nelerdir?

Cevap: Kuruluşlar tüzüklerinde belirtilen amaçları dışında faaliyette bulunamazlar (m.26/5). Bunun dışında kuruluşların yasak faaliyetleri hükümde şu şekilde sayılmıştır: İşçiler ve işçi kuruluşları işveren kuruluşlarına, işveren kuruluşları da işçi kuruluşlarına üye olamaz; gerek doğrudan doğruya, gerek temsilcileri veya mensupları veya araya koyacakları diğer kimseler aracılığıyla biri diğerinin kurulmasına, yönetim ve faaliyetine müdahalede bulunamaz (m.26/6). Kuruluşlar siyasi partilerin ad, amblem, rumuz veya işaretlerini kullanamaz (m.26/7). Kuruluşlar ticaretle uğraşamaz. Kuruluşlar, elde ettikleri gelirleri üyeleri ve mensupları arasında dağıtamazlar.

6- Sendikal saflık ilkesi ne anlama gelmektedir ve 6356 sayılı Kanun'da ne şekilde düzenlenmiştir?

Cevap: Karşıt çıkarları temsil eden işçi ve işveren kuruluşlarının karşılıklı olarak birbirlerine üye olamamaları, kuruluşlarına müdahalede bulunamamaları ve birbirlerine mali yardımda bulunamamaları sendikal saflık ilkesinin gereğidir. Bu ilke Kanunda şu şekilde düzenlenmiştir; işçiler ve işçi kuruluşları işveren kuruluşlarına, işveren kuruluşları da işçi kuruluşlarına üye olamaz; gerek doğrudan doğruya, gerek temsilcileri veya mensupları veya araya koyacakları diğer kimseler aracılığıyla biri diğerinin kurulmasına, yönetim ve faaliyetine müdahalede bulunamaz (m.26/6).

7- Dayanışma aidatı nedir?

Cevap: Dayanışma aidatı ise, toplu iş sözleşmesinin imzası sırasında taraf işçi sendikasına üye olmayanlar, sonradan işyerine girip de üye olmayanlar veya imza tarihinde taraf işçi sendikasına üye olup da ayrılanlar veya çıkarılanların toplu iş sözleşmesinden yararlanabilmeleri, toplu iş sözleşmesinin tarafı olan işçi sendikasına ödemeleri gereken aidattır. Bunun için işçi sendikasının onayı aranmaz. Dayanışma aidatı ödemek suretiyle toplu iş sözleşmesinden yararlanma, talep tarihinden geçerlidir. İmza tarihinden önceki talepler imza tarihi itibarıyla hüküm doğurur (m.39/4). Dayanışma aidatının miktarı, üyelik aidatından fazla olmamak kaydıyla sendika tüzüğünde belirlenir (m.39/5).

8- Check off (kaynakta kesme) sistemi nedir?

Cevap: Üyelik ve dayanışma aidatları, yetkili işçi sendikasının işverene yazılı başvurusu üzerine, işçinin ücretinden kesilmek suretiyle ilgili sendikaya ödenir (m.18/2). Başka bir ifade ile yetkili işçi sendikasının üyeleri açısından check off (kaynakta kesme) sistemi öngörülmüştür.

Kuruluşların Gelir ve Giderleri

9- 6356 sayılı Kanuna göre, kuruluşların tüzüklerine göre yapabilecekleri faaliyetlerden sağlanacak gelirleri nelerdir?

Cevap: Kuruluşlar tüzüklerinde öngördükleri faaliyetlerden de gelir elde edebilirler. Örneğin kuruluşlar genel kurul kararıyla nakit mevcudunun yüzde kırkından fazla olmamak kaydıyla sanayi ve ticaret kuruluşlarına yatırımda bulunabilirler. Bu yatırımlardan elde ettikleri gelirler de kuruşların önemli gelir kaynakları arasında yer alır.

10- Üyelik aidatı nedir?

Cevap: Sendika üyelerinin aidat ödeme borcu sendika üyeliğinden kaynaklanan temel borçtur. Üyelik aidatının miktarı kuruluşların tüzüklerinde belirtilen usul ve esaslara göre genel kurul tarafından belirlenir (m.18/1). Üyelik aidatı, yetkili işçi sendikasının işverene yazılı başvurusu üzerine, işçinin ücretinden kesilmek suretiyle ilgili sendikaya ödenir (m.18/2). Başka bir ifade ile yetkili işçi sendikasının üyeleri açısından check off (kaynakta kesme) sistemi öngörülmüştür. Diğer sendikalar da ise üyelik aidatı üye tarafından sendikaya ödenir. Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda üyelikaidatı için bir üst sınır ön görülmemiştir.

11- Kuruluşların bağış kabul etmelerine ilişkin Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun getirdiği sınırlamalar nelerdir?

Cevap: Bağışlar da kuruluşların gelir kaynaklarından birisidir. Ancak kuruluşların bağış kabul etmeleri Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ile bazı sınırlara bağlanmıştır. Buna göre;

  • Kuruluşlar; kamu kurum ve kuruluşları, siyasi partiler, esnaf ve küçük sanatkârkuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından yardım ve bağış alamaz (m.28/2)
  • İşçi kuruluşları, işverenler ve Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ve diğer kanunlara göre kurulan işveren kuruluşlarından; işveren kuruluşları da işçilerden ve Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ve diğer kanunlara göre kurulu işçi kuruluşlarından yardım ve bağış alamaz (m.28/3).
  • Kuruluşlar, yurt dışındaki kişi, kurum ve kuruluşlardan Bakanlığa önceden bildirimde bulunmak suretiyle yardım ve bağış alabilir. Ancak, işçi kuruluşları yurtdışında kurulu işveren ve işveren kuruluşlarından; işveren kuruluşları ise işçi ve işçi kuruluşlarından yardım ve bağış alamaz (m.28/3).• Nakdi yardım ve bağışların bankalar aracılığıyla alınması zorunludur (m.28/3).

Kuruluşların Denetimi ve Şeffaflık

12- Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu kuruluşlar açısından şeffaflık sağlamaya yönelik ne gibi düzenlemeler getirmiştir?

Cevap: Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun kuruluşlar açısından şeffaflık sağlamaya yönelik getirdiği düzenlemeler şu şekildedir;

  • Kuruluşlar; faaliyet, dış denetim ve denetleme kurulu raporları ile genel kurul kararlarını uygun vasıtalarla derhal yayınlar (m.29/3).
  • Kuruluşların ve şubelerin kurucu ve yöneticileri, kendileri, eşleri ve velayetleri altındabulunan çocuklarına ait mal bildirimlerini 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması,Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu ve ilgili yönetmeliklere göre vermek zorundadır (m.29/4).

Sendika ve Konfederasyonların Sona Ermesi ve Faaliyetlerinin Durdurulması

13- Sendika ve konfederasyonların tüzel kişiliği ne şekillerde sona erer?

Cevap: Sendika ve konfederasyonların tüzel kişiliği çeşitli şekillerde sona erebilir. Sona erme nedenlerini üç başlık altında ele almak mümkündür:• Kendiliğinden sona erme,• Fesih,• Kapatılma.

14- Hangi hallerde kuruluşların tüzel kişilikleri kendiliğinden sona erer?

Cevap: Medeni Kanunun 87. maddesine göre,

  • Kuruluşun borçlarını ödeyemez duruma (acze) düşmüş olması,
  • Tüzük gereğince yönetim kurulunun oluşturulmasının olanaksız hale gelmesi,
  • Olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üste yapılamaması, hallerinde kuruluşun tüzel kişiliği kendiliğinden sona erer.

15- Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda düzenlenen kuruluşların kapatılma nedenleri nelerdir?

Cevap: Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda düzenlenen kuruluşların kapatılma nedenleri şunlardır:

  • Tüzük ve belgelerdeki Kanuna aykırılığın süresi içinde giderilmemiş olması
  • Kuruluşların Cumhuriyetin niteliklerine ve demokratik esaslara aykırı faaliyette bulunmaları.

16- Sendika ve konfederasyonların kendi tüzel kişiliklerine son verme yetkisi kime aittir?

Cevap: Sendika ve konfederasyonlar, kendi tüzel kişiliklerine her zaman son verebilirler. Buyetki, sendika genel kuruluna aittir.

17- Sendikanın feshi için karar yeter sayısı ne kadardır?

Cevap: Tüzükte daha yüksek bir yeter sayı belirlenmemişse fesih için karar yeter sayısı genel kurul üye veya delege tamsayısının salt çoğunluğudur (m.13/3).

18- Sendika ve konfederasyonların sona ermesinin sonuçları nelerdir?

Cevap: Kuruluşların sona ermesi ile birlikte tüzel kişiliği ortadan kalkar. Bundan sonra artık tüzel kişiliğin tasfiyesi ve ardından tahsis işlemine geçilir.

19- Kuruluşların sona ermesi sonucu tasfiye işlemi nasıl yapılır?

Cevap: Kuruluşların sona ermesi halinde öncelikle malvarlığının tasfiyesi yapılır. Başka bir deyişle, kuruluşların aktif ve pasif malvarlığı belirlenir ve hukuki ilişkileri kesilir. Bu tasfiye sendikanın tüzüğündeki hükümlere göre yapılır (m.8/j).

20- Kuruluşların sona ermesi sonucu tahsis işlemi nasıl yapılır?

Cevap: Tasfiye işleminden sonra tahsis yapılır. Bir diğer ifade ile tasfiye sonucunda geriye kalan malvarlığının nereye devredileceği belirlenir. Kuruluşların sona ermesi halinde, tahsisin nasıl yapılacağı 6356 sayılı Kanunun 32. maddesinde emredici olarak düzenlenmiştir. Para ve mallar, bu maddede belirtilen kuruluşlar dışında gerçek veya tüzel kişiye devredilemez. Kanunda öngörülen tahsis sistemi şöyledir:

  • Sendikalar için: Tüzüğünde hüküm bulunması kaydıyla tüzel kişiliği sona erensendikanın malvarlığı bu Kanuna göre kurulmuş aynı nitelikteki bir kuruluşa yada üyesi bulunduğu üst kuruluşa; üst kuruluş üyesi değilse aynı nitelikteki bir üstkuruluşa bırakılabilir (m.31/1).
  • Konfederasyonlar için: Üst kuruluşun sona ermesi halinde, malvarlığı üyesi bulunan kuruluşlara bırakılabilir. Tüzükte hüküm bulunmaması halinde feshe karar veren genelkurul, malvarlığını bu Kanuna göre kurulmuş aynı nitelikteki bir kuruluşa devredebilir(m.31/1).Tüzükte hüküm olmaması ya da fesih halinde genel kurul kararının bulunmaması veya devrin ilgili kuruluş tarafından kabul edilmemesi halinde, tasfiye sonucunda kalacak paralar İşsizlik Sigortası Fonuna aktarılır ve mallar Türkiye İş Kurumuna devredilir (m.32/2).

Sıra-(Soruid) 1-(1007796) 2-(1007797) 3-(1007006) 4-(1007012) 5-(1007042) 6-(1007770) 7-(1007775) 8-(1007793) 9-(1007799) 10-(1007801) 11-(1007803) 12-(1007777) 13-(1007778) 14-(1007780)15-(1007781) 16-(1007783) 17-(1007785) 18-(1007787) 19-(1007790) 20-(1007791)

Yaz Okulu Kayıt ve Ders Seçme
28 Haziran 2021 Pazartesi