İcra İflas Hukuku Dersi 5. Ünite Sorularla Öğrenelim

Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yoluyla Takip Ve Kiralanan Taşınmazların Tahliyesi

1. Soru

Alacağı için elinde kambiyo senedi bulunan alacaklı hangi takip yollarına müracaat edebilir?

Cevap

Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ve genel haciz yolu.


2. Soru

Kambiyo senetleri nelerdir?

Cevap

Kambiyo senetleri 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenmiş olan bono (TTK m. 776 vd.), poliçe (TTK m. 671 vd.) ve
çektir (TTK m. 780 vd. 5941 sayılı ÇekK.)


3. Soru

Alacağını rehinle teminat altına almış bir alacaklı aynı zamanda kambiyo senedine de sahipse hangi takip yoluna müracaat edebileceğini açıklayınız.

Cevap

Alacağı rehinle temin edilmiş bir alacaklı, bu alacağı için aynı zamanda kambiyo senedi almışsa, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapmak mecburiyetinde olmadan, doğrudan kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapabilir. Bu, kambiyo senedine özgü haciz yoluyla takibin, genel haciz yoluyla takipten farklı olan yönlerinden biridir. Zira genel haciz yoluyla takipte aynı zamanda rehin de varsa öncelikli olarak rehne başvuru zorunluluğu vardır.


4. Soru

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte takip talebi nasıl hazırlanır?

Cevap

Takip talebi, genel haciz yolundaki esaslara uygun doldurulur (İİK m. 167/II; m. 58). Ancak kambiyo
senedinin özelliği dikkate alınarak, takip talebine ayrıca senedin cinsi, tarihi ve numarası yazılmalıdır.
Yetkili icra dairesi bakımından, genel hükümler (İİK m. 50) geçerli olmakla birlikte, kambiyo senedinden
kaynaklanan özellikler (örneğin, ifa yeri) dikkate alınmalıdır.
Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takipte, genel haciz yolundan farklı olarak alacaklının takip
talebinde belirttiği kambiyo senedinin aslının ve borçlu sayısı kadar onaylı örneğinin de takip talebine
eklemesi gerekir.


5. Soru

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte ödeme emri kaç kısımdan oluşur?

Cevap

İki kısımdan oluşur. Bunlar, takip talebinde yer alan alacaklıya, borçluya ve takip konusu alacağa ilişkin kayıtlar ile ihtar kısmıdır.


6. Soru

KAmbiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte ödeme emrinin ihtar kısmında neler yer alır?

Cevap

Borçlunun borcu ve takip masraflarını on gün içinde ödeme emrinde yazılı olan icra dairesine ait
banka hesabına ödemesi ihtarı,
• Takip dayanağı kambiyo senedi niteliğinde değilse, beş gün içinde icra mahkemesine şikâyet
yoluna başvurması gerektiği,
• Borçlunun takip dayanağı olan senet altındaki imzanın kendisine ait olmadığı iddiası varsa, bunu
beş gün içinde ayrıca ve açıkça bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirmesi, aksi halde imzanın
kendisine ait sayılacağı ve imzasını haksız yere inkâr ederse, alacağın % 10’u oranında para
cezasına ve ayrıca inkâr tazminatına mahkum edileceği ve icra mahkemesinden itirazın kabulüne
dair karar getirmediği taktirde takibe devam olunacağı ihtarı,
• Borçlunun, borçlu olmadığı veya borcun itfa edildiği ya da süre verildiği yahut alacağın
zamanaşımına uğradığı ya da icra dairesinin yetkisiz olduğu yönünde itirazı varsa, bunu da
sebepleri ile birlikte beş gün içinde bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirmesi ve icra
mahkemesinden itirazın kabulüne dair bir karar getirmesi, aksi halde takibe devam olunacağı
ihtarı,
• İtiraz edilmez ve borç da ödenmezse, borçlunun on gün içinde İİK’nun 74. maddesine, itiraz
edilip de reddedildiği takdirde ise üç gün içinde İİK’nun 75. maddesine göre mal beyanında
bulunması ve bulunmazsa hapisle tazyik olunacağı, mal beyanında bulunmaz veya gerçeğe
aykırı beyanda bulunursa ayrıca hapisle cezalandırılacağı ihtarı yer alır


7. Soru

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte ödeme emrine itiraz etmek isteyen borçlunun ne yapması gerekir?

Cevap

Ödeme emrine itiraz etmek isteyen borçlunun, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde dilekçe ile icra mahkemesine başvurması gerekir. Gerek borca, gerekse imzaya itiraz dilekçe ile yapılır; sözlü itiraz geçersizdir.


8. Soru

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte borca ve imzaya itiraz hangi işlemi durdurur?

Cevap

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte borca ve imzaya itiraz satıştan başka icra takip işlemlerini durdurmaz (İİK m. 169, c. 2; 170/I). Ancak, icra mahkemesi duruşmadan önce yapacağı incelemede, borçlunun itiraz dilekçesinde ileri sürdüğü hususları ve eklediği belgeleri dikkate aldığında, itirazın ciddi olduğu kanaatine varırsa, itirazla ilgili olarak esas kararını verinceye kadar takibin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir (İİK m. 169a/II, 170/II). Bu karar, esasen bir tedbir niteliğindedir.


9. Soru

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte borçlu, takip konusu senedin altındaki imzanın kendisine ait olmadığını iddia ediyorsa ne yapmalıdır?

Cevap

Borçlu, takip konusu senedin altındaki imzanın kendisine ait olmadığını iddia ediyorsa, bu konudaki itirazını ayrıca ve açıkça beş gün içinde icra mahkemesine bildirmelidir; aksi halde kambiyo senedindeki imza, borçluya ait sayılır (İİK m. 168/I, b. 4; m. 170/I). İmzaya itiraz üzerine icra mahkemesi incelemesini, genel haciz yolundaki imza incelemesine ilişkin olan 68a maddesinin dördüncü fıkrasına göre yapar.


10. Soru

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte borca itiraz hakkında bildiklerinizi anlatınız.

Cevap

İmzaya itiraz dışında kalan diğer itirazlar, borca itirazdır. Borçlu, takip konusu senetten dolayı borçlu olmadığını iddia ediyorsa bu konudaki itirazlarını beş gün içinde sebepleri ile birlikte icra mahkemesine bildirmelidir (İİK m. 168/b. 5; 169). Bu itiraz üzerine icra mahkemesi, incelemesini duruşmalı olarak yapar ve tarafları otuz gün içinde duruşmaya çağırır.


11. Soru

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte borçlunun zamanaşımına itirazı nasıl değerlendirilir?

Cevap

Borçlunun zamanaşımı itirazı, senetteki tarihe göre incelenir. Şayet alacaklı zamanaşımının kesildiğini veya durdurulduğunu iddia ediyorsa, bunu, ancak resmî senet ya da imzası borçlu tarafından ikrar edilmiş bir belge ile ispat etmesi gerekir.


12. Soru

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte ödeme emrine karşı konulmamasının sonuçlarını anlatınız.

Cevap

Borçlu yukarıda açıklanan şekillerde ve sürede takibe karşı koymazsa, takip kesinleşir. Özellikle beş günlük şikâyet ve itiraz süresi geçtikten sonra takip kesinleşse de, takibe devam edilemez; on günlük ödeme süresinin (yani beş gün daha) beklenmesi gerekir (İİK m. 168/I, b. 2). Bu sürede de borçlu, kesinleşen takibe göre borcunu ödemezse, aynı süre içinde İİK’nun 74. maddesine göre mal beyanında bulunmalıdır. Borçlunun borcunu ödememesi durumunda takibe devam edilir; mal beyanında bulunmazsa
ayrıca hapisle tazyik edilir.


13. Soru

Kiralanan taşınmazların tahliyesinin şartları ve türleri nelerdir?

Cevap

Ancak, kanun koyucu, belirli özel şartların varlığı halinde kiralanan taşınmazların ilâmsız icra yoluyla tahliyesine de imkân tanımıştır. Kiralanan taşınmazların tahliyesi için, ilâmsız takip yoluna başvurulması iki durumda mümkündür. Bunlar, kira bedelinin ödenmemesi ve kira süresinin sona ermesidir. Birinci durumda, takip sonucu bir para alacağına kavuşmak ve onunla birlikte tahliye söz konusu iken, ikinci durumda sadece tahliye söz konusudur. Bu yönüyle ikinci durum, ilâmsız icranın para alacağına yönelik olmasına ilişkin kuralın tam bir istisnasıdır. Her iki tahliye için de taraflar arasında yazılı ya da sözlü bir kira sözleşmesinin varlığı asıldır. Ancak, bedelin ödenmemesi sebebiyle tahliyede yazılı kira sözleşmesi aranmazken, kira süresinin sona ermesi sebebiyle tahliyede yazılı kira sözleşmesinin varlığı gerekir. Kira sözleşmesi dışındaki hallerde (örneğin haksız işgal), tahliye genel hükümlere göre talep edilmelidir.


14. Soru

Kira bedelinin ödenmemesi halinde ilamsız tahliye hangi durumda gerçekleştirilebilir?

Cevap

Esasen kiracı kirasını ödemezse, kiraya veren, alacaklı sıfatı ile kiracısına karşı genel haciz yoluyla takip yapabilir. Ancak, genel haciz yoluyla takip, sadece kiracının kira bedelini ödemesini sağlayabilir. Bir de, yapılan bu takip kiracıya karşı haklı ihtar anlamına geleceği için, ileride açılabilecek tahliye davasında kullanılabilir. Şayet kiraya veren, yalnızca kira bedelinin tahsili amaçlamayıp aynı zamanda kiracının taşınmazdan tahliyesini de istiyorsa, bu durumda kira bedelinin ödenmemesi sebebine dayanarak ilâmsız tahliye yoluna başvurmalıdır. Kiraya verenin bu yola başvurabilmesi için, yazılı bir kira sözleşmesinin
bulunması ve bunun takip talebine eklenmesi şart değildir. 


15. Soru

Kiralanan taşınmazın ilamsız tahliyesinde ödeme emrini alan kiracı borcu ödemek isterse bunu kaç gün içinde yapmak zorundadır?

Cevap

Ödeme emrini alan borçlu-kiracı, borcunu ödemek isterse, bunu kural olarak otuz gün içinde yerine getirmelidir. 6098 sayılı yeni Türk Borçlar Kanunu’na göre, ödeme süresi en az on gün, konut ve çatılı işyeri kiralarında en az otuz gün, hasılat kiralarında ise en az altmış gündür.


16. Soru

Kiralanan taşınmazın ilamsız tahliyesinde alacaklı, itirazın kaldırılması için borçlunun itirazının kendisine tebliğinden itibaren kaç ay içinde, nereye başvurmalıdır?

Cevap

Borçlu-kiracı, ödeme emrine itiraz ederse, itirazla takip durur. Alacaklının, borçlunun itirazının
kendisine tebliğinden itibaren altı ay içinde, itirazın kaldırılması ve tahliye için icra mahkemesine
başvurması gerekir; aksi halde aynı kira alacağından dolayı ilâmsız tahliye takibi yapılamaz


17. Soru

Kira süresinin sona ermesi sebebiyle ilamsız tahliye yoluna başvurmanın şartlarını açıklayınız.

Cevap

Kira süresinin sona ermesi sebebiyle ilâmsız tahliye yoluna başvurabilmek için, alacaklı-kiraya verenin
elinde yazılı bir kira sözleşmesi veya tahliye taahhüdü olması gerekir. Sözlü bir anlaşmayla kiraya verilen
bir taşınmazın bu şekilde tahliyesi istenemez (İİK m. 272/I). Özellikle Türk Borçlar Kanunu’nda
düzenlenen konut ve çatılı işyeri kiraları bakımından, sadece kira sözleşmesinin yazılı olması da yeterli
değildir; kiracı kira sözleşmesinin yapılmasından sonraki bir tarihte, kira süresinin sonunda (veya başka
bir tarihte) kiralananı tahliye edeceği yönünde yazılı tahliye taahhüdü vermiş olmalıdır (TBK m. 352, I).
Bu taşınmazlar için, yazılı kira sözleşmesi bulunmasa da, sadece geçerli bir yazılı tahliye taahhüdünün
varlığı yeterlidir.


18. Soru

Kira süresinin sona ermesi sebebiyle ilâmsız tahliye yolunun temel aşamaları nelerdir?

Cevap

Bu takip yolunun temel aşamaları, takip (tahliye) talebi, tahliye emri, takibin kesinleşmesi ve tahliyedir. Dikkat edilirse, burada artık icra dairesi ödeme emri değil, tahliye emri göndermektedir, takip kesinleştikten sonra da sadece tahliye söz konusu olmaktadır.


19. Soru

Kira süresinin sona ermesi sebebiyle ilâmsız tahliye yolunda kiralayan, kira süresinin sona ermesinden sonra sözleşmeyi yenilemek istemezse, bu sürenin sona ermesinden itibaren kaç ay içinde icra dairesine başvurup kiracının tahliyesi için takip yapmak zorundadır?

Cevap

Bir ay içinde.


20. Soru

Kira süresinin sona ermesi sebebiyle ilâmsız tahliye yolunda kiralayan hangi şartlar altında itirazın kaldırılmasını isteyebilir?

Cevap

Kiracı itirazında, adî yazılı şekilde yapılmış olan kira sözleşmesindeki (veya tahliye taahhüdündeki) imzayı inkâr etmemiş veya kira sözleşmesi (veya tahliye taahhüdü) noterlikçe düzenlenmiş ya da onaylanmış ise, kiralayan icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını isteyebilir.


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi