Ceza Hukuku Dersi 6. Ünite Sorularla Öğrenelim

Teşebbüs, İştirak Ve İçtima

1. Soru

Türk Ceza Kanununda teşebbüs nasıl tanımlanmıştır?

Cevap

TCK’nın 35. maddesinde teşebbüs, kişinin, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaması şeklinde tanımlanmıştır.


2. Soru

Teşebbüse ilişkin hükümlerin özelliği nedir?

Cevap

Teşebbüse ilişkin hükümler, ceza sorumluluğunun alanını genişleten bir işleve sahiptir. Teşebbüs hâlinde kalmış fiilinden dolayı kişinin cezalandırılmasının nedeni, gerçekleştirilen fiilin suçun konusu bakımından oluşturduğu tehlike veya zarar olarak belirlenmiştir. 


3. Soru

Teşebbüsün şartları nelerdir?

Cevap

Teşebbüsün şartlarını aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür:

a- Kasten işlenen bir suçun ve bu suçu işlemeye yönelik kastın varlığı

b- İcra hareketi niteliğindeki fiillerin gerçekleştirilmesi,

c- Suçun icrasına yönelik elverişli hareketlerin gerçekleştirilmiş olması ve

d- İcra hareketlerinin failin elinde olmayan nedenlerle tamamlanamaması veya fail tarafından icra hareketleri tamamlanmış olmasına rağmen neticenin gerçekleştirilememesi.


4. Soru

Teşebbüs hangi tür suçlarda mümkün olur?

Cevap

Kanun’da “işlemeyi kastettiği bir suçu” ibarelerine yer verilmek suretiyle bu şarta işaret edilmiştir. Buna göre, suça teşebbüse ilişkin hükümler, ancak kasten işlenen suçlar bakımından uygulanabilir.


5. Soru

İşlenemez suç hangi durumda meydana gelir?

Cevap

Suçun konusunun yokluğu hâlinde suçun maddi unsurlarından birinin bulunmaması nedeniyle işlenemez suçtan söz edilir.


6. Soru

Neticeli suçlar hangi durumda teşebbüs aşamasında kalmış olur?

Cevap

Neticeli suçlar elde olmayan nedenlerle icra hareketlerinin tamamlanamadığı veya icra hareketleri tamamlanmasına rağmen neticenin gerçekleştirilemediği hâllerde teşebbüs aşamasında kalmış olur.


7. Soru

Sırf hareket suçları hangi durumda teşebbüs aşamasında kalmış olur?

Cevap

Sırf hareket suçları, icra hareketlerinin elde olmayan nedenlerle tamamlamadığı hâllerde teşebbüs aşamasında kalmış olur.


8. Soru

Teşebbüs halinde kalan suçlarda ceza nasıl belirlenir?

Cevap

Teşebbüs hâlinde kalan suçlar için ceza tayininde teşebbüs hükümlerinin uygulanmasını sağlayan asli suç dikkate alınacaktır. Ancak teşebbüs hâlinde suçun tamamlanmış şekline göre indirimli ceza uygulanacaktır.


9. Soru

Teşebbüs halinde kalan suçlarda ceza oranları nasıl düzenlenmiştir?

Cevap

Hâkim, somut olayda teşebbüs hâlinde meydana gelen zararın veya tehlikenin ağırlığını dikkate alarak, eğer kanunda suç için ağırlaştırılmış müebbet hapis öngörülmüşse, bunun yerine on üç yıldan yirmi yıla kadar hapse, müebbet hapis cezası öngörülmüşse, bunun yerine dokuz yıldan on beş yıla kadar hapse hükmedebilecektir. Diğer hâllerde, yani diğer süreli hapis cezalarında ise dörtte birden dörtte üçe kadar cezada indirim yapılacaktır.


10. Soru

Gönüllü vazgeçme, TCK'da nasıl düzenlenmiştir?

Cevap

Gönüllü vazgeçme, TCK’nın 36. maddesinde “Fail, suçun icra hareketlerinden gönüllü vazgeçer veya kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını veya neticenin gerçekleşmesini önlerse, teşebbüsten dolayı cezalandırılmaz” şeklinde düzenlenmiştir.


11. Soru

Gönüllü vazgeçme hangi zamana kadar mümkündür?

Cevap

Kanundaki düzenlemede gönüllü vazgeçmenin suçun tamamlanması aşamasına kadar mümkün olduğu kabul edilmiştir. Dolayısıyla suçun icrası sürecindeki bütün aşamalarda gönüllü vazgeçme mümkündür.


12. Soru

Gönüllü vazgeçmenin hukuki mahiyeti nedir?

Cevap

Gönüllü vazgeçme hukuki mahiyeti itibariyle, cezayı kaldıran şahsi bir sebeptir.


13. Soru

Gönüllü vazgeçme hangi suçlar bakımından mümkün olabilir?

Cevap

Gönüllü vazgeçme ancak icrası tamamlanmamış suçlar bakımından söz konusu olabilir. Gönüllü vazgeçme, failin iradi olarak icra
hareketlerini sürdürmemesini veya icra hareketlerini tamamlamasına rağmen kendi çabasıyla neticenin gerçekleşmesini engellemesini gerektirmektedir.


14. Soru

Neticeye unsur olarak yer veren suçlarda, fail hangi aşamada gönüllü olarak vazgeçebilir?

Cevap

Neticeye unsur olarak yer veren suçlarda, fail hem icra hareketi safhasında, hem de icra hareketlerinin tamamlanmasından sonraki aşamada vazgeçebilir.


15. Soru

Gönüllü vazgeçme sonucunda ne olur?

Cevap

Gönüllü vazgeçme hâlinde fail, icrasına başladığı, yani teşebbüs aşamasına ulaştırdığı suçtan dolayı cezalandırılmaz. Ceza sorumluluğunun kalkması, sadece teşebbüs aşamasındayken icrasından gönüllü olarak vazgeçilen suç bakımından söz konusudur. Bu noktaya kadar işlenen fiiller eğer başkaca bir suçu oluşturuyorsa, failin bundan kaynaklanan sorumluluğu saklıdır.


16. Soru

Etkin pişmanlığın etkisi nedir?

Cevap

Etkin pişmanlığa sonuç bağlanan kimi suçlarda failin bu durumu cezai sorumluluğu tamamen bertaraf etmekte (m. 93/1), kimi suçlarda ise sadece ceza sorumluluğunu azaltan bir etki göstermektedir (m. 93/2, 110, 168). Dolayısıyla etkin pişmanlık cezayı kaldıran veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebebi oluşturmaktadır.


17. Soru

Müşterek failliğin unsurları nelerdir?

Cevap

Müşterek failliğin, birlikte suç işleme kararı ve fiilin birlikte işlenmesi olmak üzere iki unsuru vardır.


18. Soru

Şerik ne anlama gelir ve TCK'da hangi türlerde düzenlenmiştir?

Cevap

Bir suçun işlenişine katılan, fakat gerçekleştirmiş olduğu katkıyla suçun kanuni tanımında yer alan fiil üzerinde hâkimiyet kuramayanlara şerik denilmektedir. TCK, iştirakte şeriklik statüsü olarak azmettirme ve yardım etmeye yer vermiştir.


19. Soru

Gerçek içtima nedir?

Cevap

Ceza hukukunda, “kaç tane fiil varsa o kadar suç, kaç tane suç varsa o kadar ceza vardır” kuralı geçerlidir. Buna göre, işlenen her bir suçtan dolayı ayrı ayrı cezaya hükmedilecek ve verilen her bir ceza bağımsızlığını koruyacaktır. Buna gerçek içtima denilmektedir.


20. Soru

Zincirleme suçun şartları nedir?

Cevap

Zincirleme suçun üçü objektif, birisi sübjektif olmak üzere dört şartı bulunmaktadır. Bunlar; birden çok fiilin bulunması, bu fiillerin aynı suçu oluşturması ve farklı zamanlarda birden fazla işlenmesi, bu suçların aynı kişiye karşı işlenmesi ve sübjektif koşul olarak da birden çok suçun, bir suç işleme kararının icrası kapsamında işlenmesidir.


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
13 Şubat 2023 Pazartesi