Borçlar Hukuku Dersi 8. Ünite Sorularla Öğrenelim

Borç İlişkisinin Üçüncü Kişilere Etkileri Ve Borcun Sona Ermesi

1. Soru

Üçüncü kişinin fiilini üstlenme nedir?

Cevap

Üçüncü kişinin fiilini üstlenme, üstlenen ile alacaklı arasında akdedilen bir sözleşmedir. Bu sözleşme ile taraflar, sözleşmenin dışında kalan üçüncü bir kişinin belirli bir fiili ya da edimi ifası ile ilgili tehlike (riziko) konusunda anlaşma yaparlar.


2. Soru

Üçüncü kişinin fiilini üstlenmenin koşulları nelerdir?

Cevap

Üçüncü kişinin fiilinin üstlenilmesinden söz edebilmek için;
Alacaklı ile üçüncü kişinin edimini üstlenen (borçlu) arasında geçerli bir borç ilişkisi mevcut olmalı,
Bu ilişkide borçlu tarafından alacaklıya karşı üçüncü bir kişinin fiili üstlenilmiş olmalı,
Aynı alacaklı ile fiili üstlenilen üçüncü kişi arasında mevcut ya da kurulması beklenen bir borç ilişkisi bulunmalıdır.


3. Soru

Garanti sözleşmesi nedir?

Cevap

Garanti alan ve garanti veren arasında yapılan ve garanti verenin o işten beklenilen sonucu garanti etmesi suretiyle garanti alanı bir işin yapılmasına teşvik etmek amacına
hizmet eden bir sözleşmedir.


4. Soru

Üçüncü kişinin fiilinin üstlenilmesi ile bir borcun üçüncü kişi tarafından ifası arasındaki farklar nelerdir?

Cevap

Üçüncü kişinin fiilinin üstlenilmesi ile bir borcun üçüncü kişi tarafından ifası
arasında bir karşılaştırma yapılacak olursa şu farklar saptanabilir:
Üçüncü kişi tarafından ifa, ifada bulunanın borçlusu olmadığı bir edimi ifa etmesidir. Oysa üçüncü kişinin fiilini üstlenmede, üstlenen, bizzat borçlandığı edimi ifa eder. Bu yüzdendir ki alacaklıya karşı üçüncü kişinin ifası isteğine kalmış (ihtiyari) iken üstlenen için yerine getirilmesi zorunlu bir yükümlülüktür.
Üçüncü kişi tarafından ifada, üçüncü kişi, borçlunun kişiye sıkı sıkıya bağlı olanlar dışındaki konusu para olan ya da olmayan her tür borcunu ifa edebilir. Üstlenenin borcu ise her durumda para borcudur; o, alacaklının, fiili üstlenilen üçüncü kişinin fiilini yerine getirmemesi yüzünden uğradığı zararını parasal olarak tazmin etmeyi borçlanır.
Üçüncü kişinin ifa yoluyla alacaklıyı tatmininde halefiyet ile güçlendirilmiş bir rücu gündeme gelebilir iken üçüncü kişinin fiilini üstelenenin tazminat borcunu ifa yoluyla alacaklıyı tatmin etmesi sonucunda -basit rücu gündeme gelebilirse de- böyle halefiyetle güçlendirilmiş bir olanak söz konusu değildir.


5. Soru

Borca katılma ve üçüncü kişinin fiilini üstlenme arasındaki farklar nelerdir?

Cevap

Borca katılmada, borca katılan, mevcut borç ilişkisindeki borçlunun yanında borca katılır ve onun borcunu müteselsilen borçlanmış olur. Oysa üçüncü kişinin fiilini üstlenmede, üstlenen, bizzat kendi borcunu üstlenir ve borçtan müteselsilen sorumlu tutulmaz.


6. Soru

Üçüncü kişi yararına sözleşmenin tarafları kimlerdir?

Cevap

Üçüncü kişi yararına sözleşmede de borçlu ve alacaklı sözleşmenin taraflarıdır. Yalnız bu sözleşmede borçlunun borçlandığı edim, sözleşmeye taraf olmayan üçüncü kişiye ifa edilmektedir. Üçüncü kişi, alacaklının ifayı kabul yardımcısı olmadığı gibi temsilcisi de değildir. Tersine sözleşmeye taraf olarak alacaklı görünen kişi de üçüncü kişinin ifa yardımcısı ya da temsilcisi sayılmaz.


7. Soru

Üçüncü kişi yararına sözleşmeyi diğer sözleşme türlerinden ayıran en temel özellik nedir?

Cevap

Bu yapıdaki sözleşmeleri diğerinden ayıran, burada üçüncü kişiye borçludan ifayı doğrudan (bizzat) talep hakkının verilmiş olmasıdır. Doğrudan talep hakkının varlığı, taraf iradelerinden ya da örf ve âdetten çıkartılabilir. Yasal üçüncü kişi yararına sözleşme de söz konusu olabilir.


8. Soru

Genel olarak borcu sona erdiren sebepler nelerdir?

Cevap

Sözleşmeyi sona erdirme (ikale) sözleşmesi, dönme, fesih ve geri alma gibi sözleşmesel borç ilişkilerini sona erdirme olanaklarından ifa, ibra, yenileme, takas, alacaklı ve borçlu sıfatlarının birleşmesi, kusursuz ifa imkânsızlığı gibi münferit borcu sona erdiren sebeplerden söz edilebilir.


9. Soru

Borcun sona ermesinin genel etkileri nelerdir?

Cevap

Asıl borç sona erince ona bağlı olan faiz, kefalet, rehin, ceza koşulu gibi fer’i hak
ve borçlar da kendiliğinden sona erer.


10. Soru

İbra nedir?

Cevap

Alacaklı ile borçlu arasında kurulan ve amacı borçluyu ifası mümkün borcundan tam ya da kısmen kurtarmak olan sözleşmeye ibra denir.


11. Soru

Yenileme nedir?

Cevap

Yeni bir borç oluşturmak suretiyle eski borcun sona erdirilmesi konusunda taraflar arasında yapılan açık anlaşmaya yenileme denir. Bu anlaşmanın yapılmasıyla birlikte eski borç sona erer; yenisi doğar. Bu duruma göre, yenileme de bir tasarruf işlemidir. Böyle olmakla, tasarruf yetkisi gerektirir.


12. Soru

Yenilemenin hükümleri nelerdir?

Cevap

Yenileme sözleşmesiyle eski borç ortadan kalkar, yerine yeni borç geçer. Yeni borç eski borçtan tamamen bağımsız olduğundan, eski borcu sakatlayan sebepler ve eski borçla ilgili itiraz ve defiler yeni borçta ileri sürülemez. Yeni borcun doğması ile zamanaşımı da yeniden işlemeye başlar. Üstelik önceki borcun zamanaşımı süresi ne olursa olsun yeni zamanaşımı her durumda on yıldır.


13. Soru

Kusursuz ifa imkansızlığı türlerinden olan tam imkansızlık nedir?

Cevap

Sözleşmenin kurulmasından sonra ve fakat ifasından önce tarafların sorumlu tutulamayacağı sebeplerle borcu ifa imkânının tamamen ya da kısmen ortadan kalkmasına kusursuz ifa imkânsızlığı denmektedir.


14. Soru

Kusursuz ifa imkansızlığının şartları nelerdir?

Cevap

Kusursuz ifa imkânsızlığından söz edebilmek için şu koşullar aranmalıdır:
- Sonradan imkânsızlaşma
- İfada imkânsızlaşma
- İmkânsızlaşmada borçlunun kusursuzluğu


15. Soru

Tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde kısmi imkansızlık söz konusu olduğunda hukuki sonuçları nelerdir?

Cevap

Tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmeler bakımından da taraflardan birinin edimi onun kusuru olmaksızın kısmen imkânsızlaşmışsa onun borcu bu kapsamda sona ermekte; kalan borçta ise ifa yükümlülüğü devam etmektedir.


16. Soru

Takas ile trampa arasındaki farklar nelerdir?

Cevap

Takas ile trampa (mal değişimi) farklı kavramlardır. Bu itibarla bunlar birbirinden dikkatle ayırt edilmelidir.
Takas, yenilik doğuran bir haktır. Yenilik doğuran hakların hükümlerine tabidir. Trampa ise bir sözleşmedir ve sözleşmelerin hükümlerine tabidir.
Takas, tek taraflı varması gereken bir irade açıklaması ile kullanılmaktadır böylelikle de karşı tarafın kabul ya da reddine bağlı değildir. Trampa ise her sözleşme gibi iki taraflıdır ve taraflar arasında bir uyuşum gerektirir.
Takas, borcu sona erdiren bir sebeptir. Bu anlamda takas, yeni bir borç yaratmaz; herhangi bir borç kaynağından doğmuş mevcut borçları tasfiye eder. Oysa trampa borç doğuran bir kaynaktır.


17. Soru

Takasın koşulları nelerdir?

Cevap

Takas için borçların karşılıklılığı, özdeşliği, muaccel olması, tek taraflı takas açıklamasında bulunulması gerekmektedir. Bunların dışında borçların takasa elverişliliği, takastan feragat edilmemiş olması gibi hususlar açısından da takas mümkün olmalıdır.


18. Soru

Zamanaşımının koşulları nelerdir?

Cevap

Zamanaşımından yararlanmak için zamanaşımına tabi bir borç bulunmalı, bu borç muaccel olmalı ve muacceliyet anından itibaren belirli bir süre geçmiş olmalıdır.


19. Soru

Zamanaşımının hükümleri nelerdir?

Cevap

Borcu sona erdiren sebepler arasında sayılmasa da borcun zamanaşımına uğraması borcun talep ve dava edilebiliriliğini ortadan kaldırır. Zamanaşmına uğrayan borcun ifası istenemez. Zamanaşımına uğramış borç eksik borç hâline dönüşür.


20. Soru

Zamanaşımı süresi hangi durumlarda kesilir?

Cevap

İki grup fiil zamanaşımının kesilmesine yol açmaktadır. Bunlar:
Borçlunun fiili ile örneğin borcu ikrar etmiş ya da ikrarı gösterir faiz ödemesinde ya da kısmen ifada bulunmuş ise zamanaşımı kesilir. Bunlar gibi, borçlunun rehin vermiş ya da kefil göstermiş olması hâllerinde de durum bu yöndedir.
Alacaklının fiili ile de zamanaşımı kesilebilmektedir. Alacaklı “dava veya def ’i yoluyla mahkemeye veya hakeme başvurmuşsa, icra takibinde bulunmuşsa ya da iflas masasına başvurmuşsa” zamanaşımı kesilir.


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi