İşletme Hukuku Dersi 4. Ünite Sorularla Öğrenelim

Ortaklıklar, Ortaklıklarda Yapısal Değişiklikler Ve Ortaklıklar Topluluğu

1. Soru

Türk hukukunda ortaklıklara ilişkin kanuni düzenlemeler esas olarak hangi kanunlarda yer alır?

Cevap

Türk hukukunda ortaklıklar esas olarak, Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanununda düzenlenmiştir. Borçlar Kanununda adi ortaklık; Türk Ticaret Kanunun ikinci kitabında ise, ticaret ortaklıkları yer almaktadır. “Adi ortaklık” hükümleri Türk Borçlar Kanununun 620 ve devamı maddelerinde yer almaktadır. Türk Ticaret Kanununda ise, “Ticaret Şirketleri” başlığı altında tüm ticaret ortaklıkları için geçerli olan genel hükümlere yer verilmiş ve daha sonra her bir ticaret ortaklığını ayrıntılı olarak düzenleyen özel hükümlere yer verilmiştir. Bu özel hükümler, kolektif ortaklık, komandit ortaklık, anonim ortaklık, limited ortaklıkları düzenleyen hükümlerdir. Kooperatifler ise Türk Ticaret Kanununda ortaklık olarak kabul edilmekle birlikte ayrı bir kanun olan Kooperatifler kanununda düzenlenmiştir.


2. Soru

Ortaklıklara ilişkin hükümler yalnızca Türk Ticaret Kanunu ve Borçlar Kanunu’nda mı yer alır?

Cevap

Elbette ki ortaklıklarla ilgili hükümler, sadece Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunda yer alanlardan ibaret değildir. Bu kanunlar dışındaki başka kanunlarda da ortaklıklarla ilgili düzenlemeler yer almaktadır. Bu kanunların başında anonim ortaklıkların halka açılması, pay senetlerinin borsada işlem görmesi, menkul kıymetlerin çıkarılması, yatırım ortaklıkları gibi konularda düzenlemeler içeren Sermaye Piyasası Kanunu gelmektedir. Ayrıca Bankacılık Kanunu, Sigortacılık Kanunu vb. kanunlarda da ortaklıkları ilgilendiren düzenlemeler yer almaktadır.


3. Soru

Adi ortaklığı tanımlayınız.

Cevap

Adi ortaklık sözleşmesi, iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir (TBK m. 620). Kanunla düzenlenmiş ortaklıkların, yani ticaret ortaklıklarının ayırt edici özelliklerini taşımayan ortaklıklar, adi ortaklık sayılmaktadır.


4. Soru

Adi ortaklık sözleşmesi hangi unsurlardan oluşmaktadır?

Cevap

Adi ortaklık sözleşmesinin unsurları şunlardır:

  • Ortaklar: Adi ortaklığın kurulabilmesi için en az iki ortak gerekir. Ortaklar gerçek ya da tüzel kişi olabilir.
  • Amaç: Adi ortaklıktan söz edebilmek için ortakların ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere bir araya gelmeleri gerekir. Kanun, ortak amacın ne olduğunu açıklamamıştır. Ancak TBK m. 622 ve 623’te kazancın paylaşılmasından söz edildiği için bu amaç kazanç elde etmektir.
  • Sermaye: Adi ortaklıkta ortaklar sermaye olarak para, alacak, mal ya da emeklerini koyabilirler. Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa, ortakların katılım payları ortaklığın amacının gerektirdiği önem ve nitelikte ve birbirine eşit olmalıdır.
  • Sözleşme: Adi ortaklık, bir sözleşme ile kurulur. Kanunda adi ortaklık sözleşmesine ilişkin herhangi bir şekil şartı öngörülmemiştir. Bu nedenle adi ortaklık sözleşmesi sözlü veya yazılı şekilde kurulabilir.

5. Soru

Adi ortaklığın kuruluşu bir şekle tabi midir?

Cevap

Adi ortaklığın kuruluşu herhangi bir şekle tabi değildir. Bu nedenle adi ortaklık, ortakların kendi aralarında sözlü ya da yazılı olarak anlaşmalarıyla kurulmuş olur. Kuruluş için ortaklığın ticaret siciline tescili de gerekmez.


6. Soru

Adi ortaklığın tüzel kişiliği var mıdır?

Cevap

Türk Ticaret Kanununda ticaret ortaklıklarının tüzel kişiliğinin bulunduğu hükme bağlanmış olduğu halde (TTK m. 125), adi ortaklığa ilişkin böyle bir hüküm bulunmaz. Bu nedenle ticaret ortaklıklarından farklı olarak adi ortaklığın tüzel kişiliği yoktur. Bunun sonucu olarak adi ortaklık bir ticari işletme işletse bile tacir sayılmaz; adi ortaklık ortakları tacir sayılır.


7. Soru

Adi ortaklığı kimin yöneteceği nasıl belirlenir?

Cevap

Adi ortaklıkta kural olarak bütün ortaklar ortaklığı yönetme hakkına sahiptir. Ancak yönetimin sözleşme ile ya da ortakların alacakları bir kararla bir ya da birden çok ortağa ya da üçüncü bir kişiye bırakılması da mümkündür; yani adi ortaklıkta yönetimin adi ortaklık ortağı olmayan kimselere de bırakılabilir (TBK m. 625).


8. Soru

Adi ortaklıkta yönetim yetkisinin kapsamı nedir?

Cevap

Yönetim yetkisi ortaklığın olağan işlerini kapsar. Ortaklığın olağandışı işlerinde ise bütün ortakların oybirliği gereklidir. Ortaklığa genel yetkili temsilci atanması da aynı şekilde tüm ortakların oybirliği ile karar almasını gerektirir. Ancak gecikmesinde sakınca olan hallerde, yönetici ortaklardan her biri yetkilidir (TBK m. 625).


9. Soru

Adi ortaklık yöneticilerinin yükümlülükleri nelerdir?

Cevap

Kanun, yöneticilere birtakım yükümlülükler yüklemiştir. Buna göre hem ortak olan hem de ortak olmayan yöneticiler, yılda en az bir defa hesap vermek ve kazanç paylarını ortaklara ödemekle yükümlüdürler. Adi ortaklıklarda hesap dönemi bir yıl olup hesap döneminin uzatılmasına ilişkin anlaşma kesin olarak hükümsüzdür (TBK m. 630).


10. Soru

Adi ortaklıkta ortakların hak ve borçları nelerdir?

Cevap

Adi ortaklıkta her ortağın katılım payı koyma borcu bulunmaktadır. Her ortak para, alacak, mal ya da emek olarak ortaklığa katılım payı koymakla yükümlüdür (TBK m. 621). Ortakların ayrıca kazanca katılma hakkı ve zararı paylaşma yükümlülüğü bulunmaktadır. Buna göre ortaklar, niteliği gereği ortaklığa ait olan bütün kazançları aralarında paylaşmakla yükümlüdürler (TBK m. 622). Ortakların kazanç ve zarardaki payı sözleşme ile kararlaştırılabilir. Eğer sözleşmede bu konuda hüküm varsa kazanç ve zarar ortaklar arasında buna göre paylaştırılır. Sözleşmede kazanç veya zarara katılım paylarından sadece birinin belirtilmesi yeterlidir. Böyle bir durumda kazanç veya zarardan biri için belirlenen katılım payı diğeri için de uygulanır. Kural olarak bütün ortaklar hem kazanca hem de zarara katılmakla yükümlüdürler. Ancak ortaklardan biri, ortaklığa katılma payı olarak sadece emeğini koymuşsa, o ortağın sadece kazanca katılacağı, buna karşın zarara katılmayacağı kararlaştırılabilir. Kazanca ve zarara katılım payı sözleşmede gösterilmemişse her ortak, katılım payının değer ve niteliğine bakılmaksızın kazanç ve zarara eşit olarak katılır (TBK m. 623).Adi ortaklıkta her ortağın ortaklık kararlarına katılma hakkı vardır. Adi ortaklığın kararları, bütün ortakların oybirliği ile alınır. Sözleşmede kararların oy çokluğuyla alınacağı belirtilebilir. Böyle bir durumda çoğunluk, ortak sayısına göre belirlenir (TBK m. 624). Sözleşme ile aksi kararlaştırılmamışsa ve ortaklar aksine bir karar almamışsa, bütün ortakların ortaklığı yönetme hakkı vardır (TBK m. 625). Kanun, adi ortaklık ortakları için bir rekabet yasağı öngörmektedir. Bu yasak gereğince ortaklar, kendilerinin veya üçüncü kişilerin menfaatine olarak ortaklığın amacını engelleyici veya zarar verici işleri yapamazlar (TBK m. 626). Ortakların, ortaklardan birinin ortaklık işleri için yaptığı giderlerden ve üstlendiği borçlardan dolayı sorumluluğu vardır. Her ortağın ortaklık işlerini inceleme hakkı vardır. Bu hakka sahip olabilmesi için ortağın yönetim yetkisine sahip olması gerekmez (TBK m. 631).


11. Soru

Adi ortaklığa yeni bir ortak alınabilir mi?

Cevap

Adi ortaklığa yeni bir ortak alınabilmesi, ortakların tümünün rızasına bağlıdır. Ortaklardan birinin tek taraflı olarak üçüncü bir kişiyi ortaklıktaki payına ortak etmesi veya payını ona devretmesi mümkündür. Ancak diğer ortakların rızası olmadan yapılan böyle bir işlemle üçüncü kişi ortak sıfatını kazanamaz (TBK m. 632).


12. Soru

Adi ortaklıkta, ortakların ortaklıktan çıkması veya çıkarılmasına ilişkin usul nedir?

Cevap

Kanun, bazı hallerde bir ortağın ortaklıktan çıkmasına veya çıkarılmasına olanak tanımıştır. Bu haller, bir ortağın fesih bildiriminde bulunması, kısıtlanması, iflası, tasfiyedeki payının cebri icra yoluyla paraya çevrilmesi veya ölmesidir. Bu hallerde, sözleşmede ortaklığın diğer ortaklarla devam edeceğine ilişkin hüküm varsa o ortak, ortağın temsilcisi ya da mirasçısı ortaklıktan çıkabilir veya diğer ortaklar tarafından yazılı olarak yapılacak bir bildirimle ortaklıktan çıkarılabilir (TBK m. 633). Bu durumda çıkan veya çıkarılan ortağın payı, diğer ortaklara payları oranında kendiliğinden geçer; diğer ortaklar da ortağın ortaklığa kullanılmak üzere bıraktığı eşyayı ve tasfiye payını ödemekle yükümlüdürler (TBK m. 634). Ortak, ortak olduğu dönemde henüz sonuçlanmamış olan işlerden doğan kara ve zarara da katılır (TBK m. 636). Ortağın ayrıldığı tarihte ortaklığın malvarlığı, borçları karşılamaya yetmezse, çıkan veya çıkarılan ortak, payına düşen borç tutarını diğer ortaklara ödemekle yükümlüdür (TBK m. 635).


13. Soru

Adi ortaklığın temsili ne şekilde olur?

Cevap

Adi ortaklıkta kendisine yönetim görevi verilen ortağın, ortaklığı temsil yetkisinin de bulunduğu varsayılır. Ancak bu temsil yetkisi de olağan işlerle sınırlıdır. Bu ortağın yapacağı önemli tasarruf işlemlerine ilişkin yetkinin, bütün ortakların oybirliği ile verilmiş olması ve yetki belgesinde bu hususun açıkça belirtilmiş olması gerekir. Bir ortak, temsil yetkisi çerçevesinde ortaklık veya bütün ortaklar adına bir üçüncü kişiyle işlem yaparsa, diğer ortaklar da alacaklı veya borçlu olurlar. Bunun dışında kendi adına ve ortaklık hesabına üçüncü kişilerle işlem yapan ortak, üçüncü kişilere karşı kendisi alacaklı ve borçlu olur (TBK m. 637).


14. Soru

Adi ortaklığın borçlarına ilişkin sorumluluk rejimini açıklayınız.

Cevap

Adi ortaklığın tüzel kişiliği bulunmadığından ortaklığın borçlarından dolayı sorumluluk ortaklara aittir. Buna göre ortaklar, birlikte veya bir temsilci aracılığıyla, ortaklık ilişkisi çerçevesinde bir üçüncü kişiye karşı borç üstlenirlerse, aksi kararlaştırılmadıkça bu borçlardan müteselsilen sorumlu olurlar (TBK m. 638). Ortaklık için edinilen veya ortaklığa devredilen şeyler, alacaklar ve ayni haklar, elbirliği halinde bütün ortaklara aittir (TBK m. 638). Bir ortağın alacaklıları, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, haklarını ancak o ortağın tasfiyedeki payı üzerinde kullanabilirler (TBK m. 638).


15. Soru

Adi ortaklığın sona ermesi sebepleri nelerdir?

Cevap

Adi ortaklık sona erme nedenleri şunlardır (TBK m. 639):

  • Ortaklık amacının gerçekleşmesi veya gerçekleşmesinin imkânsız hale gelmesi,
  • Ortaklardan birinin ölmesi durumunda sözleşmede ortaklığın mirasçılarla sürdürüleceğine dair bir hüküm bulunmaması,
  • Bir ortağın kısıtlanması, iflası veya tasfiyedeki payının cebri icra yoluyla paraya çevrilmesi. Bu durumda sözleşmede hüküm varsa, o ortak ortaklıktan çıkarılarak ortaklığa kalan ortaklar arasında devam edilir; sözleşmede bu konuda hüküm yoksa ortaklık sona erer.
  • Ortaklık için bir süre kararlaştırılmışsa, sürenin dolmasına rağmen ortakların örtülü iradesiyle ortaklık devam ederse belirsiz süreli ortaklığa dönüşür (TBK m. 640); ortaklık ilişkisi sürenin bitiminden sonra sürdürülmezse ortaklık sona erer.
  • Bütün ortakların oybirliğiyle ortaklığın sona ermesine karar vermeleri,
  • Ortaklık sözleşmesinde feshi bildirme hakkı saklı tutulmuş veya ortaklık belirsiz süre için ya da ortaklardan birinin ömrü boyunca kurulmuşsa, bir ortağın fesih bildiriminde bulunması
  • Haklı sebeplerin varlığı halinde fesih istemi üzerine mahkemece fesih kararı verilmesi,

Bu nedenlerden ortakların ortaklığı sona erdirmeye karar vermesi, ortaklığın feshi bildiriminde bulunulması ve mahkemece ortaklığın feshine karar verilmesi iradi fesih nedenleridir; diğer nedenler ise iradi olmayan sona erme nedenleridir.


16. Soru

Adi ortaklığın tasfiyesi nasıl yapılır?

Cevap

Tasfiye işlemleri, kural olarak, bütün ortakların elbirliğiyle yapılır. Ortaklar, tasfiye işlemlerini yürütmek üzere tasfiye görevlisi de atayabilirler. Ortaklar anlaşamazlarsa tasfiye görevlisi, ortaklardan birinin talebi üzerine hâkim tarafından atanır. Tasfiye sürecinde öncelikle ortaklığın borçları ödenir. Daha sonra ortaklardan her birinin ortaklığa verdiği avanslar ile ortaklık için yaptığı giderler ödenir. Daha sonra ise ortakların koymuş olduğu katılım payı geri verilir. Kalan miktar katılım paylarının geri verilmesine yetmezse, eksik kalan kısım ortaklığın zararı olarak ortaklar arasında paylaşılır. Katılım paylarının ödenmesinden sonra kalan miktar olursa bu da kazançtır ve ortaklar arasında paylaşılır (TBK m. 643). Ortaklardan biri katılım payı olarak bir şeyin mülkiyetini koymuşsa, tasfiye sonucunda ortak o şeyi olduğu gibi alamaz; koyduğu katılım payına ne değer biçilmişse o değeri alabilir. Bu değer belirlenmemişse, geri alma, o şeyin katılım payı olarak konduğu zamandaki değeri üzerinden yapılır (TBK m. 642).


17. Soru

Ticaret ortaklıkları nelerdir?

Cevap

Ticaret ortaklıkları kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif ortaklıklardan ibarettir (TTK. m. 124/1).


18. Soru

Ticaret ortaklıkları arasında yapılan kişi-sermaye ortaklığı ayrımına göre ortaklıkları sıralayınız.

Cevap

Türk Ticaret Kanununa göre ortaklıklar kişi ortakları ve sermaye ortaklıkları olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Bu ortaklıklardan kollektif ve komandit ortaklıklar kişi ortaklığı, anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit ortaklık sermaye ortaklığı sayılmaktadır. Kişi ortaklıklarında ortakların kimliği, kişiliği ve ilişkileri ön plandadır. Sermaye ortaklıklarında ise ön planda olan sermayedir.


19. Soru

Bağımsız denetim kapsamındaki ortaklıklar hangileridir?

Cevap

Türk Ticaret kanununa göre, kişi ortaklıkları bağımsız denetime tabi değildirler. Bağımsız denetim kapsamındaki ortaklıklar sermaye ortaklıklarıdır. Ancak, Türk Ticaret Kanununda 6335 sayılı Kanunla yapılan değişiklik ile Kanunun 397 inci maddesine yeni bir fıkra eklenmiştir. Bu düzenlemeye göre, TTK m. 398 kapsamında denetime tabi olacak sermaye ortaklıkları Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecektir.


20. Soru

İnternet sitesi kurmak zorunda olan ortaklıklar hangileridir?

Cevap

Türk Ticaret Kanununa göre, yalnızca TTK m. 397/4 gereğince m.398 kapsamında denetime tabi sermaye ortaklıkları açısından internet sitesi zorunluluğu getirilmiş ve ortaklığa ait bazı bilgilerin internet sitesinde yayınlanması öngörülmüş- tür. Ortaklıkların her türlü finansal tablolarının ve bunlara ilişkin raporların internet sitesinde yayımlanması gerekmez. Ortaklıklar yalnızca kanunen yapılması gereken ilanları internet sitesine koymak zorundadırlar (TTK m. 1524).


21. Soru

Kollektif ortaklığı tanımlayınız.

Cevap

Kollektif ortaklık, bir ticari işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla gerçek kişiler arasında kurulan ve ortaklarından hiçbirinin sorumluluğu ortaklık alacaklarına karşı sınırlanmamış olan ortaklıktır (TTK m. 11).


22. Soru

Kollektif ortaklığın unsurları nelerdir?

Cevap

Kollektif ortaklığın unsurlar şunlardır:

  • Ticari İşletme: Türk Ticaret Kanununa göre, kolektif ortaklık ancak bir ticari işletme işletmek üzere kurulabilir.
  • Ticaret Unvanı: Kolektif ortaklık tacir olduğu için, bir ticaret unvanı seçmek ve iş ve işlemlerinde bu unvanı kullanmak zorundadır. Ticaret unvanı, bütün ortakların veya ortaklardan birinin ad ve soyadını ve ortaklık türünü içermelidir.
  • Ortakların Sınırsız Sorumu: Kolektif ortaklığın üçüncü kişilere karşı üstlenmiş olduğu borç ve yükümlerden, neden olduğu haksız eylemlerden, belirli koşullarla, ortaklığın tüm ortakları tüm malvarlıkları ile sınırsız ve zincirleme olarak sorumludurlar.
  • Tüzel Kişilik: Kolektif ortaklık, ortaklarından ayrı, tüzel kişiliğe sahiptir.
  • Sermaye: Kollektif ortaklar, sermaye olmaya yarayan her çeşit kıymetleri, emek ve ticari itibarlarını ortaklığa sermaye olarak koyabilirler.

23. Soru

Kollektif ortaklık ne şekilde tüzel kişilik kazanır?

Cevap

Kollektif ortaklık sözleşmesinin yazılı olarak düzenlenmesi ve imzaların notere onaylattırılması gerekir (TTK m. 212). Kollektif ortaklığın tüzel kişilik kazanabilmesi ve kollektif ortaklık olarak nitelenebilmesi için, noterce onaylanan ortaklık sözleşmenin ticaret siciline tescil ettirilmesi gerekir. Ortaklık ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır. Ticaret siciline tescilden sonra Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile ilan yapılır. Bu ilan üçüncü kişilere duyuru amacı taşır. Kollektif ortaklık sözleşmesi yazılı şekilde yapılmamış veya sözleşmeye konması zorunlu olan kayıtlardan biri veya bazıları eksik ya da hükümsüz ise ortaklık kollektif ortaklık niteliği kazanamaz ve adi ortaklık sayılır.


24. Soru

Kollektif ortaklıkta yönetim yetkisi kime aittir?

Cevap

Türk Ticaret Kanunu m. 218/1’e göre, kural olarak, ortaklardan her biri ayrı ayrı ortaklığı yönetme hakkına ve görevine sahiptir. Ancak, ortaklık sözleşmesiyle veya ortakların çoğunluğu ile yönetim işleri, ortaklardan birine veya birkaçına ya da hepsine verilebilir. Kollektif ortaklıkta ortak olmayan kişiler yönetim yetkisine sahip olamaz.


25. Soru

Kollektif ortaklığın sona erme nedenleri nelerdir?

Cevap

Kollektif ortaklıkların sona erme nedenlerini iradi nedenler, irade dışı nedenler mahkeme kararıyla olmak üzere üç başlık altında belirtmek mümkündür (TTK m. 243, 639):

İradi Nedenlerle Sona Erme

  • Ortakların alacağı bir karar
  • Ortaklardan birinin ortaklığın feshini istemesi

İrade Dışı Nedenlerle Sona Erme

  • Ortaklığın iflası
  • Ortaklığın amacının gerçekleşmesi veya gerçekleşmenin olanaksız hale gelmesi
  • Sözleşmede ortaklığın mirasçılarla sürdürülmesi konusunda bir hüküm yoksa ortaklardan birinin ölmesi
  • Sözleşmede ortaklığın devam edeceğine ilişkin bir hüküm yoksa bir ortağın kısıtlanması, iflası veya tasfiyedeki payının cebrî icra yoluyla paraya çevrilmesi
  • Ortaklık için kararlaştırılan sürenin bitmesi
  • Ortaklık sermayesinin tamamı veya üçte ikisi yitirilmiş olup da tamamlanmasına veya geri kalan kısmı ile yetinilmesine ortaklarca karar verilmemiş olması
  • Ortaklığın bir diğer ortaklıkla birleşmesi
  • Ortaklardan birinin iflası
  • Sözleşmede öngörülen nedenler

Mahkeme Kararıyla Sona Erme

  • Haklı nedenler
  • Tescil ve ilan merasimindeki eksiklikler
  • Ortağın kişisel alacaklısının ortaklığın feshini istemesi

26. Soru

Kollektif ortaklığın tasfiyesine şekilde olur?

Cevap

Ortaklık sona erince tasfiye haline girer. Ancak varlığını sürdürür ve tüzel kişiliği devam eder. Tasfiyenin amacı, ortaklığın devamı sırasında başlanmış olan ve henüz sonuçlandırılmamış olan iş ve ilişkileri tamamlamak, ortaklığın borç ve yükümlerini yerine getirme, alacaklarını tahsil ve mevcut mallarını paraya çevirmek suretiyle yapmak ve elde edilen safi mevcudu ortaklara dağıtmaktır. Tasfiye sona erdiğinde, durum sicile tescil edilir ve ortaklık kaydı sicilden silinir. Böylece ortaklık tüzel kişiliğini yitirir.


27. Soru

Komandit ortaklığı tanımlayınız.

Cevap

Türk Ticaret Kanunu m. 304’e göre, komandit ortaklık, ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla kurulan, ortaklık alacaklılarına karşı ortaklardan bir veya bir kaçının sorumlulukları sınırlandırılmamış ve diğer ortak veya ortakların sorumlulukları ise, belirli bir sermaye ile sınırlandırılmış olan ortaklıktır.


28. Soru

Komandite ve komanditer ortak kavramlarını açıklayınız.

Cevap

Sorumlulukları sınırlandırılmamış ortaklara komandite, sorumlulukları sınırlı olanlara ise komanditer denir. Komandite ortakların gerçek kişi olmaları gerekir. Komandite ortaklar alacaklılara karşı sınırsız ve kişisel olarak; komanditer ortaklar ise sınırlı olarak sorumludurlar. Ancak bazı hallerde komanditer ortağın sorumluluğu genişlemekte, bazen de sınırsız hale gelmektedir. Tüzel kişiler ise ancak “komanditer” ortak olabilirler.


29. Soru

Komandit ortaklığın unsurları nelerdir?

Cevap

Komandit ortaklığın unsurlarını şu şekilde sayabiliriz:

  • Ticari İşletme: Türk Ticaret Kanununa göre, komandit ortaklık ancak bir ticari işletme işletmek üzere kurulabilir. Ticaret Unvanı: Komandit ortaklık tacir olduğu için, bir ticaret unvanı seçmek ve iş ve işlemlerinde bu unvanı kullanmak zorundadır. Ticaret unvanı, komandite ortaklardan en az birinin ad ve soyadını ve ortaklık türünü içermelidir. Komanditer ortağın adının ortaklık unvanında yer alması yasaktır. Ancak, her nasılsa unvana komanditer ortağın adı alınmışsa, bu ortak üçüncü kişilere karşı sınırsız sorumlu ortak gibi sorumlu olur.
  • Ortakların Sorumu: Komandit ortaklıkların en belirgin özelliği, ortakların bir kısmının sorumluluğunun sınırlı, bir kısmının sorumluluğunun da sınırsız olmasıdır.
  • Tüzel Kişilik: Komandit ortaklık, ortaklarından ayrı, tüzel kişiliğe sahiptir.
  • Sermaye: Komandite ortaklar, sermaye olmaya yarayan her çeşit kıymetleri, emek ve ticari itibarlarını ortaklığa sermaye olarak koyabilirler. Komanditer ortakların koyacakları sermayenin ise, para veya paraya dönüşebilir değerlerden olması gerekir. Komanditerler emek veya ticari itibarlarını ortaklığa sermaye olarak koyamazlar.

30. Soru

Komandit ortaklıklar nasıl kurulur?

Cevap

Komandit ortaklık, ortaklar arasında bir sözleşme ile kurulur. Bu sözleşmenin yazılı olması ve imzaların noter tarafından onanması gerekir. Sözleşmede bulunması gereken zorunlu kayıtlar aynı kollektif ortaklıklardaki gibidir. Komandit ortaklık ortaklarının, ortaklık sözleşmesinin noter tarafından onanmasından sonra on beş gün içinde, ortaklık merkezinin bulunduğu yerdeki Ticaret Siciline başvurarak ortaklığın tescili yaptırmaları gerekir.


31. Soru

Komandit ortaklıklarda yönetim yetkisi kime aittir?

Cevap

Komandit ortaklıkların yönetimi, komandite ortaklara aittir. Sözleşmede bulunmayan hususlarda kollektif ortaklıklara ait hükümler uygulanır. Kollektif ortaklıklar için anlatılanlar komandite ortaklar için de geçerlidir. Komanditer ortaklar, ortaklık işlerini görmeye yetkili değildirler. Komanditer ortakların itiraz hakkı bulunmadığından olağan işlerin görülmesine engel olamazlar. Ancak, olağanüstü işler hakkında, ortaklar genel kurulunda oy kullanabilirler. Ortaklığın en yetkili karar organı ortaklar genel kuruludur. Komandite ve komanditer ortakların bir araya gelmesiyle oluşan genel kurul, olağan işler dışında olağanüstü nitelikteki işler için de karar alabilir. Kollektif ortaklıklar için anlatılanlar komandite ortaklıklar için de geçerlidir. Komandit ortaklıkların temsili de, komandite ortaklara aittir. Bu yetkinin içeriği ve uygulanacak hükümler aynen kollektif ortaklıklardaki gibidir. Komanditer ortağın ortaklığı temsil yetkisi yoktur. Aksine davranıldığı takdirde, üçüncü kişilere karşı komandite ortak gibi sorumlu olur. Ancak, komanditer ortak kanuni temsil yetkisine sahip olmadığı halde, ortaklar kararı ile ticari mümessil, ticari vekil veya ticari memur olarak atanabilir. Bu onların komanditer sıfatını etkilemez.


32. Soru

Komandit ortaklıklar nasıl sona erer?

Cevap

Komandite ortakların sona ermesi ve tasfiyesi aynen kollektif ortaklıklardaki gibidir.


33. Soru

Anonim ortaklığı tanımlayınız.

Cevap

Anonim ortaklık, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu olan ortaklıktır (TTK m. 329/1).


34. Soru

Anonim ortaklığın unsurları nelerdir?

Cevap

Anonim ortaklığın unsurlarını şu şekilde sayabiliriz;

  • Amaç ve Konu: Anonim ortaklıklar kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik amaç ve konular için kurulabilir (TTK. 331/1).
  • Ticaret Unvanı: Anonim ortaklıklar bir unvan altında kurulurlar. Anonim ortaklıkların unvanında işletme konusunu gösterir bir sözcük ile ortaklık ve türünü gösterir bir ibarenin yer alması gerekir (TTK m. 43/1-2).
  • Ortakların Sorumu: Anonim ortaklıklarda ortaklar, yükümlü oldukları pay bedellerinin ödenmeyen kısmı ile ortaklığa karşı sorumludurlar (TTK m. 329/2).
  • Tüzel Kişilik: Anonim ortaklık da diğer ticaret ortaklıkları gibi, ortaklarından ayrı bir tüzel kişiliğe sahiptir.
  • Sermaye: Anonim ortaklığın sermayesi belirli ve paylara bölünmüştür. Bu sermaye elli bin liradan az olamaz. Kayıtlı sermaye sistemini benimsemiş halka açık olmayan anonim ortaklıklarda ise sermayenin en az yüz bin Türk Lirası olması gerekir.

35. Soru

Anonim ortaklık nasıl kurulur?

Cevap

Bir anonim ortaklık kurulabilmesi için pay sahibi olan bir veya daha fazla kurucunun varlığı gerekir (TTK.m.338/1). Anonim ortaklıklarda ortak sayısına bir sınırlama getirilmemiştir. Türk Ticaret Kanununda kurucular tarafından hazırlanması gereken tüm belgeler, kuruluş belgeleri adı altında belirtilmiştir. Türk Ticaret Kanunu m. 336’ya göre, esas sözleşme, değerleme raporları, ayın ve işletme devralınmasına ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere, kurulmakta olan ortaklıkla, kurucular ve diğer kişilerle yapılan ve kuruluşla ilgili olan sözleşmeler, kuruluş belgeleridir. Bunlar, sicil dosyasına konulur ve birer nüshaları ortaklık tarafından beş yıl süreyle saklanır. Bir anonim ortaklığın tek veya çok ortaklı olarak kurulmasına ilişkin işlemleri şu şekilde sıralayabiliriz: (a) Esas sözleşmenin hazırlanması ve imzalanması (b) Noter onayı (c) Sermayenin kısmen veya tamamen ödenmesi (d) Gerekiyorsa Gümrük ve Ticaret Bakanlığının izni (e) Ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan.


36. Soru

Anonim ortaklığın organları nelerdir?

Cevap

Ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanan bir anonim ortaklık, medeni hakları kullanma yetkisini organları aracılığı ile kullanır. Anonim ortaklıklarda iki zorunlu organ öngörülmüştür. Bunlar genel kurul ve yönetim kuruludur.


37. Soru

Genel kurula özgü yetkiler nelerdir?

Cevap

Anonim ortaklıklarda, pay sahiplerinden oluşan genel kurul karar organı olup icra yetkisi yoktur. Anonim ortaklıklarda genel kurula özgü yetkiler şunlardır;

  • Esas sözleşmenin değiştirilmesi,
  • Yönetim kurulu üyelerinin seçimi, süreleri, ücretleri ile huzur hakkı, ikramiye ve prim gibi haklarının belirlenmesi, ibraları hakkında karar verilmesi ve görevden alınmaları,
  • Kanunda öngörülen istisnalar dışında denetçinin seçimi ile görevden alınmaları,
  • Finansal tablolara, yönetim kurulunun yıllık raporuna, yıllık kâr üzerinde tasarrufa, kâr payları ile kazanç paylarının belirlenmesine, yedek akçenin sermayeye veya dağıtılacak kâra katılması dâhil, kullanılmasına dair kararların alınması,
  • Kanunda öngörülen istisnalar dışında ortaklığın feshi,
  • Önemli miktarda ortaklık varlığının toptan satışı.

38. Soru

Yönetim kurulunun yetkileri nelerdir?

Cevap

Anonim ortaklıklarda, görev ve yetkileri bakımından, en önemli organ yönetim kuruludur. Yönetim kurulu üyeleri gerçek veya tüzel kişilerden oluşur. Genel olarak ortaklığın temsili kurul olarak yönetim kuruluna aittir. Bu amaçla yönetim kurulunun karar alabilmesi için, yasa ve ana sözleşme hükümlerine uygun olarak toplanması gerekir. Yönetim kurulu kanunen kendisine tanınan yetkiler çerçevesinde, ortaklığın işletme konusu çerçevesinde kalmak koşuluyla kural olarak her konuda yönetime yetkilidir.


39. Soru

Anonim ortaklıklar bir denetime tabi midir?

Cevap

Tüm anonim ortaklıklar denetime tabidir. Anonim ortaklıkların denetimi ile ilgili düzenlemelere baktığımızda bunu üç başlık altında belirtebiliriz. Bunlar, (i) Bakanlık denetimi (ii) Bağımsız denetim (iii) Özel denetçidir.


40. Soru

Anonim ortaklıkta pay sahibi olanların hakları nelerdir?

Cevap

  • Kar payı alma
  • Tasfiye payına katılma
  • Yeni pay almada öncelik
  • Genel kurula ve görüşmelere katılma ve oy kullanma; seçme ve seçilme,
  • Genel kurul kararlarına karşı çıkma ve alınan kararlar aleyhine dava açma
  • Ortaklığın yönetimi, denetimi ve ortaklık işleri hakkında bilgi alma
  • Yönetim kurulu üyelerine karşı sorumluluk davası açma Birleşme, tür değiştirme ve bölünmelerde ayrılma akçesini talep hakkı ve denkleştirme talebi davası açma


41. Soru

Anonim ortaklıkların sona erme nedenleri nelerdir?

Cevap

Anonim ortaklık kanunda öngörülen nedenlerle sona erer. Bu nedenler üç gurupta toplanabilir;

İradi Nedenlerle Ortaklığın Sona Ermesi

  • Genel kurulca fesih kararı alınması
  • Ortaklığın başka bir ortaklıkla birleşmesi

İrade Dışı Nedenlerle Ortaklığın Sona Ermesi

  • Sürenin sona ermesine rağmen işlere fiilen devam etmek suretiyle belirsiz süreli hâle gelmemişse, esas sözleşmede öngörülen sürenin sona ermesiyle
  • Ortaklığın iflası
  • İşletme konusunun gerçekleşmesi veya gerçekleşmesinin imkânsız hâle gelmesi
  • Esas sözleşmede öngörülmüş herhangi bir sona erme sebebinin gerçekleşmesi

Mahkeme Kararıyla Ortaklığın Sona Ermesi

  • Uzun süreden beri ortaklığın kanunen gerekli olan organlarından birinin mevcut olmaması veya genel kurulun toplanamaması
  • Ortaklığın kurulmasında kanun hükümlerine aykırı hareket edilmek suretiyle, alacaklıların, pay sahiplerinin veya kamunun menfaatleri önemli bir şekilde tehlikeye düşürülmüş veya ihlal edilmiş olursa, yönetim kurulunun, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının, ilgili alacaklının veya pay sahibinin istemi üzerine ortaklığın merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinin kararıyla

42. Soru

Anonim ortaklıkların tasfiyesi hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Türk Ticaret Kanunu m. 533/1’e göre, istisnalar dışında, sona eren ortaklık tasfiyeye girer. İflas hali dışında tasfiye, tasfiye memurlarınca yapılır. TTK m. 545’e göre, tasfiyenin sona ermesi üzerine tasfiye memurlarınca, sicil memurluğundan, ortaklığın ticaret unvanının silinmesi istenir Ortaklığın sicilden silinmesi tescil ve ilan olunur ve ortaklığın tüzel kişiliği sona erer.


43. Soru

Limited ortaklığı tanımlayınız.

Cevap

Türk Ticaret kanunu m. 573’e göre, limited ortaklık, bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulur; esas sermayesi belirli olup, bu sermaye esas sermaye paylarının toplamından oluşur. Anonim ortaklıkta olduğu gibi limited ortakların da tek ortakla kurulması mümkündür. Limited ortaklığın ortakları, ortaklık borçlarından sorumlu olmayıp, sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve ortaklık sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdürler.


44. Soru

Limited ortaklıkların unsurları nelerdir?

Cevap

Limited ortaklığın unsurlarını şu şekilde sayabiliriz;

  • Amaç ve Konu Limited ortaklıklar kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik amaç ve konular için kurulabilir.
  • Ticaret Unvanı Limited ortaklıklar bir unvan altında kurulurlar. Limited ortaklıkların unvanında işletme konusunu gösterir bir sözcük ile ortaklık ve türünü gösterir bir ibarenin yer alması gerekir.
  • Ortakların Sorumu Limited ortaklıklarda ortakların sorumu, yükümlü oldukları sermaye payı ile sınırlıdır. Ortakların bu yükümü, yükümlenilen sermaye payının ortaklığa getirilmesi veya ödenmesi ile son bulur.
  • Tüzel Kişilik Limited ortaklık diğer ticaret ortaklıkları gibi, ortaklarından ayrı, tüzel kişiliğe sahiptir.
  • Sermaye Limited ortaklığın sermayesi belirli ve paylara bölünmüştür. Bu sermaye on bin liradan az olamaz. Her bir ortağın getireceği sermaye miktarı en az yirmi beş Türk Lirasıdır. Ortaklar ortaklığa ayni ve nakdi sermaye getirebilir. Ancak, hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar sermaye olarak konulamaz.

45. Soru

Limited ortaklık nasıl kurulur?

Cevap

Limited ortaklığın kuruluşu aşamasında, işlemler kurucular tarafından yürütülür Limited ortaklıkta kurucular ilk önce, kuracakları ortaklığın ana sözleşmesini düzenlerler. Ortaklık ana sözleşmesi yazılı olmak zorundadır. Düzenlenen bu sözleşme kurucular tarafından imzalanarak notere onaylattırılır (TTK m. 575). Daha sonra ortaklık sermayesi sağlanır. Ortaklığın ticaret siciline tescili ve Ticaret Sicili Gazetesinde ilanı gerekir (TTK m. 587). Böylece tescil ve ilanı yapılan ortaklık, tüzel kişilik kazanır.


46. Soru

Limited ortaklığın zorunlu organları nelerdir? Söz konusu organların yetkileri nelerdir?

Cevap

Limited ortaklıkların yasada belirlenen zorunlu organları “genel kurul” ve “müdürler”dir.

  • Genel Kurul: Genel kurul ortaklığın karar organıdır. Tüm ortakların katılımı ile oluşur. Sözleşmenin değiştirilmesi, sermayenin azaltılması veya artırılması, kar dağıtımına karar verilmesi vb konularda genel kurul yetkilidir. Limited ortaklık tek ortaktan oluşuyor ise, genel kurula ait yetkiler bu ortak tarafından kullanılır. Ancak bu ortak tarafından alınan kararların geçerli olabilmesi için alınan tüm kararların yazılı olması gerekir (TTK m. 616/3).
  • Müdürler: TTK m. 623’e göre, ortaklığın yönetimi ve temsili ortaklık sözleşmesi ile düzenlenir. Ortaklık sözleşmesi ile yönetimi ve temsili, müdür sıfatını taşıyan bir veya birden fazla ortağa veya tüm ortaklara ya da üçüncü kişilere verilebilir. Ancak, en az bir ortağın, ortaklığı yönetim hakkının ve temsil yetkisinin bulunması gerekir. Müdürler gerçek ya da tüzel kişi olabilir. Ortaklığın müdürlerinden biri bir tüzel kişi olduğu takdirde, bu kişi bu görevi tüzel kişi adına yerine getirecek bir gerçek kişiyi belirler. Müdürler, kanunla veya ortaklık sözleşmesi ile genel kurula bırakılmamış bulunan yönetime ilişkin tüm konularda karar almaya ve bu kararları yürütmeye yetkilidirler.

47. Soru

Limited ortaklıkların denetimine ilişkin kısaca ilgi veriniz.

Cevap

Anonim ortaklığın denetçi ve özel denetime ilişkin hükümleri limited ortaklıklara da uygulanır. Limited ortaklığın denetimi, olağan denetim, özel denetim olmak üzere ikiye ayrılır.


48. Soru

Limited ortaklığın sona erme nedenlerini sırlayınız.

Cevap

Limited ortaklıkların sona erme nedenleri TTK m. 636’da belirtilmiştir. Limited ortaklıklar şu nedenlerle sona erer:

  • Ortaklık sözleşmesinde öngörülen sona erme sebeplerinden birinin gerçekleşmesi
  • Genel kurul kararı
  • İflasın açılması
  • Kanunda öngörülen sona erme hâllerinin varlığı
  • Uzun süreden beri ortaklığın kanunen gerekli organlarından birinin mevcut olmaması veya genel kurulun toplanamaması halinde ortaklardan veya ortaklık alacaklılarından birinin ortaklığın feshini istemesi üzerine mahkeme kararıyla
  • Haklı sebeplerin varlığı halinde, ortağın mahkemeden ortaklığın feshini istemesi

49. Soru

Türk Ticaret Kanunu ortaklık birleşmelerine ilişkin nasıl bir sınıflama yapmıştır?

Cevap

Türk Ticaret Kanunu m. 137’e göre, izin verilen birleşmeler üç kategoriye ayrılmaktadır:

  • Sermaye Ortaklıkları, bir başka sermaye ortaklıklarıyla, kooperatiflerle ve devralan ortaklık olmaları koşuluyla kollektif ve komandit ortaklıklarla birleşebilirler.
  • Kişi ortaklıkları, bir başka kişi ortaklarıyla, devrolunan şirket olmaları koşuluyla, sermaye ortaklıklarıyla, devrolunan ortaklık olmaları koşuluyla, kooperatiflerle birleşebilirler.
  • Kooperatifler, kooperatiflerle, sermaye ortaklıklarıyla ve devralan ortaklık olmaları koşuluyla kişi ortaklıklarıyla birleşebilirler.

50. Soru

Birleşme sözleşmesi ne şekilde yapılmalı ve hangi unsurları içermelidir?

Cevap

Birleşme sözleşmesi yazılı şekilde yapılır. Sözleşme, birleşmeye katılan ortaklıkların, yönetim organlarınca imzalanır ve genel kurulları tarafından onaylanır. Birleşme sözleşmesinin içeriği somut bir şekilde kanunda belirtilmiştir(TTK m. 146). Birleşme sözleşmesinde şu hususların yer alması gerekir:

  • Birleşmeye katılan şirketlerin ticaret unvanları, hukuki türleri, merkezleri; yeni kuruluş yolu ile birleşme hâlinde, yeni şirketin türü, ticaret unvanı ve merkezi
  • Şirket paylarının değişim oranı, öngörülmüşse denkleştirme tutarı; devrolunan şirketin ortaklarının, devralan şirketteki paylarına ve haklarına ilişkin açıklamaları,
  • Devralan şirketin, imtiyazlı ve oydan yoksun payların sahipleriyle intifa senedi sahiplerine tanıdığı hakları,
  • Şirket paylarının değiştirilmesinin şekli,
  • Birleşmeyle iktisap edilen payların, devralan veya yeni kurulan şirketin bilanço kârına hak kazandığı tarih ve bu isteme ilişkin bütün özellikleri,
  • Gereğinde 141 inci madde uyarınca ayrılma akçesi,
  • Devrolunan şirketin işlem ve eylemlerinin devralan şirketin hesabına yapılmış sayılacağı tarih,
  • Yönetim organlarına ve yönetici ortaklara tanınan özel yararlar,
  • Gereğinde sınırsız sorumlu ortakların isimleri.

51. Soru

Ayrılma akçesi nedir?

Cevap

Birleşmeye katılan ortaklıklar, birleşme sözleşmesinde ortaklara, devralan ortaklıkta, pay ve ortaklık haklarının iktisabı ile iktisap olunacak ortaklık paylarının gerçek değerine denk gelen bir ayrılma akçesi arasında seçim yapma hakkı tanıyabilirler (TTK m. 141/1). Birleşmeye katılan ortaklıklar birleşme sözleşmesinde, sadece ayrılma akçesinin verilmesini de öngörebilirler (TTK m. 141/2). Birleşme sözleşmesi bir ayrılma akçesini öngörü- yorsa bunun, devreden ortaklık kişi ortaklığıysa oy hakkını haiz ortaklarının, sermaye ortaklığıysa ortaklıkta mevcut oy haklarının yüzde doksanının olumlu oylarıyla onaylanması şarttır (TTK m. 151/5).


52. Soru

Birleşme durumlarında alacaklıların korunmasına ilişkin olarak ne gibi önlemler öngörülmüştür?

Cevap

Türk Ticaret Kanununda olduğu gibi, ortaklıkların birleşmesi sonucu borçlu tarafın değişmesi nedeniyle, ortaklıkların alacaklıları açısından zarar oluşmaması için Türk Ticaret Kanununun 157. ve 158. maddelerinde, tüm ortaklık tiplerini kapsayacak şekilde, genel bir düzenleme öngörülmüştür. Kanundaki bu düzenlemelerin kaynağını, İsviçre Birleşmeler Kanunu ve Avrupa Birliğinin anonim ortaklıkların birleşmesi sırasında pay sahiplerinin ve üçüncü kişilerin çıkarlarının korunmasına yönelik üçüncü yönergesi oluşturmuştur. Birleşmeye katılan ortaklıkların alacaklıları, birleşmenin hukuksal olarak geçerli hale gelmesinden itibaren üç ay içinde devralan ortaklığın alacaklarını güvence altına alması için talepte bulunabileceklerdir (TTK m.157/1)


53. Soru

Birleşme raporu nedir?

Cevap

Kanuna göre, birleşmeye katılan ortaklıkların yönetim organlarının birleşme hakkında bir rapor hazırlamaları gerekir (TTK m. 147/1). Bu raporda, birleşmenin, birleşmeye katılan ortaklıkların alacakları üzerindeki etkilerinin gösterilmesi gerekir (TTK m. 147/2). Tüm ortakların onaylaması hâlinde, küçük ve orta ölçekli ortaklıklar birleşme raporunun düzenlenmesinden vazgeçebilirler (TTK m. 147/2).


54. Soru

Kolaylaştırılmış birleşme hangi hallerde mümkündür?

Cevap

Türk Ticaret Kanununda birleşmeye ilişkin düzenlemeler oldukça ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Ancak, bazı hallerde “kolay birleşmeye” de olanak tanınmıştır (TTK m. 155). Şu hallerde sermaye ortaklıklarının kolaylaştırılmış düzene göre birleşmeleri mümkündür (TTK m. 155/1):

  • Devralan sermaye ortaklığı devrolunan sermaye ortaklığının oy hakkı veren bütün paylarına sahipse
  • Bir ortaklık ya da bir gerçek kişi veya kanun yahut sözleşme dolayısıyla bağlı bulunan kişi grupları, birleşmeye katılan sermaye ortaklıklarının oy hakkı veren tüm paylarına sahipse

55. Soru

Tam bölünme nedir?

Cevap

Tam bölünmede, ortaklığın tüm malvarlığı bölümlere ayrılır ve diğer ortaklıklara devrolunur. Bölünen ortaklığın ortakları, devralan ortaklıkların paylarını ve haklarını iktisap ederler. Tam bölünüp devrolunan ortaklık sona erer ve unvanı ticaret sicilinden silinir.


56. Soru

Kısmi bölünme nedir?

Cevap

Kısmi bölünmede ise bir ortaklığın malvarlığının bir veya birden fazla bölümü diğer ortaklıklara devrolunur. Bölünen ortaklığın ortakları, devralan ortaklıkların paylarını ve haklarını iktisap ederler veya bölünen ortaklık, devredilen malvarlığı bölümlerinin karşılığında devralan ortaklıklardaki payları ve hakları elde ederek yavru ortaklığı oluşturur.


57. Soru

Bölünme raporu nedir?

Cevap

Bölünmeye katılan ortaklıkların yönetim organlarının, bölünme hakkında aydınlatıcı, şeffaf ve hukuk güvenliğini sağlayan bölünme raporu hazırlamaları gerekir. Bu rapor ayrı veya ortak olabilir (TTK m. 169). Yeni ortaklık kuruluyorsa, kurulan ortaklık sözleşmesinin de bölünme planına eklenmesi gerekir.


58. Soru

Ortaklıkların tür değiştirmesi hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Türk Ticaret Kanununda ticaret ortaklıklarının tür değiştirme işlemleri ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Bir sermaye ortaklığının başka türde bir sermaye ortaklığına ve kooperatife, bir kollektif veya komandit ortaklığın kooperatif dâhil diğer tüm ortaklık türlerine, bir kooperatifin ise yalnızca bir sermaye ortaklığına dönüşmesine izin verilmiştir. Dolayısıyla bir sermaye ortaklığının (anonim, limited, sermayesi paylara bölünmüş komandit ortaklık) doğrudan bir şahıs ortaklığına (kolektif veya komandit) dönüşmesi mümkün değildir (TTK m. 180). Bir ticaret ortaklığının, bir ticari işletmeye dönüşmesi mümkündür. Bunun için söz konusu ticaret ortaklığının paylarının tümünün, ticari işletmeyi işletecek kişi veya kişiler tarafından devralınması ve ticari işletmenin bu kişi veya kişiler adına ticaret siciline tescil ve ilan edilmesi gerekir (TTK m. 194/3).


59. Soru

Ortaklıklar topluluğu kavramı nedir?

Cevap

Türk Ticaret kanununa göre, şu hallerde ortaklıklar topluluğu söz konusudur (TTK m. 195): Bir ticaret ortaklığı, diğer bir ticaret ortaklığının veya ortaklıklarının doğrudan veya dolaylı olarak;

  • Oy haklarının çoğunluğuna sahipse,
  • Ortaklık sözleşmesi uyarınca, yönetim organında karar alabilecek çoğunluğu oluşturan sayıda üyenin seçimini sağlayabilmek hakkını haizse,
  • Kendi oy hakları yanında, bir sözleşmeye dayanarak, tek başına veya diğer pay sahipleri ya da ortaklarla birlikte, oy haklarının çoğunluğunu oluşturuyorsa,
  • Bir sözleşme gereğince veya başka bir yolla hâkimiyeti altında tutabiliyorsa,
  • Paylarının çoğunluğuna veya onu yönetebilecek kararları alabilecek miktarda paylarına sahipse, Türk Ticaret Kanununun 195. maddesinden açıkça anlaşıldığı gibi, hâkimiyet, pay sahipliği yoluyla, sözleşme yoluyla veya diğer yollarla sağlanabilir.

60. Soru

Adi ortaklık kavramını açıklayınız.

Cevap

Adi ortaklık, uygulamada, en sık görülen, her türlü günlük işlerde de rastlanılan bir ortaklık türüdür. Örneğin, iki arkadaşın ortak milli piyango bileti alması, ya da harçlıklarını birleştirip, kitap alıp satmaları halinde adi ortaklık söz konusu olabileceği gibi, birlikte fikir ve sanat eseri yaratanlar, konsorsiyumlar ve ortak girişimler halinde de adi ortaklık söz konusudur. Türk Ticaret Kanunda düzenlenmiş olan ortaklıkların tümü tüzel kişiliğe sahip olduğu halde, Türk Borçlar Kanununda düzenlenmiş olan adi ortaklığın tüzel kişiliği bulunmamaktadır. Borçlar Kanununda adi ortaklığı düzenleyen hükümler, bazı hallerde bunların ticaret ortaklıklarına da uygulanması açısından önemlidir. Türk Ticaret Kanunu m.126/1’e göre, “Her şirket türüne özgü hükümler saklı kalmak şartıyla, Türk Medenî Kanununun tüzel kişilere ilişkin genel hükümleri ile bu Kısımda hüküm bulunmayan hususlarda Türk Borçlar Kanununun adi şirkete dair hükümleri her şirket türünün niteliğine uygun olduğu oranda, ticaret şirketleri hakkında da uygulanır.” Bu nedenle Türk Borçlar Kanununun adi ortaklığa ilişkin hükümleri bazı hallerde Türk Ticaret Kanununda yer alan ortaklıklara da uygulanabilmektedir. Ayrıca bir ortaklık Ticaret Kanununda tanımlanan ortaklıkların ayırt edici özelliğine sahip değilse, bu durumda da adi ortaklık hükümlerinden yararlanılmaktadır. Diğer bir ifade ile eğer bir ortaklık, ticaret ortaklığı niteliğine sahip değil ise, adi ortaklık hükümlerine tabi olacaktır. Bu nedenle Türk Borçlar Kanununun adi ortaklığı düzenleyen hükümleri Türk Ticaret Kanunu açısından da çok önemlidir. Elbette ki ortaklıklarla ilgili hükümler, sadece Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunda yer alanlardan ibaret değildir. Bu kanunlar dışındaki başka kanunlarda da ortaklıklarla ilgili düzenlemeler yer almaktadır. Bu kanunların başında anonim ortaklıkların halka açılması, pay senetlerinin borsada işlem görmesi, menkul kıymetlerin çıkarılması, yatırım ortaklıkları gibi konularda düzenlemeler içeren Sermaye Piyasası Kanunu gelmektedir. Ayrıca Bankacılık Kanunu, Sigortacılık Kanunu vb. kanunlarda da ortaklıkları ilgilendiren düzenlemeler yer almaktadır.


61. Soru

Adi ortaklık sözleşmesini anlatınız.

Cevap

Adi ortaklık sözleşmesi, iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir (TBK m. 620). Kanunla düzenlenmiş ortaklıkların, yani ticaret ortaklıklarının ayırt edici özelliklerini taşımayan ortaklıklar, adi ortaklık sayılmaktadır. Adi ortaklık sözleşmesinin unsurları şunlardır: • Ortaklar Adi ortaklığın kurulabilmesi için en az iki ortak gerekir. Ortaklar gerçek ya da tüzel kişi olabilir. • Amaç Adi ortaklıktan söz edebilmek için ortakların ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere bir araya gelmeleri gerekir. Kanun, ortak amacın ne olduğunu açıklamamıştır. Ancak TBK m. 622 ve 623’te kazancın paylaşılmasından söz edildiği için bu amaç kazanç elde etmektir. • Sermaye Adi ortaklıkta ortaklar sermaye olarak para, alacak, mal yada emeklerini koyabilirler. Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa, ortakların katılım payları ortaklığın amacının gerektirdiği önem ve nitelikte ve birbirine eşit olmalıdır. • Sözleşme Adi ortaklık, bir sözleşme ile kurulur. Kanunda adi ortaklık sözleşmesine ilişkin herhangi bir şekil şatı öngörülmemiştir. Bu nedenle adi ortaklık sözleşmesi sözlü veya yazılı şekilde kurulabilir.


62. Soru

Adi ortaklıkta ortaklar arası ilişkileri anlatınız.

Cevap

Adi ortaklığın yönetimi, ortakların hak ve borçları ile ortaklar arasındaki değişiklikler, ortaklar arası ilişkiler kapsamında değerlendirilebilir. Ortaklığın Yönetimi: Adi ortaklıkta kural olarak bütün ortaklar ortaklığı yönetme hakkına sahiptir. Ancak yönetimin sözleşme ile ya da ortakların alacakları bir kararla bir ya da birden çok ortağa ya da üçüncü bir kişiye bırakılması da mümkündür; yani adi ortaklıkta yönetimin adi ortaklık ortağı olmayan kimselere de bırakılabilir (TBK m. 625). Yönetim yetkisi ortaklığın olağan işlerini kapsar. Ortaklığın olağandışı işlerinde ise bütün ortakların oybirliği gereklidir. Ortaklığa genel yetkili temsilci atanması da aynı şekilde tüm ortakların oybirliği ile karar almasını gerektirir. Ancak gecikmesinde sakınca olan hallerde, yönetici ortaklardan herbiri yetkilidir (TBK m. 625). Ortaklık, ortaklardan tümü veya birkaçı tarafından yönetilmekte ise yöneticilerden herbiri, diğerlerinin katılımına gerek olmaksızın, tek başına işlem yapabilir. Ancak bu durumda kanun, yönetim yetkisi olan diğer ortaklara itiraz hakkı tanımıştır. Buna göre yönetici ortaklardan her biri, işlemin tamamlanmasından önce itiraz hakkını kullanarak o işlemin yapılmasını engelleyebilir (TBK m. 625). Kanun, yöneticilere birtakım yükümlülükler yüklemiştir. Buna göre hem ortak olan hem de ortak olmayan yöneticiler, yılda en az bir defa hesap vermek ve kazanç paylarını ortaklara ödemekle yükümlüdürler. Adi ortaklıklarda hesap dönemi bir yıl olup hesap döneminin uzatılmasına ilişkin anlaşma kesin olarak hükümsüzdür (TBK m. 630). 107 İşletme Hukuku Her ortak, ortaklık işlerinde kendi işlerinde gösterdiği çaba ve özeni göstermekle yükümlüdür. Eğer bir ortak, kendi kusuruyla diğerlerine zarar vermişse bu zararı gidermekle yükümlüdür. Ortak, giderdiği zararı, başka işlerde ortaklığa sağladığı menfaatlerle mahsup ettiremez. Ortak, ortaklık işlerini ücret karşılığı yürütüyorsa vekalet hükümlerine göre sorumlu olur (TBK m. 628). Yönetici ortakla diğer ortaklar arasındaki ilişkiler kanunda veya ortaklık sözleşmesinde aksine hüküm bulunmadıkça vekalet sözleşmesi hakkındaki hükümlere tabidir. Yönetim yetkisi bulunmayan bir ortağın ortaklığın işlerini görmesi veya yönetici ortağın yetkisini aşması durumunda ise vekaletsiz iş görmeye ilişkin hükümler uygulanır (TBK m. 630). Yönetme yetkisi, ortaklık sözleşmesiyle ortaklardan birine verilmişse, diğer ortaklar bu yetkiyi haklı sebep olmaksızın kaldıramaz veya sınırlayamaz. Haklı sebeplerin varlığı halinde ise diğer ortaklardan herbiri yönetim yetkisini kaldırabilir. Yönetici ortağın görevini aşırı ölçüde ihmal etmesi ya da iyi yönetim için gerekli olan yeteneği kaybetmesi gibi durumlar haklı sebeptir (TBK m. 629). Ortakların Hakları ve Borçları: Adi ortaklıkta her ortağın katılım payı koyma borcu bulunmaktadır. Her ortak para, alacak, mal ya da emek olarak ortaklığa katılım payı koymakla yükümlüdür (TBK m. 621). Ortakların ayrıca kazanca katılma hakkı ve zararı paylaşma yükümlülüğü bulunmaktadır. Buna göre ortaklar, niteliği gereği ortaklığa ait olan bütün kazançları aralarında paylaşmakla yükümlüdürler (TBK m. 622). Ortakların kazanç ve zarardaki payı sözleşme ile kararlaştırılabilir. Eğer sözleşmede bu konuda hüküm varsa kazanç ve zarar ortaklar arasında buna göre paylaştırılır. Sözleşmede kazanç veya zarara katılım paylarından sadece birinin belirtilmesi yeterlidir. Böyle bir durumda kazanç veya zarardan biri için belirlenen katılım payı diğeri için de uygulanır. Kural olarak bütün ortaklar hem kazanca hem de zarara katılmakla yükümlüdürler. Ancak ortaklardan biri, oraklığa katılma payı olarak sadece emeğini koymuşsa, o ortağın sadece kazanca katılacağı, buna karşın zarara katılmayacağı kararlaştırılabilir. Kazanca ve zarara katılım payı sözleşmede gösterilmemişse her ortak, katılım payının değer ve niteliğine bakılmaksızın kazanç ve zarara eşit olarak katılır (TBK m. 623) Adi ortak


63. Soru

Adi ortakların üçüncü kişiler ile ilişkilerini açıklayınız.

Cevap

Ortaklığın temsili ile ortakların sorumluluğu, Kanun’da üçüncü kişilerle ilişkiler çerçevesinde ele alınmaktadır. Ortaklığın Temsili: Adi ortaklıkta kendisine yönetim görevi verilen ortağın, ortaklığı temsil yetkisinin de bulunduğu varsayılır. Ancak bu temsil yetkisi de olağan işlerle sınırlıdır. Bu ortağın yapacağı önemli tasarruf işlemlerine ilişkin yetkinin, bütün ortakların oybirliği ile verilmiş olması ve yetki belgesinde bu hususun açıkça belirtilmiş olması gerekir. Bir ortak, temsil yetkisi çerçevesinde ortaklık veya bütün ortaklar adına bir üçüncü kişiyle işlem yaparsa, diğer ortaklar da alacaklı veya borçlu olurlar. Bunun dışında kendi adına ve ortaklık hesabına üçüncü kişilerle işlem yapan ortak, üçüncü kişilere karşı kendisi alacaklı ve borçlu olur (TBK m. 637). Ortaklık Borçlarından Sorumluluk: Adi ortaklığın tüzel kişiliği bulunmadığından ortaklığın borçlarından dolayı sorumluluk ortaklara aittir. Buna göre ortaklar, birlikte veya bir temsilci aracılığıyla, ortaklık ilişkisi çerçevesinde bir üçüncü kişiye karşı borç üstlenirlerse, aksi kararlaştırılmadıkça bu borçlardan müteselsilen sorumlu olurlar (TBK m. 638). Ortaklık için edinilen veya ortaklığa devredilen şeyler, alacaklar ve ayni haklar, elbirliği halinde bütün ortaklara aittir (TBK m. 638). Bir ortağın alacaklıları, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, haklarını ancak o ortağın tasfiyedeki payı üzerinde kullanabilirler (TBK m. 638) 


64. Soru

Adi ortaklığın sona ermesini açıklayınız.

Cevap

Adi ortaklık sona erme nedenleri şunlardır (TBK m. 639): • Ortaklık amacının gerçekleşmesi veya gerçekleşmesinin imkânsız hale gelmesi • Ortaklardan birinin ölmesi durumunda sözleşmede ortaklığın mirasçılarla sürdürüleceğine dair bir hüküm bulunmaması • Bir ortağın kısıtlanması, iflası veya tasfiyedeki payının cebri icra yoluyla paraya çevrilmesi. Bu durumda sözleşmede hüküm varsa, o ortak ortaklıktan çıkarılarak ortaklığa kalan ortaklar arasında devam edilir; sözleşmede bu konuda hüküm yoksa ortaklık sona erer. • Ortaklık için bir süre kararlaştırılmışsa, sürenin dolmasına rağmen ortakların örtülü iradesiyle ortaklık devam ederse belirsiz süreli ortaklığa dönüşür (TBK m. 640); ortaklık ilişkisi sürenin bitiminden sonra sürdürülmezse ortaklık sona erer. • Bütün ortakların oybirliğiyle ortaklığın sona ermesine karar vermeleri • Ortaklık sözleşmesinde feshi bildirme hakkı saklı tutulmuş veya ortaklık belirsiz süre için ya da ortaklardan birinin ömrü boyunca kurulmuşsa, bir ortağın fesih bildiriminde bulunması Buna göre ortaklık belirsiz süre için veya ortaklardan birinin ömrü boyunca sürmek üzere kurulmuşsa, ortaklardan her biri hesap yılı sonunda hüküm ifade etmek üzere, altı ay önceden fesih bildiriminde bulunabilir. Fesih bildirimi, dürüstlük kurallarına aykırı olarak ve uygun olmayan bir zamanda yapılamaz (TBK m. 640).


65. Soru

Adi ortaklığın tasfiye usulünü açıklayınız.

Cevap

Ortaklık hakkında bir sona erme nedeninin ortaya çıkmasından sonra ortaklığın tasfiye süreci başlar. Tasfiye işlemlerinin tamamlanmasıyla ortaklar arasındaki ilişki sona erer. Tasfiye işlemleri, kural olarak, bütün ortakların elbirliğiyle yapılır. Ortaklar, tasfiye işlemlerini yürütmek üzere tasfiye görevlisi de atayabilirler. Ortaklar anlaşamazlarsa tasfiye görevlisi, ortaklardan birinin talebi üzerine hâkim tarafından atanır. Tasfiye görevlisine yaptığı iş karşılığında ücret ödenir. Bu ücret sözleşme ile veya ortakların alacağı bir kararla tespit edilebilir. Bu şekilde ücret tespit edilmemişse, tasfiye görevlisine, tasfiyenin gerektirdiği emek ile ortaklık malvarlığının geliri göz önünde tutularak hâkim tarafından belirlenen ücret ödenir. Ücret, ortaklığın malvarlığından, malvarlığı yetersiz olursa ortaklardan müteselsilen karşılanır (TBK m. 644). Tasfiye sürecinde öncelikle ortaklığın borçları ödenir. Daha sonra ortaklardan her birinin ortaklığa verdiği avanslar ile ortaklık için yaptığı giderler ödenir. Daha sonra ise ortakların koymuş olduğu katılım payı geri verilir. Kalan miktar katılım paylarının geri verilmesine yetmezse, eksik kalan kısım ortaklığın zararı olarak ortaklar arasında paylaşılır. Katılım paylarının ödenmesinden sonra kalan miktar olursa bu da kazançtır ve ortaklar arasında paylaşılır (TBK m. 643). Ortaklardan biri katılım payı olarak bir şeyin mülkiyetini koymuşsa, tasfiye sonucunda ortak o şeyi olduğu gibi alamaz; koyduğu katılım payına ne değer biçilmişse o değeri alabilir. Bu değer belirlenmemişse, geri alma, o şeyin katılım payı olarak konduğu zamandaki değeri üzerinden yapılır (TBK m. 642).


66. Soru

Kollektif ortaklık kavramını açıklayınız.

Cevap

Kollektif ortaklık, bir ticari işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla gerçek kişiler arasında kurulan ve ortaklarından hiçbirinin sorumluluğu ortaklık alacaklarına karşı sınırlanmamış olan ortaklıktır (TTK m. 11). Kollektif ortaklığın tanımından da anlaşılacağı gibi, kollektif ortaklığın unsurlar şunlardır: • Ticari İşletme: Türk Ticaret Kanununa göre, kolektif ortaklık ancak bir ticari işletme işletmek üzere kurulabilir. • Ticaret Unvanı: Kolektif ortaklık tacir olduğu için, bir ticaret unvanı seçmek ve iş ve işlemlerinde bu unvanı kullanmak zorundadır. Ticaret unvanı, bütün ortakların veya ortaklardan birinin ad ve soyadını ve ortaklık türünü içermelidir. • Ortakların Sınırsız Sorumu: Kolektif ortaklığın üçüncü kişilere karşı üstlenmiş olduğu borç ve yükümlerden, neden olduğu haksız eylemlerden, belirli koşullarla, ortaklığın tüm ortakları tüm malvarlıkları ile sınırsız ve zincirleme olarak sorumludurlar. • Tüzel Kişilik: Kolektif ortaklık, ortaklarından ayrı, tüzel kişiliğe sahiptir. • Sermaye: Kollektif ortaklar, sermaye olmaya yarayan her çeşit kıymetleri, emek ve ticari itibarlarını ortaklığa sermaye olarak koyabilirler.


67. Soru

Komandit ortaklık tanımını açıklayınız.

Cevap

Komandit ortaklıklar “adi komandit ortaklık” ve “sermayesi paylara bölünmüş komandit ortaklık” olmak üzere iki türe ayrılmaktadır. Burada sadece adi komandit ortaklıklar ele alınacaktır. Adi komandit ortaklıklar Türk Ticaret Kanunu’nun 304-328 maddeleri arasında düzenlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu m. 304’e göre, komandit ortaklık, ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla kurulan, ortaklık alacaklılarına karşı ortaklardan bir veya bir kaçının sorumlulukları sınırlandırılmamış ve diğer ortak veya ortakların sorumlulukları ise, belirli bir sermaye ile sınırlandırılmış olan ortaklıktır.


68. Soru

Komandit ortaklığın yönetimini açıklayınız.

Cevap

Komanditer ortaklar, ortaklık işlerini görmeye yetkili değildirler. Komanditer ortakların itiraz hakkı bulunmadığından olağan işlerin görülmesine engel olamazlar. Ancak, olağanüstü işler hakkında, ortaklar genel kurulunda oy kullanabilirler. Ortaklığın en yetkili karar organı ortaklar genel kuruludur. Komandite ve komanditer ortakların bir araya gelmesiyle oluşan genel kurul, olağan işler dışında olağanüstü nitelikteki işler için de karar alabilir. Kollektif ortaklıklar için anlatılanlar komandite ortaklıklar için de geçerlidir. Komandit ortaklıkların temsili de, komandite ortaklara aittir. Bu yetkinin içeriği ve uygulanacak hükümler aynen kollektif ortaklıklardaki gibidir. Komanditer ortağın ortaklığı temsil yetkisi yoktur. Aksine davranıldığı takdirde, üçüncü kişilere karşı komandite ortak gibi sorumlu olur. Ancak, komanditer ortak kanuni temsil yetkisine sahip olmadığı halde, ortaklar kararı ile ticari mümessil, ticari vekil veya ticari memur olarak atanabilir. Bu onların komanditer sıfatını etkilemez.


69. Soru

Anonim ortaklığın tanımı ve unsurlarını açıklayınız.

Cevap

Anonim ortaklık, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu olan ortaklıktır (TTK m. 329/1). Pay sahipleri, sadece yüklenmiş oldukları sermaye payları ile ve ortaklığa karşı sorumludur(TTK m. 329/2). Anonim ortaklığın unsurlarını şu şekilde sayabiliriz; • Amaç ve Konu: Anonim ortaklıklar kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik amaç ve konular için kurulabilir (TTK. 331/1). • Ticaret Unvanı: Anonim ortaklıklar bir unvan altında kurulurlar. Anonim ortaklıkların unvanında işletme konusunu gösterir bir sözcük ile ortaklık ve türünü gösterir bir ibarenin yer alması gerekir (TTK m. 43/1-2). • Ortakların Sorumu: Anonim ortaklıklarda ortaklar, yükümlü oldukları pay bedellerinin ödenmeyen kısmı ile ortaklığa karşı sorumludurlar (TTK m. 329/2). • Tüzel Kişilik: Anonim ortaklık da diğer ticaret ortaklıkları gibi, ortaklarından ayrı bir tüzel kişiliğe sahiptir. • Sermaye: Anonim ortaklığın sermayesi belirli ve paylara bölünmüştür. Bu sermaye elli bin liradan az olamaz. Kayıtlı sermaye sistemini benimsemiş halka açık olmayan anonim ortaklıklarda ise sermayenin en az yüz bin Türk Lirası olması gerekir. 


70. Soru

Anonim ortaklığın kuruluşunu açıklayınız.

Cevap

Bir anonim ortaklık kurulabilmesi için pay sahibi olan bir veya daha fazla kurucunun varlığı gerekir (TTK.m.338/1). Anonim ortaklıklarda ortak sayısına bir sınırlama getirilmemiştir. Anonim ortaklık tek kişi ile kurulabilir. dikkat Türk Ticaret Kanununda kurucular tarafından hazırlanması gereken tüm belgeler, kuruluş belgeleri adı altında belirtilmiştir. Türk Ticaret Kanunu m. 336’ya göre, esas sözleşme, değerleme raporları, ayın ve işletme devralınmasına ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere, kurulmakta olan ortaklıkla, kurucular ve diğer kişilerle yapılan ve kuruluşla ilgili olan sözleşmeler, kuruluş belgeleridir. Bunlar, sicil dosyasına konulur ve birer nüshaları ortaklık tarafından beş yıl süreyle saklanır. Bir anonim ortaklığın tek veya çok ortaklı olarak kurulmasına ilişkin işlemleri şu şekilde sıralayabiliriz: (a) Esas sözleşmenin hazırlanması ve imzalanması (b) Noter onayı (c) Sermayenin kısmen veya tamamen ödenmesi (d) Gerekiyorsa Ticaret Bakanlığının izni (e) Ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan.


71. Soru

Anonim ortaklıklarda genel kurul kavramını açıklayınız.

Cevap

Genel kurul, pay sahiplerinden oluşan karar organıdır. Genel kurul, olağan veya olağanüstü olmak üzere iki şekilde toplanabilir. Genel kurul ister olağan ister olağanüstü toplansın çağrılı veya çağrısız toplanabilir. Çağrısız genel kurul, yönetim kurulunun çağrısı üzerine bazı ilanların yapılmaksızın toplanmasıdır; bütün pay sahiplerinin veya temsilcilerinin toplantıda hazır bulunmaları ve hiç birinin itirazda bulunmamaları koşuluyla olağan veya olağanüstü toplanabilir. Genel kurul toplantılarına çevrimiçi (online) olarak katılmak da olanaklıdır. Ancak, elektronik ortam üzerinden genel kurula katılma ve oy kullanma kapalı anonim ortaklıklar ile hisse senetleri borsaya kote edilmemiş halka açık anonim ortaklıklar açısından zorunlu olmayıp, bu husus ortaklığın isteğine bırakılmıştır (TTK m. 1527). Tek pay sahipli anonim ortaklıklarda bu pay sahibi genel kurulun tüm yetkilerine sahiptir. Ancak, tek pay sahibinin genel kurul sıfatıyla alacağı kararların geçerlilik kazanabilmesi için yazılı olmaları zorunludur (TTK. m. 408/3). Genel kurulun yetkilerinin sınırını kanunda ve esas sözleşmede açıkça öngörülmüş haller belirler (TTK. m. 408/1). Genel kurulun, icra organı olmadığından, alınan kararlarla ilgili kurul olarak bir sorumluluğu yoktur. Genel kurulun, kendine özgü hiçbir organa devredilemeyecek bazı yetkileri vardır.


72. Soru

Anonim ortaklıkta yönetim kurulu kavramını açıklayınız.

Cevap

Anonim ortaklıklarda, görev ve yetkileri bakımından, en önemli organ yönetim kuruludur. Yönetim kurulu üyeleri gerçek veya tüzel kişilerden oluşur. Genel olarak ortaklığın temsili kurul olarak yönetim kuruluna aittir. Bu amaçla yönetim kurulunun karar alabilmesi için, yasa ve ana sözleşme hükümlerine uygun olarak toplanması gerekir. Yönetim kurulu kanunen kendisine tanınan yetkiler çerçevesinde, ortaklığın işletme konusu çerçevesinde kalmak koşuluyla kural olarak her konuda yönetime yetkilidir. Yönetim kurulu ortaklık yönetimine ilişkin kararları kural olarak kurul halinde alır. Yönetim kurulunun sahip olduğu yönetim yetkileri üyeler veya dışarıdan kişiler arasında paylaştırılabilir veya bunlara devredilebilir(TTK. m. 367). Ortaklık, kural olarak, yönetim kurulu tarafından temsil olunur (TTK. m.365).


73. Soru

Anonim ortaklığın denetimi kavramını açıklayınız.

Cevap

Tüm anonim ortaklıklar denetime tabidir. Anonim ortaklıkların denetimi ile ilgili düzenlemelere baktığımızda bunu üç başlık altında belirtebiliriz. Bunlar, (i) Bakanlık denetimi (ii) Bağımsız denetim (iii) Özel denetçi Bağımsız denetime tabi olacak ortaklıkları belirleme yetkisi Cumhurbaşkanlığına aittir. Cumhurbaşkanlığı kararı ile bağımsız denetim kapsamında olan anonim ortaklıklar ve kooperatifler Ticaret Bakanlığının hazırlayıp, Cumhurbaşkanlığınca kabul edilen Yönetmelik ile denetime tabidirler. Anonim ortaklığın bağımsız denetimi ise, TTK’nun 397-406 maddeleri arasında düzenlenmiştir. Bağımsız denetime tabi anonim ortaklıkları denetleyecek bağımsız denetim şirketleri ile bağımsız denetçileri yetkilendirme ve denetleme yetkisi Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunda bulunmaktadır. Bağımsız denetimin konusunu, ortaklığın veya ortaklık topluluğunun, yıl sonu finansal tabloları ile yıllık raporların ve envanter de dahil olmak üzere, tüm muhasebenin denetimi oluşturur. Denetçilerin görevlendirmeleri üç şekilde gerçekleşebilir. Bunlar: (i) ortaklık genel kurulunca seçilme (ii) Yönetim kurulu tarafından seçilme (iii) Mahkeme tarafından atanmadır. Bunlardan ilki asıl yöntemi oluşturur; diğer ikisi ise istisnai durumlara ilişkindir. Ticaret Kanununda belirtilen denetçiler sadece anonim ortaklıkların değil sermaye ortaklıklarının tamamı için söz konusudur. Denetçi anonim ortaklıklarla ilgili hükümlerde düzenlenmiş olmakla birlikte, bu maddelere gönderme yapılması nedeniyle bu hükümler limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit ortaklıklara da uygulanacaktır. Anonim ortaklıklarda diğer bir denetim ise özel denetçi atanması ile gerçekleşir. TTK m. 438’e göre, her pay sahibi, pay sahipliği haklarını kullanabilmek için gerektiğinde ve bilgi alma ve inceleme hakkı daha önce kullanılmış ise, belirli olayların açıklığa kavuşturulması amacı ile genel kuruldan özel denetçi atanmasını isteyebilir. Bunun genel kurul günendeminde yer alması gerekli değildir.


74. Soru

Anonim ortaklığın sona ermesi kavramını açıklayınız.

Cevap

Anonim ortaklık kanunda öngörülen nedenlerle sona erer. Bu nedenler üç gurupta toplanabilir (TTK m. 529, 530, 353): İradi Nedenlerle Ortaklığın Sona Ermesi • Genel kurulca fesih kararı alınması • Ortaklığın başka bir ortaklıkla birleşmesi İrade Dışı Nedenlerle Ortaklığın Sona Ermesi • Sürenin sona ermesine rağmen işlere fiilen devam etmek suretiyle belirsiz süreli hâle gelmemişse, esas sözleşmede öngörülen sürenin sona ermesiyle • Ortaklığın iflası • İşletme konusunun gerçekleşmesi veya gerçekleşmesinin imkânsız hâle gelmesi • Esas sözleşmede öngörülmüş herhangi bir sona erme sebebinin gerçekleşmesi Mahkeme Kararıyla Ortaklığın Sona Ermesi • Uzun süreden beri ortaklığın kanunen gerekli olan organlarından birinin mevcut olmaması veya genel kurulun toplanamaması • Ortaklığın kurulmasında kanun hükümlerine aykırı hareket edilmek suretiyle, alacaklıların, pay sahiplerinin veya kamunun menfaatleri önemli bir şekilde tehlikeye düşürülmüş veya ihlal edilmiş olursa, yönetim kurulunun, Ticaret Bakanlığının, ilgili alacaklının veya pay sahibinin istemi üzerine ortaklığın merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinin kararıyla Anonim Ortaklığın Tasfiyesi Türk Ticaret Kanunu m. 533/1’e göre, istisnalar dışında, sona eren ortaklık tasfiyeye girer. İflas hali dışında tasfiye, tasfiye memurlarınca yapılır. TTK m. 545’e göre, tasfiyenin sona ermesi üzerine tasfiye memurlarınca, sicil memurluğundan, ortaklığın ticaret unvanının silinmesi istenir Ortaklığın sicilden silinmesi tescil ve ilan olunur ve ortaklığın tüzel kişiliği sona erer.


75. Soru

Limited ortaklık tanımını yazınız.

Cevap

Limited ortaklıklar, kişi ortaklıkları olarak adlandırılan kollektif ve komandit ortaklıklarda olduğu gibi ortakların sınırsız sorumluluklarından kaynaklanan tehlikelere sahip olmadığından ve anonim ortaklıklarda olduğu gibi büyük sermayeye gerek duyulmadığından ve uzun süren formaliteleri gerektirmediğinden tercih edilen bir ortaklıktır.


76. Soru

Limited şirketlerin unsurlarını açıklayınız.

Cevap

Türk Ticaret kanunu m. 573’e göre, limited ortaklık, bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulur; esas sermayesi belirli olup, bu sermaye esas sermaye paylarının toplamından oluşur. Anonim ortaklıkta olduğu gibi limited ortakların da tek ortakla kurulması mümkündür. Limited ortaklığın ortakları, ortaklık borçlarından sorumlu olmayıp, sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve oraklık sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdürler. Limited ortaklığın unsurlarını şu şekilde sayabiliriz; • Amaç ve Konu Limited ortaklıklar kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik amaç ve konular için kurulabilir. • Ticaret Unvanı Limited ortaklıklar bir unvan altında kurulurlar. Limited ortaklıkların unvanında işletme konusunu gösterir bir sözcük ile ortaklık ve türünü gösterir bir ibarenin yer alması gerekir. • Ortakların Sorumu Limited ortaklıklarda ortakların sorumu, yükümlü oldukları sermaye payı ile sınırlıdır. Ortakların bu yükümü, yükümlenilen sermaye payının ortaklığa getirilmesi veya ödenmesi ile son bulur. • Tüzel Kişilik Limited ortaklık diğer ticaret ortaklıkları gibi, ortaklarından ayrı, tüzel kişiliğe sahiptir. • Sermaye Limited ortaklığın sermayesi belirli ve paylara bölünmüştür. Bu sermaye on bin liradan az olamaz. Her bir ortağın getireceği sermaye miktarı en az yirmi beş Türk Lirasıdır. Ortaklar ortaklığa ayni ve nakdi sermaye getirebilir. Ancak, hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar sermaye olarak konulamaz.


77. Soru

Limited ortaklığın kuruluşunu açıklayınız.

Cevap

Limited ortaklığın kuruluşu aşamasında, işlemler kurucular tarafından yürütülür Limited ortaklıkta kurucular ilk önce, kuracakları ortaklığın ana sözleşmesini düzenlerler. Ortaklık ana sözleşmesi yazılı olmak zorundadır. Düzenlenen bu sözleşme kurucular tarafından imzalanarak notere onaylattırılır (TTK m. 575). Daha sonra ortaklık sermayesi sağlanır. Ortaklığın ticaret siciline tescili ve Ticaret Sicili Gazetesinde ilanı gerekir (TTK m. 587). Böylece tescil ve ilanı yapılan ortaklık, tüzel kişilik kazanır. Limited ortaklık sözleşmesinde bulunması gereken zorunlu kayıtlar TTK m. 576’da belirtilmiştir. Bu zorunlu unsurlar şunlar: • Ortaklık ticaret unvanı ve merkezi • Esaslı noktaları belirtilmiş ve tanımlanmış bir şekilde ortaklık işletme konusu • Esas sermayenin itibarî tutarı, esas sermaye paylarının sayısı, itibarî değerleri, varsa imtiyazlar, esas sermaye paylarının grupları. • Müdürlerin adları, soyadları, unvanları, vatandaşlıkları • Ortaklık tarafından yapılacak ilanların şekli


78. Soru

Limited ortaklığın organlarını açıklayınız.

Cevap

Limited ortaklıkların yasada belirlenen zorunlu organları “genel kurul” ve “müdürler”dir. • Genel Kurul: Genel kurul ortaklığın karar organıdır. Tüm ortakların katılımı ile oluşur. Sözleşmenin değiştirilmesi, sermayenin azaltılması veya artırılması, kar dağıtımına karar verilmesi vb konularda genel kurul yetkilidir. Limited ortaklık tek ortaktan oluşuyor ise, genel kurula ait yetkiler bu ortak tarafından kullanılır. Ancak bu ortak tarafından alınan kararların geçerli olabilmesi için alınan tüm kararların yazılı olması gerekir (TTK m. 616/3). • Müdürler: TTK m. 623’e göre, ortaklığın yönetimi ve temsili ortaklık sözleşmesi ile düzenlenir. Ortaklık sözleşmesi ile yönetimi ve temsili, müdür sıfatını taşıyan bir veya birden fazla ortağa veya tüm ortaklara ya da üçüncü kişilere verilebilir. Ancak, en az bir ortağın, ortaklığı yönetim hakkının ve temsil yetkisinin bulunması gerekir. Müdürler gerçek ya da tüzel kişi olabilir. Ortaklığın müdürlerinden biri bir tüzel kişi olduğu takdirde, bu kişi bu görevi tüzel kişi adına yerine getirecek bir gerçek kişiyi belirler. Müdürler, kanunla veya ortaklık sözleşmesi ile genel kurula bırakılmamış bulunan yönetime ilişkin tüm konularda karar almaya ve bu kararları yürütmeye yetkilidirler.


79. Soru

Ortaklığın birleşmesi ve önceki borçlardan sorumluluğu açıklayınız.

Cevap

Türk Ticaret Kanununa göre, devrolunan ortaklığın ortakları, birleşme öncesi sorumlu oldukları ortaklık borçları nedeniyle, birleşmeden sonra da sorumlu olmaya devam edeceklerdir ( TTK m. 158/1). Bu madde hükmü kişisel sorumluluklara ilişkin olup, kefalet ve garanti gibi kişisel taahhütlere ve ek yükümlülüklere uygulanmaz. Bu sorumluluklar TTK. m. 158 uygulanmaksızın devam eder. Birleşme sonrası ortakların sorumluluklarının değişmesi alacaklıların aleyhine olabilir. Örneğin devralınan bir ortaklıkta sınırsız sorumluluğu bulunan bir ortak, birleşme sonrası, devralan ortaklıkta sınırlı sorumlu ortak haline gelebilir. Ortağın sorumluluğunun bu şekilde sınırlandırılması, devralınan ortaklığın alacaklıları açısından tehlike oluşturabilir. Bu nedenle 6102 sayılı Kanuna göre, devreden ortaklığın ortakların alacaklılarına karşı, bu ortaklığın ortakları aynı şekilde sorumlu olmaya devam edeceklerinden, bu açıdan aleyhlerine herhangi bir durum söz konusu olmayacaktır. Birleşme sonrası ortağın sorumluluğunun devam etmesi için, borcun birleşme kararının ilanından önce doğmuş olması veya borcu doğuran nedenlerin bu tarihten önce ortaya çıkmış olması gerekir. Birleşme kararının oluşmasından önce borcu doğuran neden, sözleşmeden, sebepsiz zenginleşmeden ve vekâletsiz iş görmeden, kaynaklanabileceği gibi haksız fiillerden de kaynaklanabilir. Bu şartın geçerli olabilmesi için zararı doğuran eylemin birleşme kararının ilanından önce gerçekleşmiş olması yeterli olup, zararın bu tarihten önce ortaya çıkmış olması gerekmez.


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi