Halkla İlişkiler Uygulama Teknikleri Dersi 4. Ünite Sorularla Öğrenelim

Halkla İlişkilerde Görsel Ve İşitsel Araçların Kullanımı Ve Uygulamaları

1. Soru

Televizyon programlarının seçme ve birleştirme aşamasının temel amacı nedir? Bu aşamada ne gibi işlemler yapılır?

Cevap

Televizyon programlarının hazırlanmasında araştırmayla elde edilen verilerden gerekli olanların kullanılması işlemi seçme ve birleştirme olarak adlandırılmaktadır. Programla ilişkili olarak toplanan tüm bilgilerin niteliği ve değerlendirilmesi bu aşamada yapılmaktadır. Bu aşamada programcı programına uygun olan enformasyonu belirleyerek, bilgiler arasında kopuklukları, tutarsızlıkları saptamalı ve bunları düzeltme ve düzenleme yoluna gitmelidir.


2. Soru

Kamera hareketlerinden dikey yükseliş- alçalış ve optik kaydırma kavramlarını açıklayınız.

Cevap

? Dikey yükseliş - Dikey alçalış: Kamera gövdesinin üçayak üzerinde yukarı› yükselmesi ya da aşağı alçalması hareketidir. Kamera gövdesi sağa sola hareket etmeden sadece yükselir ya da alçalır. ? Optik kaydırma (zoom): Kamera merceğinin optik olarak ileri-geri hareketidir. Kamera ileri olarak optik olarak kaydığında nesneye yaklaşılır. Geriye hareket ettirildiğinde ise nesneden (konudan) uzaklaşılır.


3. Soru

Televizyon programlarında kullanılan aydınlatma çeşitleri nelerdir? Bu aydınlatmaların işlevleri nelerdir?

Cevap

Televizyon programlarında aydınlatma: ? Düz aydınlatma; sadece nesneyi görmeye yönelik olarak yapılan aydınlatma türüdür. Televizyondaki haber ve haber programlarında genellikle düz aydınlatma kullanılır. ? Dramatik aydınlatma; nesnelerin aydınlık ve karanlık noktalarının oluşturulmasıyla gerçekleştirilir ve bu aydınlatma ile sahnedeki dramatik yoğunluk arttırılır. Dramatik aydınlatma daha çok drama programlarında kullanılmaktadır. Televizyon yapımlarında aydınlatma şu işlevler için kullanılır: ? Anlatımı desteklemek ? Mekânı birleştirmek ? Nesne ve çevresinin iki boyutluluğunu ortaya çıkarmak ? Özel bir ruh durumu yaratmak ? Sahneye gerçekçi bir anlam katmak


4. Soru

Radyo program metni yazılırken metnin içeriğine ilişkin dikkat edilmesi gereken özellikler nelerdir?

Cevap

? Programların ilgi çekebilmeleri gerekmektedir. Programın mesajını iletebilmesi için dinlenmesi ve bu nedenle de ilgi çekmesi gerekir. Çarpıcı bir müzik ya da bir efekt, programı ilk başta bile ilgi çekici hale getiren unsurlardandır. ? İlginin çekilebilmesi ile aynı ölçüde ilgiyi sürdürmek de bir radyo programında uygulanması gereken biçimsel ilkelerdendir. Programda verilecek mesajın tümünün dinlenmesi için bu ilginin program boyunca sürmesi gerektiğinden, programda; merak uyandırma, canlılık yaratma, çatışma ve gerilim yaratma, içtenlik yaratma, güldürüye başvurma ve bilinen noktalara değinme gibi yaklaşımlardan yararlanılabilir. ? Metin yazılırken dilin kullanımına özen göstermek önemlidir. Sözün ifade biçimi olan dil, radyo programlarında pek çok kitle iletişim aracında olduğundan daha fazla önem kazanır. Radyo program metinlerinde düşünceler konuşma dili ile ifade edilmeli; metin, adeta karşısında biri varmış onunla konuşuluyormuş gibi yazılmalı ve seslendirilmelidir.


5. Soru

Halka ilişkiler alanında radyonun yaygın kullanımını sağlayan teknik özellikler hangileridir?

Cevap

Hızlı haber akışı sağlayabilmesi, etkili bir şekilde dinleyicilerine ulaşabilmesi, mobil olması, ulaştırılacak mesajların düşük maliyette ve hızlı olması ve başka işlerle uğraşırken de dinlenebilme özellikleri radyonun ayırıcı teknik özelliklerindendir.


6. Soru

Radyoda halkla ilişkiler amaçlı program türleri nelerdir?

Cevap

Haber bültenleri, kamu hizmeti duyuruları, açık oturum ve sohbet programları, röportajlar, sponsorluk programları.


7. Soru

Televizyon ekranı 2 boyutlu bir ortam olmasına rağmen izleyicilere üç boyut algısı yaratmasını sağlayan durum nedir? Açıklayarak yazınız.

Cevap

Gerçek yaşamı üç boyutlu algılıyoruz. Oysa televizyon ekranı bize sadece iki boyutlu bir alan sunuyor. Ancak bu iki boyutlu alan içinde üç boyutlu dünyayı› yansıtmamız mümkün. Bu da televizyonda derinlik yanılsaması yaratılarak gerçekleştirilebilir. Derinlik yanılsaması iki şekilde yaratılabilir. Bunlardan biri televizyon ekranına yerleştirilecek nesneleri ön, orta ve arka olmak üzere çeşitli alanlara ayırmaktır. (insanlar eşyalar, nesneler değişik alanlara yerleştirilerek üç boyutluluk yaratılabilir). Derinlik yaratan başka bir faktör ise optik lens kullanımıdır. Geniş açılı lensler derinliği abartma özelliğine sahiptir. Kamerada geniş açılı lenslerin kullanımıyla insanlar daha uzakta, koridorlar daha uzun ve binalar daha yüksek görünür. Normal açılı lensler ile insan gözünün gördüğü etki yaratılır. Yatay ve düşey hatları daha düşey ve doğru olarak gösterir. Dar açılı lensler ise derinliği azaltır. Ekranda ön, orta ve arka planlar daha sıkışık görünür (Örneğin maç yayınlarında gerçekte çok uzun olan mesafe izleyiciye kısaymış gibi görünecektir).


8. Soru

Halkla ilişkiler uygulayıcılarının görsel-işitsel araçlar ile hangi temel amaçları gerçekleştirmektedirler?

Cevap

? Geniş kitlelerin bilgilendirmek ve ikna etmek ? Kurum/kuruluşun ürünlerini/hizmetlerini tanıtarak toplumda ilgili kuruluşa yönelik olumlu imaj yaratmaya çalışmak


9. Soru

Farklı türlerdeki televizyon programlarının geçtiği üç ortak aşama hangisidir?

Cevap

? Yapım öncesi ? Yapım ? Yapım sonrası


10. Soru

Kitle iletişim araçlarının tarih boyunca geçirdiği üç temel aşama nedir?

Cevap

Kitle iletişim araçları tarihsel süreç içerisinde üç temel aşamadan geçerek yaygınlaşmaya başlamıştır. Bu süreçlerden ilki; 1600?lerde baskı makinesinin bulunması ve gazetelerin haber kaynağı olarak kullanılmaya başlanması, ikincisi; gazeteden yaklaşık üç yüz yıl sonra radyonun icadı ve radyonun kullanılması ile birlikte, gazetelerin artık tek haber kaynağı olma özelliğini yitirmesidir. Radyonun bulunmasıyla birlikte ise toplum bireylerinin etrafındaki olaylardan haberdar olabilmesi sağlanması ve haber almanın yansıra bireylerin eğlenme gereksinimi de karşılanmıştır. İletişim araçları tarihindeki üçüncü aşama ise televizyonun bulunuşudur.


11. Soru

Bir televizyon programının bütçesi hangi temel kalemler dikkate alınarak hesaplanır?

Cevap

Bütçe, bir programın fikir aşamasından ekranda izleyiciye sunulan bir program haline dönüşebilmesi kadar geçen süreçte gereken parasal unsurdur. Bir program bütçesi, yapılması› istenen programın ayrıntılı maliyet tahminlerini içerir. Bir programın bütçesi genellikle temel olarak şu başlıklar altında düzenlenir: ? Yaratıcı Yapım Elemanları: Yapımcı ve yapım yardımcıları, yönetmen, yazar ve sanat yönetmeni, icracılar (sunucu, spiker, oyuncu) ? Teknik ve Prodüksiyon Elemanları: Stüdyo amiri, teknik yönetmen, kameramanlar, ışıkçılar, resim seçici, sesçiler, resim kayıt cihazı operatörü, kamera kontrol elemanları, yapım yardımcısı, stüdyo şefi, stüdyo elemanları, yönetmen yardımcısı ? Yapım ve Teknik Giderler: Stüdyo ve mekân, kameralar, ışık, ses, grafikler, dekor ve aksesuarlar, makyaj ve kostüm. ? Yapım Sonrası İşlemler: Seyahat, konaklama, yiyecek, içecek, kiralama ve büro giderleri


12. Soru

“Televizyon programı” terimini ayrıntılı olarak açıklayınız?

Cevap

Televizyon yapımları (programları), televizyonun kendine özgü anlatım özelliklerinden yararlanarak izleyiciye iletilmek istenen mesajı örgütler ve televizyonda iletilecek mesajlar programlar aracılığıyla izleyenlere ulaştırılır. Bu bağlamda televizyon programı; belli bir izleyici grubu olan, belirlenmiş amaçlara göre hazırlanan, belli yayın kuşaklarında belli saatlerde yayınlanan, televizyon tekniklerine ve diline uygun olarak üretilen televizyon metinleridir. Televizyonda yayınlanan her programın bir amacı ve işleyişi Televizyon programları hazırlanırken, izleyenleri bilgilendirmek, eğlendirmek, eğitmek, mal ve hizmetlerin tanıtımını sağlamak ve ikna etmek amaçlanır. Bu nedenle hazırlanan programların mutlaka amacının olması ve hedef kitlelerde davranış değişikliği oluşturması beklenir.


13. Soru

Radyo programının yapım aşamalarından sonuncusu olan denetim ve yayın aşaması, özel ve kamu yayıncılığında nasıl farklılaşmaktadır?

Cevap

Kamu yayıncılığında denetim önemli bir unsur olarak görülmekte ve programlar yayına girmeden önce denetlenmektedir. Özel yayıncılıkta yani ticari yayın yapan radyo istasyonlarında denetim daha esnektir ve çok fazla yapılmamaktadır.


14. Soru

Televizyonun halkla ilişkiler uygulayıcılarının en gözde araçlardan olmasının nedenleri nelerdir?

Cevap

Televizyonun ön planda olmasının nedenleri; görsel-işitsel olması, hareket öğesini içermesi, mesajlara çekicilik ve heyecan katması, bol tekrarlarla akılda kalıcılığını arttırması, geniş kitleye hitap etmesi, birim maliyetinin ucuz olması, kuruluşların güçlü olduğu imajını yaratması, eğlendirici ve bilgi verici olması, farklı zaman aralıklarında farklı hedef kitlelere hitap etmesidir.


15. Soru

“Bir eğitim kurumu olan Anadolu Üniversitesi, her yıl yaptığı mezuniyet törenini video olarak kayıt ederek, törenin yayınlandığı günün ertesinde haber amaçlı olarak televizyon kanallarına DVD formatında göndermektedir.” Yukarıda örneklenen yayın türü hangi türdür açıklayınız.

Cevap

Verilen örnek bir video haber bülteni örneğidir. Video haber bültenlerinde haber bültenlerinin video teknolojisiyle hazırlanarak izleyicilere ulaştırılmaktadır. Televizyon teknolojisinin yayıncılığa getirdiği en büyük olanaklardan biri olarak kabul edilen video teknolojisi ile hazırlanan ve programların önceden kaydedilip, daha sonra istenilen zamanda yayınlanmasını sağlayan video haber bültenleri, halkla ilişkiler uygulayıcıları için de önemli bir avantaj sağlamaktadır. Video haber bültenleri, görüntülü olarak farklı formatlarda (DVD, Betacam v.b) hazırlanarak, televizyon yayını için kanallara gönderilmektedir.


16. Soru

Televizyon programının yapım öncesi aşamasında araştırma sürecinde yapımcının takip etmesi gereken temel basamaklar hangileridir?

Cevap

Bir yapımcının televizyon programı hazırlarken araştırma aşamasında bazı temel basamakları izlemesi o araştırmanın daha verimli ve sistemli bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlayacaktır. Bu basamaklar; program fikrinin formüle edilmesi, bilgi kaynakları, mülakatlar ve görüşmeler, seçme ve birleştirme ve program metninin oluşturulması aşamalarıdır.


17. Soru

Televizyon programlarındaki aşamalardan “sıcak prova” yı tanımlayınız.

Cevap

Gerçek çekime geçmeden önce mutlaka çekimlerin provası yapılmalıdır. Programın türüne bağlı olarak; akış provası ya da programın tümünün prova edildiği sıcak prova, program metnine uygun olarak kamera, ışık, ses, kostüm, aksesuar, makyaj gibi ekranda görülecek her şeyin tümüyle gerçek çekim yapılıyormuş gibi prova edilmesidir. Provanın amacı, gerçek yapım sürecinin olabildiğince sorunsuz gerçekleşmesini sağlamak için çok değerli olan mekân ve teknik donanımın olabildiğince kısa süreli olarak kullanımını ve ortaya çıkabilecek sorunların önceden saptanıp, giderilmesini kapsamaktadır.


18. Soru

Program yapımlarında kameranın kullanıldığı üç farklı yüksekliği açıklayınız.

Cevap

Kamera yüksekliği, kameranın nesneye olan uzaklığı ve bakış açısı kadar önemlidir. Özellikle sunucu ve oyuncu kullanılan programlarda kamera yüksekliğine önem vermek gerekir. Kamera yüksekliği anlatılan konuyu dramatik ve psikolojik olarak etkiler. Kamera üç farklı yükseklikte kullanılır: ? Göz seviyesi açısı: İnsanların gerçek yaşamdaki göz seviyelerinden algıladığı bakış açısıdır. Nesneler gerçek yaşamdaki biçim ve formlarında algılanır ve perspektif bozuklukları olmaz. ? Alt açı: Kameranın aşağıdan yukarı doğru bakmasıdır. Alt açı için kameranın her zaman alçalması gerekmez. Kamera yüksekteki büyük bir nesneye ya da göz seviyesinden yukarı çevrinme ile yöneldiğinde kamera alt açı konumundadır. Alt açının insanlar üzerinde psikolojik etkisi bulunmaktadır. Örneğin alt açı ile gerçekleştirilen bir çekimde nesneler ya da insanlar olduğundan daha görkemli ve yüce görünür. ? Üst açı: Kameranın yukarıdan aşağıya baktığı açıdır. Üst açı için kameranın yükseğe her zaman çıkması gerekmez. Kamera küçük bir nesneyi üst açıdan görebilir ve bu durumda kamera üst aç› konumundadır. Üst açının da psikolojik etkisi söz konusudur. Örneğin üst açı ile gerçekleştirilen bir çekimde nesneler ya da insanlar olduğundan küçülmüş ve ezik görünür.


19. Soru

Halka ilişkiler alanında yaygın olarak kullanılan görsel-işitsel araçların olumsuz yönler nelerdir?

Cevap

? Görsel-işitsel araçların yapım maliyeti (televizyon) fazla olduğundan kurum/kuruluşlar için masraflı› olabilir. ? Bu araçlar tek başına kullanıldığında yeterli ve etkili olmayabilir. ? Tek yönlü bir iletişim söz konusu olduğundan iletilerin etkili olup olmadığı denetlenemeyebilir.


20. Soru

Radyo programının yapım sürecini oluşturan aşamalar nelerdir? Kısaca açıklayınız.

Cevap

? Araştırma: Radyo program yapımcıları, hazırlayacakları programın konusu ve türü ne olursa olsun konu hakkında bilgi sahibi olmalıdır. Bu aşama tüm program türlerinde temel aşamadır. Bunun için de araştırma aşamasının yapımcı tarafından titizlikle gerçekleştirilmesi gerekir ? Öneri: Bu süreçte program yapımında, programın yapılıp yapılmayacağının kesin kararı „öneri aşaması? olarak adlandırılır. Bu aşamada hangi izleyici kitlesine, ne zaman ve nasıl ulaşılacağının belirlenmesi gerekir ve programın bütçesinin ne olacağı ortaya çıkarılır. Bu aşamada hazırlanacak bir “öneri formu” ile programın kimliğini oluşturan bilgilere yer verilmesi gerekmektedir. ? Planlama: Planlama aşamasında her programın kendine özgü planının yapılması gerekir. Programcının önerisi kabul edildikten sonra eldeki tüm materyaller düzenlenmeli, programda yer alacak söz, müzik, efekt gibi unsurlar belirlenmelidir. Planlama yapılacak radyo programı türüne göre değişmektedir. ? Metin Yazma: Bu aşama, daha önceki aşamalarda toplanan ve bunlar arasından seçilen malzemelerin, programın amaçları ve konusu doğrultusunda metin haline getirilmesi işleminden oluşmaktadır. Metin yazma aşamasında seslendirilecek sözler, program tekniğine uygun olarak yazılır ve eğer programda müzik ve efekt gibi yardımcı öğeler kullanılacaksa, bunların da metinde belirtilmesi gerekmektedir. ? Seslendirme: Seslendirme aşaması, radyo programı için hazırlanan metnin radyo ya da uygun ses stüdyolarında mikrofona okunması› işlemidir. Seslendirmede mesaj dinleyicilere aktarıldığından, kişinin sesinin tonu, konuşmasındaki vurgular, diksiyon gibi bir takım özelliklere dikkat etmek gerekir. ? Kurgu: Radyo programlarında kurgu; seslendirilmesi yapılmış metnin, müzik, efekt, röportaj, sinyal müziği gibi diğer program malzemeleriyle bir araya getirilerek hazırlanmasıdır. Kurgu, yapılan seslendirme hatalarının, çeşitli duraklamaların ve seslendirme sırasında yer alan istenmeyen seslerin düzenlenmesini sağlamak ve müzik, efekt, röportaj gibi programda kullanılan unsurların program akışı içerisinde bir bütünlük yaratarak program oluşturmak maçıyla yapılmaktadır. ? Denetim ve Yayın: Denetim aşamasında hazırlanan radyo programı yayın ilkelerine uygunluk, teknik, içerik, biçim ve metin açısından değerlendirilmektedir. Denetimin programı iyileştirmeye yönelik olması önemlidir. Aksi takdirde özgünlüğü ve yaratıcılığı engelleyebilen bir süreç olabilir.


21. Soru

Günümüzde video teknolojisinin gelişmesinin halka ilişkiler alanına nasıl etkileri olmuştur?

Cevap

? Video tekniğinin gelişmesinden önce tüm programlar yapım anında, canlı olarak yayınlanıyordu. Video teknolojisiyle birlikte programlar önceden kaydedilip, daha sonra istenilen saatte yayınlanabilir hale geldi. ? Ayrıca video bir programın canlı yayınındaki bazı teknik ve estetik sınırlamalarını da (görüntü ve ses efektlerinin kullanımı) ortadan kaldırdı. ? Video kayıt teknolojisinin getirdiği en büyük olanak, program yönetmeninin program üzerindeki yaratıcılığa yönelik denetiminin artmasıdır. Küçük bölümler halinde ya da daha sonradan kurgulanmak üzere sahneler ve çekimler halinde gerçekleştirilen programlar, yapım ekibini canlı› yayınlarda olduğu gibi yapımın türü üzerinde yoğunlaşmaktan ve hatalarla yüz yüze kalmaktan kurtarmıştır. Ayrıca her çekim ya da bölüm üzerinde amaçlanan estetik ve teknik düzeye ulaşıncaya kadar durabilme olanağı sağlamıştır.


22. Soru

Kitle iletişim araçlarının tarihsel süreç içerisinde yaygınlaşmaya başlaması, hangi süreçler içerisinde gerçekleşmiştir?

Cevap

Kitle iletişim araçları tarihsel süreç içerisinde üç temel aşamadan geçerek yaygınlaşmaya başlamıştır. Bu süreçlerden ilki; 1600’lerde baskı makinesinin bulunması ve gazetelerin haber kaynağı olarak kullanılmaya başlanması, ikincisi; gazeteden yaklaşık üç yüz yıl sonra radyonun icadı ve radyonun kullanılması ile birlikte, gazetelerin artık tek haber kaynağı olma özelliğini yitirmesidir. Radyonun bulunmasıyla birlikte ise toplum bireylerinin etrafındaki olaylardan haberdar olabilmesi sağlanmış ve haber almanın yanı sıra bireylerin eğlenme gereksinimi de karşılanmıştır. İletişim araçları tarihindeki üçüncü aşama ise televizyonun bulunuşudur. Görsel-işitsel bir araç olan, hareket öğesi içeren ve aynı anda milyonlarca kişiye hitap eden en önemli kitle iletişim araçlarından birisi olan televizyon toplumdaki önemini halen korumaktadır.


23. Soru

Görsel-işitsel araçların halkla ilişkilerde yaygın şekilde kullanılmasının amacı nedir?

Cevap

Medyanın en büyük bilgi kaynakları kuruluşların halkla ilişkiler birimlerinden gelen yazılı, görsel-işitsel ve sözel bilgi kaynaklarıdır. Bu nedenle kurum ve kuruluşların halkla ilişkiler faaliyetlerinin medyada haber olarak yer alabilmesi için, sürekli olarak iletişim araçlarıyla medyaya bilgi aktarmaları gerekmektedir. Bu bilgi akışında en fazla görev ise çok geniş kitleye hitap etme özelliğini bünyesinde barındıran görsel-işitsel araçlara düşmektedir. Yayın araçları olarak da adlandırılan görsel ve işitsel araçlar (radyo, televizyon, film, video v.b), yazılı araçlara göre (gazete, dergi, broşür, afiş, v.b) halkla ilişkiler uygulamalarında daha yaygın bir etkiye sahiptir.


24. Soru

Günümüzde her alanda olduğu gibi halkla ilişkiler alanında da sıkça kullanılan görsel-işitsel araçların bir takım avantajları ve dezavantajları nelerdir?

Cevap

Görsel-işitsel araçlar diğer iletişim araçlarını özellikle de yazılı araçları destekleyici bir niteliğe sahiptir. • Bu araçlar sayesinde hedef kitlelerle gerçekleştirilen iletişim, daha etkili ve anlaşılır bir biçimde gerçekleşir. • iletişim kolaylaştığından zaman kaybı önlenir. • Görsel-işitsel araçlarla aktarılan iletilerin sesli ve hareketli olması iletileri daha da ilgi çekici hale getirir. • Görsel-işitsel araçların yapım maliyeti (televizyon) fazla olduğundan kurum/kuruluşlar için masraflı olabilir. • Bu araçlar tek başına kullanıldığında yeterli ve etkili olmayabilir. • Tek yönlü bir iletişim söz konusu olduğundan iletilerin etkili olup olmadığı denetlenemeyebilir.


25. Soru

Radyonun hem bireysel hem de toplumsal bir kitle iletişim aracı olması nasıl açıklanabilir?

Cevap

Radyo, hem bireysel hem de toplumsal bir kitle iletişim aracıdır. Bireyseldir, çünkü sahip olduğu içerik ile kişilerin sorunlarından kurtulmasını sağlarken, aynı zamanda onların eğitim ve eğlenme gereksinimlerini karşılamaya yardımcı olur. Toplumsaldır, çünkü değişim içinde olan toplumu yansıtırken, toplumdaki bireylerin bilgilenme gereksinimini karşılayarak temel konularda farkındalığı sağlar. Bu özelliklerinden hareketle radyo hem bireysel hem de toplumsal bir kitle iletişim aracı olarak toplumda; haber verme, eğitme, eğlendirme, propaganda, mal ve hizmetlerin tanıtımını sağlama ve inandırma ve harekete geçirme işlevlerini yerine getirir.


26. Soru

Radyonun teknik özellikleri nelerdir?

Cevap

Hızlı haber akışı sağlayabilmesi, etkili bir şekilde dinleyicilerine ulaşabilmesi ve başka işlerle uğraşırken de dinlenebilme özellikleri, aracın yaygınlaşmasındaki önemli nitelikler olarak kabul edilmektedir. Özellikle hız ve mobil olabilme özellikleri radyoyu diğer iletişim araçlarından ayırmaktadır. Radyonun en büyük avantajı esnek olması ve özel hedef kitlelere ulaşabilme özelliğidir. Hedef kitlelere ulaştırılacak mesajlar düşük maliyette ve televizyondan daha hızlı bir şekilde hazırlanır ve yayınlanır.


27. Soru

Halkla ilişkiler uygulamalarında radyodan nasıl yararlanılmaktadır?

Cevap

Halkla ilişkiler uygulamalarında radyodan haber, röportaj, açık oturum, sohbet programları, kamusal duyurular ve sponsorluk biçiminde yararlanılmaktadır. Ayrıca radyodan hemen hemen tüm program türlerinde -haber programlarından belgesellere, eğitim-kültür içerikli programlardan anonslara- yararlanmak mümkündür.


28. Soru

Radyoda halkla ilişkiler amacına yönelik olarak yayınlanan başlıca program türleri nelerdir?

Cevap

Haber Bültenleri: Halkla ilişkiler uygulamalarında kurum/kuruluşlar radyoyu öncelikle haber amaçlı kullanırlar. Birçok radyo istasyonu sık aralıklarla haber yayınlamaktadır. Basılı araçlar arasında önemli bir yer tutan ve halkla ilişkiler aracı olarak kullanılan haber (basın) bültenleri, tıpkı yazılı basında olduğu gibi işitsel basında da yani radyoda da etkin bir kullanıma sahiptir.

Kamu Hizmeti Duyuruları: Halkla ilişkiler amacıyla kullanılan bir diğer radyo program türü kamu hizmetine yönelik duyurulardır. Duyurular, halkla ilişkiler uygulamalarında kullanılan bir diğer iletişim biçimidir ve radyo programlarının arasında kullanılmaktadır. Özellikle kar amacı gütmeyen kurum/kuruluşlar toplumu ilgilendiren mesajlarını radyolarda ticari amaç gütmeden yayınlayabilmektedir. Örneğin halk sağlığını ilgilendiren ve sigaranın zararlarını anlatan ya da çevre bilinci oluşturmayı hedefleyen kampanyalar, toplumsal yarar sağladığından radyo istasyonları tarafından bedava yayınlanmaktadır.

Açık Oturum ve Sohbet Programları: Kurum/kuruluşların radyoda yararlanabilecekleri bir diğer program türü açık oturumlardır. Kurum/kuruluşu tanıtma ve görüşlerini açıkça belirtme açısından önemli bir işleve sahip olan bu programlar, kurum/kuruluşun topluma açık, net ve dürüst bir görüntüsünü yansıtma ve kurum imajını hedef kitlelere aktarma açısından önemli bir fırsat sunulmaktadır.

Diğer Programlar: Halkla ilişkiler uygulayımcıları radyoda yer alan röportajlardan da halkla ilişkiler uygulamalarında sıkça yararlanmaktadır. Röportajların en önemli özelliği canlı olması ve aktarılacak olay ya da konunun farklı boyutlarını hedef kitleye yansıtmasıdır. Bazı radyo istasyonları açık hava konserleri veya sportif karşılaşmalar gibi etkinliklere de sponsorluk yapabilirler. Bu tarz etkinliklerin gün boyu radyoda yayınlanması geniş kitlelerinin ilgisini çekeceği için halkla ilişkiler uygulayımcıları için kurum/kuruluşa önemli fırsatlar sağlamaktadır.


29. Soru

Radyonun halkla ilişkiler aracı olarak kullanılması durumunda dikkat edilmesi gereken bazı noktalar nelerdir?

Cevap

Öncelikle radyoda yayınlanacak programların amacının ve hedef kitlesinin belirlenmesi, mesajların bilgi verici, eğitici ve eğlendirici özelliklere sahip olması ve özellikle programlarda iletilecek mesajların programla ve kurum/kuruluşun amaçlarıyla örtüşmesi gerekmektedir. Çünkü ancak böylesine amaçlarla hazırlanan programlar hedef kitleler üzerinde etkili olabilir.


30. Soru

Radyoda dinlediğimiz programlar dinleyiciye ulaşana kadar birçok aşamadan geçmektedir. Bu aşamalar nelerdir?

Cevap

Radyo programının yapım sürecini oluşturan bu aşamalar şunlardır:

  • Araştırma
  • Öneri
  • Planlama
  • Metin Yazma
  • Seslendirme
  • Kurgu
  • Denetim ve Yayın

31. Soru

Öneri formunda belirtilmesi gereken öğeler nelerdir?

Cevap

Öneri formunda programın adı, türü, hedef kitlesi, konusu, amacı, yayın dönemi, periyodu, yayın günü, yayın saati ve süresi belirtilmelidir.


32. Soru

Farklı program türleri için aynı planlama yapılabilir mi?

Cevap

Hayır. Farklı program türleri için farklı planlamalar gerekmektedir. Bir sohbet programı ile bir müzik programının planlaması sırasında yapılacak çalışmalar değişiklik göstermektedir. Müzik programlarında müzik unsuru hakim olacağından, bununla ilgili materyallerin gözden geçirilmesi (çalınacak müziklerin hazırlanması, sıraya konulması v.b) gerekirken, bir sohbet programında soruların hazırlanması, belirli bir düzen içerisinde sunulması ve belki de metin yazılması gerekebilir.


33. Soru

Radyo programları için hazırlanan metinlerde hangi unsurlar bulunur?

Cevap

Radyo programları için hazırlanan metinlerde iki temel unsur söz konusudur. Bunlar; metnin biçimsel ve içerik özellikleridir.


34. Soru

Radyo programlarında uyulması gereken biçimsel ve içerik özelliklerine ilişkin uyulması gereken kurallar nelerdir?

Cevap

1. Radyo metni yazarken biçimsel kurallara uymak ve ayrıca metni kontrol etmek gerekmektedir. Program metni yazılırken biçimsel olarak uyulması gereken bazı kurallar şunlardır:

• Okumada kolaylık sağlamak amacıyla program metni bilgisayar ile yazılır.

• Programda görev alan kişilerin takibi için metnin birden çok kopyası alınır.

• Metin yazımına içeriden başlanır: Satırlar en az 4 -5 cm. içeriden başlar, biterken de 1 cm. kadar içeriden bitirilir.

• Sayfaların karışmaması için metne sayfa numarası verilir.

• Programın hangi metne ait olduğunu belirtmek için metindeki her sayfaya programın adı yazılır: Eğer sayfa birden fazla ise sayfaların devam ettiğini göstermek için metnin devam ettiği işaretle belirtilir.

• Dinleyicilere ulaştırmak istediğimiz sözcükler için komutlar büyük harfle yazılır.

• Zaman kaybının önlenmesi için kısaltmalara yer verilir: Sürekli kullanılan bazı sözcüklerin örneğin St (Stüdyo) ya da Mz (Müzik) gibi kısaltmaları kullanılır.

• Program sırasında sorun yaşanmaması için yabancı sözcüklerin okunuşu yazılır: Clinton (Kılintın ya da Shakespeare (şekspir) gibi.

2. Radyo program metni yazılırken dikkat edilmesi gereken metnin içeriğine ilişkin özellikler ise şunlardır:

  • Programların ilgi çekebilmeleri gerekmektedir. Programın mesajını iletebilmesi için dinlenmesi ve bu nedenle de ilgi çekmesi gerekir. Çarpıcı bir müzik ya da bir efekt, programı ilk başta bile ilgi çekici hale getiren unsurlardandır.
  • İlginin çekilebilmesi ile aynı ölçüde ilgiyi sürdürmek de bir radyo programında uygulanması gereken biçimsel ilkelerdendir. Programda verilecek mesajın tümünün dinlenmesi için bu ilginin program boyunca sürmesi gerektiğinden, programda; merak uyandırma, canlılık yaratma, çatışma ve gerilim yaratma, içtenlik yaratma, güldürüye başvurma ve bilinen noktalara değinme gibi yaklaşımlardan yararlanılabilir.
  • Metin yazılırken dilin kullanımına özen göstermek önemlidir. Sözün ifade biçimi olan dil, radyo programlarında pek çok kitle iletişim aracında olduğundan daha fazla önem kazanır. Radyo program metinlerinde düşünceler konuşma dili ile ifade edilmeli; metin, adeta karşısında biri varmış, onunla konuşuyormuş gibi yazılmalı ve seslendirilmelidir.

35. Soru

Radyo programı için hazırlanan metnin seslendirilmesinde nelere dikkat edilmelidir?

Cevap

Seslendirme kim tarafından yapılırsa yapılsın, program metninin konusuna uygun olarak yapılmalı ve metin birden çok kişi tarafından seslendirildiğinde, bunların birbirine uyumlu olması gerekliliğidir. Seslendirmede mesaj dinleyicilere aktarıldığından, kişinin sesinin tonu, konuşmasındaki vurgular, sözcüklerin anlamlarını vererek söyleme yani diksiyon gibi bir takım özelliklere dikkat etmek gerekir.


36. Soru

Radyo programlarında kurgunun yapılma amacı nedir?

Cevap

Kurgu, yapılan seslendirme hatalarının, çeşitli duraklamaların ve seslendirme sırasında yer alan istenmeyen seslerin düzenlenmesini sağlamak ve müzik, efekt, röportaj gibi programda kullanılan unsurların program akışı içerisinde bir bütünlük yaratarak programı oluşturmak amacıyla yapılmaktadır.


37. Soru

Radyo programlarında denetimin önemi nedir?

Cevap

Denetim aşamasında hazırlanan radyo programı yayın ilkelerine uygunluk, teknik, içerik, biçim ve metin açısından değerlendirilmektedir. Kamu yayıncılığında denetim önemli bir unsur olarak görülmekte ve programlar yayına girmeden önce denetlenmektedir. Özel yayıncılıkta yani ticari yayın yapan radyo istasyonlarında denetim daha esnektir ve çok fazla yapılmamaktadır. Burada belirtilmesi gereken nokta, denetimin eğer hazırlanan programın yayınına yol gösterici bir özellik taşıyorsa yararlı olduğu yönündedir. Bunun aksi durumunda ise denetim radyo yayıncılığındaki yaratıcılığı önleyen bir durum olarak karşımıza çıkabilir.


38. Soru

Canlı yayın ile bant yayını arasındaki fark nedir?

Cevap

Radyo programlarında en son aşama yayındır. Yayın, programın bir bütün olarak dinleyicilere ulaştığı son noktadır. Yapımcının kafasında fikir olmaktan çıkan program, artık tüm aşamalardan geçerek dinleyenlerine ulaşmıştır. Bant yayın olarak gerçekleştirilen programlarla canlı olarak gerçekleştirilen programlarda durum biraz farklıdır. Canlı yayınlarda doğrudan yayın aşamasına geçildiği için seslendirme, kurgu ve denetim aşamalarından geçilmeden yayın aşamasına gelinmektedir.


39. Soru

Günümüzde televizyonunun etkinliğini azaltan faktörler nelerdir?

Cevap

Günümüzde izleyicilerin sahip olduğu yayın teknolojisi göz önüne alındığında, televizyon kanallarının fazlalığı, kablolu ve dijital yayın olanakları ile farklı televizyon kanallarını izleme şansına sahip olunması, uzaktan kumanda aletinin varlığı ve rahatlığı, bireyleri televizyon programlarından uzaklaştırmakta ve televizyonun etkinliğini azaltmaktadır.


40. Soru

Televizyonun halkla ilişkiler uygulayımcılarının en gözde araçlarından olmasının nedenleri nelerdir?

Cevap

Televizyonun halkla ilişkiler uygulayımcılarının en gözde araçlardan olmasının nedenleri ise; görsel-işitsel olması, hareket öğesini içermesi, mesajlara çekicilik ve heyecan katması, bol tekrarlarla akılda kalıcılığı arttırması, geniş kitleye hitap etmesi, birim maliyetinin ucuz olması, kuruluşa güçlü olduğu imajını yaratması, eğlendirici ve bilgi verici olması, farklı zaman aralıklarında farklı hedef kitlelere hitap etmesidir.


41. Soru

Televizyonun halkla ilişkiler açısından etkili olması neye bağlıdır?

Cevap

Televizyon, halkla ilişkiler alanında kullanılırken; açıklık, basitlik, tutarlılık ve duygu gibi unsurları aktardığı, ürünün yaptığı işi ya da verilen hizmeti görsel olarak anlatabildiği, ürün/hizmetin faydaları ile tüketicilerin katılımını sağladığı ve sorunlarını çözdüğü, hatırlanabildiği, gerçekçi, kuruma karşı olumlu bilgiler ve mesajlar içerdiği zaman etkili olabilir.


42. Soru

Televizyonda halkla ilişkiler amacına yönelik olarak yayınlanan program türleri nelerdir?

Cevap

  • Haber bültenleri
  • Kamu Hizmeti Duyuruları
  • Sohbet ve Tartışma Programları
  • Diğer Türler (röportaj, talk showlar)


43. Soru

Televizyon için hazırlanacak haber bültenleri, gazetelere yollanan bültenlerle aynı mıdır?

Cevap

Televizyon için hazırlanacak haber bültenleri, gazetelere yollanan bültenlerden biraz daha farklılık taşımaktadır. Gazete ye gönderilen bültenler halkla ilişkiler uygulayımcıları tarafından istenen uzunlukta hazırlanabilirken, televizyonda yayın akışı içinde zaman sınırlaması olduğundan, bültenlerin sadece önemli haberleri içermesi ve az sözcükle çok şey anlatması gerekmektedir.


44. Soru

Televizyon programının tanımı nedir?

Cevap

Televizyon programı; belli bir izleyici grubu olan, belirlenmiş amaçlara göre hazırlanan, belli yayın kuşaklarında belli saatlerde yayınlanan, televizyon tekniklerine ve diline uygun olarak üretilen televizyon metinleridir.


45. Soru

Televizyon programlarının amacı nedir?

Cevap

Televizyonda yayınlanan her programın bir amacı ve işlevi vardır. Televizyon programları hazırlanırken, izleyenleri bilgilendirmek, eğlendirmek, eğitmek, mal ve hizmetlerin tanıtımını sağlamak ve ikna etmek amaçlanır. Bu nedenle hazırlanan programların mutlaka amacının olması ve hedef kitlelerde davranış değişikliği oluşturması beklenir.


46. Soru

Televizyon programlarının hazırlanma aşamaları nelerdir?

Cevap

Televizyonda yayınlanacak program türü ister haber, ister sohbet, isterse de bir kamu spotu programı gibi farklı türlerden oluşsun, her televizyon programı fikir aşamasından başlayarak, yayına kadar temel olarak üç aşamadan geçmektedir. Bu aşamalar;

  1. Yapım Öncesi
  2. Yapım
  3. Yapım Sonrası’dır.

47. Soru

Televizyon programlarının yapım öncesi aşamasının alt adımları nelerdir?

 

Cevap

  1. Program Fikrinin Bulunması
  2. Araştırmanın Yapılması:
  • program fikrinin formüle edilmesi,
  • bilgi kaynakları,
  • mülakatlar ve görüşmeler,
  • seçme ve birleştirme
  • program metninin oluşturulması
  1. Programın Amacının Belirlenmesi
  2. Programın Hedef Kitlesinin Belirlenmesi
  3. Program Tasarımı
  4. Senaryo ve Çekim Senaryosu Yazımı
  5. Yapım Bütçesinin Hazırlanması:
  • Yaratıcı Yapım Elemanlar
  • Teknik ve Prodüksiyon Elemanları
  • Yapım ve Teknik Giderler
  • Yapım Sonrası işlemler


48. Soru

Yapım aşaması nasıl tanımlanabilir?

Cevap

Yapım aşaması, programın canlı olarak çekilip yayınlandığı ya da videobant veya filme çekildiği aşamadır. Yapım aşaması yönetmenin tümüyle kendi yaratıcılığını ve bilgisini kullanarak programı görüntü ve ses olarak düzenlediği, program fikrinin yazılı metinden, görüntü ve ses ortamına aktarıldığı aşamadır. Bu aşamada programın gerçekleştirileceği mekânlarda senaryoda belirtilenler doğrultusunda çekimler yapılmaktadır.


49. Soru

Sıcak prova nedir?

Cevap

Programın tümünün prova edildiği sıcak prova, program metnine uygun olarak kamera, ışık, ses, kostüm, aksesuar, makyaj gibi ekranda görülecek her şeyin tümüyle gerçek çekim yapılıyormuş gibi prova edilmesidir. Provanın amacı, gerçek yapım sürecinin olabildiğince sorunsuz gerçekleşmesini sağlamak için çok değerli olan mekân ve teknik donanımın olabildiğince kısa süreli olarak kullanımını ve ortaya çıkabilecek sorunların önceden saptanıp, giderilmesinin önlemini almaktır.


50. Soru

Programın yapım aşamasında yönetmen, anlatmak istediğini hangi öğelerle anlatır?

Cevap

Programın yapım aşamasında yönetmen, anlatmak istediğini televizyona özgü olan bazı öğelerle anlatır. Bunlar;

  • Aydınlatma
  • Renk Kullanımı
  • Çerçeveleme
  • Çekim ölçekleri
  • Kamera konumları
  • Kamera açıları

51. Soru

Televizyon programlarında kaç türlü aydınlatma kullanılır?

Cevap

Televizyon programlarında iki tür aydınlatma kullanılır:

  • Düz aydınlatma; sadece nesneyi görmeye yönelik olarak yapılan aydınlatma türüdür. Televizyondaki haber ve haber programlarında genellikle düz aydınlatma kullanılır.
  • Dramatik aydınlatma; nesnelerin aydınlık ve karanlık noktalarının oluşturulmasıyla gerçekleşir ve bu aydınlatma ile sahnedeki dramatik yoğunluk artırılır. Dramatik aydınlatma daha çok drama programlarında kullanılmaktadır.

52. Soru

Televizyon programlarında kullanılan aydınlatmanın işlevleri nelerdir?

Cevap

Televizyon yapımlarında aydınlatma şu işlevler için kullanılır:

  • Anlatımı desteklemek
  • Mekânı birleştirmek
  • Nesne ve çevresinin iki boyutluluğunu ortaya çıkarmak
  • Özel bir ruh durumu yaratmak
  • Sahneye gerçekçi bir anlam katmak

53. Soru

Televizyon yapımlarında renk öğesinin işlevleri nelerdir?

Cevap

  • bilgi verme (televizyon programında kullanılan grafik -örneğin ülkemizde yaşayan kadın ve erkek nüfusun grafik öğelerle gösterilmesi- anlatımı destekler)
  • ifade gücü (reklam filminde gösterilen beyaz ve yeşil renkli diş macunu, temizlik ve ferahlık hissi uyandırır)
  • Kompozisyon (görüntüde resimsel düzeni sağlar ve görüntüye dinamizm katar).


54. Soru

Çerçeveleme ne anlama gelir?

Cevap

Televizyon ekranı izleyiciye genişliği ve uzunluğu olan sabit bir alan yaratarak bir mekân oluşturur. Çerçeveleme, çeşitli görüntü öğelerinin ekran boyutu içine alınması ya da çıkarılması ve bu öğelerin nasıl gösterileceğinin düzenlenmesidir. Televizyon teknolojisi içinde düşünüldüğünde, çerçeveleme kamera ile ilgili bir süreçtir.


55. Soru

Çekim ölçekleri kaç kategoriye ayrılır?

Cevap

Çekim ölçekleri beş temel kategoriye ayrılır. Bunlar:

  • Çok uzak çekim: Büyük bir çiftlik ya da sanayi alanı gibi olayın bütününü ya da geçeceği mekanı izleyiciye tanıtmak için kullanılır.
  • Uzak çekim: Çok uzak çekimden biraz daha yakın olan ve kişi, mekan ve sahne içindeki nesneleri izleyiciye gösteren bir ölçektir.
  • Orta çekim: Uzak ile yakın çekim arasındaki olan bir ölçektir. Oyuncular diz üstü ya da bel üzerinden görüntülenir.
  • Yakın çekim: Kişinin baş ve omuzları içine alan bir ölçek türüdür.
  • Çok yakın çekim: Nesnenin ekranı tamamen doldurduğu bir çekim ölçeğidir.

56. Soru

Optik lenslerin yarattığı etkiler nasıl açıklanabilir?

Cevap

  • Geniş açılı lensler derinliği abartma özelliğine sahiptir. Kamerada geniş açılı lenslerin kullanımıyla insanlar daha uzakta, koridorlar daha uzun ve binalar daha yüksek görünür.
  • Normal açılı lensler ile insan gözünün gördüğü etki yaratılır. Yatay ve düşey hatları daha düşey ve doğru olarak gösterir.
  • Dar açılı lensler ise derinliği azaltır. Ekranda ön, orta ve arka planlar daha sıkışık görünür (Örneğin maç yayınlarında gerçekte çok uzun olan mesafe izleyiciye kısaymış gibi görünecektir).


57. Soru

Kamera kaç farklı yükseklikte kullanılır?

Cevap

Kamera üç farklı yükseklikte kullanılır:

  • Göz seviyesi açısı
  • Alt açı
  • Üst açı

58. Soru

Yapım sonrası aşaması nedir?

Cevap

Yapım sonrası aşama deyince akla kurgu gelmektedir. Kurgu bir yapımın tamamlanmasındaki birçok işlemden sadece birisidir. Kurgu; çekim senaryosunda belirlenen görüntü ve seslerin tamamlanmasından sonra programın önceden tasarlanmış haline dönüştürülme işlemine denir. Kurgu aşamasında programda kullanılacak her türlü malzeme; yazı, arşiv görüntüleri, fotoğraf, grafik, animasyon gibi görsel öğelerle müzik, efekt, dış ses gibi ses öğeleri kurgu yapılmadan önce kurgu yapılacak olan formata kaydedilir.


59. Soru

Video teknolojisinin sağladığı imkanlar nelerdir?

Cevap

Video teknolojisiyle birlikte programlar önceden kaydedilip, daha sonra istenilen saatte yayınlanabilir hale geldi. Ayrıca video, bir programın canlı yayınındaki bazı teknik ve estetik sınırlamalarını da (görüntü ve ses efektlerinin kullanımı) ortadan kaldırdı. Video kayıt teknolojisinin getirdiği en büyük olanak, program yönetmeninin program üzerindeki yaratıcılığa yönelik denetiminin artmasıdır. Küçük bölümler halinde ya da daha sonradan kurgulanmak üzere sahneler ve çekimler halinde gerçekleştirilen programlar, yapım ekibini canlı yayınlarda olduğu gibi yapımın türü üzerinde yoğunlaşmaktan ve hatalarla yüz yüze kalmaktan kurtarmış; her çekim ya da bölüm üzerinde amaçlanan estetik ve teknik düzeye ulaşıncaya kadar durabilme olanağı sağlamıştır.


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi