Finansal Kurumlar Dersi 1. Ünite Sorularla Öğrenelim

Finansal Sistem Ve Finansal Kurumların Rolü

1. Soru

Finansal piyasa nedir?

Cevap

Fon arz ve taleplerinin karşılandığı piyasalara finansal piyasa denir.


2. Soru

Finansal piyasaların temel öğeleri nelerdir?

Cevap

• Fon arz ve talep edenler, • Finansal araçlar, • Finansal kurumlar, • Finansal sistemin düzenlemesinden ve denetlenmesinden sorumlu kurumlardır.


3. Soru

Finansal piyasalarda fon sunanlar kimlerdir?

Cevap

• Bireyler, • Kurumlar, • Devlet, • Yabancı yatırımcılar.


4. Soru

Dolaysız finansman nasıl gerçekleşmektedir?

Cevap

Dolaysız finansmanda, fona ihtiyacı olanlar, finansal araç ihraç ederek ve satarak, fon sunucuları ile herhangi bir aracı olmaksızın karşılaşırlar.


5. Soru

Dolaylı finansman nedir?

Cevap

Dolaylı finansman, fon sunucusu ve kullanıcısını karşılaştıracak finansal aracılara ve finansal sistemin denetim ve düzenlenmesinden sorumlu kurumlara ihtiyaç duyan finansmandır.


6. Soru

Sağlıklı işleyen bir finansal sistemin ekonomiye faydaları nelerdir?

Cevap

• Gelir ve refahı artırır: Bu piyasalar, kaynakların etkin dağılımı ve verimli yatırım alanlarında kullanılmasını sağlar. • Vade ayarlaması yapar: Fonların farklı vadelerde kullanılmalarını ve farklı vadeli finansal araçların alınmasını sağlayarak vade ayarlamasını gerçekleştirirler. • Miktar ayarlaması yapar. Dağınık durumdaki küçük tasarrufların, güven sağlayan geniş tabanlı bir finans havuzunda bir araya getirilip biriktirilmesini sağlar. Böylece, tek başlarına yatırım yapmaya yeterli olmayacak tutardaki fonları birleştirerek büyük yatırımlara dönüştürebilirler. • Risk ayarlaması yapar: Bu piyasalar, riski farklı birçok finansal araç sunarlar. • Böylece yatırımcılar risk tercihlerine göre finansal araç seçebilirler. • Büyük ölçekli firmaların kurulmasını sağlar: Bu piyasalardaki fonların bir kısmı sanayi ve hizmet sektöründeki firmalara kanalize olarak, şirketlerin büyümesine olanak sağlar. • Rekabet artışını sağlar: Finansal piyasaların gelişmesi, bu piyasalardaki kurumlar ve araçlar arasındaki rekabeti artırır. • Mülkiyetin tabana yayılmasını sağlar: Mülkiyetin geniş halk topluluklarına yayılmasıyla daha dengeli bir gelir dağılımı mümkün olmaktadır.


7. Soru

Finansal piyasalar yaygın olarak nasıl sınıflandırılmaktadır?

Cevap

• Borçlanma piyasası / Özkaynak piyasası • Birincil ve ikincil pazarlar • Borsalar ve tezgahÜstü piyasalar • Para ve sermaye piyasası


8. Soru

Borçlanma piyasasında kullanılan araçlar nelerdir?

Cevap

Finansal piyasalardan kaynak sağlamanın bir yolu borçlanma araçlarını kullanmaktır. Burada en yaygın kullanılan araç ise tahvillerdir. Borçlanma araçları, vadelerine, çıkarıcısına ve güvencelerine vb. göre farklı isimler alabilirler. Kısa dönemli borçlanma araçları hazine bonosu, finansman bonosu vb. iken, uzun süreli borçlanmalarda tahvil kullanılır.


9. Soru

Özkaynak piyasasında kullanılan araçlar nelerdir?

Cevap

Özkaynak sağlamanın yolu hisse senedi ihraç etmektir. Hisse senetleri de oy hakkının kullanımına göre adi ve oydan yoksun olarak çıkarılabilirler.


10. Soru

Birincil ve ikincil piyasalar nedir?

Cevap

Birincil piyasalar, fon arz ve talebinin ilk kez karşılaştıkları piyasalardır. Fon ihtiyacı olan birimler, tahvil, hisse senedi gibi finansal araçları ilk kez halka satarak karşılığında fon sağlarlar. Daha sonra bu finansal araçlar, örgütlenmiş/örgütlenmemiş piyasalarda işlem görmeye devam ederler. İşte bu piyasalara ikincil piyasalar denmektedir.


11. Soru

Para piyasası nedir?

Cevap

Para piyasası bir yıl veya daha kısa süreli fon arz ve talebinin karşılaştığı pazarlardır. Kısa vadeli fon ihtiyacının karşılanmasında hazine bonosu, finansman bonosu, ticari senetler vb. finansal araçlar kullanılmaktadır.


12. Soru

Süre açısından para ve sermaye piyasası nasıl farklılaşmaktadır?

Cevap

Para piyasası, kısa süreli fon arz ve talebinin karşılaştığı piyasalardır. Sermaye piyasası ise uzun süreli fon arz ve talebinin karşılaştığı pazardır.


13. Soru

Sermaye piyasası nedir?

Cevap

Sermaye piyasası ise uzun dönemli fon değişiminin yapıldığı piyasalardır ve bu piyasaların temel araçları hisse senedi ve tahvillerdir. Tahvillerin vadesi en az 1 yıl iken hisse senetlerinde vade yoktur.


14. Soru

İşlevleri açısından para ve sermaye piyasası nasıl farklılaşmaktadır?

Cevap

Para piyasasına, geçici nitelikteki likit sıkıntısının giderilmesi için başvurulur. Sermaye piyasasına ise sabit yatırım ve net işletme sermayesi gereksinimi için başvurulur.


15. Soru

Kaynak açısından para ve sermaye piyasası nasıl farklılaşmaktadır?

Cevap

Para piyasasında fon kaynakları devamlılık göstermeyen resmi, ticari ve vadesiz mevduattır. Sermaye piyasasında ise fon kaynakları devamlılık gösteren gerçek tasarruflardır.


16. Soru

Araç yönünden para ve sermaye piyasası nasıl farklılaşmaktadır?

Cevap

Para piyasasında, fon alışverişinde kullanılan araçlar ticari senetlerdir. Sermaye piyasasında ise fon alışverişinde kullanılan araçlar pay senedi, tahvil gibi menkul değerlerdir.


17. Soru

Faiz açısından para ve sermaye piyasası nasıl farklılaşmaktadır?

Cevap

Para piyasasında, kısa süreli fon alışverişi söz konusu olduğundan risk ve dolayısıyla faiz oranı düşüktür. Sermaye piyasasında ise uzun süreli fon alışverişi söz konusu olduğundan risk dolayısıyla faiz oranı yüksektir.


18. Soru

Finansal araç nedir?

Cevap

Fonların el değiştirmesi sonucunda alacak veya ortaklık haklarını gösteren belgelere finansal araç denir.


19. Soru

Hisse senedi nedir?

Cevap

Hisse senedi, satın alanla ihraç eden kuruluş arasında ortaklık bağı oluşturan ve satın alana kârdan pay alma, ihraç edene tasfiye anına kadar fonları kullanma hakkı sağlayan bir finansal araçtır. Hisse senedi, sahibine ortaklığın sağladığı tüm hakları sunmaktadır. Yani, şirket kârından pay alma, şirket yönetimine katılma, oy kullanma, rüçhan hakkından yararlanma ve tasfiyeden pay alma hakkı sunmaktadır


20. Soru

Hisse senetlerinin kaç türü vardır?

Cevap

Hisse senetlerinin, adi hisse senedi ve oydan yoksun hisse senedi olmak üzere iki türü vardır. Adi hisse senedi, yukarıda sayılan tüm haklara sahipken, oydan yoksun hisse senetlerinin oy hakkı bulunmamaktadır. Buna karşın kâr payında öncelik hakları vardır.


21. Soru

Tahvil nedir?

Cevap

Tahvil, devletin ve firmaların çıkardıkları uzun vadeli bir borç senedidir.


22. Soru

Hazine bonosu nedir?

Cevap

Hazine bonosu, devletin bir yıldan daha kısa süreli olarak ihraç etmiş olduğu borçlanma araçlarıdır.


23. Soru

Finansman bonosu nedir?

Cevap

Özel sektör, kısa süreli borçlanmalarını sağlayan tahviller finansman bonosu olarak adlandırılmaktadır.


24. Soru

Türev araçları nelerden oluşmaktadır?

Cevap

Türev araçları, forward sözleşme, futures sözleşme, opsiyon sözleşmesi ve swap sözleşmelerinden oluşmaktadır. Bu araçların en önemli kullanım amacı risk yönetimidir, yani faiz oranı, enflasyon oranı ve fiyat risklerine karşı kullanılabilmektedir


25. Soru

Forward sözleşme nedir?

Cevap

Forward sözleşme, herhangi bir varlığı, bugünden belirlenen bir fiyat ile belirli bir vadede almak/satmak üzere yapılan sözleşmedir. Bu sözleşme iki taraf arasında yapılır ve devredilebilme özelliği yoktur.


26. Soru

Futures sözleşme nedir?

Cevap

Futures sözleşme ise forward sözleşmenin özelliklerine sahip olmakla birlikte, ikincil piyasaya sahiptir. Yani borsa çatısı altında alınıp/satılan standart sözleşmelerdir.


27. Soru

Opsiyon sözleşmeleri nedir?

Cevap

Opsiyon sözleşmeleri de borsa çatısı altında işlem gören likit sözleşmelerdir. Ancak futures sözleşmeden farklı olarak alıcısına, anlaşma fiyatını kullanma/kullanmama hakkını tanımaktadır.


28. Soru

Swap sözleşmeleri nedir?

Cevap

Swap sözleşmeleri ise, borçlanmalarda faizlerin veya farklı döviz cinsinden alınan borçların karşılıklı olarak el değiştirmesi ilkesine dayanmaktadır. Faiz ve döviz swap’ı olmak üzere yaygın kullanılan 2 türü mevcuttur.


29. Soru

Finansal kurumlar nedir?

Cevap

Finansal kurumlar, temel aktifleri büyük ölçüde finansal araçlardan (dolaylı ve dolaysız) oluşan, faaliyetleri bunlar üzerinde yoğunlaşan ve böylece gelirlerini, esas olarak, finansal araçlarla ilgili işlemlerden sağlayan kurumlar olarak tanımlanabilir.


30. Soru

Finansal kurumların ekonomiye sağladığı birincil yararlar nelerdir?

Cevap

Burada finansal kurumların bilgi maliyetini, likidite maliyetini ve fiyat riskini nasıl azalttıkları ve ayrıca sundukları diğer özel hizmetleri değerlendirilmektedir. Finansal kurumlar bilgi maliyetini, likidite maliyetini ve fiyat riskini azaltarak bireyleri finansal araçlara yatırım yapmaya yönlendirirler.


31. Soru

Finansal kurumlar hangi fonksiyonlara sahiptir?

Cevap

Finansal kurumların, aracılık ve varlık dönüşüm fonksiyonu olmak üzere iki önemli fonksiyonu vardır.


32. Soru

Finansal kurumlar, aracılık fonksiyonunu nasıl gerçekleştirmektedir?

Cevap

Eğer finansal kurumlar sadece bu görevi üstlenmişlerse, tasarruf sahibine bilgi sunan ve onun adına işlemleri gerçekleştiren bir acente gibi hareket ederler. Örneğin, müşterileri için yatırım araştırması yaparlar, yatırımla ilgili tavsiyede bulunurlar, aynı zamanda finansal araçların alım/satımı ile ilgilenirler.


33. Soru

Finansal kurumlar, varlık dönüşüm fonksiyonunu nasıl gerçekleştirmektedir?

Cevap

Finansal kurumlar bireylerin tasarruflarını çekebilmek için finansal araç çıkarırlar. Bireyler, daha düşük izleme maliyeti, likidite maliyeti ve fiyat riski nedeniyle, bu finansal araçları şirketlerin çıkarmış olduğu finansal araçlara tercih ederler. Finansal kurumlar, şirketlere ait birincil finansal araçları satın alırlar, bunların finansmanı içinse kendi finansal araçlarını çıkarırlar (mevduat, mevduat sertifikası, sigorta poliçesi vb.). Böylece şirketlere ait finansal araçlar, finansal kurumların çıkardığı finansal araçlara dönüştürülmüş olmaktadır. Finansal kurumların çıkardıkları finansal araçlar, şirketler tarafından ihraç edilmiş finansal araçlara dayalı olduğu için ikincil finansal araçlar olarak isimlendirilir.


34. Soru

Finansal kurumların temel uzmanlık alanları nelerdir?

Cevap

• Bilgi Maliyetini Azaltmak • Likidite Maliyetini Azaltmak • Fiyat Riskini Azaltmak • Diğer Hizmetler.


35. Soru

Finansal kurumların aracılık ve varlık dönüşüm fonksiyonu dışındaki diğer fonksiyonları nelerdir?

Cevap

• Para Politikalarının Geçişkenliği • Kredi Tahsisi • Tasarrufların Gelecek Nesillere Transferi • Ödeme Hizmetleri


36. Soru

Finansal kurumlardan bankalar hangi türlerden oluşmaktadır?

Cevap

• Merkez bankası • Mevduat bankaları • Yatırım bankaları • Kalkınma bankaları


37. Soru

Sermaye piyasasında faaliyet gösteren finansal kuruluşlar nelerdir?

Cevap

Aracı kuruluşlar, yatırım fonları ve yatırım ortaklıkları.


38. Soru

Yarı finansal kurumlar nelerdir?

Cevap

Sigorta şirketleri, kamuya ait sosyal güvenlik kurumları, özel emeklilik kurumları, banker kuruluşları vb.)’dir.


39. Soru

Finansal kurumlar kaça ayrılmaktadır?

Cevap

Finansal kurumları, para yaratan finansal kurumlar ve para yaratmayan finansal kurumlar olarak gruplamak daha yaygındır. Türkiye’de Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) finansal kesimi sınıflandırması da bu esasa uymakta ve finansal kesim bankacılık ve diğer finansal kuruluşlar başlığı altında incelenmektedir.


40. Soru

Para yaratan finansal kurumlar nelerdir?

Cevap

Para yaratan finansal kurumlar, fon arz ve talebinin büyük bir kısmını karşılaştıran ve satın alma gücü yaratan finansal kurumlardır. Merkez bankaları ve mevduat bankaları ve katılım bankaları para yaratan finansal kurumlardır.


41. Soru

Merkez bankalarının finansal sistemde görevleri nelerdir?

Cevap

Merkez bankaları, ticari bankaların kuruluşundan sonra, toplumdaki sosyal ve iktisadi gelişmenin bir sonucu olarak doğmuştur. Para basma yetkisine sahip olan merkez bankaları, para, kredi ve döviz politikalarını belirleyip uygulayan finansal para kurumlarıdır. Merkez bankaları ayrıca en son kredi veren, bankaların likidite gereksinimini karşılayan kurumlar olarak ulusal banka sisteminin başı, uluslararası finansal sistemin de bir parçasıdırlar.


42. Soru

Ticari bankalarının finansal sistemde görevleri nelerdir?

Cevap

İlk ortaya çıkan bankacılık türü olan ticari bankalar, mevduat kabul eden ve kredi veren kurumlardır. Bazen mevduat bankaları olarak da isimlendirilirler. Kısa vadeli mevduat toplamaları (en çok 1 yıl) ve kısa vadeli kredi kullandırmaları (işletme kredisi) nedeniyle para piyasası kurumları olarak görülürler. Borç alma ve borç verme gibi iki önemli işlevi yerine getiren ticari bankalar tüm ülkelerde bankacılık sisteminin önemli bir ağırlığını oluşturur.


43. Soru

Katılım (İslam) bankalarının finansal sistemde görevleri nelerdir?

Cevap

: Ülkemizdeki adıyla katılım bankaları, dini inanışı gereği faizi haram kabul eden bireylerin tasarruflarını değerlendirmesi için bir alternatiftir. Bu bankalara ‘Faizsiz Bankalar, İslam Bankaları gibi isimler de verilmektedir. Faizsiz çalışan bu bankaları fon toplama ve kullandırma biçimleri diğerlerinden farklıdır. Bu bankalar, üç tür hesapta fon toplarlar ve bu fonları değişik finansman yöntemleri ile kullandırırlar. Bunlar, Cari Hesaplar, Tasarruf Hesapları, Yatırım Hesaplarıdır.


44. Soru

Para yaratmayan finansal kurumlar nelerdir?

Cevap

Para yaratmayan finansal kurumlar, kendileri satın alma gücü yaratmaksızın, topladıkları fonları ödünç veren kurumlardır. Yatırım ve kalkınma bankaları, sigorta kurumları, yatırım ortaklıkları ve yatırım fonları, faktoring şirketleri, finansal kiralama şirketleri, finansman şirketleri, varlık yönetim şirketleri, risk sermayesi şirketleri ve aracı kurumlar bu tür finansal kurumlardır.


45. Soru

Yatırım bankalarının finansal sistemde yeri nedir?

Cevap

Yatırım bankaları, finansal araç çıkararak uzun vadeli fon sağlamak amacında olan kuruluşlarla, fon fazlası olan bireyler/kurumlar arasında aracılık yapan finansal kurumlardır. Sermaye piyasasında faaliyet gösteren bu kurumların banka olup olmadıkları ise tartışmalıdır.


46. Soru

Kalkınma bankalarının finansal sistemde yeri nedir?

Cevap

Amacı orta ve uzun vadeli kredi vermek olan bu bankalar, II. Dünya savaşından sonra az gelişmiş ülkelerin kalkınma çabalarını desteklemek, dış ülkelerden, özellikle gelişmiş ülkelerden teknoloji ve sermaye transferlerinde hem yerli hem de yabancı kuruluşlara yardımcı olmak, sermaye pazarlarının gelişmesini sağlamak amacıyla kurulmuş finansal kurumlardır.


47. Soru

Sigorta kurumlarının finansal sistemde yeri nedir?

Cevap

Sigorta kurumları, gelecekte oluşabilecek tehlikelerin, gelir kesilmesi veya gelir eksikliği olarak ortaya çıkan zararlarını parasal açıdan karşılamak veya azaltmak amacıyla faaliyette bulunan kurumlardır. Sigorta branşına göre kısa ve uzun vadeli fon toplayabilmektedirler. Hayat sigortasında fonlar uzun süreli olarak toplanmakta ve yönetilmektedir.


48. Soru

Aracı kurumlarının finansal sistemde yeri nedir?

Cevap

Aracı kurumlar, hem birincil piyasalarda hem de ikincil piyasalarda aracılık yapan kurumlardır. Bu kurumlar birincil piyasada finansal araçların ihracına ve halka arz yoluyla satışına aracılık yaparlarken, ikincil piyasada alım/satıma aracılık yapmaktadırlar.


49. Soru

Menkul kıymetler borsalarının finansal sistemde yeri nedir?

Cevap

Menkul Kıymet Borsaları, Borsaya kote olmuş finansal araçların (hisse senedi, özel sektör tahvili, devlet tahvili ve hazine bonosu, vadeli sözleşmeler ve opsiyonlar vb.), alım satımın yapıldığı, örgütlenmiş, bir merkezi bulunan pazar yerleri olarak tanımlanabilir. Bu borsalarda yoğun olarak hisse senetleri işlem görmektedir.


50. Soru

Factoring şirketlerinin finansal sistemde yeri nedir?

Cevap

Factoring/forfaiting şirketleri, alacakların vadesinden önce nakde dönüşmesini sağlayan finansman şirketleridir. Bu şirketler, ticari riski üstlenen, alacak tahsilâtı yapan, ilgili muhasebe kayıtlarını tutan, borçlunun kapasitesi hakkında bilgileri toplayan ve gerektiğinde alacakların peşin olarak satın alınması gibi hizmetleri de sunan kurumlarıdır.


51. Soru

Finansal kiralama şirketlerinin finansal sistemde yeri nedir?

Cevap

Finansal kiralama, şirketler açısından herhangi bir varlığı satın almak yerine kiralama seçeneğini veren bir yöntemdir. Leasing şirketleri ise finansal kiralama konusunda uzmanlaşmış kurumlardır. Diğer bir ifadeyle mülkiyeti kendilerine ait olan bir malın kullanım hakkını belirli bir kira ödemesi karşılığında leasing alana bırakan şirketlerdir.


52. Soru

Finansman şirketinin finansal sistemde yeri nedir?

Cevap

Bu şirketler, mal ve hizmet alımını kredilendirmek amacıyla ödünç para vermek üzere kurulmuş kurumlardır. Bu şirketler, hane halkına borç verebildikleri gibi iş çevrelerine de borç verebilmektedirler.


53. Soru

Yatırım ortaklıklarının finansal sistemde yeri nedir?

Cevap

Menkul kıymet ya da gayrimenkule dayalı olarak oluşturulan portföyü kendi adına işleten ve katılanlara kendi hisse senetlerini satan kuruluşlardır.


54. Soru

Varlık yönetim şirketinin finansal sistemde yeri nedir?

Cevap

Bu şirketler, mali kurumlara ait alacakların ve varlıkların alınması, tahsili ve yeniden yapılandırılması ve satılması amacına uygun olarak faaliyet gösterirler.


55. Soru

Risk sermayesi şirketlerinin finansal sistemde yeri nedir?

Cevap

Risk sermayesi finansman biçiminin işlemesi için mucit, girişimci, risk sermayedarı olmak üzere üç tarafa gereksinim vardır. Risk sermayedarı; risk sermayesi yatırımlarında gerekli sermayeyi sağlayan kişi veya kuruluştur. Ülkemizde bu şirketler girişim sermayesi yatırım ortaklıkları olarak isimlendirilmektedir.


56. Soru

Düzenleyici ve denetleyici kurumların finansal sistem açısından önemi nedir?

Cevap

Finansal sistemin yasal yönetsel ve denetim çerçevesinden sorumlu olan bu kurumlar, para ve sermaye piyasalarının işleyişine ilişkin bir taraftan ilkeleri ve kuralları belirlerken, öte taraftan bu piyasalarda denetim ve gözetim işlevini yerine getirirler.


57. Soru

Bankacılık sisteminin denetim, gözetim ve düzenleme fonksiyonunu kim gerçekleştirmektedir?

Cevap

Ülkemizde bankacılık sisteminin denetim, gözetim ve düzenleme fonksiyonunu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından yerine getirilmektedir.


58. Soru

Sermaye sisteminin denetim, gözetim ve düzenleme fonksiyonunu kim gerçekleştirmektedir?

Cevap

Sermaye piyasasının denetleyici ve düzenleyici kuruluşu ise Sermaye Piyasası Kurulu’dur.


59. Soru

Sermaye Piyasası Kurulunun temel amaçları nelerdir?

Cevap

Sermaye Piyasası Kurul’unun Temel Amaçları: Sermaye piyasalarının işleyiş kurallarını belirlemek, Piyasadan fon kullanan şirketlerin belli kurallara uygun olarak en iyi şekilde yararlanmalarını sağlamak, Sermaye piyasasına yatırım yapan tasarruf sahiplerinin hak ve yararlarını korumak, Piyasaların adil ve etkin çalışmasını sağlamaktır.


60. Soru

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK)’nın finansal sistemde yeri nedir?

Cevap

BDDK, tüzel kişiliği olan idari ve mali özerkliğe sahip bir kurumdur. Kurum, Bankacılık Kanunu ve Mevzuat ile kendisine verilen düzenleme ve denetleme ile ilgili görev ve yetkileri, kendi sorumluluğu altında bağımsız olarak yerine getirir ve kullanır.


61. Soru

Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulunun görevleri nelerdir?

Cevap

Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurul’u ise BDDK’nin karar organıdır. Kurulun birincil görevi, sorumlu bulunduğu alanla ilgili uluslararası ilke ve standartlarla uyumlu ikincil düzenlemeleri yapmak ve kararlar almaktır. Ayrıca Kurumun stratejik planını hazırlamak, performans ölçümü yapmak gibi görevleri de vardır.


62. Soru

Finansal piyasa nedir?

Cevap

Fon arz ve taleplerinin karşılandığı piyasalara finansal piyasa denir.


63. Soru

Finansal piyasaların temel öğeleri nelerdir?

Cevap

finansal piyasaların dört temel ögesinin olduğu söylenebilir. Bunlar;
• Fon arz ve talep edenler,
• Finansal araçlar,
• Finansal kurumlar ve
• Finansal sistemin düzenlemesinden ve denetlenmesinden sorumlu kurumlardır.


64. Soru

Sağlıklı işleyen bir finansal sistemin ekonomiye sağlamış olduğu katkılar nelerdir?

Cevap

Sağlıklı işleyen bir finansal sistemin ekonomiye birçok yararları olacaktır. Bu yararlar şu şekilde sıralanabilir:
1) Gelir ve refahı artırır: Bu piyasalar, kaynakların etkin dağılımı ve verimli yatırım alanlarında kullanılmasını sağlar.
2) Vade ayarlaması yapar: Fonların farklı vadelerde kullanılmalarını ve farklı vadeli finansal araçların alınmasını sağlayarak vade ayarlamasını gerçekleştirirler.
3) Miktar ayarlaması yapar. Dağınık durumdaki küçük tasarrufların, güven sağlayan geniş tabanlı bir finans havuzunda bir araya getirilip biriktirilmesini sağlar. Böylece, tek başlarına yatırım yapmaya yeterli olmayacak tutardaki fonları birleştirerek büyük yatırımlara dönüştürebilirler.
4) Risk ayarlaması yapar: Bu piyasalar, riski farklı birçok finansal araç sunarlar. Böylece yatırımcılar risk tercihlerine göre finansal araç seçebilirler.
5) Büyük ölçekli firmaların kurulmasını sağlar: Bu piyasalardaki fonların bir kısmı sanayi ve hizmet sektöründeki firmalara kanalize olarak, şirketlerin büyümesine olanak sağlar.
6) Rekabet artışını sağlar: Finansal piyasaların gelişmesi, bu piyasalardaki kurumlar ve araçlar arasındaki rekabeti artırır.
7) Mülkiyetin tabana yayılmasını sağlar: Mülkiyetin geniş halk topluluklarına yayılmasıyla daha dengeli bir gelir dağılımı mümkün olmaktadır.


65. Soru

Finansal piyasalar kaç farklı şekilde sınıflandırılmaktadır?

Cevap

Finansal piyasaları çok farklı biçimde sınıflandırmak mümkündür. Yaygın sınıflamaya göre finansal piyasalar;

• Borçlanma piyasası /Özkaynak piyasası
• Birincil ve ikincil pazarlar
• Borsalar ve tezgâhüstü piyasalar
• Para ve sermaye piyasası olarak sınıflandırılabilir.


66. Soru

Borçlanma piyasası /Özkaynak Piyasasını açıklayınız?

Cevap

Borçlanma piyasası /Özkaynak Piyasası, Finansal piyasalardan kaynak sağlamanın bir yolu borçlanma araçlarını kullanmaktır. Burada en yaygın kullanılan araç ise tahvillerdir. Borçlanma araçları, vadelerine, çıkarıcısına ve güvencelerine vb. göre farklı isimler alabilirler. Kısa dönemli borçlanma araçları hazine bonosu, finansman bonosu vb. iken, uzun süreli borçlanmalarda tahvil kullanılır. Özkaynak sağlamanın yolu ise hisse senedi ihraç etmektir. Hisse senetleri de oy hakkının kullanımına göre adi ve oydan yoksun olarak çıkarılabilirler.


67. Soru

Birincil ve ikincil piyasaları açıklayınız?

Cevap

Birincil piyasalar, fon arz ve talebinin ilk kez karşılaştıkları piyasalardır. Fon ihtiyacı olan birimler, tahvil, hisse senedi gibi finansal araçları ilk kez halka satarak karşılığında fon sağlarlar. Daha sonra bu finansal araçlar, örgütlenmiş/örgütlenmemiş piyasalarda işlem görmeye devam ederler. İşte bu piyasalara ikincil piyasalar denmektedir.


68. Soru

Para ve sermaye piyasası kavramlarını açıklayınız?

Cevap

Para ve sermaye piyasası, Piyasaların bu ayrımında fonların el değiştirdiği süre dikkate alınır. Para piyasası bir yıl veya daha kısa süreli fon arz ve talebinin karşılaştığı pazarlardır. Kısa vadeli fon ihtiyacının karşılanmasında hazine bonosu, finansman bonosu, ticari senetler vb. finansal araçlar kullanılmaktadır. Sermaye piyasası ise uzun dönemli fon değişiminin yapıldığı piyasalardır ve bu piyasaların temel araçları hisse senedi ve tahvillerdir. Tahvillerin vadesi en az 1 yıl iken hisse senetlerinde vade yoktur.


69. Soru

Borsalar ve tezgâhüstü piyasaları kısaca açıklayınız?

Cevap

Borsalar ve Tezgâhüstü Piyasalar, Para piyasalarının örgütlenmiş kesimini banka sektörü, sermaye piyasasının örgütlenmiş kesimini ise menkul kıymet borsası oluşturmaktadır. Örneğin Borsa İstanbul (BİST) örgütlenmiş bir piyasadır. Örgütlenmemiş piyasalar (tezgâhüstü piyasalar) ise örgütlenmiş borsalarda işlem göremeyen, menkul kıymetlerin örgütlenmiş piyasaların kotasyon koşullarını sağlayamayan küçük ve yeni şirketlerin menkul kıymetlerinin daha esnek kurallarla alım satımının gerçekleştiği aracı piyasalarıdır. Tezgâh üstü piyasaların en bilinen ve gelişmiş örneği ABD’deki NASDAQ’tır.


70. Soru

finansal araç kavramını açıklayınız?

Cevap

Fon sunanlar, fon isteminde bulunanlara devrettikleri fonların karşılığında, bu alışveriş sonucu doğan alacak veya ortaklık haklarını gösteren bir belge alırlar. İşte bu belgeye finansal araç, finansal yatırım aracı veya finansal varlık adı verilmektedir.


71. Soru

Hisse senedi kavramını açıklayınız?

Cevap

Hisse senedi, satın alanla ihraç eden kuruluş arasında ortaklık bağı oluşturan ve satın alana kârdan pay alma, ihraç edene tasfiye anına kadar fonları kullanma hakkı sağlayan bir finansal araçtır. Hisse senedi, sahibine ortaklığın sağladığı tüm hakları sunmaktadır. Yani, şirket kârından pay alma, şirket yönetimine katılma, oy kullanma, rüçhan hakkından yararlanma ve tasfiyeden pay alma hakkı sunmaktadır.


72. Soru

Tahvil kavramını açıklayınız?

Cevap

Tahvil, devletin ve firmaların çıkardıkları uzun vadeli bir borç senedidir. Devlet yabancı para birimleri ile ihraç etmiş olduğu tahviller aracılığı ile yurt dışından da borçlanmaktadır. Bu tahviller yabancı tahvil ya da euro tahvil olarak karşımıza çıkmaktadır. Sonuç olarak, devlet tahvilleri ile kamunun borçlanması sağlanırken, özel sektör tahvilleri ile özel sektör borçlanmaktadır. Devletin bir yıldan daha kısa süreli olarak ihraç etmiş olduğu borçlanma araçları ise hazine bonosu olarak bilinmektedir. Buna karşın özel sektör, kısa süreli borçlanmalarını finansman bonosu aracılığı ile yapmaktadır.


73. Soru

Finansal kurumların aracılık fonksiyonunu açıklayınız?

Cevap

Aracılık Fonksiyonu: Eğer finansal kurumlar sadece bu görevi üstlenmişlerse, tasarruf sahibine bilgi sunan ve onun adına işlemleri gerçekleştiren bir acente gibi hareket ederler. Örneğin, müşterileri için yatırım araştırması yaparlar, yatırımla ilgili tavsiyede bulunurlar, aynı zamanda finansal araçların alım/satımı ile ilgilenirler. 


74. Soru

Finansal kurumların varlık dönüşüm (transformasyon) fonksiyonunu açıklayınız?

Cevap

Varlık Dönüşüm (Transformasyon) Fonksiyonu: Finansal kurumlar bireylerin tasarruflarını çekebilmek için finansal araç çıkarırlar. Bireyler, daha düşük izleme maliyeti, likidite maliyeti ve fiyat riski nedeniyle, bu finansal araçları şirketlerin çıkarmış olduğu finansal araçlara tercih ederler. Finansal kurumlar, şirketlere ait birincil finansal araçları satın alırlar, bunların finansmanı içinse kendi finansal araçlarını çıkarırlar (mevduat, mevduat sertifikası, sigorta poliçesi vb). Böylece şirketlere ait finansal araçlar, finansal kurumların çıkardığı finansal araçlara dönüştürülmüş olmaktadır. Finansal kurumların çıkardıkları finansal araçlar, şirketler tarafından ihraç edilmiş finansal araçlara dayalı olduğu için ikincil finansal araçlar olarak isimlendirilir.


75. Soru

Finansal kurumların diğer uzmanlık alanları nelerdir?

Cevap

a. Para Politikalarının Geçişkenliği: Bankalarda bulunan mevduatlar, para arzının önemli bir kısmını oluşturmakta ve enflasyon üzerinde etkili olmaktadır. Böylece bankalar, merkez bankası para politikalarının ekonomiye geçişkenliğinde önemli bir rol oynamaktadır.
b. Kredi Tahsisi: Finansal kurumlar, ekonominin çeşitli sektörlerine kredi sunumunda çok önemli bir role sahiptirler.
c. Tasarrufların Gelecek Nesillere Transferi: Hayat sigortası şirketleri ve özel emeklilik şirketleri, uzun vadeli olarak toplanan tasarrufları etkin bir biçimde yöneterek, gelecek nesillere miras yoluyla aktarılmasını sağlarlar.
d. Ödeme Hizmetleri: Bugün ödemelerin çoğu nakit ile değil, çek, kredi kartı, elektronik fon transferi, seyahat çeki gibi araçlarla yapılmaktadır.


76. Soru

Para yaratan finansal kurumlar hangileridir?

Cevap

Para yaratan finansal kurumlar, fon arz ve talebinin büyük bir kısmını karşılaştıran ve satın alma gücü yaratan finansal kurumlardır. Merkez bankaları ve mevduat bankaları ve katılım bankaları para yaratan finansal kurumlardır. Bu kurumlar ayrıca kayıtsal para yaratarak ekonomideki yatırılabilir fonları artırırlar.


77. Soru

Merkez bankaları hakkında kısaca bilgi veriniz?

Cevap

Merkez bankaları, ticari bankaların kuruluşundan sonra, toplumdaki sosyal ve iktisadi gelişmenin bir sonucu olarak doğmuştur. Para basma yetkisine sahip olan merkez bankaları, para, kredi ve döviz politikalarını belirleyip uygulayan finansal para kurumlarıdır. Merkez bankaları ayrıca en son kredi veren, bankaların likidite gereksinimini karşılayan kurumlar olarak ulusal banka sisteminin başı, uluslararası finansal sistemin de bir parçasıdırlar.


78. Soru

Ticari bankalar hakkında kısaca bilgi veriniz?

Cevap

İlk ortaya çıkan bankacılık türü olan ticari bankalar, mevduat kabul eden ve kredi veren kurumlardır. Bazen mevduat bankaları olarak da isimlendirilirler. Kısa vadeli mevduat toplamaları (en çok 1 yıl) ve kısa vadeli kredi kullandırmaları (işletme kredisi) nedeniyle para piyasası kurumları olarak görülürler. Borç alma ve borç verme gibi iki önemli işlevi yerine getiren ticari bankalar tüm ülkelerde bankacılık sisteminin önemli bir ağırlığını oluşturur.


79. Soru

Katılım bankaları hakkında kısaca bilgi veriniz?

Cevap

Ülkemizdeki adıyla katılım bankaları, dini inanışı gereği faizi haram kabul eden bireylerin tasarruflarını değerlendirmesi için bir alternatiftir. Bu bankalara ‘Faizsiz Bankalar, İslam Bankaları” gibi isimler de verilmektedir. Faizsiz çalışan bu bankaları fon toplama ve kullandırma biçimleri diğerlerinden farklıdır. Bu bankalar, üç tür hesapta fon toplarlar ve bu fonları değişik finansman yöntemleri ile kullandırırlar. Bunlar, Cari Hesaplar, Tasarruf Hesapları, Yatırım Hesaplarıdır.


80. Soru

Para yaratmayan finansal kurumlar hangileridir?

Cevap

Para yaratmayan finansal kurumlar, kendileri satın alma gücü yaratmaksızın, topladıkları fonları ödünç veren kurumlardır. Yatırım ve kalkınma bankaları, sigorta kurumları, yatırım ortaklıkları ve yatırım fonları, faktoring şirketleri, finansal kiralama şirketleri, finansman şirketleri, varlık yönetim şirketleri, risk sermayesi şirketleri ve aracı kurumlar bu tür finansal kurumlardır. 


81. Soru

Yatırım bankaları hakkında kısaca bilgi veriniz?

Cevap

Yatırım bankaları, finansal araç çıkararak uzun vadeli fon sağlamak amacında olan kuruluşlarla, fon fazlası olan bireyler/kurumlar arasında aracılık yapan finansal kurumlardır. Sermaye piyasasında faaliyet gösteren bu kurumların banka olup olmadıkları ise tartışmalıdır.


82. Soru

Kalkınma bankaları hakkında kısaca bilgi veriniz?

Cevap

Kakınma Bankaları, Amacı orta ve uzun vadeli kredi vermek olan bu bankalar, II. Dünya savaşından sonra az gelişmiş ülkelerin kalkınma çabalarını desteklemek, dış ülkelerden, özellikle gelişmiş ülkelerden teknoloji ve sermaye transferlerinde hem yerli hem de yabancı kuruluşlara yardımcı olmak, sermaye pazarlarının gelişmesini sağlamak amacıyla kurulmuş finansal kurumlardır.


83. Soru

Factoring şirketleri hakkında kısaca bilgi veriniz?

Cevap

Factoring/forfaiting şirketleri, alacakların vadesinden önce nakde dönüşmesini sağlayan finansman şirketleridir. Bu şirketler, ticari riski üstlenen, alacak tahsilâtı yapan, ilgili muhasebe kayıtlarını tutan, borçlunun kapasitesi hakkında bilgileri toplayan ve gerektiğinde alacakların peşin olarak satın alınması gibi hizmetleri de sunan kurumlarıdır.


84. Soru

Finansal kiralama şirketleri hakkında kısaca bilgi veriniz?

Cevap

Finansal kiralama, şirketler açısından herhangi bir varlığı satın almak yerine kiralama seçeneğini veren bir yöntemdir. Leasing şirketleri ise finansal kiralama konusunda uzmanlaşmış kurumlardır. Diğer bir ifadeyle mülkiyeti kendilerine ait olan bir malın kullanım hakkını belirli bir kira ödemesi karşılığında leasing alana bırakan şirketlerdir.


85. Soru

Risk sermayesi şirketleri hakkında kısaca bilgi veriniz?

Cevap

Risk sermayesi finansman biçiminin işlemesi için mucit, girişimci, risk sermayedarı olmak üzere üç tarafa gereksinim vardır. Risk sermayedarı; risk sermayesi yatırımlarında gerekli sermayeyi sağlayan kişi veya kuruluştur. Ülkemizde bu şirketler “girişim sermayesi yatırım ortaklıkları” olarak isimlendirilmektedir.


86. Soru

finansal piyasalardaki düzenleyici ve denetleyici kuruluşlar hangileridir?

Cevap

Finansal sistemin yasal yönetsel ve denetim çerçevesinden sorumlu olan bu kurumlar, para ve sermaye piyasalarının işleyişine ilişkin bir taraftan ilkeleri ve kuralları belirlerken, öte taraftan bu piyasalarda denetim ve gözetim işlevini yerine getirirler. Ülkemizde bankacılık sisteminin denetim, gözetim ve düzenleme fonksiyonunu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından yerine getirilmektedir. Sermaye piyasasının denetleyici ve düzenleyici kuruluşu ise Sermaye Piyasası Kurulu’dur. Görüldüğü gibi Türkiye’de finansal sistemin denetim ve gözetiminden sorumlu tek bir üst kurul yoktur.


87. Soru

Sermaye piyasası kurul’unun temel amaçları nelerdir?

Cevap

Sermaye Piyasası Kurul’unun Temel Amaçları: Sermaye piyasalarının işleyiş kurallarını belirlemek, Piyasadan fon kullanan şirketlerin belli kurallara uygun olarak en iyi şekilde yararlanmalarını sağlamak, Sermaye piyasasına yatırım yapan tasarruf sahiplerinin hak ve yararlarını korumak, Piyasaların adil ve etkin çalışmasını sağlamaktır.


88. Soru

Bankacılık düzenleme ve denetleme kurumu ve kurulu hakkında kısaca bilgi veriniz?

Cevap

BDDK, tüzel kişiliği olan idari ve mali özerkliğe sahip bir kurumdur. Kurum, Bankacılık Kanunu ve Mevzuat ile kendisine verilen düzenleme ve denetleme ile ilgili görev ve yetkileri, kendi sorumluluğu altında bağımsız olarak yerine getirir ve kullanır. Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurul’u ise BDDK’nin karar organıdır. Kurulun birincil görevi, sorumlu bulunduğu alanla ilgili uluslararası ilke ve standartlarla uyumlu ikincil düzenlemeleri yapmak ve kararlar almaktır. Ayrıca Kurumun stratejik planını hazırlamak, performans ölçümü yapmak gibi görevleri de vardır.


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi