Aile Ekonomisi Dersi 8. Ünite Sorularla Öğrenelim

Türkiye’De Toplumsal Dönüşüm

1. Soru

insanlık tarihinde yaşanan üç büyük devrim nelerdir?

Cevap

İnsanlık tarihinde yaşanan üç büyük devrim şu şekildedir: Tarım
Devrimi, Sanayi Devrimi ve İletişim Bilişim Devrimi.


2. Soru

Türkiye Cumhuriyeti Ulus Devleti’nin Avrupa’nın sistemi kapitalizme
entegrasyonu hangi dönemde başlayan bir süreçtir?

Cevap

Türkiye Cumhuriyeti Ulus Devleti’nin Avrupa’nın sistemi kapitalizme
entegrasyonu, Osmanlı İmparatorluğu Dönemi’nde başlayan bir süreçtir.


3. Soru

Hangi ülkeler “Geçiş Ekonomileri” olarak isimlendirilmiştir?

Cevap

Batı öncülüğünde gelişen bilimsel tanımlamaya göre, 1989 yılını takiben gelişen süreçte merkezi planlamanın ortadan tamamen kalktığı ülkeler “Geçiş Ekonomileri” olarak isimlendirilmiştir. Tam anlamı ile piyasa ekonomisine geçmemekle birlikte Çin dâhil tüm eski sosyalist ülkeler “merkezi plânlamadan
serbest piyasa ekonomisine yönelen” ülkeler olarak tanımlanmıştır (Çokünlü, 2007: 2).


4. Soru

18. yüzyıl, Osmanlı tarihinde ne tür baskıların başladığı bir dönemdir?

Cevap

18. yüzyıl, Osmanlı tarihinde Avrupa’nın teknik, kültürel, askeri, siyasi, toplumsal ve ekonomik baskısının başladığı yüzyıldır (Mantran, 1995: 343).


5. Soru

1800'lerde Avrupa ile artan ticaretin Osmanlı üreticileri üzerindeki olumsuz etkileri nelerdir?

Cevap

Avrupa ile artan ticaretin Osmanlı üreticileri üzerinde iki olumsuz etkisi olmuştur. İlk olarak ithal edilen ucuz mamuller pazarı istilâ etmiş ve geleneksel üretimin iflasına neden olmuştur. İkinci etki ise ihracat imkânlarının ortaya çıkışı ile yerli sanayinin kullandığı hammadde fiyatlarının çok yükselmesidir. Böylece pek çok tezgâh kapanmıştır (Polater, 1995: 70-73). 


6. Soru

Birinci Dünya Savaşı öncesindeki ekonomik canlılık döneminde emperyalistler
arasındaki rekabet hangi nedenle şiddetlenmiştir?

Cevap

Birinci Dünya Savaşı öncesindeki ekonomik canlılık döneminde Almanya’nın sahneye çıkması ile emperyalistler arasındaki rekabet şiddetlenmiştir.


7. Soru

Düyun-u Umumiye hangi nedenle kurulmuştur?

Cevap

İlk kez 1854 yılında Kırım Savaşı nedeni ile borçlanan Osmanlı hükümeti 1875 yılında almış olduğu borçların faizini ödeyemez hale gelmiştir. Bu durum 1881 yılında Düyun-u Umumiye idaresinin kuruluşuna neden olmuştur. Bu Osmanlı İmparatorluğu’nun mali egemenliğinin dolaylı olarak meşruiyetini kaybetmesi
anlamına gelmektedir. 


8. Soru

 Osmanlı ekonomisini kapitalist dünyayla bütünleştiren mekanizmalar nelerdir?

Cevap

Osmanlı ekonomisini kapitalist dünyayla bütünleştiren mekanizmaların ilki ticaret olmuştur. Osmanlı ekonomisinin kapitalist yörüngeye sokulmasının ikinci aracı borçlanma olmuştur. Kapitalizmle bütünleşmenin üçüncü mekanizması, yerli iş gücü istihdamına yönelik doğrudan yabancı sermaye yatırımlarıdır.


9. Soru

Avrupalıların kendi sistemlerine dâhil etmeye çalıştıkları geleneksel ülkelere dünya iş bölümünde verdikleri roller nelerdir?

Cevap

Avrupalıların kendi sistemlerine dâhil etmeye çalıştıkları geleneksel ülkelere dünya işbölümünde verdikleri rol dış pazarlar için hammadde üretimi ve tarımsal üretimdir. İç pazarlarda ise emek yoğun teknolojilerle üretilen tüketim mallarının üretiminin örgütlenmesi istenmektedir (Keyder, 1976: 30).


10. Soru

Osmanlı İmparatorluğu döneminde kapitalist dönüşümü gerçekleştirme mücadelesini küçük burjuva aydınlarının üstlenme sebebi nedir?

Cevap

Osmanlı döneminde ulusal bir kapitalizm yaratılmasının karşısındaki en çetin engel, Osmanlı burjuvazisinin sahip olduğu özelliklerdir. Bu sınıf sanayide değil ticarette ve özellikle dış ticarette uzmandır. Bu nedenle komprador bir nitelik taşımaktadır. Genellikle Gayri-Müslim (Rum, Yahudi, Levanten, Ermeni) unsurlardan oluşmaktadır. Buna karşılık iç ticaretle uğraşan, esnaf nitelikleri ağır basan, küçük ve orta sermayeli Müslüman ve Türk burjuvazi, zayıf, dağınık ve büyük ölçüde birincilere bağımlı durumdadır. Bu özelliklere sahip bir burjuvazi eliyle, ulusal bir kapitalizmin yaratılamayacağı açıktır. Bu nedenle kapitalist dönüşümü gerçekleştirme mücadelesini küçük burjuva aydınları üstlenmiştir.


11. Soru

Osmanlı İmparatorluğu döneminde burjuva ideolojisinin iktisat politikaları ile ilgili farklı yaklaşımlar nelerdir? 

Cevap

Burjuva ideolojisinin iktisat politikaları ile ilgili, iki farklı yaklaşımdan söz etmek gerekmektedir. Bu politika setlerinden biri ulusal bir kapitalizme diğeri ise serbest ticaretçi, entegrasyoncu ve beynelmilelci bir gelişme biçimine yol açmaktadır. İkinci yaklaşım kapitalist burjuva mantığı ile çelişmemektedir, çünkü dönemin emperyalist çıkarları, çevre ülkelerin gelişmiş merkeze bağımlılığından
yanadır ve açık ekonomi koşullarında gelişen ekonomik ilişkiler merkezin çıkarları ile çelişmemektedir. Bundan dolayı merkez kapitalist ülkelerden kaynaklanan düşünceler beynelmilelci yaklaşımı empoze etmektedir.


12. Soru

Teşvik-i Sanayi Kanunu ne kadar süre yürürlükte kalmıştır?

Cevap

İttihatçıların ulusal girişimci sınıfı desteklemek üzere 1913’te ilan ettikleri Teşvik-i Sanayi Kanunu Cumhuriyet Dönemi’nde,1927 yılında, yeni bir kanunla değiştirilinceye kadar yürürlükte kalmıştır.


13. Soru

Türkiye ekonomisinin miladı sayılacak yıl hangisidir?

Cevap

1980 yılı Türkiye ekonomisinin miladı gibidir. Adım adım liberasyon ve dünya ekonomisine açık kapı koşullarında entegrasyon sürecinin IMF gibi uluslar arası kuruluşların da katkısıyla başlatıldığı yıllardır.


14. Soru

1920’li yılların sonunda hangi olaylar politik ortamı ve devlet işadamı ilişkisini etkilemiştir?

Cevap

1920’li yılların sonunda iki önemli olay politik ortamı ve devlet işadamı ilişkisini etkilemiştir: Dünya ekonomik buhranı ve İkinci Dünya savaşı.


15. Soru

Sistematik ve tutarlı bir model olarak korumacı ve devletçi politikaların sanayileşmeyi hedefleyerek ilk kez birlikte uygulanması hangi yıllarda başlamıştır?

Cevap

Sistematik ve tutarlı bir model olarak korumacı ve devletçi politikaların sanayileşmeyi hedefleyerek ilk kez birlikte uygulanması 1930’lu yıllarda başlamıştır.


16. Soru

1946 yılının iktisadi bakımdan önemi nedir?

Cevap

1946 yılının iktisadi bakımdan önemi ise on altı yıldır devam eden kapalı, korumacı, dış dengeye dayalı ve içe dönük iktisat politikalarının terk edilmesidir.  Bu dönemde dış ticaret rejiminin serbestleşmesine bağlı olarak iç pazarı hedefleyen sanayileşme ve kalkınma politikası yerini dış pazara dönük, tarıma, madenciliğe, alt yapı yatırımlarına ve inşaat sektörüne öncelik veren bir kalkınma anlayışına bırakmıştır.


17. Soru

Bugün faaliyette olan pek çok işletmenin kuruluş yılı nedir?

Cevap

Yukarıda sözü edilen sorunlara rağmen 1950’ler, önemli sermaye birikimlerinin gerçekleştiği ve yeni işletmelerin kurulduğu bir dönemdirBugün faaliyette olan pek çok işletmenin kuruluş yılı 1950’dir.


18. Soru

Planlı Ekonomi (1961-1980) döneminde büyük firmaların sosyal pozisyonunu belirleyen gelişmeler nelerdir?

Cevap

Büyük firmaların sosyal pozisyonunu belirleyen iki gelişme yaşanmıştır:
İlk olarak iş dünyasının büyük firmaları ile küçük ve orta ölçekli firmalar arasındaki farklı bakış açısı belirginleşmeye başlamıştır. Büyük iş adamları için anlık ve kısa dönemli çıkarlar yerine uzun dönemli bir ekonomik stratejinin hazırlanması önem kazanmaya başlamıştır. İkinci olarak işadamları taleplerini dile getirmek üzere araya Odalar Birliği gibi örgütler koymadan,
doğrudan hükümete ziyaretler düzenler olmuşlardır.


19. Soru

Osmanlı İmparatorluğu Dönemi’nden beri var olan Türk kadın hareketi özellikle hangi yıllardan sonra kadın haklarını takip konusunda daha etkili bir yapı kazanmıştır?

Cevap

Osmanlı İmparatorluğu Dönemi’nden beri var olan ve dünya feminizmine paralel davranan Türk kadın hareketi, özellikle 1980’lerden sonra kadın haklarını takip konusunda daha kararlı, daha etkili bir yapı kazanmıştır.


20. Soru

Türkiye ekonomisi hangi yıl durma noktasına gelmiştir?

Cevap

1979 yılında Türkiye ekonomisi durma noktasına gelmiştir.


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi