Ortaçağdan Günümüze Anadolu Uygarlıkları Dersi 7. Ünite Sorularla Öğrenelim

Geç Osmanlı Dönemi (Xvııı.-Xıx. Y.Y.)

1. Soru

Osmanlı’da ilk modern belediyecilik hizmetlerini vermek üzere kurulan kurum hangisidir?

Cevap

İlk modern belediyecilik hizmetlerini vermek üzere kurulan Beyoğlu Belediye Dairesi burada kurulur. Tünel inşası, sokak sambaları ile sokak aydınlatılması, çöp toplanması Beyoğlu ana ulaşım arterinin düzenlenmesi önemli şehircilik çalışmalarıdır.


2. Soru

Osmanlı'da çağdaş kent düzenlemesi olarak yenilikler hangi bölgede başlamıştır?

Cevap

İstanbul Galata bölgesi limandan kaynaklanan yoğun ticaret potansiyeli nedeni ile hem Osmanlı dışından gelenlerin elçiliklerinin olduğu hem de Osmanlı tebaasındaki gayri Müslimlerin yerleşim alanıdır. Galata bölgesi; Pera ve Beyoğlu olarak bilinen tarihi süreçte daima ticaret, liman, yabancı yerleşkesi olarak önemliydi. 


3. Soru

II. Mahmut döneminde kentin ilk imar planı kim tarafından hazırlanmıştır?

Cevap

II. Mahmut döneminde kentin ilk imar planı Moltke tarafından hazırlanmıştır.


4. Soru

Geleneksel Osmanlı mimarlığından farklı ulaşım hizmetlerine bağlı gelişen mimarlık örnekleri olarak hangileri gösterilebilir?

Cevap

İlk buharlı geminin alınması (1829) Tünel inşası (1871-1874), Karaköy Köprüsü geleneksel Osmanlı mimarlığından farklı ulaşım hizmetlerine bağlı gelişen mimarlık örnekleri olarak görülür.


5. Soru

Humbaracı ocağı nedir?

Cevap

Osmanlı askeri teşkilatının top döküm atölyeleri ve burada görevli olan askerler. Bu atölyelerde aynı zamanda metalurji araştırmaları da gerçekleştirilmekteydi.


6. Soru

Lale Devri ne zaman başlayıp hangi isyanla sona ermiştir?

Cevap

1718 Pasarofça anlaşması ile 1730 Patrona Halil İsyanı arası Osmanlı Tarihinde “Lale Devri” olarak tanımlanır.


7. Soru

Yirmisekiz Mehmet Çelebi bir heyetle Avrupa’ya gönderilmesinin ardından Paris ve Viyana’da gördüklerini hangi eserinde anlatır?

Cevap

Yirmisekiz Mehmet Çelebi bir heyetle Avrupa’ya gönderilir. Paris ve Viyana’da gördüklerini “Sefaretname” isimli eserinde anlatır.


8. Soru

Osmanlı Devletinde en önemli yürütme ve yasama kurumu olan “Divan” teşkilatı kaldırılmasının ardından yerine ne kurulur?

Cevap

Osmanlı Devletinde en önemli yürütme ve yasama kurumu olan “Divan” teşkilatı kaldırılır ve yerine Nazırlıklar (Bakanlıklar) kurulur.


9. Soru

Hangi problemler sonucunda  Osmanlı Devleti duraklama ve ardından dağılma sürecine girer?

Cevap

XVII. yüzyıl sonrasında ortaya çıkan siyasi ve ekonomik problemler sonucu Osmanlı Devleti duraklama ve ardından dağılma sürecine girer.


10. Soru

Barok mimarî ve süslemelerde ana özelliktir nedir?

Cevap

Katlı bitkisel bezemeler, yaprak frizleri, kıvrımlı kumaş, çelenk (girlant) istiridye formu, kartuşlar, boşlukta uçan figürler ve hacim kazandırılmış formlar Barok mimari ve süslemelerde ana özelliktir.


11. Soru

XVII. Yüzyılın sonunda Barok ve Rokoko üsluplarının yerini hangi üslup alır?

Cevap

XVII. Yüzyılın sonunda Barok ve Rokoko üsluplarının yerini Napolyon yönetimini simgeleyen Ampir üslup alır. Mısır ve Roma mimarisinin etkisi altında gelişen Ampir üslupta düşey ve yatay öğeler dengelenmiştir. Roma tarzı sütun başlıklı, duvara gömülü kolonlar, yuvarlak kemerler, üçgen alınlıklar ve yalın silmeli kornişler cephe düzenlemesini geliştiren öğelerdir. 


12. Soru

Geç Osmanlı dönemi sanatının ana hatları nelerdir? 

Cevap

• Batı Etkisinde Barok, Rokoko, Ampir gibi üslupların eklektik özelliklerle
mimariye yansıması
• Yabancı ve gayri müslim sanatçıların ilgi görmesi
• Mimari’de iç mekanda duvar resminin yaygınlaşması
• Figüratif heykelin mimaride cephede uygulanması
• Askerressamların çağdaş Türk resmine öncülük edecek bir ekol oluşturmaları
• Sanayi-i Nefise’nin kurulması; Mimarlık, Heykel ve Resim eğitiminin başlaması
• Tuval Resminin ilgi görmesi
• Mimariye bağlı park ve bahçe düzenlemelerinin başlaması sebil ve çeşmelerin kent içinde önem kazanması
• Klasik Osmanlı Mimarisinin plan ve yapı tipi formlarının tercih edilmesi
devam eder
• Sultan yapıları kadar devlet ileri gelenlerinin de imar faaliyetleri görülür.
Özellikle külliyelerin inşası devlet ileri gelenleri tarafından gerçekleştirilecektir.
• Külliyelerde caminin merkez yapı olma geleneği terk edilmiş medrese veya
kütüphane merkezli küçük ölçekli külliye modelleri ortaya çıkmıştır.
• Mimaride özellikle camilerde dikey hatlar önem kazanır, yapı silueti daha
çok dikine gelişen bir model sergiler


13. Soru

III. Selim için çalışan hangi saray mimari Aynalıkavak Köşkü, Nusretiye Camisi, Selimiye Kışlası, Beyazıt Yangın Kulesi inşaatlarını gerçekleştirmiştir? 

Cevap

Osmanlı mimarisinin seçmece anlayışını sergileyen Abdülaziz ve Abdülmecid dönemi kamu yapılarının neredeyse tamamı Ermeni Balyan ailesi tarafından inşa edilmiştir. Saray mimarları olarak çalışan bu aileden III. Selim için çalışan Krikor Amira Balyan (1764-1831) Aynalıkavak Köşkü, Nusretiye Camisi, Selimiye Kışlası, Beyazıt Yangın Kulesi inşaatlarını gerçekleştirmiştir.


14. Soru

I. Mahmut tarafından yapımına başlatılan hangi camii XVIII. yüzyılın en güçlü Barok etkileri taşıyan camisidir?

Cevap

I. Mahmut tarafından yapımında başlatılan Nuruosmaniye Cami 1755 yılında tamamlanmıştır. XVIII. Yüzyılın en güçlü Barok etkileri taşıyan camisidir. Topografik sorunu ve çevrenin yoğun ticari dokusu nedeniyle değişik kot seviyelerinde yapı çözümlenmiştir. Barok etkinin en yoğun hissedildiği yer mukarnasın yerini almış kavsara dolgusudur.


15. Soru

Sultan Abdülmecid tarafından Nigogos Balyan’a 1854-1855 yılları arasında yaptırılmıştır. Dolmabahçe Camisi ile beraber denenen yeni tasarımların uygulandığı yapılardan bir tanesidir. Cami kütlesinin dış duvarları yivli iri plastırlarla ayrılan içbükey hareketlendirmelerle farklılık sergiler. Merkezi kubbe beden duvarlarına köşe kuleleriyle yansır. Kubbe içinde hayali mimarî görüntüler işlenen renkli bezemeler mevcuttur. Renkli taş minberi dönemin özelliğidir.

Yukarıdaki tanıma uyan geç Osmanlı dönemi mimarisi özelliklerini taşıyan cami hangisidir?

Cevap

Ortaköy Cami (Büyük Mecidiye)
Sultan Abdülmecid tarafından Nigogos Balyan’a 1854-1855 yılları arasında yaptırılmıştır. Dolmabahçe Camisi ile beraber denenen yeni tasarımların uygulandığı yapılardan bir tanesidir. Cami kütlesinin dış duvarları yivli iri plastırlarla ayrılan içbükey hareketlendirmelerle farklılık sergiler. Merkezi kubbe beden duvarlarına köşe kuleleriyle yansır. Kubbe içinde hayali mimarî görüntüler işlenen renkli bezemeler mevcuttur. Renkli taş minberi dönemin özelliğidir.


16. Soru

Osmanlı çini sanatının iki önemli merkezi neresidir? 

Cevap

Osmanlı Çini Sanatı’nın iki önemli merkezi vardır: İznik ve Kütahya. İznik, XVII. yüzyılda neredeyse tamamen çini üretimini kesmiş, İznik üretimine göre kalitesi daha düşük olan Kütahya, günümüze kadar süreklilik göstermiştir.


17. Soru

Aşırı süslü, hayvan figürlü, naif halk sanatı çerçevesinde gelişen kırmızı hamur üzerine akışkan şef­faf sırla kahve, küf yeşili, sarı gibi tonlarla yelkeni şişmiş kalyon hayvan betimlemeleri gibi kompozisyonlar karakteristik özellik olarak kendini gösterir. 

Yukarıdaki tanım 18. yüzyıl kullanım seramikleri açısından bir başka merkez olan bölgede yapılan çinilere aittir?

Cevap

18. Yüzyıl kullanım seramikleri açısından bir başka merkez Çanakkale ortaya çıkar. Aşırı süslü, hayvan figürlü, naif halk sanatı çerçevesinde gelişen kırmızı hamur üzerine akışkan şef­faf sırla kahve, küf yeşili, sarı gibi tonlarla yelkeni şişmiş kalyon hayvan betimlemeleri gibi kompozisyonlar karakteristik özellik olarak kendini gösterir.


18. Soru

Batılılaşma Döneminde mimaride iç dekorasyonun çok renkli, hareketli figüratif özellikler gösteren duvar resimleri, tasvirler özellikle duvar üzeri boyama tekniği ile göze çarpar. Bu dönemde başkent yapılarında ne tür kompozisyonlar uygulanmıştır? 

Cevap

Anadolu’daki bu dönem camilerinde Kâbe, İstanbul camileri tasviri tercih edilen kompozisyonlardır. Başkent yapılarında ise, Natüralist çiçek demetlerinin vazoda tasviri, perde, püskül gibi motif­ler, kıvrımlı, renk tonlamalarıyla hacim kazandırılmış kompozisyonlar uygulanır.


19. Soru

Bakır, gümüş, tunç gibi malzeme üzerine yapılan altınlama tekniği olan tombak hangi eserlerde görülebilir?

Cevap

Tombak: Bakır, gümüş, tunç gibi malzeme üzerine altınlama tekniğidir. Cami
kandilleri, ibrikler, şamdan, buhurdanlık, kapı plakaları gibi eserlerde örnekler görülür. 


20. Soru

Geç dönem Osmanlı resim sanatının ilk konuları nelerdir? 

Cevap

Doğa tasvirleri, Kent görüntüleri, Natürmort, Manzara, olmak üzere ilk konular gruplanabilir. 


21. Soru

Kaplumbağa Terbiyecisi kimin eseridir?

Cevap

Kaplumbağa Terbiyecisi Osman Hamdi Bey'in eseridir. 


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi