İşletme Hukuku Dersi 8. Ünite Sorularla Öğrenelim

Cebri İcra

1. Soru

Cebri icra nedir?

Cevap

Maddî hukuktan kaynaklanan hakların devlet gücünü kullanmaya yetkili olan organlar eliyle gerçekleştirilmesine hizmet eden faaliyetler bütününe cebri icra denir.


2. Soru

Cebri icra hukuku nedir?

Cevap

Cebri icranın usul ve esaslarını belirleyen hukuk dalına cebri icra hukuku adı verilir.


3. Soru

Cebri icra hukuku başka hangi adla anılır?

Cevap

Cebri icra hukuka takip hukuku da denilmektedir.


4. Soru

Bir cebri icra faaliyetindeki taraflar nasıl isimlendirilir?

Cevap

Cebri icra faaliyetinin tarafları borçlu ile alacaklıdır.


5. Soru

Kişilerin özel hukuktan doğan herkese karşı ileri sürebildikleri haklara ne isim verilir?

Cevap

Bu haklara, mutlak haklar ismi verilir.


6. Soru

Hak sahibi tarafından ancak belli kişi veya kişilere karşı ileri sürülebilen haklara ne isim verilir?

Cevap

Bu haklara, nispî haklar ismi verilir.


7. Soru

Borç ilişkisinden doğan talep hakları mutlak haklar arasında mı yer alır yoksa nispî haklar arasında mı?

Cevap

Borç ilişkisinden doğan talep hakları nispî haklardandır.


8. Soru

Geniş anlamda borç ne anlama gelir?

Cevap

Geniş anlamda borç, iki taraflı bir hukukî ilişkide taraflardan birinin (borçlu) bir şeyi vermek, yapmak ve yapmamak suretiyle bir edimi yerine getirmek borcu altına girdiği, diğer tarafın (alacaklı) ise bu borcun ifa edilmesini (yerine getirilmesini) talep hakkına sahip olduğu bir borç ilişkisini ifade eder.


9. Soru

Dar anlamda borç ne anlama gelir?

Cevap

Dar anlamda borç bir borç ilişkisinden doğan ve yerine getirilmesini gereken çeşitli borçlardan her birine karşılık gelir.


10. Soru

Cebri icranın konusu sadece bir borcun ödenmesini sağlamak mıdır?

Cevap

Cebri icranın konusu, çoğu zaman borçlar hukuku anlamında bir borç ilişkisinden kaynaklanan ve yerine getirilmesi gereken bir edimin ifasını gerçekleştirmek olsa da bununla sınırlı değildir. Cebri icranın konusu bir şeyin teslim edilmesi, bir işin yapılması, bir işin yapılmaması, bir taşınmazın tahliyesi ve bir miktar paranın ödenmesi olabilir.


11. Soru

Somut bir olayda cebri icranın konusunun borç ilişkisi dışında bir edimin gerçekleştirilmesi olduğu takdirde, cebri icranın tarafları yine de alacaklı ve borçlu olarak mı isimlendirilir?

Cevap

Cebri icra hukuku bakımından denilebilir ki özel hukuktan kaynaklanan talep hakkının konusu ne olursa olsun talep edilen hak alacak, talepte bulunan alacaklı; bunun karşısında talebin konusu borç, bu borcu yerine getirmekle yükümlü olan kişi ise borçludur.


12. Soru

Cebri icrada aleyhine takip başlatılmış kişi gerçekte borçlu değilse, bu kişi cebri icra açısından yine de borçlu mu kabul edilecektir?

Cevap

Bir kişi gerçekte borçlu olmasa dahi, aleyhine icra takibi yapılmaktaysa artık o icra takibinde borçlu tarafta yer alır ya da hiçbir alacağı olmadığı halde bir başkası aleyhine takip başlatan kişi alacaklı tarafta yer alır.


13. Soru

Bir kişinin icra takibinde borçlu olarak nitelendirilmiş olması, bu kişinin kendisinden istenen edimi yerine getireceği anlamına gelir mi?

Cevap

Bir takipte alacaklı tarafta yer almak her zaman alacağın tahsil edilebileceği anlamına gelmediği gibi, borçlu tarafta yer almak da mutlaka borcun ödeneceği veya cebri icraya katlanmak gerektiği anlamına gelmez. Taraflar kanunda öngörülen imkanlardan yararlanarak alacaklı olduklarını veya borçlu olmadıklarını ispat edebilirler.


14. Soru

Takip konusu talep hakkının niteliğine göre icra takibinin türleri nelerdir?

Cevap

İcra takibi takip konusu talep hakkının niteliğine göre türleri:

  • ilâmsız icra,
  • ilâmlı icra,
  • rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takiptir.

15. Soru

İlamsız icranın konusu ne tür alacaklar olabilir?

Cevap

İcra ve iflâs hukukunda düzenlenen ilâmsız icra yolunun konusu, kural olarak yalnızca para ve teminat alacakları olabilir.


16. Soru

Bir para alacağı için takip yoluna başvurmak istenirse, önceden mahkemede dava açmaya ve ilâm almaya gerek var mıdır?

Cevap

Yoktur.


17. Soru

Alacaklı takip yapabilmek için bir senede dayanmak zorunda mıdır?

Cevap

Yeterlidir.


18. Soru

İlâmsız takip yolunda alacaklı icra takibi başlattığında, borçlunun süresi içinde itiraz etmesi, takibin kendiliğinden durması için yeterli midir?

Cevap

Değildir.


19. Soru

İlâmsız takip yolunda alacaklı icra takibi başlattığında, borçlunun süresi içinde itiraz etmesi, takibin kendiliğinden durur. Alacaklı takibe devam etmek ister ne yapmalıdır?

Cevap

Alacaklı takibe devam etmek isterse, borçlunun itirazının kaldırılması için ilgili merciden talepte bulunmalıdır.


20. Soru

İlâmsız icra altındaki takip yollarının türleri nelerdir?

Cevap

İlâmsız icra altında üç tür takip yolundan söz edilebilir:

  • Genel haciz yolu ile
  • Kambiyo senetlere özgü haciz yolu ile takip
  • Kiralanan taşınmazların ilâmsız tahliyesi

21. Soru

Bir malın teslimi, bir işin yapılması gibi, bir taşınmazın mülkiyet hakkına dayanarak tahliyesi talepleri için ilamsız icra takibine başvurmak mümkün müdür?

Cevap

İlâmsız icra yoluyla takip, kural olarak, yalnızca para ve teminat alacakları için söz konusudur. Bunların dışında bir malın teslimi, bir işin yapılması gibi, bir taşınmazın mülkiyet hakkına dayanarak tahliyesi talepleri için ancak ilâmlı icra takibi yapılabilir.


22. Soru

Genel haciz yoluyla takibin temel aşamaları nelerdir?

Cevap

Genel haciz yoluyla takibin temel aşamaları şunlardır:

  • Takip talebinin icra dairesine verilmesi,
  • İcra dairesince ödeme emrinin gönderilmesi,
  • Takibin kesinleşmesi,
  • Haciz,
  • Satış,
  • Paraların paylaştırılması.

23. Soru

Takip talebi ne demektir?

Cevap

Takip talebi, alacaklının icra dairesine başvurarak alacağının cebri icra yoluyla tahsil edilmesini talep etmesidir.


24. Soru

Alacaklı takip talebine neleri yazmalıdır?

Cevap

Alacaklı, takip talebinde, kendisinin ve borçlunun kimliğini, alacağın Türk Lirası olarak tutarını ve faiz miktarı ile faizin işlemeye başladığı tarihi, yabancı para alacağı için takip yapılmaktaysa alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiğini yazmalıdır.


25. Soru

Ödeme emri nedir?

Cevap

Ödeme emri icra dairesi tarafından borçluya gönderilen ve takip konusu borcun belirli bir süre içinde ödenmesi ihtarını içeren resmi belgedir.


26. Soru

Ödeme emrinde hangi bilgiler yer alır?

Cevap

Ödeme emrinde, takip talebinde yer alan kayıtlarla birlikte, borcun ve giderlerinin 7 gün içinde ödenmesi ihtarı, borçlunun itirazı varsa (senet altındaki imzanın kendisine ait olmadığı, borçlu olmadığı vb.) bunu 7 gün içinde icra dairesine bildirmesi, itiraz etmediği taktirde aynı süre içinde mal beyanında bulunması gerektiği, mal beyanında bulunmazsa hapisle tazyik edileceği ihtarı ve borcun ödenmemesi durumunda itiraz edilmezse cebri icraya devam edileceği ihtarı yer alır.


27. Soru

Ödeme emri kaç nüsha düzenlenir? Bu nüshalar kimde kalır?

Cevap

Ödeme emri iki nüsha düzenlenir, bir nüshası borçluya tebliğ edilir, diğer nüshası ise icra dosyasında muhafaza edilir; borçlu birden fazla ise her bir borçlu için ayrı ödeme emri düzenlenir.


28. Soru

Borçlu ödeme emrine hangi sürede itiraz edebilir?

Cevap

Ödeme emrini alan borçlu, tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde ödeme emrine, takibin yapıldığı icra dairesinde itiraz edebilir.


29. Soru

Borçlu ödeme emrine süresi içinde itiraz etmezse ne olur?

Cevap

Borçlu süresi içinde itiraz etmezse icra takibi kesinleşir ve alacaklı derhal borçlunun mal ve haklarının haczini talep edebilir ve icra müdürü takip işlemlerine devam eder.


30. Soru

Borçlunun ödeme emrine süresi içinde itiraz etmesinin sonucu nedir?

Cevap

Borçlu ödeme emrine süresi içinde itiraz ederse, takip kendiliğinden durur.


31. Soru

Borçlunun ödeme emrine süresi içinde itiraz ederek takibi durdurması sonucunda takibe devam etmek isteyen alacaklının yapması gereken işlem nedir?

Cevap

Bu durumda, takibe devam etmek isteyen alacaklı, icra mahkemesinde itirazın kaldırılması yoluna başvurabilir veya görevli ve yetkili mahkemede iptal davası açabilir.


32. Soru

Ödeme emrine itiraz etmeyen borçlunun mal beyanında bulunma süresi nedir?

Cevap

Ödeme emrine itiraz etmeyen borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra dairesine mal beyanında bulunmalıdır.


33. Soru

Ödeme emrine itiraz etmiş ancak itirazı kaldırılmış veya iptal edilmiş borçlunun mal beyanında bulunma süresi nedir?

Cevap

Bu durumda mal beyanında bulunma süresi kararın tebliğinden itibaren 3 gündür.


34. Soru

Borçlu, mal beyanında neler bildirmelidir?

Cevap

Borçlu, mal beyanında, üçüncü kişiler ve kendi elinde bulunan mal, hak ve alacaklarının borca yetecek kadarını, diğer kazanç ve gelirlerini ve borcunu nasıl ödeyeceğini bildirmelidir.


35. Soru

Borçlunun mal beyanında bulunmamasının sonuçları nelerdir?

Cevap

Mal beyanında bulunmayan borçlu, alacaklının talebi üzerine, mal beyanında bulununcaya kadar üç ayı geçmeyecek şekilde ve bir defaya mahsus olmak şartıyla tazyik hapsine mahkum edilir.


36. Soru

Ödeme emrine itirazın türleri nelerdir?

Cevap

Ödeme emrine itiraz, ileri sürülüş şekli bakımından, borca itiraz ve imzaya itiraz şeklinde ikiye ayrılır.


37. Soru

Borca itiraz ne demektir?

Cevap

Borcu doğuran sözleşmenin geçersiz olduğunun, borcun ödendiğinin, zamanaşımına uğradığının veya icra dairesinin yetkisiz olduğunun ileri sürülmesi borca itirazdır.


38. Soru

İmzaya itiraz ne demektir?

Cevap

Takibe konu olan senet altındaki imzanın borçluya ait olmadığının ileri sürülmesi imzaya itirazdır.


39. Soru

Borçlunun borcun bir kısmına itiraz etmesinin sonucu nedir?

Cevap

Borçlu borcun bir kısmına itiraz ederse, itiraz edilen kısım için durur, itiraz edilmeyen kısım bakımından ise takip kesinleşeceğinden takip işlemlerine devam edilebilir.


40. Soru

İcra mahkemesinden itirazın kesin kaldırılmasını talep edebilmek için gerekli şart nedir?

Cevap

İcra ve iflâs Kanunu’na göre elinde kayıtsız şartsız para borcu ikrarı içeren, imzası borçlu tarafından ikrar edilmiş adî senet veya noterlikçe onaylı senet ya da resmi dairelerin veya yetkili makamların verdikleri belgelerden biri (örneğin aciz belgesi) bulunan alacaklı icra mahkemesinden itirazın kesin kaldırılmasını talep edebilir.


41. Soru

İcra mahkemesinden itirazın kesin kaldırılmasını talep etmek için süre sınırı nedir?

Cevap

Talep itirazın tebliğinden itibaren 6 ay içinde yapılmalıdır.


42. Soru

İtirazın kesin kaldırılması yargılamasında veya iptal davasında, itirazının haksız olduğu tespit edilen borçluya yüklenecek tazminat miktarı nedir?

Cevap

İtirazın kesin kaldırılması yargılamasında veya iptal davasında, itirazının haksız olduğu tespit edilen borçlu, alacaklının talebi üzerine hükmolunan miktarın %20’sinden az olmayacak bir tazminata (inkar tazminatına) mahkum edilir.


43. Soru

Alacaklının itirazın kaldırılmasının veya iptali talebi reddedilmesinin sonuçları nelerdir?

Cevap

Alacaklının itirazın kaldırılması veya iptali talebi reddedilirse, bu kez icra takibinin iptaline karar verilir ve alacaklı kötü niyetli olarak takip yapmış ise borçlunun talebi üzerine %20 oranında tazminata (kötü niyet tazminatına) mahkum edilir.


44. Soru

Alacaklının alacağı bir adî (resmi olmayan) senede dayanmaktaysa ve senet altında imza borçlu tarafından inkar edilmişse, alacaklının başvurabileceği yol nedir?

Cevap

Alacaklının alacağı bir adî (resmi olmayan) senede dayanmaktaysa ve senet altında imza borçlu tarafından inkar edilmişse, alacaklının başvurabileceği yol icra mahkemesinden itirazın geçici kaldırılmasını talep etmektir.


45. Soru

İcra mahkemesinin, imzanın borçluya ait olduğunu tespit etmesinin sonuçları nelerdir?

Cevap

İcra mahkemesi, imzanın borçluya ait olduğunu tespit ederse, itirazın geçici kaldırılmasına karar verir, borçlu söz konusu seneden dayanan alacağın % 10’u oranında para cezasına mahkum edilir ve alacaklı bu karardan sonra borçlunun mallarının geçici haczini talep edebilir.


46. Soru

İmzanın borçluya ait olduğunun tespit edilmesi üzerine borçlu, takibin kesinleşmesini ve icra takibine devam edilmesini önlemek istiyorsa ne yapmalıdır?

Cevap

Borçlu, takibin kesinleşmesini ve icra takibine devam edilmesini önlemek istiyorsa, geçici kaldırma kararının tefhim veya tebliğinden itibaren 7 gün içinde görevli ve yetkili mahkemede borçtan kurtulma davası açmalıdır.


47. Soru

Borçlu süresi içinde ödeme emrine itiraz etmediği için takibin kesinleşmesi veya itirazının icra mahkemesince kaldırılması üzerine takibe devam edilmesi durumlarında borçlu olmadığı bir parayı ödemek istemeyen borçlunun başvurabileceği diğer bir yol nedir?

Cevap

Borçlu menfi tespit davası açabilir.


48. Soru

Menfi tespit davasının borçlunun lehine sonuçlanmasının sonuçları nelerdir?

Cevap

Bu davada borçlunun lehine karar verilirse, daha sonra borçlu aleyhine icra takibi başlatılması mümkün olmadığı gibi, varsa daha önce başlatılmış olan icra takibi iptal edilir ve borçlu takip konusu borcu ödemekten kurtulur. Menfi tespit davası borçlunun lehine sonuçlanırsa, icra takibi hemen durur, mahkeme kararının borçlunun lehine sonuçlanması üzerine, icra işlemleri eski hale iade edilir.


49. Soru

Borçlunun ödeme emrine itiraz etmemesi veya itirazının icra mahkemesince kaldırılması nedeniyle takibin kesinleşmesi üzerine, aslında borçlu olmadığı bir parayı cebri icra tehdidi altında ödemek zorunda kalan borçlunun paranın kendisine iade edilmesi için açacağı davanın adı nedir?

Cevap

Bu davaya istirdat davası adı verilir.


50. Soru

İstirdat davasının borçlu lehine sonuçlanabilmesi için gerekli koşullar nelerdir?

Cevap

İstirdat davasının borçlu lehine sonuçlanabilmesi için, borçlunun aslında borçlu olmadığı bir parayı ödemiş olması, paranın icra takibi sırasında ödenmiş olması, paranın cebri icra tehdidi altında ödenmiş olması ve davanın paranın icra veznesine ödenmesinden itibaren bir yıl içinde açılmış olması gerekir.


51. Soru

Haciz ne demektir?

Cevap

Haciz, icra takibine konu olan alacağın ödenmesi için icra dairesi tarafından borçlunun mal ve haklarına hukuken el konulmasıdır.


52. Soru

İcra takibinde borçlunun mallarının ne kadarı haczedilir?

Cevap

İcra takibinde borçlunun tüm malvarlığı değil, alacağı karşılayacak miktarda mal ve hakkı haczedilebilir.


53. Soru

Borçlunun haczedilemeyecek malları var mıdır?

Cevap

Borçlunun, parasal değeri olmayan ve paraya çevrilemeyen mal ve hakları haczedilemez. Ayrıca parasal değeri olsa dahi, borçlunun ve ailesinin geçinebilmesi ve ekonomik varlığını sürdürebilmesi, tamamen topluma muhtaç hale gelmesini önlemek için gerekli bazı mal ve haklar ise ya hiç haczedilemez veya kısmen haczedilebilir.


54. Soru

Takibin kesinleşmesi üzerine yapılan hacze ne ad verilir?

Cevap

Takibin kesinleşmesi üzerine yapılan haciz, alacaklıya haczedilen malın satılmasını talep hakkı verdiğinden kesin haciz olarak adlandırılır.


55. Soru

Alacağın tahsilini güvence altına almak amacıyla, icra takibi başlatılmadan önce veya takip başladıktan sonra ancak takibin kesinleşmesinden önce, borçlunun mal ve haklarının haczedilmesine ne ad verilir?

Cevap

Böyle bir durumda yapılan haciz, ihtiyati haciz olarak adlandırılır.


56. Soru

Borçluya ait mallar haczedilirse borçlu malları üzerine tasarrufta bulunabilir mi?

Cevap

Borçluya ait mallar haczedilirse, borçlu, alacaklının muvafakati ve icra müdürünün izni olmaksızın hacizli malları üzerinde tasarrufta bulunamaz, aksi taktirde bu tasarruf alacaklının hakkını ihlal ettiği oranda geçersizdir.


57. Soru

İstihkak iddiası ne demektir?

Cevap

Haciz işleminin borçluya ait mal ve haklar üzerinde uygulanması gerekir. Ancak, bazen üçüncü kişilere ait mal ve haklar borçluya ait olduğu kabul edilerek haczedilmiş olabilir. Böyle bir durumda, borçlu veya hak sahibi üçüncü kişi tarafından haczedilen mal veya hak üzerindeki üçüncü kişinin hak sahibi olduğunun ileri sürülmesi istihkak iddiasıdır.


58. Soru

Haczedilen malların satım usulü nedir?

Cevap

Taşınır mallar kural olarak, taşınmaz mallar ise mutlaka açık arttırmayla satılır.


59. Soru

Haczedilen malların satımından elde edilen para borçların tamamını ödeme yetmediği takdirde, borçlar hangi sırayla ödenir?

Cevap

İcra ve İflâs Kanunu’na göre, alacaklılar aşağıdaki sıralamaya uygun şekilde ödenir;

  • Devletin satılan malın aynından kaynaklanan vergi, resim gibi kamu alacakları,
  • Rehinli alacaklar,
  • İmtiyazlı alacaklar (işçi alacakları, nafaka alacakları vb.),
  • İmtiyazsız alacaklar.

60. Soru

Paraların paylaştırılması sonucunda alacağını tamamen alamayan alacaklıya, ödenmeyen alacak kesimi için icra dairesi tarafından verilen belgeye ne ad verilir?

Cevap

Bu belge, kesin aciz belgesidir.


61. Soru

Kambiyo senedi ne anlama gelir?

Cevap

Kambiyo senetleri ile kastedilen poliçe, bono, çek olarak anılan kıymetli evraklardır.


62. Soru

Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda kimler takip yapabilir?

Cevap

Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda, ancak senet metninden alacaklı olduğu anlaşılan kişilerce takip yapılabilir. Takip alacaklısı, senedin lehtarı olabileceği gibi, senet üzerinden alacaklı olduğu tespit edilen cirantalar da olabilir.


63. Soru

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte ödeme emrine hangi sürede itiraz edilebilir?

Cevap

Ödeme emrini alan borçlu, borcu kabul etmek istemiyorsa, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde, icra mahkemesinde, ödeme emrine itiraz edebilir.


64. Soru

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte ödeme emrine itiraz takibi durdurur mu?

Cevap

Bu takip yolunda itiraz satıştan başka icra takip işlemlerini (örneğin haciz) durdurmaz. Ancak, icra mahkemesi, borçlunun itirazını ve sunduğu belgeleri ciddi bulursa, geçici olarak takibin durdurulmasına karar verebilir.


65. Soru

İlamlı icra takibi hangi durumda yapılabilir?

Cevap

İlâmlı icra takibi, alacak veya hak bir ilâma veya ilâm niteliğinde belgeye bağlanmışsa yapılabilir.


66. Soru

İlam nedir?

Cevap

İlâm, mahkemece davanın esası hakkında verilen kararın (hükmün) imzalanıp mühürlendikten sonra, yazı işleri müdürü tarafından taraflara verilen nüshasıdır. Kısaca taraflara verilen hüküm nüshası ilâmdır.


67. Soru

İlam niteliğinde belge nedir?

Cevap

İlâm niteliğinde belge ise mahkeme kararı olmamakla birlikte, kanunlarda ilâm gücünde kabul edilen belgelerdir. Örneğin İİK m. 38’e göre, kayıtsız şartsız para borcu ikrarını içeren düzenleme şeklindeki noter senetleri, mahkeme huzurunda yapılan sulh veya kabul ilâm niteliğinde sayılmaktadır.


68. Soru

İlamlı icra takibi yapılabilmesi için ilamın kesinleşmiş olması gerekir mi?

Cevap

Kural olarak ilâmlı icra takibi yapılabilmesi için ilâmın kesinleşmesi şartı aranmaz. Hatta kanun yoluna (istinaf veya temyiz) başvurulması dahi icra takibinin başlatılmasına veya takibe devam edilmesine engel olmaz. İstinaf veya temyiz gibi kanun yollarına başvurulması, icra takibini durdurmamakta ise de kanun yoluna başvuran taraf, bölge adliye mahkemesinden (göreve başlamalarından sonra) veya Yargıtay’dan icranın geçici olarak durdurulmasını talep ettiğini ve hükmolunan para veya eşyanın resmi bir merciye depo edildiğini ispat ederek, icranın durdurulması talebi hakkında karar verilinceye kadar kendisine süre verilmesini icra dairesinden talep edebilir. Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar ise kesinleşmedikçe icra edilemeyeceğinden, icra takibi yapılabilmesi için kanun yolu incelemesinin sonuçlanması ve hükmün kesinleşmesi beklenmelidir.


69. Soru

İlamlı icra takip talebinde neler yazılı olmalıdır?

Cevap

Alacaklı takip talebine mahkemeden aldığı ilâmı eklemeli ve takip talebinde ilâmın tarihi, sayısı ve özeti yazılmalıdır.


70. Soru

İlamlı icra takip talebini alan icra müdürünün yapacağı işlem nedir?

Cevap

Takip talebini alan icra müdürü ilâma uygun bir icra emri düzenlemeli ve borçluya tebliğe çıkarmalıdır.


71. Soru

İlama uygun düzenlenmemiş icra emrine karşı borçlu ne yapabilir?

Cevap

İcra emri ilâma uygun düzenlenmezse, borçlu herhangi bir süreyle sınırlı olmaksızın icra mahkemesinde icra müdürünün işlemine karşı şikayet yoluna başvurabilir. İcra mahkemesi şikayeti haklı bulursa, icra emrinin iptaline karar verir.


72. Soru

İcra emrinde neler yazılıdır?

Cevap

İcra emrinde, ilâmda belirtilen şeyin ödenmesi, teslim edilmesi, yapılması veya ilâma uyulması gibi ihtarlar ile borçlunun başvurabileceği yollara ilişkin kayıtlar bulunur.


73. Soru

Borçlu icra emrine itiraz edebilir mi?

Cevap

Kendisine icra emri tebliğ edilen borçlu, ilâmsız icradaki (genel haciz yolu veya kambiyo senetlerine özgü haciz yolu) gibi her türlü sebebe dayanarak icra emrine itiraz edemez. Borçlu ancak İİK m. 33 ve m. 33/a’da öngörülen sınırlı sayıdaki (borcun itfa edilmesi, borçluya süre verilmesi veya alacağın zamanaşımına uğraması) sebeplere dayanarak icranın geri bırakılması yoluna başvurabilir.


74. Soru

Borçlunun süresi içinde icranın geri bırakılması yoluna başvurmamasının ve icra mahkemesinden icranın geri bırakıldığına ilişkin bir karar getirmemesinin sonucu nedir?

Cevap

Borçlu, süresi içinde icranın geri bırakılması yoluna başvurmaz ve icra mahkemesinden icranın geri bırakıldığına ilişkin bir karar getirmezse, mahkeme ilâmının gereğini cebren (zorla) yerine getirilir.


75. Soru

Rehin ne demektir?

Cevap

Rehin, alacaklıya rehin konusu malın paraya çevrilmesi yetkisini sağlayarak, alacağı teminat altına alan sınırlı bir ayni haktır.


76. Soru

Bir para alacağı aynı zamanda rehinle teminat altına alınmışsa, o alacak için doğrudan ilâmlı veya ilâmsız icra yoluyla ya da iflâs yoluyla takip yapılabilir mi?

Cevap

Bir para alacağı aynı zamanda rehinle teminat altına alınmışsa, o alacak için ilâmlı veya ilâmsız icra yoluyla ya da iflâs yoluyla takip yapmadan önce rehnin paraya çevrilmesi için takip yapılmalıdır.


77. Soru

Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip ne demektir?

Cevap

Rehinle teminat altına alınan borç vadesinde ödenmezse, rehin hakkına sahip olan alacaklı, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yaparak, rehinli malın satılmasını ve satıştan elde edilen gelirle alacağının ödenmesini talep edebilir.


78. Soru

Taşınır rehninin paraya çevrilmesi için yapılan takip nasıl kesinleşir?

Cevap

Borçlu veya rehinli malın sahibi üçüncü kişi, ödeme erminin tebliğinden itibaren 7 gün içinde ödeme emrine itiraz etmez ve 15 gün içinde borcunu ödemezse veya itiraz eder ve itirazı icra mahkemesince kaldırılır veya genel mahkemelerde iptal edilirse, takip kesinleşir ve alacaklının talebiyle rehinli mal satılır.


79. Soru

Taşınmaz rehninin (ipoteğin) paraya çevrilmesi için yapılan takipte takip konusu olacak üst sınır (limit) ipoteğiyle güvence altına alınmışsa hangi takip yoluna başvurulur?

Cevap

Takip konusu olacak üst sınır (limit) ipoteğiyle güvence altına alınmışsa, alacaklı (kredi kurumlarına ilişkin istisnai düzenleme hariç) ancak ilâmsız icra takibi yapabilir.


80. Soru

İpoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı takip yapılabilmesi hangi koşulda mümkündür?

Cevap

Alacak ana para ipoteği ile teminat altına alınmış ve ipotek akit tablosu kayıtsız şartsız para borcu ikrarı içermekteyse, alacaklı elinde bir ilâm bulunmasa dahi, İcra ve İflâs Kanunu’ndaki özel düzenleme gereğince ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilâmlı takip yapabilir.


81. Soru

Rehnin veya ipoteğin paraya çevrilmesi sonucunda, alacaklı alacağını tamamen tahsil edemezse veya edemeyeceği anlaşılırsa alacaklıya hangi belge verilir?

Cevap

Bu durumda alacaklıya rehin açığı belgesi verilir. Rehin açığı belgesi borç ikrarını içeren senet niteliğindedir. Alacaklı rehin açığı belgesine dayanarak, borçluya karşı haciz veya iflâs yoluyla takip yapabilir. Alacaklı bir yıl içinde haciz yoluyla takip yaparsa, borçluya yeniden ödeme emri gönderilmesine gerek olmadığından, doğrudan borçlunun mallarının haczedilmesini talep edebilir.


82. Soru

Külli icra (iflas) nedir?

Cevap

Külli icrada (iflâsta), borçlunun karşısında tüm alacaklıları yer alır ve borçlunun tüm malvarlığı cebri icra takibinin konusunu oluşturur; borçlunun haczi kabil tüm malları satılarak bilinen tüm alacaklıların tatmin edilmesi amaçlanır. İflâs, cüz’i icradan (icra takiplerinden) farklı olarak, tüm alacaklıların borçlunun tüm malvarlığından alacaklarını tahsil edebilmeleri amacına hizmet eden kolektif bir takip yoludur. İcra takibi, bir veya birkaç alacaklı için borçlunun borca yetecek miktardaki belirli mal ve haklarına yönelik olmasına rağmen, iflâs borçlunun tüm malvarlığına yönelerek tüm borçların ödenmesini amaçlar. Alacaklılardan birinin veya birkaçının talebi üzerine borçlunun iflâsına karar verilmesi halinde, borçlunun diğer alacaklıları da ayrıca icra (veya iflâs) takibi yapmaksızın alacaklarını borçlunun iflâs masasına yazdırarak tahsil edebilirler.


83. Soru

Kimler iflasa tabidir?

Cevap

Bir borçluya iflâs yoluyla takip yapılabilmesi için borçlunun iflâsa tabi kişilerden olması gerekir. Kural olarak, iflâsa tabi olan kişiler tacirlerdir.


84. Soru

Bir borçluya karşı hangi tür alacaklar için iflas takibi yapılabilir?

Cevap

Bir borçluya karşı ancak bir para alacağı nedeniyle iflâs takibi yapılabilir; para alacağı dışındaki diğer alacak haklarının ifası için (örneğin bir taşınırın teslimi veya bir işin yapılması gibi) iflâs takibi yapılamaz. İflâs takibi yapılabilmesi bakımından para alacağının miktarı dikkate alınmaz; önemli olan, vadesi gelmiş bir alacağın ödenmemiş olmasıdır.


85. Soru

Takipli iflasta iflasa nasıl karar verilir?

Cevap

Takipli iflâsta borçlunun iflâsına karar verilebilmesi için, alacaklı tarafından, borçluya karşı, icra dairesinde iflâs takibi başlatılmalıdır. Takip talebini alan icra dairesi, alacaklının talebi üzerine borçluya bir iflâs ödeme emri gönderir. Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde borcunu ödemezse, alacaklı ödeme emrinin tebliğinden itibaren 1 yıl içinde, asliye ticaret mahkemesinde iflâs davası açarak borçlunun iflâsına karar verilmesini talep etmelidir. Borçlu ödeme emrine itiraz etmemişse, alacaklı sadece borçlunun iflâsını talep eder ve asliye ticaret mahkemesi takibin kesinleşip kesinleşmediğini incelemekle yetinir; borçlu iflâs ödeme emrine itiraz etmişse, alacaklı itirazın kaldırılmasını ve iflâsa karar verilmesini talep eder. Asliye ticaret mahkemesi, alacaklının iflâs talebini ilan eder; diğer alacaklıların ilandan itibaren 15 gün içinde bildirdikleri itirazlarını da dinledikten sonra iflâs talebini yerinde görürse, depo kararıyla borçluya borcunu ödemesi için 7 günlük bir süre verir. Bu süre içinde borç ödenirse iflâs davası reddedilir; borç ödenmezse sonraki oturumda (duruşmada) borçlunun iflâsına karar verilir. İflâs kararının verildiği gün, tarih ve saat itibariyle iflâs açılmış olur ve borçlu müflis sıfatını alır. İflâs kararı gerekli yerlere bildirilerek mahkeme tarafından ilan edilir.


86. Soru

Takipsiz iflasta iflasa nasıl karar verilir?

Cevap

Takipsiz iflâsta, takipli iflâstan farklı olarak, alacaklı, borçluya karşı önce iflâs takibi yapmadan, doğrudan asliye ticaret mahkemesinde iflâs davası açarak, borçlunun iflâsına karar verilmesini talep edebilir. Asliye ticaret mahkemesinde doğrudan iflâs davası açılabilmesi için, İcra ve İflâs Kanunu’nda düzenlenen özel iflâs sebeplerinden birinin gerçekleşmiş olması gerekir. Ayrıca doğrudan iflâs davasını alacaklı açabileceği gibi, bazı hallerde borçlu da ticaret mahkemesine başvurarak kendi iflâsına karar verilmesini talep edebilir.


87. Soru

Doğrudan iflas sebeplerinin türleri nelerdir?

Cevap

Doğrudan iflâs sebepleri alacaklının talebiyle doğrudan iflâs sebepleri ve borçlunun talebiyle doğrudan iflâs sebepleri olarak ikiye ayrılır.


88. Soru

Alacaklının talebiyle doğrudan iflâs sebeplerinin örnekleri nelerdir?

Cevap

Alacaklının talebiyle doğrudan iflâs sebeplerinin başlıcaları:

  • borçlunun yerleşim yerinin belli olmaması,
  • taahhütlerinden kurtulmak amacıyla kaçması,
  • alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunması,
  • haciz yoluyla takipte,
  • haczi mümkün olan mallarını saklaması, ödemelerini tatil etmiş olması,
  • ilâma dayanan alacağı icra emriyle talep edilmesine rağmen ödememiş olması gibi sebeplerdir.

89. Soru

Borçlunun talebiyle doğrudan iflâs sebepleri hangi türlerdedir?

Cevap

Borçlunun talebiyle doğrudan iflâs sebepleri ise borçlunun kendi iflâsını talep etmesinin ihtiyari veya zorunlu olduğu haller olarak iki gruba ayrılır.


90. Soru

Borçlunun talebiyle doğrudan iflâs sebeplerinden ihtiyari sebep nedir?

Cevap

Borçlunun aciz halinde olması ihtiyari bir iflâs sebebidir; başka bir deyişle borçlu kendi iflâsını talep etmek zorunda değildir.


91. Soru

Aciz hali ne demektir?

Cevap

Aciz hali, borçlunun ödeme araçlarındaki sürekli ve genel yoksunluk sebebiyle muaccel borçlarını ödeyememesi durumudur. Aciz halinde olan borçlu, muaccel borçlarının önemli bir kısmını, ödeme gücünden devamlı surette yoksundur.


92. Soru

Borçlunun talebiyle doğrudan iflâs sebeplerinden zorunlu sebep nedir?

Cevap

Borçlu sermaye şirketleri (limited, anonim şirket vb.) bakımından ise şirketin borca batık durumda olması, zorunlu bir doğrudan iflâs sebebidir.


93. Soru

Borca batıklık ne demektir?

Cevap

Borca batıklık, sermaye şirketinin pasifinin (muaccel olan ve olmayan tüm borçlarının) aktiflerinden (tüm varlıklarından ve alacaklarından) daha fazla olması durumu olup, malvarlığının yetersizliği olarak da adlandırılmaktadır.


94. Soru

Borca batıklık söz konusu olduğunda iflasın ertelenmesini kim isteyebilir?

Cevap

Borca batık durumda olan sermaye şirketlerinin yetkili temsilcileri, şirketin iflâsını talep etmek zorunda olmakla birlikte, mali durumunun düzelmesi imkanı bulunan şirketi iflâstan korumak amacıyla iflâsın ertelenmesini talep edebilirler. Borca batıklık nedeniyle iflâs edecek bir şirketten alacaklarının tamamını alamama tehlikesiyle karşı karşıya kalan alacaklılar da iflâsın ertelenmesi talep edebilirler.


95. Soru

İflasın ertelenmesi nedir?

Cevap

İflâsın ertelenmesi, borca batık durumda olan sermaye şirketlerinin mali durumunun iyileşmesi umudunun var olması ve alacaklıların haklarının korunması koşuluyla mahkeme kararıyla iflâsın önlenmesini sağlayan bir geçici hukukî korumadır.


96. Soru

İflas ne kadar ertelenebilir?

Cevap

Erteleme süresi en fazla bir yıldır ve bu süre mahkeme tarafından uygun görülürse bir yıl daha uzatılabilir.


97. Soru

İflasın ertelenmesinin sonuçları nedir?

Cevap

Mahkemece belirlenen iflâsın ertelenmesi süresi içinde borçlu şirkete karşı, kamu alacakları için yapılan takipler de dahil olmak üzere icra veya iflâs takibi yapılması mümkün değildir; ihtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz.


98. Soru

Doğrudan iflas sebeplerinin bulunması durumunda iflas kararı nasıl verilir?

Cevap

Doğrudan iflâs sebeplerinden birinin var olması durumunda, alacaklılardan biri veya bazı hallerde borçlu, doğrudan ticaret mahkemesine başvurarak iflâs kararı verilmesini talep edebilir. Mahkeme borçlunun iflâs talebini ilan ederek alacaklıları durumdan haberdar ettikten ve varsa itirazlarını dinledikten sonra, koşulların oluştuğunu tespit ederse, ayrıca bir depo kararı vermeden (borçluya ödeme için süre tanımadan) borçlunun iflâsına karar verir. Zira, doğrudan iflâs sebeplerinin var olması halinde, borçlunun borcunu ödeme kabiliyeti zaten mevcut olmadığından veya borçlu borcunu ödememe niyetini davranışlarıyla ortaya koymuş olduğundan ayrıca bir ödeme süresi verilmesi gereksizdir. İflâs kararı borçluya ve itirazda bulunan alacaklılara tebliğ edilir ve ayrıca ilan edilir.


99. Soru

İflasın açılmasının müflisin mallarına etkisi nedir?

Cevap

İflâsın açılmasıyla birlikte, müflisin haczedilebilir tüm mal ve hakları bir masa teşkil eder ve iflâs alacaklarının ödenmesine tahsis edilir. Müflisin iflâs masasına giren mal ve hakları üzerindeki tasarrufları, iflâs alacaklılarına karşı hükümsüz sayılır.


100. Soru

İflas masası nedir?

Cevap

İflâs masası, müflisin tüm haczedilebilir mal ve haklarının oluşturduğu bir topluluktur. İflâs masasına borçlunun diğer alacaklılar lehine üzerinde rehin/ipotek kurulan malları ile henüz paraya çevrilmemiş tüm hacizli malları da girer.


101. Soru

İflâsın açılmasının daha önce müflis aleyhine başlatılmış olan icra takipleri ve davalara etkisi nedir?

Cevap

Daha önce müflis aleyhine başlatılmış olan icra takipleri ve davalar, iflâsın açılmasıyla durur. İflâs kararının kesinleşmesi halinde ise müflis aleyhine başlatılmış olan takipler düşer; ancak davaların düşmesi gibi bir sonuç doğmaz, iflâs masasına giren mal ve haklarla ilgili davaları devam edilip edilmeyeceğine ikinci alacaklılar toplantısında karar verilir.


102. Soru

Müflis sıfatı nasıl ortadan kalkar?

Cevap

İflâsına karar verilen borçlu, iflâs tasfiyesi sona erip iflâsın kapanmasından sonra dahi müflis sıfatını taşımaya devam eder. Müflis sıfatının ortadan kalkabilmesi için, kural olarak müflisin tüm borçlarını alacaklılarına ödemiş olması gerekir.


103. Soru

İflasın açılmasının borçlunun henüz vadesi dolmamış borçlarına etkisi nedir?

Cevap

İflâsın açılmasıyla, borçlunun henüz vadesi dolmamış borçları da (rehinle temin edilmiş borçları hariç) iflâs masasına karşı kendiliğinden muaccel hale gelir. Alacaklı, alacağını iflâs masasına yazdırmadıkça, o alacak için zamanaşımı süreleri işlemeye devam eder.


104. Soru

İflasın açılmasının alacaklıların konusu para olmayan alacaklarına etkisi nedir?

Cevap

İflâsı açılmasıyla, konusu para olmayan alacaklar da para alacağına dönüşür (İİK m. 198). Zira, iflâs tasfiyesi sonunda alacaklılar arasında eşit bir paylaştırma yapılabilmesi için tüm alacakların aynı değer ölçütüne dönüştürülmesi gerekir.


105. Soru

İflasın açılmasının alacaklarla ilgili faize etkisi nedir?

Cevap

İflâsın açılması halinde de alacaklara faiz işlemeye devam eder; ancak alacaklar için kanuni faiz oranı uygulanır.


106. Soru

Geciktirici şarta bağlı alacaklar ve belirsiz vadeli alacaklar iflas masasına kaydettirilebilir mi?

Cevap

Geciktirici şarta bağlı alacaklar ve belirsiz vadeli alacaklar iflâs masasına kaydettirilebilir; tasfiye sonunda bu alacaklıların payları ayrılır ve bir bankaya yatırılır.


107. Soru

İflasın açılmasının müflisin taraf olduğu sözleşmeleri etkisi nedir?

Cevap

İflâsın açılması, kanunda açıkça öngörülen bazı durumlarda, müflisin taraf olduğu hasılat kirası (6098 sayılı TBK m. 370), vekalet sözleşmesi (6098 sayılı TBK m. 513, I) gibi sözleşmeleri kendiliğinden sona erdirir; açıkça son bulacağı belirtilmeyen sözleşmeler ise kendiliğinden sona ermez, taraflar sözleşmeden doğan borçların ifasını talep edebilirler.


108. Soru

İflasın açılmasının müflisin kefil olduğu borçlara etkisi nedir?

Cevap

İflâsın açılmasıyla, müflisin kefil olduğu borçlar, vadesi gelmemiş olsa dahi, alacaklıları tarafından iflâs masasına alacak olarak yazdırılabilir.


109. Soru

İflasın tasfiyesinin aşamaları nedir?

Cevap

İflâsın tasfiyesini dört temel aşamada incelemek mümkündür:

  • Masanın teşkili,
  • Masanın idaresi,
  • Masa mallarının paraya çevrilmesi,
  • Paraların paylaştırılması.

110. Soru

İflas masasının teşkilinde görevli iflâs organı nedir?

Cevap

Masanın teşkilinde görevli iflâs organı iflâs dairesidir.


111. Soru

Masaya ait hiç mal yoksa yapılacak işlem nedir?

Cevap

Tasfiyenin tatil edilmesi.


112. Soru

Mal ve hakların değerinin adî tasfiyeyi karşılamayacağı anlaşıldığı takdirde yapılacak işlem nedir?

Cevap

Basit tasfiye usulü.


113. Soru

Mal ve hakların değeri tasfiye masraflarını karşılamaktaysa yapılacak işlem nedir?

Cevap

Adi tasfiye.


114. Soru

Adi tasfiyenin temel aşamaları nedir?

Cevap

Adi tasfiyenin temel aşamaları şu şekildedir:

  • Birinci alacaklılar toplantısının yapılması,
  • İflâs idaresinin seçilmesi,
  • İflâs idaresince masa alacaklarının tahsili ve acele hallerde bazı malların satılması,
  • İflâs idaresince masaya giren mallar hakkında üçüncü kişilerin istihkak iddiaları hakkında karar verilmesi,
  • İflâs alacaklarının incelenmesi ve sıra cetvelinin hazırlanması,
  • İkinci alacaklılar toplantısını yapılması,
  • Masa mallarının satışı ve paraların paylaştırılması.

115. Soru

Alacaklılar toplantısı nedir?

Cevap

Alacaklılar toplantısı, iflâs masasının idaresi ve tasfiyesi için gerekli kararların alınması için yapılan toplantıdır. Alacaklılar toplantısının kararları, sadece toplantıya katılan iflâs alacaklılarını değil, tüm alacaklıları bağlar. İlk yapılan alacaklılar toplantısının (I. alacaklılar toplantısı) temel işlevi tasfiye ile ilgili acele işler hakkında karar vermek ve iflâs idaresine seçilecek kişiler için aday belirlemektir.


116. Soru

İflas idaresi nedir?

Cevap

İflâs idaresi ise iflâs masasının kanuni temsilcisi olup masa adına gerekli tasfiye işlemlerini yürütmek ve tamamlamakla görevli bir organdır. İflâs idaresinin üyeleri ilk alacaklılar toplantısının gösterdiği adaylar arasından icra mahkemesi tarafından seçilir.


117. Soru

İflas idaresinin temel görevleri nelerdir?

Cevap

İflâs idaresinin temel görevleri, tasfiye sürecinde (masanın idaresi sırasında) masaya kaydedilmesi talep edilen alacaklar ve istihkak iddiaları hakkında karar vermek (İİK m. 230); iflâs masasına kaydedilen müflise ait alacaklardan vadesi gelenlerin tahsili için dava açmak ve takip yapmak (İİK m. 229, I); kural olarak II. alacaklılar toplantısından sonra mümkün olmakla birlikte, acele hallerde bu toplantıdan da önce masa mallarını satmak (İİK m. 229, II; m. 241, I); iflâs masasına kaydettirilen alacakları inceledikten sonra, kabul edilen ve edilmeyen alacakları gösteren bir sıra cetveli hazırlamak (İİK m. 232); sıra cetvelinin kesinleşmesinden sonra tasfiye sonucunda elde edilen paraları alacaklılar arasında paylaştırmak ve alacağını tamamen tahsil edemeyenlere verilmek üzere aciz belgelerini düzenlemek (İİK m. 251) ve masanın tasfiyesi sona erdiğinde iflâsın kapatılması için asliye ticaret mahkemesine başvurmaktır.


118. Soru

II. alacaklılar toplantısı nedir?

Cevap

II. alacaklılar toplantısı ise iflâs idaresi tarafından hazırlanan sıra cetvelinde alacaklı oldukları kabul edilenler ile alacağı reddedilmesine rağmen itiraz davası üzerine toplantıya katılmalarına karar verilen alacaklılardır. II. alacaklılar toplantısında iflâs masasının menfaatlerini ilgilendiren her konuda karar verilebilir.


119. Soru

Masa mallarının hangi yöntemle satılacağına, II. alacaklılar toplantısı yapılmadan önceki acele hallerde yapılan satışlar dışında, kural olarak kim karar verir?

Cevap

Masa mallarının hangi yöntemle satılacağına, II. alacaklılar toplantısı yapılmadan önceki acele hallerde yapılan satışlar dışında, kural olarak II. alacaklılar toplantısı karar verir.


120. Soru

Satış işlemi kim tarafından hangi usulle gerçekleştirilir?

Cevap

Satış işlemi, iflâs idaresince, açık artırma veya pazarlıkla satış yoluyla gerçekleştirilir.


121. Soru

Müflisin üçüncü kişilerdeki alacaklarının tahsil edilmesi için gerekli dava ve takipleri kim yürütür?

Cevap

Müflisin üçüncü kişilerdeki alacaklarının tahsil edilmesi için gerekli dava ve takipleri ise masayı temsilen iflâs idaresi yürütür.


122. Soru

Müflis tasfiye devam ederken iflâsın kaldırılmasına karar verilmesini talep edebilir mi?

Cevap

Müflis tasfiye devam ederken, belirli koşulları yerine getirmek suretiyle, alacaklıları ile anlaşarak veya tüm borçlarını ödeyerek iflâsın kaldırılmasına karar verilmesini talep edebilir. Borçlu bütün alacaklıların taleplerini geri aldıklarına veya bütün borçlarını ödediğine dair yazılı belge sunarsa ya da iflâs için konkordato talebi edilmişse, asliye ticaret mahkemesinden iflâsın kaldırılması talep edilebilir.


123. Soru

İflasın kaldırılmasına karar verilmesinin sonuçları nelerdir?

Cevap

İflâsın kaldırılmasına karar verilirse, borçlu sanki hiç iflâs etmemiş gibi, iflâsın tüm hüküm ve sonuçları ile müflis sıfatı ortadan kalkar.


124. Soru

İflasın kapanması ne demektir?

Cevap

İflâsın kapanması ise tasfiyenin sona ermesi sonucunda ortaya çıkan hukukî durumdur.


125. Soru

Paraya çevirme ve paraların paylaştırılması aşamalarının sona ermesiyle birlikte, alacağını tamamen tahsil edemeyen iflâs alacaklılarına hangi belge verilir?

Cevap

Bu durumdaki alacaklılara aciz belgesi verilir.


126. Soru

Müflis sıfatından kurtulmak isteyen borçlu ne yapmalıdır?

Cevap

İflâsın kapanması müflis sıfatını ortadan kaldırmadığından, müflis sıfatından kurtulmak isteyen borçlu, kanunun aradığı koşullar yerine getirdikten sonra mahkemede itibarın iadesi yoluna başvurmalıdır.


127. Soru

Cebri icra ve cebri icra hukuku kavramları ne anlama gelir?

Cevap

Maddî hukuktan kaynaklanan hakların devlet gücünü kullanmaya yetkili olan organlar eliyle gerçekleştirilmesine hizmet eden faaliyetler bütününe cebri icra, bu faaliyetin usul ve esaslarını belirleyen hukuk dalına ise cebri icra hukuku (takip hukuku) denilmektedir.


128. Soru

Cüz'i icra ne anlama gelir?

Cevap

Cüz’i icrada borçlunun karşısında bir veya birkaç alacaklı bulunur ve borçlunun malvarlığı değerlerinden bir kısmı, alacağa yetecek derecede cebri icranın konusunu oluşturur; alacak ödendikten sonra artan para olursa borçluya iade edilir.


129. Soru

Cüz'i icrada icara takibi takip konusu talep hakkının niteliğine göre kaça ayrılır?

Cevap

İcra takibi, takip konusu talep hakkının niteliğine göre, ilâmsız icra, ilâmlı icra ve rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip olmak üzere üçe ayrılmıştır.


130. Soru

İcra İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yolunun konusu neler olabilir?

Cevap

İcra ve iflâs hukukunda düzenlenen ilâmsız icra yolunun konusu, kural olarak yalnızca para ve teminat alacakları olabilir (İİK m. 42).


131. Soru

İlamsız icrada kaç tür takip yolundan söz edilebilir?

Cevap

İlâmsız icra altında üç tür takip yolundan söz edilebilir:

• Genel haciz yolu ile takip

• Kambiyo senetlere özgü haciz yolu ile takip

• Kiralanan taşınmazların ilâmsız tahliyesi


132. Soru

Genel haciz yoluyla takipte ödeme emri ne anlama gelir?

Cevap

Ödeme emri  icra dairesi tarafından borçluya gönderilen ve takip konusu borcun belirli bir süre içinde ödenmesi ihtarını içeren resmi bir belgedir.


133. Soru

Genel haciz yoluyla takipte ödeme emrinde hangi ihtarlar yer alır?

Cevap

Ödeme emrinde, takip talebinde yer alan kayıtlarla birlikte, borcun ve giderlerinin 7 gün içinde ödenmesi ihtarı, borçlunun itirazı varsa (senet altındaki imzanın kendisine ait olmadığı, borçlu olmadığı vb.) bunu 7 gün içinde icra dairesine bildirmesi, itiraz etmediği taktirde aynı süre içinde mal beyanında bulunması gerektiği, mal beyanında bulunmazsa hapisle tazyik edileceği ihtarı ve borcun ödenmemesi durumunda itiraz edilmezse cebri icraya devam edileceği ihtarı yer alır (İİK m. 60, II).


134. Soru

Genel haciz yoluyla takipte ödeme emrini alan borçlu tebliğ tarihinden itibaren kaç gün içerisinde, nereye itiraz edebilir?

Cevap

Ödeme emrini alan borçlu, tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde ödeme emrine, takibin yapıldığı icra dairesinde itiraz edebilir (İİK m. 62, I).


135. Soru

Genel haciz yoluyla takipte borçlunun ödeme emrine itiraz etmemesinin sonuçları nelerdir?

Cevap

Borçlu süresi içinde itiraz etmezse icra takibi kesinleşir ve alacaklı derhal borçlunun mal ve haklarının haczini talep edebilir ve icra müdürü takip işlemlerine devam eder. Ayrıca ödeme emrine itiraz etmeyen borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde veya itirazı kaldırılmış veya iptal edilmiş ise bu kararın tebliğinden itibaren 3 gün içinde (İİK m. 75, I), icra dairesine mal beyanında bulunmalıdır.


136. Soru

Genel haciz yoluyla takipte ödeme emrine itiraz etmeyen borçlu hangi süreler içerisinde mal beyanında bulunmalıdır?

Cevap

Ödeme emrine itiraz etmeyen borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde veya itirazı kaldırılmış veya iptal edilmiş ise bu kararın tebliğinden itibaren 3 gün içinde (İİK m. 75, I), icra dairesine mal beyanında bulunmalıdır.


137. Soru

Ödeme emrine itiraz ileri sürülüş şekli bakımından kaça ayrılır?

Cevap

Ödeme emrine itiraz, ileri sürülüş şekli bakımından, borca itiraz ve imzaya itiraz şeklinde ikiye ayrılır. Örneğin, borcu doğuran sözleşmenin geçersiz olduğunun, borcun ödendiğinin, zamanaşımına uğradığının veya icra dairesinin yetkisiz olduğunun ileri sürülmesi borca itiraz, takibe konu olan senet altındaki imzanın borçluya ait olmadığının ileri sürülmesi ise imzaya itirazdır.


138. Soru

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte icra müdürü hangi hususları incelemelidir?

Cevap

İcra müdürü takip talebinin kanuni unsurları taşıyıp taşımadığını, senedin kambiyo senedi olup olmadığını, takip talebinde bulunan alacaklının bu yola başvuru hakkının bulunup bulunmadığını ve senedin vadesinin gelip gelmediğini kendiliğinden incelemelidir.


139. Soru

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte borcu kabul etmek istemeyen borçlu ödeme emrinin tebliğinden itibaren kaç gün içerisinde nereye itiraz etmelidir?

Cevap

Ödeme emrini alan borçlu, borcu kabul etmek istemiyorsa, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde, icra mahkemesinde, ödeme emrine itiraz edebilir (İİK m. 168, I, b. 5).


140. Soru

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte özel şikayet sebepleri ve bu sebepler için düzenlenmiş şikayet süreleri nelerdir?

Cevap

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte, icra müdürünün takip hukukuna aykırı bazı işlemleri özel şikayet sebebi olarak kabul edilmiştir. Buna göre, borçlu alacaklının kambiyo senetlere özgü haciz yoluyla takip yapma hakkının bulunmadığını (örneğin, senedin kambiyo senedi niteliğinde olmaması, alacaklının yetkili hamil olmaması, protesto çekilmemiş olması vb.), ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde, icra mahkemesinde, şikayet yoluyla ileri sürebilir (İİK m. 168, I, b. 3). İcra mahkemesi alacaklısının kambiyo takibi yapma hakkı bulunmadığını tespit ederse, icra takibinin iptaline karar verir. İcra müdürü vadesi henüz dolamamış bir kambiyo senedine dayanarak ödeme emri gönderirse, borçlu bu kez 7 gün içinde şikayet yoluna başvurabilir (İİK m. 16).


141. Soru

Para ve teminat alacakları dışında kalan alacakların tahsili için hangi takip usulüne başvurulmalıdır?

Cevap

İlâmsız icra takibi kural olarak para ve teminat alacakları için başvurulabilen bir yoldur. Para ve teminat alacakları dışında kalan alacakların tahsili için ancak ilâmlı icra takibi yapılabilir. Örneğin, bir taşınır malın teslimini, bir işin yapılmasını veya yapılmamasını talep eden alacaklı, öncelikle mahkemede dava açmalı ve mahkemeden aldığı ilâma dayanarak ilâmlı icra takibi yapılmalıdır.


142. Soru

İlamlı icra takibi yapılabilmesi için ilâmın kesinleşmesi şart mıdır?

Cevap

Kural olarak ilâmlı icra takibi yapılabilmesi için ilâmın kesinleşmesi şartı aranmaz. Hatta kanun yoluna (istinaf veya temyiz) başvurulması dahi icra takibinin başlatılmasına veya takibe devam edilmesine engel olmaz (HMK m. 350, I). İstinaf veya temyiz gibi kanun yollarına başvurulması, icra takibini durdurmamakta ise de kanun yoluna başvuran taraf, bölge adliye mahkemesinden (göreve başlamalarından sonra) veya Yargıtay’dan icranın geçici olarak durdurulmasını talep ettiğini ve hükmolunan para veya eşyanın resmi bir merciye depo edildiğini ispat ederek, icranın durdurulması talebi hakkında karar verilinceye kadar kendisine süre verilmesini icra dairesinden talep edebilir (İİK m. 36).


143. Soru

Bir para alacağını aynı zamanda rehinle teminat altına almış olan alacaklı, alacağı için borçluya ilamlı veya ilamsız icra yoluyla takip başlatabilir mi?

Cevap

Öncelikle vurgulanmalıdır ki, bir para alacağı aynı zamanda rehinle teminat altına alınmışsa, o alacak için ilâmlı veya ilâmsız icra yoluyla ya da iflâs yoluyla takip yapmadan önce rehnin paraya çevrilmesi için takip yapılmalıdır (İİK m. 45, I). Zira, bir alacağın ayni bir teminat olan rehin hakkının kurulması suretiyle güvence altına alınması durumunda, kural olarak, alacaklının ilk etapta borçlunun diğer mallarını haczettirmekte hukukî yararı yoktur. Rehin alacaklısı borçlunun mal ve hakları üzerindeki haciz hakkını, ancak alacağını rehinli maldan alamadığı taktirde kullanabilir.


144. Soru

Külli icra (iflas)'ın cüz'i icradan ayrılan en belirgin özellikleri nelerdir?

Cevap

Külli icrada (iflâsta), borçlunun karşısında tüm alacaklıları yer alır ve borçlunun tüm malvarlığı cebri icra takibinin konusunu oluşturur; borçlunun haczi kabil tüm malları satılarak bilinen tüm alacaklıların tatmin edilmesi amaçlanır. İflâs, cüz’i icradan (icra takiplerinden) farklı olarak, tüm alacaklıların borçlunun tüm malvarlığından alacaklarını tahsil edebilmeleri amacına hizmet eden kolektif bir takip yoludur.


145. Soru

Tacir olmadıkları halde kanunlardaki özel hükümler sebebiyle tacir gibi ifalasa tabi olan kimselere verilebilecek başlıca örnekler nelerdir?

Cevap

Tacir olmadıkları halde kanunlardaki özel hükümler sebebiyle tacir gibi iflâsa tabi olan diğer kişiler de bulunmaktadır. Örneğin, tüzel kişiliği bulunmayan donatma iştiraki, tacir olmamasına rağmen, tacirler hakkındaki hükümler donatma iştirakine de uygulanacağından (TTK m. 17) iflâsa tabidir. Kolektif şirket ortağı da tacir olmamasına rağmen, kanundaki özel bazı koşulların gerçekleşmesi halinde, alacaklı, kolektif şirket ortağının iflâsını talep edebilir (TTK m. 238, II; m. 240, I).


146. Soru

Alacaklının talebiyle doğrudan iflas sebepleri nelerdir?

Cevap

Alacaklının talebiyle doğrudan iflâs sebeplerinin başlıcaları: borçlunun yerleşim yerinin belli olmaması, taahhütlerinden kurtulmak amacıyla kaçması, alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunması, haciz yoluyla takipte, haczi mümkün olan mallarını saklaması, ödemelerini tatil etmiş olması, ilâma dayanan alacağı icra emriyle talep edilmesine rağmen ödememiş olması gibi sebeplerdir (İİK m. 177). Yukarıdaki sebepler söz konusu olduğunda, borçlunun borcunu ödeyemeyecek durumda olduğu veya ödememe niyetiyle hareket ettiği varsayıldığından, önceden iflâs takibi yapılması şartı aranmamıştır.


147. Soru

Adi tasfiyenin temel aşamaları nelerdir?

Cevap

Adî tasfiyenin temel aşamaları aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

• Birinci Alacaklılar toplantısının yapılması

• İflâs idaresinin seçilmesi

• İflâs idaresince masa alacaklarını tahsili ve acele hallerde bazı malların satılması

• İflâs idaresince masaya giren mallar hakkında üçüncü kişilerin istihkak iddiaları hakkında karar verilmesi

• İflâs alacaklarının incelenmesi ve sıra cetvelinin hazırlanması

• İkinci alacaklılar toplantısını yapılması

• Masa mallarının satışı ve paraların paylaştırılması


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi