İşletme Hukuku Dersi 7. Ünite Sorularla Öğrenelim

Rekabet Hukuku

1. Soru

Piyasa ekonomisinin temelini oluşturan rekabet ne anlama gelmektedir?

Cevap

Kavram olarak rekabet, mal ve hizmet piyasalarında faaliyet gösteren teşebbüslerin özgürce ekonomik kararlar verebilmelerini sağlayan yarışı ifade eder.


2. Soru

Serbest rekabetin varlığının ne gibi bir faydası vardır?

Cevap

Mal ve hizmet piyasalarında serbest rekabetin varlığı, kaynakların etkin kullanılması, fiyatların düşmesi, yeni teknolojilerin bulunması ve bunların üretimde kullanılması gibi yararlar sağlamaktadır. Böylece hem ekonomik ilerleme sağlanmakta hem de toplumsal refah düzeyi yükselmektedir.


3. Soru

Rekabet Kanunlarının ne gibi işlevleri bulunmaktadır?

Cevap

Rekabet kanunlarının pek çok işlevi bulunmaktadır. Rekabet kanunlarında öncelikle teşebbüslerin anlaşmalarla, birleşme ve devirlerle veya pazar gücünü kötüye kullanmak suretiyle rekabeti sınırlamaları yasaklanır. Böylece, her şeyden önce, kişilerin temel hak ve özgürlüklerinden olan girişim özgürlüğü ve fırsat eşitliği sağlanmış olur. Sosyal bakımdan da tüketicinin korunması yönünde önemli bir gelişme sağlanır. Çünkü rekabet etkinliği sağlar; etkinlik ise, tüketici ihtiyaçlarının en az maliyetle giderilmesine imkân yaratır. Rekabet piyasasındaki fiyat mekanizması, tüketicilerin daha ucuz ve daha kaliteli mal ve hizmet elde etmelerini sağlar. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin aralarında iş birliği yapmaları rekabet kanunlarıyla teşvik edilerek, daha etkin hale gelmeleri ve büyük işletmelerle rekabet edecek güce erişmeleri sağlanabilir. Ayrıca geri kalmış bölgelerde, rekabet kanunlarının getirdiği yasaklamaların daha yumuşak uygulanmasını sağlayan düzenlemelerle rekabet politikası, bölgesel kalkınma politikalarını bütünleyici bir araç olarak da kullanılabilir.


4. Soru

Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun kaç yılında kabul edilmiştir?

Cevap

Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun 07.12.1994 yılında kabul edilmiştir.


5. Soru

Mevzuat ne demektir?

Cevap

Mevzuat, bir ülkede yürürlükte olan kanun, tüzük ve yönetmeliklerin tümüdür.


6. Soru

Rekabet Kanunu’nun uygulamasında yetkili makam kimdir?

Cevap

Rekabet Kanunu’nun uygulamasında yetkili makam, kamu tüzel kişiliğine sahip, idari ve mali bakımdan özerk olan Rekabet Kurumu’dur.


7. Soru

Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun’a göre teşebbüs nedir?

Cevap

Teşebbüs, piyasada mal ve hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimlerdir.


8. Soru

Rekabet Kanunu’nun 4. maddesi rekabetin sınırlanmasına ilişkin nasıl bir düzenleme getirmektedir?

Cevap

Rekabet Kanunu’nun 4. maddesi, birden fazla teşebbüsün birlikte davranışları ile rekabeti sınırlamalarını yasaklamaktadır. Buna göre, “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ile teşebbüs birliklerinin bu amaca yönelik karar ve eylemleri, hukuka aykırı ve yasaktır”. Maddede rekabeti sınırlayıcı nitelikte olan, teşebbüsler arası anlaşmalar, teşebbüsler arası uyumlu eylemler ve teşebbüs birliği kararları yasaklanmaktadır.


9. Soru

Borçlar hukukuna göre sözleşme kavramı ile Rekabet Kanunu’na göre anlaşma kavramı nasıl farklılık göstermektedir?

Cevap

Borçlar hukukuna göre sözleşme, istenilen hukuki sonucun meydana gelmesi için iki tarafın karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanında bulunmalarının gerekli olduğu hukuki işlemdir. Rekabet hukuku kapsamında anlaşma denildiğinde, medeni hukuk ve borçlar hukuku hükümlerine göre geçerli bir sözleşme anlaşılmamalıdır. Rekabet hukukunda kullanılan anlaşma kavramı daha geniş bir anlam taşımakta, tarafları bağlamayan, borç altına sokmayan uzlaşmalar da anlaşma olarak kabul edilmektedir. Rekabeti sınırlamak amacını güden anlaşmalar genellikle gizli olarak yapılır. Taraflar arasında bir anlaşmanın varlığının kabulü için, her ne sebepten olursa olsun tarafların kendilerini bu anlaşmayla bağlı kabul etmeleri yeterlidir. Kanun sözleşme terimi yerine, anlaşma kelimesini özellikle seçmiştir. Çünkü burada, yazılı sözlü her türlü uyuşma anlaşma olarak kabul edilmektedir. Taraflar bakımından hukuken bağlayıcı olmayan centilmenlik anlaşmaları da, tarafların buna fiilen uymaları ve rekabeti sınırlamaları halinde anlaşma olarak kabul edilir. Rekabet Kurulu, anlaşmaların yazılı ve imzalı olmasını aramadığı gibi, teşebbüsleri temsil yetkisine sahip olmayan personelin dahi rakip teşebbüslere ulaştırdığı yazılı ve sözlü bilgilendirmeleri teşebbüsleri yönlendirmişse ya da rekabeti sınırlayıcı etkiler doğurmuşsa, anlaşma olarak kabul etmektedir.


10. Soru

Teşebbüsler arası her türlü anlaşma RKHK kapsamına girer mi?

Cevap

Teşebbüsler arası her türlü anlaşma RKHK kapsamına girmez. Kanun’un 4. maddesi, bir anlaşmanın yasaklanabilmesi için doğrudan doğruya veya dolaylı olarak rekabeti sınırlayıcı amaçlı veya etkili olmasını aramaktadır. 4. madde açıkça “...amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran” dedikten sonra “veyahut doğurabilecek nitelikte olan demiştir. Yani bir anlaşmanın ileride rekabeti sınırlayıcı etki doğurabileceği bugünden belli ise, bu anlaşma da yasaklanabilecektir.


11. Soru

Yatay anlaşma ne demektir?

Cevap

Yatay anlaşmalar, üretim zincirinin aynı seviyesinde yer alan, birbirlerini rakibi olan teşebbüslerin rekabeti sınırlama amacıyla yaptıkları anlaşmalardır. Bu anlaşmalara kartel anlaşmaları da denilmektedir.


12. Soru

Dikey anlaşma ne demektir?

Cevap

Üretim zincirinin farklı seviyesinde bulunan teşebbüsler arasında yapılan rekabeti sınırlayıcı anlaşmalara ise dikey anlaşmalar denilmektedir.


13. Soru

Dikey anlaşmaların olumlu yönleri nelerdir?

Cevap

Dikey anlaşmaların dağıtımı ve satış sonrası hizmetleri rasyonelleştirmesi, tüketiciye ilgili ürünü daha kolay bulabilme olanağı sağlaması gibi olumlu yönleri bulunmaktadır.


14. Soru

Uyumlu eylem ne demektir?

Cevap

RKHK m.4/2’ye göre, ‘Bir anlaşmanın varlığının ispatlanamadığı durumlarda, piyasadaki fiyat değişmelerinin veya arz talep dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet bölgelerinin, rekabetin engellendiği, bozulduğu veya kısıtlandığı piyasalardakine benzerlik göstermesi, teşebbüslerin uyumlu eylem içinde olduklarına karine teşkil eder.


15. Soru

Uyumlu eylemden söz edebilmek için hangi unsurların varlığı gereklidir?

Cevap

Uyumlu eylemden söz edilebilmesi için şu unsurların varlığı gerekmektedir: 

  • İki veya daha fazla teşebbüs olmalıdır: Uyumlu eylemden söz edilebilmesi için en az iki teşebbüsün pazar davranışları arasında uyumlu paralellik bulunması gerekmektedir.
  • Paralellik bilinçli olmalıdır: Buradaki bilinçlilik daha çok teşebbüsler arasında bir bağlantının varlığı ile gösterilmektedir. Bu öyle bir bağlantıdır ki, teşebbüsler bu sayede birbirlerinin gelecekteki pazar davranışlarını önceden öğrenebilmekte ve ona uygun pazar davranışları geliştirebilmektedirler. AB ve ABD uygulamalarında salt rakip teşebbüs sahiplerinin veya yöneticilerinin görüşmeleri, toplantılara katılmaları hatta aynı otelde kalmış olmaları dahi aralarında bir bağlantının kurulduğunun delili olarak kabul edilmiştir. Tabi ki, bu teşebbüsler aynı zamanda paralel pazar davranışları da göstermektedirler.
  • Paralel davranışlar ekonomik ve rasyonel gerekçelerle açıklanamamalıdır: Ekonomik ve rasyonel haklı gerekçeleri varsa uyumlu eylem yasaklanmamaktadır.

16. Soru

Tek satıcılık sözleşmesi nedir?

Cevap

Tek satıcılık sözleşmesiyle yapımcı, ürünlerin temininin veya bir kısmının belirli bir coğrafi bölgede tekel olarak satmak üzere sadece tek satıcıya göndermek yükümlülüğünü, buna karşılık tek satıcı da sözleşme konusu malları belirli adlara ve kendi hesabına satarak bu malların sürümünü arttırmak için faaliyette bulunmak yükümlülüğünü üstlenir.


17. Soru

Hakim durum ne demektir?

Cevap

Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek, fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücüdür.


18. Soru

Rekabet hukukunda ilgili Pazar kavramı neden önemlidir?

Cevap

Tüm rekabet kurallarının uygulanmasında ve özellikle hakim durumun belirlenmesinde ilgili pazar kavramı merkezi bir öneme sahiptir. İlgili pazar iki açıdan önemlidir. Birincisi coğrafi toprak parçası olarak, ikincisi ise belirli bir ürün pazarı olarak. Bir teşebbüsün pazar payının belirlenebilmesi için öncelikle ilgili coğrafi pazar ve ilgili ürün pazarının belirlenmesi gerekir. İlgili coğrafi pazarın belirlenmesi, araştırma konusu olan teşebbüsün yerleştiği yer ve araştırma konusu uygulamanın niteliğine bağlıdır. Belirli bir pazarın coğrafi sınırı, taşıma maliyetleri, malın dayanıklılığı, dağıtım sisteminin alanı ve etkinliği, belirli sağlayıcılar bakımından tüketici tercihleri ve hatta geleneksel alışkanlıklar gibi faktörlere bağlıdır. Ülkenin bir bölümü geri kalanından yalıtılmış, homojen pazar koşullarına sahipse Kanun’un 4, 6, ve 7 nci maddeleri açısından sadece bu bölüm, ilgili coğrafi pazar olarak kabul edilebilir. Ülkenin geri kalanı, bu kapsamda değerlendirilmez. İlgili ürün pazarı, belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer mallardan oluşan pazardır. Bir malın diğer bir malla, aynı pazarda sayılabilmesi için, o iki ürünün tüketici gözünde nitelikleri, kullanım amaçları ve fiyatları bakımından benzer olması gerekir. İlgili coğrafi pazar ve ilgili ürün pazarı belirlendikten sonra, teşebbüsün o piyasadaki pazar payı tespit edilir. Ancak teşebbüsün pazar payının belirlenmesi, hâkim durumun tespitinde tek başına yeterli değildir. Rakiplerin pazar payına da bakmak gerekir. Örneğin %30 pazar payına sahip bir teşebbüs, rakiplerin pazar payının %1-2’den fazla olmadığı bir pazarda hakim kabul edilebilir. Oysa, rakiplerinin %25, %10, %20 ve %5 paya sahip olduğu pazarda, %30 pazar payına sahip bir teşebbüs hakim durumda olmayabilir. Bu nedenle, teşebbüsün ilgili olduğu pazardaki payı kadar, rakiplerinin pazar payları da önemlidir.


19. Soru

Birleşme ve devralmalar Rekabet Kanunu’nu hangi yönden ilgilendirmektedir?

Cevap

Rekabet hukuku bir teşebbüsün diğer bir teşebbüsle birleşmesi veya bir teşebbüsün diğer bir teşebbüs tarafından devralınmasının hukuki biçimi ile ilgilenmemekte, birleşme veya devralmanın ekonomik yönü ile ilgilenmektedir. Kanun’un ilgi odağını, ekonomik yoğunlaşma oluşturmaktadır. Ekonomik yoğunlaşmanın yasaklanabilmesi için, onun hangi kalıp içinde yapılmış olduğunun bir önemi yoktur. Rekabet Kanunu ile birleşme ve devralma yoluyla bir teşebbüsün hâkim duruma gelmesi veya hakim durumunu güçlendirmesi yasaklanmıştır.


20. Soru

Birleşme ve devralmalar bakımından Rekabet Kanunu nasıl bir yasaklama getirmiştir?

Cevap

Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmesi veya herhangi bir teşebbüsün veya kişinin diğer bir teşebbüsün veya kişinin malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları miras yoluyla iktisap durumları hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır. Kanun iki yasaklama hali öngörmektedir. Birincisi, birleşme ve devir alma yoluyla hâkim durum yaratmak, ikincisi mevcut hakim durumu güçlendirmektir.


21. Soru

Rekabet Kurumu nedir?

Cevap

Rekabet Kurumu mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı bir rekabet ortamı içinde oluşmasını ve gelişmesini sağlamak, Kanun’un kendisine verdiği görevleri yerine getirmek üzere kurulmuş, idari ve mali özerkliğe sahip bir kamu tüzel kişisidir.


22. Soru

Rekabet Kurumu’nun organları nelerdir?

Cevap

Rekabet Kurumu, Rekabet Kurulu, başkanlık ve hizmet birimlerinden oluşmaktadır.


23. Soru

Rekabet Kurumu’nun karar organı hangisidir?

Cevap

Rekabet Kurumu’nun karar organı Rekabet Kurulu’dur.


24. Soru

Rekabet Kurulu kaç üyeden oluşmaktadır?

Cevap

Rekabet Kurulu biri başkan, biri ikinci başkan olmak üzere toplam yedi üyeden oluşur.


25. Soru

Rekabet Kurulu’nun üyeleri nasıl seçilmektedir?

Cevap

Bakanlar Kurulu; üç üyeyi Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın, bir üyeyi Kalkınma Bakanlığı’nın, bir üyeyi Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin her boş üyelik için kendi kurumları içinden veya dışından göstereceği ikişer aday arasından, birer üyeyi ise Yargıtay ve Danıştay’ın kendi kurumları içinden göstereceği ikişer aday arasından atar. Bakanlar Kurulu, Kurul üyeler arasından başkan ve ikinci başkanı atar.


26. Soru

Rekabet Kurulu başka ve üyelerinin görev süreleri kaç yıldır?

Cevap

Kurul başkanı, ikinci başkanı ve üyelerinin görev süreleri altı yıldır.


27. Soru

Rekabet Kurulu’nun esasa ilişkin görevleri nelerdir?

Cevap

Rekabet Kurulu, Kanun’da yasaklanan faaliyetler hakkında, başvuru üzerine veya re’sen inceleme, araştırma ve soruşturma yapar. Kurul Kanun’da düzenlenen hükümlerin ihlal edildiğinin tespit edilmesi üzerine, bu ihlallere son verilmesi için gerekli önlemleri alıp, bundan sorumlu olanlara idari para cezaları uygular. İlgililerin muafiyet ve menfi tespit taleplerini değerlendirip, uygun olan anlaşmalara muafiyet ve menfi tespit belgesi verir. Verilen muafiyet ve menfi tespit kararlarının ilgili olduğu piyasaları sürekli takip edip, bu piyasalarda ve tarafların durumlarında değişiklikler tespit edilmesi halinde, ilgililerin başvurularını tekrar değerlendirir. Birleşme ve devralmalara izin verir.


28. Soru

Rekabet Kurulu’nun teşkilata ilişkin görevleri nelerdir?

Cevap

Rekabet Kurulu, başkan yardımcılarını ve baş hukuk müşavirini atar. Kurum’un personel politikalarını saptar, uygulanmasını izler, personelin atama işlerini yapar. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Kurum’un yıllık bütçesini, gelir gider kesin hesabını ve yıllık çalışma programlarını onar. Kurum’un üçüncü kişilerle olan alacak, hak ve borçları hakkında her türlü işleme karar verir. Yılda bir, çalışmaları ve görev alanlarındaki durum ve gelişmelerle ilgili rapor yayımlar.


29. Soru

Rekabet Kurulu’nun yasama benzeri görevleri nelerdir?

Cevap

Rekabet Kurulu, Kanun’un uygulanması ile ilgili olarak tebliğler çıkarmak ve gerekli düzenlemeleri yapmakla görevli ve yetkilidir. Bunun dışında, Rekabet Kurulu’nun, rekabet hukukuyla ilgili mevzuatta yapılması gerekli değişiklikler ile ilgili doğrudan veya Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın talebi üzerine görüş bildirmesini, rekabeti sınırlayıcı anlaşma ve kararlarla ilgili olarak diğer ülkelerin mevzuat, uygulama ve politikalarını izlemesini, dolaylı yasama benzeri görev olarak tanımlamak mümkündür.


30. Soru

Rekabet Kurulu’na bir ihbar yapılması halinde Kurul’un izlediği usul nasıldır?

Cevap

RKHK madde 40/1’e göre, Rekabet Kurulu bir ihbar veya şikâyet üzerine veya kendisi bir rekabet ihlalinin gerçekleştiğini öğrendiğinde, yeterli delil varsa soruşturma açılmasına, yeterli delil yoksa soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için ön araştırma yapılmasına karar vermek zorundadır. Kanun’un 42. maddesine göre ise Kurul, başvuruları açıkça reddetme imkânına sahip olduğu gibi, şikâyette bulunan ilgiliye süresi içinde bildirimde bulunmadığı takdirde soruşturma açılması talebini reddettiği kabul edilmektedir. Soruşturma açılması talebinin reddi kararına karşı yargı yoluna başvurulması mümkündür. Ön araştırma yapılmasına karar verildiği takdirde Kurul Başkanı, meslek personeli uzmanlardan bir ya da birkaçını raportör olarak görevlendirir. Raportörler 30 gün içinde ön araştırmayı tamamlayarak kendi görüşleriyle birlikte elde ettikleri bilgileri, topladıkları delilleri bir rapor halinde Kurul’a sunarlar. Kurul, ön araştırma raporunu 10 gün içinde ele alarak soruşturma açıp açmayacağına karar verir.


31. Soru

Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a aykırı anlaşma ve kararların hukuki niteliği nedir?

Cevap

RKHK’nun 4. maddesine aykırı olan her türlü anlaşma ve teşebbüs birliği kararları geçersizdir. Bu anlaşmalardan ve kararlardan doğan edimlerin ifası istenemez. Kanun’a aykırı olan eylem, karar veya anlaşma ile rekabet engellenir, bozulur ya da kısıtlanırsa yahut belirli bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durum kötüye kullanılırsa, bundan zarar görenlerin her türlü zararının tazmin edilmesi zorunludur. Zararın oluşması birden fazla kişinin davranışları sonucu ortaya çıkmış ise bunlar zarardan müteselsilen sorumludurlar. Talep edilmesi halinde, tazminat zarar gören herkese- rakip teşebbüsler, müşteriler gibi- ödenecektir.


32. Soru

Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a aykırılık halinde uygulanacak yaptırımlar nelerdir?

Cevap

Rekabeti sınırlayıcı anlaşma ve uygulamalar ile Rekabet Kurulu’nun emirlerine uyulmaması halinde, teşebbüsler, teşebbüs birlikleri ve bu teşebbüslerin yönetim kurullarında görev yapan kişiler için, Kanun idari para cezaları öngörmüştür. Kanun’da idari para cezaları usule ilişkin suçlar için daha hafif, esasa ilişkin suçlar için daha ağır düzenlenmiştir.


33. Soru

Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun’da öngörülen idari para cezaları kimlere uygulanmaktadır?

Cevap

Kanun’un 16. maddesine göre idari para cezaları, teşebbüs niteliğindeki gerçek ve tüzel kişiler, teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyeleri aleyhine uygulanmaktadır.


34. Soru

Rekabet Kurulu kararlarının yargısal denetimi nasıl yapılmaktadır?

Cevap

Kanun’un 55 inci maddesine göre, Rekabet Kurulu’nun idari yaptırım kararlarına karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir. Kurul kararlarına karşı açılan her türlü dava öncelikli işlerden sayılır.


35. Soru

Kurul kararlarına karşı yargı yoluna başvurulması kararların uygulanmasını durdurur mu?

Cevap

Kurul kararlarına karşı yargı yoluna başvurulması kararların uygulanmasını ve idarî para cezalarının takip ve tahsilini durdurmaz.


36. Soru

Rekabet Kurulu kararlarının iptal sebepleri nelerdir?

Cevap

Kanunda, Kurul kararlarının iptal sebeplerinin neler olacağı düzenlenmemiştir. Ancak, Kanunun çeşitli hükümlerinden ve genel hukuk kurallarından hareketle, iptal sebeplerinin şunlar olduğunu söyleyebiliriz: Kurulun yetkilerini aşması, kararda gerekçe olmaması, gerekçelerin uygunsuzluğu, delillerin yetersizliği, olayların yanlış değerlendirilmesi, kararda savunma hakkı verilmemiş konulara dayanılması ve önemli bir usul kuralının ihlali. Bu özel bozma sebepleri dışında, genel olarak idari yargıda yer alan bir idari işlemin yetki, şekil, konu, maksat gibi yönlerden sakatlığı sebebiyle bozulmasına ilişkin kurallar bu konuda da geçerlidir.


38. Soru

1994 yılına kadar Türk hukuk sisteminde rekabet hukukuna ilişkin ne tür düzenlemeler bulunmaktaydı?

Cevap

1994 yılına kadar Türk hukuk sisteminde rekabet hukukuna ilişkin olarak özel bir düzenleme bulunmamakla birlikte, 1970’li yıllardan itibaren bu konuda birçok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmaların temelinde, “Devlet, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemlerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirleri alır, piyasalarda fiili ve anlaşma sonucu doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önler.” hükmünü getiren 1982 Anayasa’sının 167 nci maddesinin birinci fıkrası yer almaktadır. Emredici nitelikteki bu hükümle devlet, piyasalarda fiili veya anlaşma sonucu doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önlemekle görevlendirilmiştir.


39. Soru

Türkiye ile Avrupa Birliği arasında kurulan Gümrük Birliği Rekabet Kanunu çıkarmak bakımından Türk Hukukunu nasıl etkilemiştir?

Cevap

Rekabet Kanunu çıkarılmasını gerekli kılan bir diğer neden Türkiye ile Avrupa Birliği arasında kurulan Gümrük Birliği’dir. Gümrük Birliği’nin önemli araçlarından biri tarafların rekabet politikalarının ve rekabet hukuklarının birbiriyle uyumlaştırılmasıdır. Gümrük Birliği kararı ile Türkiye hem bir Rekabet Kanunu çıkarmayı hem de AB hukukuna uygun davranmayı taahhüt etmiştir


40. Soru

Rekabet Kanunu’nun düzenlemeleriyle hangi eylemler yasaklanmıştır?

Cevap

Rekabet Kanunu’nun düzenlemeleriyle rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler hukuka aykırı sayılmıştır (m.4). Piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, hakim durumlarını kötüye kullanmaları yasaklanmıştır (m.6). Aynı şekilde, piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmalarına veya hakim durumlarını daha da güçlendirmelerine ve piyasada rekabetin önemli ölçüde azalmasına neden olacak şekilde birleşmeleri veya diğer bir teşebbüsü devralmaları da yasaklanmıştır (m.7).


41. Soru

Rekabet Kanunu’nun 4 üncü maddesinde belirtilen koşullarda yasaklanan anlaşma ile hukukun diğer alanlarında kullanılan sözleşme kavramı arasındaki fark nedir?

Cevap

Rekabet Kanunu’nun 4 üncü maddesinde belirtilen koşullarda yasaklanan anlaşma ile hukukun diğer alanlarında kullanılan sözleşme kavramı farklı anlamlarda kullanılmakta ve farklı amaca hizmet etmektedir. Borçlar hukukuna göre sözleşme, istenilen hukuki sonucun meydana gelmesi için iki tarafın karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanında bulunmalarının gerekli olduğu hukuki işlemdir. Rekabet hukuku kapsamında anlaşma denildiğinde, medeni hukuk ve borçlar hukuku hükümlerine göre geçerli bir sözleşme anlaşılmamalıdır. Rekabet hukukunda kullanılan anlaşma kavramı daha geniş bir anlam taşımakta, tarafları bağlamayan, borç altına sokmayan uzlaşmalar da anlaşma olarak kabul edilmektedir.


42. Soru

Uyumlu eylemden söz edilebilmesi için hangi unsurlar gerekmektedir?

Cevap

Uyumlu eylemden söz edilebilmesi için şu unsurların varlığı gerekmektedir:

a) İki veya daha fazla teşebbüs olmalıdır: Uyumlu eylemden söz edilebilmesi için en az iki teşebbüsün pazar davranışları arasında uyumlu paralellik bulunması gerekmektedir.

b) Paralellik bilinçli olmalıdır: Buradaki bilinçlilik daha çok teşebbüsler arasında bir bağlantının varlığı ile gösterilmektedir. Bu öyle bir bağlantıdır ki, teşebbüsler bu sayede birbirlerinin gelecekteki pazar davranışlarını önceden öğrenebilmekte ve ona uygun pazar davranışları geliştirebilmektedirler. AB ve ABD uygulamalarında salt rakip teşebbüs sahiplerinin veya yöneticilerinin görüşmeleri, toplantılara katılmaları hatta aynı otelde kalmış olmaları dahi aralarında bir bağlantının kurulduğunun delili olarak kabul edilmiştir. Tabi ki, bu teşebbüsler aynı zamanda paralel pazar davranışları da göstermektedirler.

c) Paralel davranışlar ekonomik ve rasyonel gerekçelerle açıklanamamalıdır: Ekonomik ve rasyonel haklı gerekçeleri varsa uyumlu eylem yasaklanmamaktadır.


43. Soru

Kartel anlaşmaları ne anlama gelir?

Cevap

Yatay anlaşmalar, üretim zincirinin aynı seviyesinde yer alan, birbirlerini rakibi olan teşebbüslerin rekabeti sınırlama amacıyla yaptıkları anlaşmalardır. Bu anlaşmalara kartel anlaşmaları da denilmektedir.


44. Soru

Dikey anlaşma ne anlama gelir?

Cevap

Üretim zincirinin farklı seviyesinde bulunan teşebbüsler arasında yapılan rekabeti sınırlayıcı anlaşmalara dikey anlaşmalar denilmektedir. Bu anlaşmalar genellikle, tek elden dağıtım, coğrafi pazar ve müşteri paylaşma, yeniden satış fiyatlarının tespiti gibi sınırlamalar içermektedir.


45. Soru

Dikey anlaşmaların rekabeti sınırlayıcı özellikleri yanında ne gibi olumlu yönleri vardır?

Cevap

Dikey anlaşmaların rekabeti sınırlayıcı özellikleri yanında dağıtımı ve satış sonrası hizmetleri rasyonelleştirmesi, tüketiciye ilgili ürünü daha kolay bulabilme olanağı sağlaması gibi olumlu yönleri de bulunmaktadır.


46. Soru

Karine ne anlama gelir?

Cevap

Karine aksi ispatlanana kadar doğru kabul edilen durum veya olgudur.


47. Soru

Rekabetin Korunması Hakkında Kanun hakim durumu ne şekilde tanımlamıştır?

Cevap

Kanun’un 3 üncü maddesine göre hakim durum: “Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek, fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücüdür”


48. Soru

RKHK.m.20’ye göre, Rekabet Kurumu ne anlama gelir?

Cevap

RKHK.m.20’ye göre, Rekabet Kurumu mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı bir rekabet ortamı içinde oluşmasını ve gelişmesini sağlamak, Kanun’un kendisine verdiği görevleri yerine getirmek üzere kurulmuş, idari ve mali özerkliğe sahip bir kamu tüzel kişisidir.


49. Soru

Rekabet Kurumu hangi organlardan oluşur?

Cevap

Kanun’un 21 inci maddesine göre; “Rekabet Kurumu, Rekabet Kurulu, başkanlık ve hizmet birimlerinden oluşmaktadır.


50. Soru

Rekabet Kurulu kaç başkan ve kaç üyeden teşekkül eder?

Cevap

Kurul biri başkan, biri ikinci başkan olmak üzere toplam yedi üyeden oluşur.


51. Soru

Rekabet Kurumunun karar organı nedir?

Cevap

Kurum’un karar organı Rekabet Kurulu’dur.


55. Soru

Raportörler ne kadar süre içerisinde önaraştırmayı tamamlayarak rapor halinde Kurul'a sunarlar?

Cevap

Raportörler 30 gün içinde önaraştırmayı tamamlayarak kendi görüşleriyle birlikte elde ettikleri bilgileri, topladıkları delilleri bir rapor halinde Kurul’a sunarlar.


56. Soru

Rekabetin Korunması Hakkında Kanun uyarınca önaraştırma raporunu alan Kurul kaç gün içerisinde soruşturma açıp açmayacağına karar verir?

Cevap

Kurul, önaraştırma raporunu 10 gün içinde ele alarak soruşturma açıp açmayacağına karar verir (m. 40, 41).


Kayıt Yenileme (Ders Ekle Sil)
7 Şubat 2022 Pazartesi