aofsoru.com

Sosyal Sorunlar Dersi 2. Ünite Sorularla Öğrenelim

Sosyal Adalet Ve Eşitsizlik

1. Soru

Faydacı yaklaşımın kurucuları kimlerdir ?

Cevap

Jeremy Bentham (1748 – 1832) ve John Stuart Mill’in (1806-1873)


2. Soru

Piyasa ekonomisi koşulları altında, piyasa ekonomisinin temel değerlerinin türetildiği liberal düşünceye ve piyasa ekonomisinin işleyişinden kaynaklı olarak ortaya çıkan kimi eşitsizliklerin giderilmesi için ileri sürülen eşitlikçilik perspektifine yaslanarak ileri sü- rülen “hakkaniyet olarak adalet” fikri, en temelde iki ilkeye dayanmaktadır. John Rawls’un A Theory of Justice (2003) ve Justice as Fairness: A Restatement(2001) isimli eserlerinde ayrıntılı olarak tartışılan bu ilkeler nelerdir ?

Cevap

Temel özgürlüklerin garanti altına alınmasını düzenleyen birinci ilke ve herkes için fırsat eşitliği ile bireylerin farklılıklarından doğan eşitsizliklerin yeniden dağıtımcı politikalar ile giderilmesini öneren eşitlikçi ilke olarak bunlar özetlenebilir.


3. Soru

Wall Street olaylarının altında yatan temel sebep nedir ?

Cevap

Bu olayların arkasında yatan en temel nedenlerden birisi ise artan gelir eşitsizliğini ve bununla birlikte ortaya çıkan birçok sosyal soru- nu protesto etmek olarak ortaya çıkmıştır. Birçok bilim insanının ilgisini çeken ve üzerine kısa zamanda oldukça fazla araştırma ve tartışma yapılan söz konusu bu sosyal huzursuzluk hareketleri, kısa zamanda oldukça hızlı bir şekilde büyüyerek ve Amerika birleşik Devletleri’nin de dışına taşarak Batı dünyasının birçok büyük şehrine de yayıldı.


4. Soru

“Hakkaniyet olarak adalet” fikrine yöneltilmiş en etkili eleştiri nedir ?

Cevap

Rawls’un sosyal adaleti bir araç olarak düşünülebilecek olan “ana sosyal metalar”ın sahipliği ile sınırlandırması ve fakat bu metaların faydaya çevrilmesinde birey- lerin farklılıklarını büyük oranda göz ardı etmesi şu ana kadar “hakkaniyet olarak adalet” fikrine yöneltilmiş en etkili eleştiriyi ifade etmektedir.


5. Soru

Antik Dönem’den başlayarak Aydınlanma Çağı olarak bilinen dönemin de önem- li bir bölümünü kapsayan süreç içeresinde adalet fikri çok çeşitli kavramlara referansla tartışılmaktadır. Bu kavramlar nelerdir ?

Cevap

Bu kavramları kısaca bireyin erdemi, eşitlik, hak, liyakat, sorumluluk, sözleşmenin kurallarına uymak ve de kamusal fayda olarak sıralamak mümkündür. Sosyal adalete ilişkin çağdaş tartışma ve araştırmalarda ise hem bu kavramların sıklıkla kullanıldığına şahit olmakla birlikte, örneğin “hakkaniyet” ve “tanınma” gibi bu kavramlardan farklı tartışma çerçeveleri sunulduğunu da görmekteyiz. 


6. Soru

Sosyal adalet nedir ?

Cevap

Sosyal adalet (social justice) çoğu zaman yasal bir düzenlemeye konu olmasa da kurumların, sosyal norm ve değer sistemlerinin, ekonomik yapının işleyişi dolayısıyla ortaya çıkan yoksulluk ve eşitsizlik gibi sosyal sorunların tartışma ve araştırma başlığı yapıldığı alandır.


7. Soru

Rawls’a göre adil toplum, bu ilkelerin temel kurumsal işleyiş mekanizmalarına yerleştirilerek “ana sosyal metaları” dağıtan toplumdur. % kategoride tanımlanan ana sosyal metalar nerlerdir?

Cevap

Ana sosyal metaları beş kategoride tanımlayan Rawls bunları;

• Temel haklar ve özgürlükler,

• Hareket özgürlüğü ve özgür meslek seçimi,

• Pozisyonların sağladığı güç, otorite, imtiyazve sorumluluk,

• Gelir ve zenginlik,

• Öz saygının toplumsal temeli

şeklinde sıralamaktadır


8. Soru

Adil toplum “eşitlerin eşit oranda, eşit olmayanların ise eşitsiz oranda” zenginliğe sahip olduğu toplumdur görüşünü savunan düşünür kimdir ?

Cevap

Aristo 


9. Soru

Thomas Hobbes’un (1588 – 1679) “sözleşmeci” yaklaşımı toplum sözleşmesi çerçevesin- de yürütülen çağdaş sosyal adalet tartışmalarının önemli kaynaklarından birisini oluşturmaktadır. Hobbes’a göre adalet kavramı nedir ?

Cevap

Thomas Hobbes’un (1588 – 1679) “sözleşmeci” yaklaşımı toplum sözleşmesi çerçevesin- de yürütülen çağdaş sosyal adalet tartışmalarının önemli kaynaklarından birisini oluşturmaktadır. Hobbes’a göre adalet, bireyin anlaşmanın koşul- larına ve/veya kurallarına uymasıdır.


10. Soru

Hobbes'in , adaletin ne olduğunu tanımlamak yerine adaletsizliğin ne olduğunu tanımladığı kitabı hangisidir ?

Cevap

Hobbes, adaletin ne olduğunu tanımlamak yerine, Leviathan isimli çok bilinen eserinde, adaletsizliğin ne olduğunu tanımlamaktadır.


11. Soru

Ortaya attığı ve kısaca “hakkaniyet olarak adalet” şeklinde ifade edilebilecek sosyal adalet yaklaşımı hem liberal değer ve ilkelere sadık kalarak hem de kimi yapısal eşitlikçi kaygılarla oluşturulmuş bir sosyal adalet modelini ifade eden ünlü siyaset bilimci kimdir ?

Cevap

John Rawls.


12. Soru

Ceza adaleti nedir ?

Cevap

Ceza adaleti (criminal justice) olarak nitelendirdiğimiz kavram, yasalarla düzenlenen kuralların dışına çıkan ya da bu kurallara aykırı fiiller gerçekleştiren bireylere uygulanacak yaptırımlara ilişkin düzenlemelerdir.


13. Soru

Faydacı yaklaşımın temel karakteristiğini oluşturan üç temel özellik nedir ?

Cevap
  • Klasik yorumunda mutluluk, çağdaş yoru- munda ise arzuların ya da yaşam tatmini veya tercihlerin tatmini gibi öznel bir refah ölçütünü faydanın ve dolayısıyla sosyal ada- letin ölçütü olarak kabul etmektedir.

  • Tek tek bireylerin mutluluğunu ya da tatmi- nini artıracak karar, davranış ya da politika- ları değil ama toplam mutluluğun ya da tat- minin ne kadar arttığına odaklanarak sosyal adaleti değerlendirmeyi önermektedir.

  • Bir karar, davranış ya da politikanın se- çilmesinde karar vericinin ya da politika yapıcının alacağı kararı temelde o kara- rın sonucuna (toplam mutluluk çıktısına) odaklanarak gerçekleştirmesini öneren Makyavelist bir perspektifi savunmaktadır.


14. Soru

21. yüzyılın ilk yıllarında Batı dünyasında görülen en büyük sosyal huzursuzluk hareketi nedir ?

Cevap

21. yüzyılın ilk yıllarında Batı dünyasında görülen en büyük sosyal huzursuzluk hareket- lerinden birisi, 2011 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin finansal merkezi olarak bilinen ve New York Borsasının da yer aldığı Wall Street sokaklarının işgal edilmesiyle gündeme gelen olaylardır.


15. Soru

Liberteryen adalet yaklaşımına göre adaletin sağlanabilmesinin yegâne yolu nedir ?

Cevap

Liberteryen adalet yaklaşımına göre adaletin sağlanabilmesinin yegâne yolu, serbest piyasanın doğal işleyişinin sağlanmasıdır.


16. Soru

Liberteryen adalet modelinin en önemli düşünürü kabul edilen kişi kimdir ?

Cevap

Hayek'tir.


17. Soru

Çağdaş liberteryen modelin en önemli temsilcisi kimdir ?

Cevap

Robert Nozick (1938-2002)


18. Soru

Nozick’e göre bir toplumda zenginliğin bölüşümünü düzenleyen sadece üç tane insan yapımı yasa bulunmalı, bunun dışında kalan tüm kurallar serbest piyasanın kendi işleyiş doğasıyla belirlenmelidir. Bu üç yasa nedir ?

Cevap
  • Eğer ki herhangi bir insan adaletli bir şekil- de bir edinci edinmişse, o insan bu edinç üzerinde hak sahibidir.

  • Eğer ki herhangi bir insana, başka bir in- san adaletli olarak daha önceden kazandığı edinci transfer etmek isterse, bu insan bu edinç üzerinde hak sahibidir.

  • Birinci ve ikinci ilkeye zarar vermeden ka- zanılan edinçlerin sahipliğine birey hak sa- hibidir (Nozick, 1974, 151).


19. Soru

Rawls’un sosyal adalet önerisi nedir ?

Cevap

Rawls’un sosyal adalet önerisi siyasal liberalizmin tarafsızlık ve herkese eşit mesafede durma kaygısını paylaşmaktadır.


20. Soru

Sosyal yeteneğindeki tanımı nedir ?

Cevap

Değeri kendinden menkul olmayıp toplumun diğer bireyleri tarafından takdir edilen ve bu değer belirleme sürecinin de sosyal ilişkilerle ortaya çıktığı yetenek, sosyal yetenek olarak tanımlanır.


Yukarı Git

Sosyal Medya'da Paylaş

Facebook Twitter Google Pinterest Whatsapp Email