aofsoru.com

Maliye Politikası 1 Dersi 4. Ünite Sorularla Öğrenelim

Enflasyon Ve Maliye Politikası

1. Soru

İradi maliye politikaları hangi unsurları kapsamaktadır?

Cevap

İradi maliye politikaları, bir ekonomide talebi yönlendirmek veya istikrar sağlamak amacıyla siyasal otoritenin iradi kararlar almasıdır. Bir ekonomide ekonomik istikrarın sağlanması amacıyla uygulanacak iradi maliye politikaları, ekonomideki dalgalanmaları önlemek için bir araç olarak kullanılan kamu harcamaları ve gelirlerinde yapılması gereken değişiklikleri kapsar. İradi maliye politikasının temel özelliği bir ekonomide istikrarı sağlamak için alınması gerekli bu önlemlerin maliye politikasını yürütmekle yetkili siyasi karar birimlerinin takdirine dayanmasıdır.


2. Soru

İradi maliye politikalarının başarısını etkileyen temel faktörler nelerdir?

Cevap

İradi maliye politikaları, bir ekonomik sorun ortaya çıktığında tasarlanıp karara bağlanır ve uygulanır. Bu yönüyle, iradi politikaların başarısını etkileyen iki temel faktör vardır:

  • Ekonomik tahminlerin doğruluğu
  • Gecikmeler sorunu.

3. Soru

Gecikmeler sorunu kaç aşamalı olarak karşımıza çıkar?

Cevap

Maliye politikasında gecikmeler sorunu, ekonomik sorunların zamanında tahmin ve
teşhis edilmesi ile uygulamaya başlanan politikanın zamanında sonuç verebilmesine ilişkindir. Gecikmeler sorunu üç aşamalı olarak karşımıza çıkabilir: Tanıma gecikmesi, uygulama gecikmesi ve tepki gecikmesi.


4. Soru

Tanıma gecikmesi nedir?

Cevap

Tanıma gecikmesi, bir ekonomide herhangi bir sorunun ortaya çıkışı ile bir mali işlem için harekete geçme kararı arasındaki gecikmedir.


5. Soru

Uygulama gecikmesi nedir?

Cevap

Uygulama gecikmesi, bir maliye politikası paketi için harekete geçme anı ile bu paketin uygulamaya başlanması arasındaki gecikmedir.


6. Soru

Tepki gecikmesi nedir?

Cevap

Tepki gecikmesi, bir maliye politikası işleminin uygulamaya konulması ile beklenen
sonucu vermesi arasındaki gecikmedir.


7. Soru

Otomatik istikrar sağlayıcı nedir?

Cevap

Otomatik istikrar sağlayıcılar, hiçbir iradi karara gerek kalmadan durgunluk döneminde bütçe açığı veya enflasyon döneminde bütçe fazlası yaratarak ekonomide istikrar sağlayan mekanizmalardır.


8. Soru

İşsizlik sigortası ödemelerinin yapılması veya yapılmaması daralma veya genişleme dönemlerinde otomatik olarak nasıl bir istikrar sağlamaktadır?

Cevap

Daralma döneminde işsiz kalanlara verilen işsizlik sigortası ödemeleri bu talep daralmasını bir ölçüde telafi edebilir. Genişleme döneminde ise enflasyon sorunu ortaya çıktığı için talebin kısılması gerektiğinden, iş bulanlara işsizlik sigortası ödemelerinin yapılmaması ve tersine çalışanların işsizlik sigortası primi ödemesi nedeniyle aşırı talep artışı bir ölçüde önlenmiş olacaktır.


9. Soru

Vergi gelirleri, otomatik istikrar sağlayıcı olarak nasıl tasarlanabilir?

Cevap

Esnek bir gelir vergisinin varlığı hâlinde, enflasyonist dönemlerde artan parasal gelirler nedeniyle vergi gelirleri artacak, aşırı talep artışının bir bölümü ortadan kalkmış olacaktır. Durgunluk döneminde ise gelir düşüşünden daha fazla azalan vergi gelirleri nedeniyle, daralan talebin bir bölümü telafi edilmiş olacaktır.


10. Soru

Otomatik istikrar gücünün 0,60 olması ne anlama gelir?

Cevap

Otomatik istikrar gücünün 0,60 olması, harcamalarda meydana gelen bir artışın yaratacağı etkinin %60'ının vergi sistemi tarafından emildiğini gösterir.


11. Soru

Kamu harcamaları ve vergiler, daralma ve enflasyonist ortamlardan nasıl etkilenirler?

Cevap

Kamu harcamalarının talep arttırıcı özelliği olduğuna göre, durgunluk döneminde bu harcamaların artması, enflasyon döneminde ise bu harcamaların azalması gerekir. Tersine, vergiler özel sektör harcamalarını azalttığına göre durgunluk döneminde vergilerin azalması, enflasyon dönemlerinde ise vergilerin artması gerekir


12. Soru

İşsizlik sigortası nedir?

Cevap

İşsizlik sigortası, çalışanların işsizlik sigortası fonuna prim ödemesi, işini kaybedenlerin ise bu fondan işsizlik tazminatı alması biçiminde gerçekleşir.


13. Soru

Kamu harcamalarının istikrar sağlayıcı özelliği, vergilerin istikrar sağlayıcı özelliğine göre neden daha düşüktür?

Cevap

Kamu harcamalarının gelir düzeyine duyarlılığı daha az olduğundan istikrar sağlayıcı özelliği vergilerden daha düşüktür. Çünkü kamu harcamaları harcamacı kuruluşlara ayrılan ödeneklerle ve bu ödeneklerin siyasal süreçte onaylanması ile gerçekleşir. Her yılın sonunda, takip eden yılın ödeneklerinin belirlenmesi ile ortaya çıkan harcama kararları bu anlamda fazla esnek değildir.


14. Soru

Otomatik istikrar işlevi en güçlü olan kamu harcaması kalemi hangisidir?

Cevap

Otomatik istikrar işlevi en güçlü olan kamu harcaması kalemi işsizlik tazminatıdır. İşsiz kalan insanlar, çalıştıkları süre ve bu sürede elde ettikleri gelirleri ile bağlantılı olarak bir miktar işsizlik tazminatı almaktadırlar. Bu ödemeler, daralan talebin bir kısmını telafi ettiğinden bir miktar genişletici etki yaratır. Ayrıca bu ödemeler, ilgili yasaya göre otomatik olarak yapıldığından, yılın herhangi bir döneminde işini kaybeden birisi işsizlik ödemesi için başvuru yapar ve mevzuata göre hak ettiği ödemeyi alır. Bu yüzden de işsizlik sigortası otomatik istikrar sağlayıcı bir özelliğe sahiptir.


15. Soru

Verginin esneklik değerinin sıfır olması ne anlama gelir?

Cevap

Esneklik değerinin sıfır olması, gelir düzeyinde bir artış olduğu zaman, vergi hasılatında bir artış olmadığı anlamına gelir.


16. Soru

Bir vergi sisteminin esnek olması için vergi esnekliğinin kaç olması gerekir?

Cevap

Bir vergi sisteminin esnek olduğunu söyleyebilmek için e >1 olması gerekir. Örneğin, e=1.5 olsun. Buna göre gelirde meydana gelen %1’lik bir artış, vergi gelirlerini %1.5 oranında arttırmış olacaktır.


17. Soru

Kişisel gelir vergisinin otomatik istikrar sağlayıcı olarak gücünü etkileyen başlıca faktörler nelerdir?

Cevap

Bu faktörlerden bazıları; kişisel gelir vergisinin her çeşit kazancı vergilendiren genel bir vergi olup olmadığı, kişisel gelir vergisinin artan oranlılık derecesi, ekonomide vergi kaçakçılığının ne kadar yaygın olduğu ve verginin tahsil edilme biçimi şeklinde özetlenebilir.


18. Soru

Formül esnekliği yöntemi niçin uygulamada sınırlı kalmıştır?

Cevap

Formül esnekliği yönteminin bir ekonomide istikrar bozucu etkilere karşı hemen tepki göstermesi gibi bir üstünlüğe sahip olmasına rağmen, ekonomik yapıdaki istikrarsızlık dinamiklerinin çokluğu ve karmaşıklığı ve tüm bu istikrarsızlık durumlarına uygun bir önlemler setinin önceden saptanmasının güçlüğü gibi nedenlerle uygulamada sınırlı kalmıştır.


19. Soru

Neden bazı iktisatçılar iradi makroekonomik politikalar yerine uzun dönemli mali kuralların varlığını savunmaktadırlar?

Cevap

Kural taraftarları tahminlerin zorluğu ve gecikmeler sorunundan dolayı iradi politikaların başarılı olamayacağını savunmaktadırlar. Bilgi ve iletişim teknolojilerinin çok geliştiği günümüzde ekonomik aktörler küresel gelişmeleri kolay takip edebilmekte ve hızlı karar alabilmektedirler. Bu yüzden de ekonomik karar alıcıların geleceğe güvenle bakmaları ve belirsizlik içerisinde hareket etmemeleri için belirli kuralların güvenceye alınması gerekmektedir.


20. Soru

İradi politikalar siyasi açıdan hangi sebeplerden dolayı savunulmaktadır?

Cevap

Siyasi açıdan bakıldığında iradi politikaları savunanlar, bunun demokrasilerin gereği
olduğunu savunurlar. Seçmen oyu ile iktidara gelmiş olan hükümetlerin, seçim sürecinde vaat ettikleri politikaları uygulayabilmeleri için iradi davranabilmeleri gerekir. Siyasal olarak hesap verme durumunda olan siyasal iktidardır ve uygulamaların kurallara bağlanması iktidarın hareket alanını daraltmak anlamına gelir.


Yukarı Git

Sosyal Medya'da Paylaş

Facebook Twitter Google Pinterest Whatsapp Email