aofsoru.com

Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar Dersi 8. Ünite Sorularla Öğrenelim

Toplum

1. Soru

Toplumun bilimsel yöntemler ve araştırmalarla değil, salt soyut ve varsayımsal özelliklerine göre sadece akıl yoluyla açıklanmasını öngören felsefeye ne denir?

Cevap

Toplumun bilimsel yöntemler ve araştırmalarla değil, salt soyut ve varsayımsal özelliklerine göre sadece akıl yoluyla açıklanmasını öngören felsefeye toplum felsefesi denir.


2. Soru

Her varlığın içinde bulunduğu ortamla ve/ veya kendini oluşturan unsurlarla bütünlüğü içinde açıklanması yaklaşımına ne denir?

Cevap

Her varlığın içinde bulunduğu ortamla ve/ veya kendini oluşturan unsurlarla bütünlüğü içinde açıklanması yaklaşımına bütüncü  (holistik) yaklaşım denir.


3. Soru

İnsanların asosyal bir durumdan çıkmak için aralarında farklı nedenlerle sözleşme (anlaşma) yaptıkları ve kendilerini bağlayan bu sözleşme temelinde toplum haya- tına geçtikleri düşüncesine ne denir?

Cevap

İnsanların asosyal bir durumdan çıkmak için aralarında farklı nedenlerle sözleşme (anlaşma) yaptıkları ve kendilerini bağlayan bu sözleşme temelinde toplum haya- tına geçtikleri düşüncesine toplumsal sözleşme denir.


4. Soru

İnsanların toplum hayatına geçmeden önce doğayla uyumlu, daha çok fizyolojik ve biyolojik varlıklar olarak yaşadıkları bir dönemin bulunduğu görüşüne ne denir?

Cevap

İnsanların toplum hayatına geçmeden önce doğayla uyumlu, daha çok fizyolojik ve biyolojik varlıklar olarak yaşadıkları bir dönemin bulunduğu görüşüne doğa durumu denir.


5. Soru

Hangi yaklaşım her şeyin salt maddî oluşumlarla veya onların basit yansımaları olarak açıklanabileceğini öne sürer?

Cevap

Kaba materyalizm her şeyin salt maddî oluşumlarla veya onların basit yansımaları olarak açıklanabileceğini öne sürer.


6. Soru

Evrende, doğada veya toplumdaki belirli oluşumlar veya süreçleri sadece belirli bir faktöre dayandırarak açıklama eğilimine ne denir?

Cevap

Evrende, doğada veya toplumdaki belirli oluşumlar veya süreçleri sadece belirli bir faktöre dayandırarak açıklama eğilimine indirgemecilik denir.


7. Soru

Hangi düşünce akımı ortaçağın son döneminde yaşanan büyük çaplı ekonomik, toplumsal, siyasal ve kültürel gelişmeler sonucunda ortaya çıkan, gelenekler, din, otorite, hiyerarşi gibi geleneksel değerler ve yaşam biçimlerini akıl ve bilim aracılığıyla dönüştürmeyi ve bilimsel ilkeler üzerine yeni bir toplum kurmayı hedefler?

Cevap

Aydınlanmacılık ortaçağın son döneminde yaşanan büyük çaplı ekonomik, toplumsal, siyasal ve kültürel gelişmeler sonucunda ortaya çıkan, gelenekler, din, otorite, hiyerarşi gibi geleneksel değerler ve yaşam biçimlerini akıl ve bilim aracılığıyla dönüştürmeyi ve bilimsel ilkeler üzerine yeni bir toplum kurmayı hedefler?


8. Soru

Hangi anlayış bireyin kişisel hakları, çıkarları ve değerlerini toplumun genel çıkarları üzerinde tutan, toplumların bu ilkeler üzerine kurulması gerektiğini öne sürer?

Cevap

Bireycilik bireyin kişisel hakları, çıkarları ve değerlerini toplumun genel çıkarları üzerinde tutan, toplumların bu ilkeler üzerine kurulması gerektiğini öne sürer.


9. Soru

Başlangıçta ‘serbest rekabetçi kapitalizm’ olarak da adlandırılan, bireyci değerlerin ve piyasa ilkelerinin egemen olduğu, devletin bireylerin ekonomik ve diğer girişimlerine hiçbir müdahalede bulunmaması gerektiğinin; mal ve hizmetlerin arz-talebinin ve fiyat oluşumunun piyasada kendiliğinden şekilleneceğinin düşünüldüğü ekonomik sistem ne olarak adlandırılmaktadır?

Cevap

Başlangıçta ‘serbest rekabetçi kapitalizm’ olarak da adlandırılan, bireyci değerlerin ve piyasa ilkelerinin egemen olduğu, devletin bireylerin ekonomik ve diğer girişimlerine hiçbir müdahalede bulunmaması gerektiğinin; mal ve hizmetlerin arz-talebinin ve fiyat oluşumunun piyasada kendiliğinden şekilleneceğinin düşünüldüğü ekonomik sistem liberal kapitalizm olarak adlandırılmaktadır.


10. Soru

Meslekleri, çalışma koşulları, gelir ve yaşam düzeyleri, tüketim alışkanlıkları ve genel düşünce tarzları bakımından birbirine benzer koşullar ve özelliklere sahip insanlar topluluğu veya kategorisine ne denilmektedir?

Cevap

Meslekleri, çalışma koşulları, gelir ve yaşam düzeyleri, tüketim alışkanlıkları ve genel düşünce tarzları bakımından birbirine benzer koşullar ve özelliklere sahip insanlar topluluğu veya kategorisine sosyal sınıf denilmektedir.


11. Soru

Marx’ın bireylerin basitçe yapının ürünleri, kuklaları, etkileri olmayıp kendileri yaratmasalar da tarihsel koşulları yorumlayabilecek, değerlendirebilecek ve bilinçli eylemleriyle dönüştürebilecek bir kapasiteye sahip olduklarını anlatmak için geliştirdiği, “aktif, yaratıcı eylem” anlamına gelen kavrama ne denilmektedir?

Cevap

Marx’ın bireylerin basitçe yapının ürünleri, kuklaları, etkileri olmayıp kendileri yaratmasalar da tarihsel koşulları yorumlayabilecek, değerlendirebilecek ve bilinçli eylemleriyle dönüştürebilecek bir kapasiteye sahip olduklarını anlatmak için geliştirdiği, “aktif, yaratıcı eylem” anlamına gelen kavram praksis denilmektedir.


12. Soru

Marx’a göre bir toplumdaki herkesi ilgilendiren üretim araçlarının özel bireylerin (kapitalizmde burjuvazinin) elinden çıkıp tüm toplumun eşit kullanımına açık hâle gelmesine ne denilmektedir?

Cevap

Marx’a göre bir toplumdaki herkesi ilgilendiren üretim araçlarının özel bireylerin (kapitalizmde burjuvazinin) elinden çıkıp tüm toplumun eşit kullanımına açık hâle gelmesine kolektif mülkiyet denilmektedir.


13. Soru

Bir toplumdaki insanların olaylara ortak bakış açıları, ortak düşünsel ve duygusal tepkileri, onları birbirine bağlayan, çoğu kez ahlâkî değer yargılarına ne denilmektedir?

Cevap

Bir toplumdaki insanların olaylara ortak bakış açıları, ortak düşünsel ve duygusal tepkileri, onları birbirine bağlayan, çoğu kez ahlâkî değer yargılarına kolektif bilinç / vicdan denilmektedir.


14. Soru

Durkheim'a göre bireye dışsal olan ve onu kontrol altında tutan zorlayıcı güce sahip eylem, düşünme ve hissetme biçimlerine ne denir?

Cevap

Durkheim'a göre bireye dışsal olan ve onu kontrol altında tutan zorlayıcı güce sahip eylem, düşünme ve hissetme biçimlerine toplumsal olgular denir.


15. Soru

Bir grup, örgüt, toplum veya ülkeyi ilgilendiren kararların ilgili tüm üyeler veya vatandaşların katılımları ve oylarıyla alındığı ve uygulandığı demokrasi biçimine ne denilmektedir?

Cevap

Bir grup, örgüt, toplum veya ülkeyi ilgilendiren kararların ilgili tüm üyeler veya vatandaşların katılımları ve oylarıyla alındığı ve uygulandığı demokrasi biçimine doğrudan demokrasi denilmektedir.


16. Soru

Kökleri dilbilime dayalı bir toplumsal ve kültürel analiz modeli olan, en genel düzeyde “en ilkelinden en gelişmişine kadar insan hayatının her düzeyinde işlerlikte olan evrensel ve değişmez insanlık yasaları”nı arama girişimi olarak adlandırılan toplum teorisine ne ad verilmektedir?

Cevap

Kökleri dilbilime dayalı bir toplumsal ve kültürel analiz modeli olan, en genel düzeyde “en ilkelinden en gelişmişine kadar insan hayatının her düzeyinde işlerlikte olan evrensel ve değişmez insanlık yasaları”nı arama girişimi olarak adlandırılan toplum teorisine yapısalcılık denilmektedir.


17. Soru

Belirli bir ortamda yer alan ve işlerlikte olan toplumlar, örgütler veya kurumların yapıları ve işleyişleri arasındaki benzeşmeler veya paralelliklere ne ad verilmektedir?

Cevap

Belirli bir ortamda yer alan ve işlerlikte olan toplumlar, örgütler veya kurumların yapıları ve işleyişleri arasındaki benzeşmeler veya paralelliklere işlevselcilik denilmektedir.


18. Soru

Her toplum veya organizmanın işleyişinin kendine ait bir iç mantığa, bir iç düzenlili- ğe, işleyişe, kurallar ve ilkelere sahip olduğu ve bütünün tüm özellikleri ve hareketlerinin bunlara göre şekillendiği düşüncesine ne denilmektedir?

Cevap

Her toplum veya organizmanın işleyişinin kendine ait bir iç mantığa, bir iç düzenlili- ğe, işleyişe, kurallar ve ilkelere sahip olduğu ve bütünün tüm özellikleri ve hareketlerinin bunlara göre şekillendiği düşüncesine işlevsel mantık denilmektedir.


19. Soru

Genel bir sistemin içinde yer alan, genele bağlı olmasına rağmen hem genelden hem de diğer parçalardan belirli ölçüde özerk bir işleyiş ve düzene sahip olan sistemlere ne denir?

Cevap

Genel bir sistemin içinde yer alan, genele bağlı olmasına rağmen hem genelden hem de diğer parçalardan belirli ölçüde özerk bir işleyiş ve düzene sahip olan sistemlere alt sistemler denir.


20. Soru

Toplumlarda genelde uyum, denge, istikrar ve bütünlük, toplumun değerleri ve kuralları konusunda bir genel fikir birliği olduğunu öne süren, uyumsuzluk, denge- sizlik, istikrarsızlık ve çatışma gibi olguların geçici durumlar olduğunu varsayan sosyoloji teorilerine ne denilmektedir?

Cevap

Toplumlarda genelde uyum, denge, istikrar ve bütünlük, toplumun değerleri ve kuralları konusunda bir genel fikir birliği olduğunu öne süren, uyumsuzluk, denge- sizlik, istikrarsızlık ve çatışma gibi olguların geçici durumlar olduğunu varsayan sosyoloji teorilerine konsensüs teorileri denilmektedir.


Yukarı Git

Sosyal Medya'da Paylaş

Facebook Twitter Google Pinterest Whatsapp Email