aofsoru.com

Sosyal Hizmet Etiği Dersi 2. Ünite Sorularla Öğrenelim

Sosyal Hizmet Etiğinin Felsefi Temelleri

1. Soru

İnsanın değeri nedir?

Cevap

İnsanın değerini, “tür olarak insanın, diğer varlıklarla ilgisi bakımından özel durumu ve bu özel durumundan dolayı kişilerin, insanlar arası ilişkilerde sahip olduğu bazı haklar, bir başka deyişle insanın varlıktaki özel yeri” olarak tanımlamaktadır.


2. Soru

Sosyal hizmet etiğinin temeli nedir?

Cevap

Gerek bireysel düzeyde gerekse toplumsal düzeyde insan haklarının korunması, ihlallerinin önlenmesi ve sosyal adaletin sağlanmasıdır.


3. Soru

2014 yılında Uluslararası Sosyal Hizmet Uzmanları Federasyonu (IFSW)ve Uluslararası Sosyal Hizmet Okulları Birliği (IASSW) tarafından kabul gören tanıma göre sosyal hizmet nedir?

Cevap

Sosyal değişimi ve gelişimi, toplumsal bağlılığı destekleyen, insanları yetkilendiren ve özgürleştiren uygulamaya dayalı meslek ve bir akademik disiplindir.


4. Soru

Sosyal hizmetin merkezinde hangi ilkeler bulunmaktadır?

Cevap

Sosyal hizmetin merkezinde;“sosyal adalet, insan hakları, müşterek sorumluluk ve farklılıklara saygınlık yer almaktadır.


5. Soru

Thompson’a göre, sosyal hizmet nedir?

Cevap

İnsanı kuşatan baskılayıcı koşullar, eşitsizlik ve adaletsizlikler karşısında insanlık için mücadeleyi gerektiren insancıl bir çaba olarak görmektedir.


6. Soru

Sosyal hizmet etiğinin öncüsü kimdir?

Cevap

Mary Richmond


7. Soru

Mary Richmond’un 1920 yılında yayımlanan eserin adı nedir?

Cevap

Sosyal hizmet uzmanları için etik ilkelerin oluşturulmasına yönelik deneysel bir çalışma.


8. Soru

Mary Ricgmond’un sosyal hizmet etiğine yönelik çalışması ilk hangi konferansta tartışılmıştır?

Cevap

1923 yılında ‘Ulusal Sosyal Refah Konferansı’nda tartışılmıştır.


9. Soru

Meslek etiklerinin genel olarak amacı nedir?

Cevap

Genel olarak meslek etiklerinin, mesleğin gerçekleştirilmesinde ortaya çıkabilecek etik sorunları giderecek, azaltacak, etik olmayan durumları engelleyecek ve ussal olarak temellendirilebilecek mesleki ilkeler getirmeyi amaçlamaktadır.


10. Soru

Düşünümsel/dönüşümsel uygulama modeli nedir?

Cevap

Düşünümsel/dönüşümsel uygulama modeli,“iyi” uygulamanın ancak sosyal hizmet uzmanlarının eylemleri sırasında ve sonrasında eleştirel olarak düşünmeleri ile mümkün olabileceğine dayanmaktadır.


11. Soru

Düşünümsel/dönüşümsel uygulama modeli kimler tarafından geliştirilmiştir?

Cevap

Schon 1992 ve Thompson 2009


12. Soru

Düşünümsel/dönüşümsel uygulama modelinin amacı nedir?

Cevap

Düşünümsel/dönüşümsel uygulama ile ulaşılmak istenen amaç, çeşitli sosyoekonomik, duygusal, kültürel ve politik kaynaklardan gelen karmaşık bilgileri ve değer sistemlerini değerlendirerek, insan haklarını korumaya ve sosyal adaleti sağlamaya çalışmaktır.


13. Soru

Eylem sırasında düşünmek neyi ifade eder?

Cevap

Eylem sırasında düşünmek’,mesleki değerler çerçevesinde ilerlemeyi sağlayacak en uygun yöntemi araştırmayı, uygulamada imgesel ve yaratıcı bir yaklaşım benimsemeyi, kendini karşıdakinin yerine koyarak değerlendirmeyi ifade


14. Soru

Eylem üzerine düşünme neyi ifade eder?

Cevap

Eylem üzerine düşünme, eylem üzerine düşünme sürecinden öğrenme ve sosyal hizmet uzmanının eylemlerini, mesleki değerler çerçevesinde değerlendirmesini ifade


15. Soru

Sosyal hizmetin değer temeli nedir?

Cevap

Sosyal hizmetin değer temeli, mesleklerini etik sorumlulukla gerçekleştirmeleri sırasında karşılaşabilecekleri olası dışsal ve içsel engellemeler ve baskılar karşısında da sosyal hizmet uzmanlarını güçlü kılmaktadır.


16. Soru

Thompson, sosyal hizmet değer temelini nasıl değerlendirmektedir?

Cevap

Thompson değer temelini, sosyal hizmete mesleki bir nitelik kazandıran önemli parçalardan biri ve sosyal hizmet uzmanı için gerekli motivasyon kaynağı olarak değerlendirir.


17. Soru

Yedi aşamalı değerler şemasını ilk olarak kim ortaya atmıştır?

Cevap

1961 yılında Biestek tarafından ortaya atılmıştır.


18. Soru

Felix Biestek’e göre, sosyal hizmet uzmanı ile hizmet alanı arasındaki ilişkide dikkat edilmesi gereken ilkeler nelerdir?

Cevap

Felix Biestek’e göre bu ilkeler;

  • Bireyselleştirme,
  • Duyguların anlamlı dışavurumu,
  • Kontrollü duygusal katılım,
  • Kabul etme,
  • Yargılayıcı olmayan tutum,
  • Hizmet alanına kendi kararını kendisinin vermesi,
  • Gizliliktir.

19. Soru

Biestek’e göre bireyselleştirme neyi ifade etmektedir?

Cevap

Her bir insanın, pek çok açıdan biricik özelliklere sahip bireyler olduğunun kabul edilerek davranılması gerekliliğidir. Bireylerin biricikliği, bireysel farklılıklara ilişkin olarak değer sistemi, kişiliği, yaşama amacı, sosyal ve ekonomik kaynakları, duygusal ve fiziksel güçleri, bireysel meseleleri, geçmiş deneyimleri, aile ilişkileri vb. gibi koşullara göre belirlenir. Bu anlayıştan hareketle sosyal hizmet uzmanı, kişisel farklılıklarıyla birlikte herkesin insanca muamele görme hakkına sahip olduğu bilinciyle hareket Bu nedenle bireyselleştirme değeri, insan haklarının gerçekleştirilmesiyle doğrudan bağlantılıdır.


20. Soru

Terapötik ilişki nedir?

Cevap

A Terapötik ilişki, insan olmaktan kaynaklanan unsurları da içinde barındıran, karşılıklı etkileşime dayalı, kapsamlı, karmaşık ve özgün bir nitelik taşıyan sosyal hizmet uzmanı ile hizmet alan kişiler arasındaki ilişki olarak tanımlanmaktadır.


21. Soru

Ain’e göre terapötik ilişkinin boyutları nedir?

Cevap

Ain’e göre terapötik ilişki iki temel boyut üzerinden ele alınabilir. Birinci boyut, hizmetlerden yararlanacak olan kişinin kendi davranışına ilişkin içgörü kazanması ve davranışsal değişiklikler geliştirmesini kolaylaştırmak için teorik yaklaşım ve yaklaşıma uygun tekniklerin kullanılmasını içerir. İkinci boyut ise kişinin kendi gerçekliğini gözönünde bulundurarak karşılıklı eşitliğe, sorumluluğa ve saygıya dayalı bir etkileşim sürecinin önemini vurgular. Bu süreç, aynı duyguları duyumsama gerekliliği olmaksızın, bir başkasının duygularının farkında olmayı ve bu duygulara karşı açık ve hassas olmayı sürdürebilmeyi sağlayan empatik anlayışa dayanır.


22. Soru

Karşılıklılık ilkesi neyi ifade etmektedir?

Cevap

Karşılıklılık ilkesiyle sosyal hizmet uzmanının kendi kişisel deneyiminden yola çıkarak karşısındaki kişinin sorununa başka bir bakış açısı kazandırabilmesi ya da alternatif bir çözüm yolu sunabilmesi kastedilmektedir.


23. Soru

1960’lı yıllar sosyal hizmet disipline yönelik eleştiriler hangi değerlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur?

Cevap

Radikal sosyal hizmetin gelişmesi ve ayrımcılık karşıtı uygulamanın temellerinin atılması ile birlikte, güç, eşitsizlik, sosyal adalet gibi olguların önemini vurgulayan yeni değerlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır.


24. Soru

Sosyal hizmetin özgürleştirici değerleri nelerdir?

Cevap

Bireysellikten uzaklaşma, Birlikte çalışma, güçlendirme, otantiklik, eşitlik, sosyal adalet, yurttaşlık.


25. Soru

Bireysellikten uzaklaşma değeri neyi ifade etmektedir?

Cevap

Bu değer, her bireyin biricik olduğunun kabul edilmesinin önemini vurgulamakla birlikte bireyin ihtiyaçlarını, koşullarını ve potansiyel çözümlerini belirleyen daha geniş sosyoekonomik, politik ve kültürel yapının bir parçası olduğunun dikkate alınması gerektiğiyle ilgilidir.


26. Soru

Birlikte çalışma değeri neyi ifade etmektedir?

Cevap

Sosyal hizmet uzmanının hizmet alan kişiler adına ya da onlar için karar veren değil, hizmetlerden yararlananlarla iş birliği içerisinde durum değerlendirmesi yapan, uygulama planı üzerinde anlaşma sağlayan, sorunların çözümü için atılacak adımlarda ve gerçekleştirilecek değerlendirmelerde karşılıklı sorumluluk ve katılım ilkeleri üzerinden hareket eden kişi olduğunu vurgular.


27. Soru

Güçlendirme değeri neyi ifade etmektedir?

Cevap

Sosyal hizmet uzmanının bireylerin yaşamları ve yaşamlarını belirleyen sosyoekonomik, kültürel ve politik koşullar üzerinde daha fazla kontrol sahibi olabilmeleri için çalışması gerektiğine vurgu yapar.


28. Soru

Kültürel güçlendirme neyi ifade etmektedir?

Cevap

Bireyin içinde yer aldığı kalıp yargı ve ayrımcı çarpıtmaları fark etmesi ve bunlara karşı mücadele edebilme becerisini geliştirmesine yardımcı olmayı ifade etmektedir.


29. Soru

Yapısal güçlendirme neyi ifade etmektedir?

Cevap

Sınıf, etnisite, toplumsal cinsiyet vb.etkiler yoluyla kişinin içerisinde yer aldığı yoksulluk, yoksunluk, ayrımcılık ve ırkçılık gibi yapısal sorunlarla mücadele yolları geliştirmeyi ifade etmektedir.


30. Soru

Nussbaum’a göre, güçlendirme ve birlikte çalışma değerleriyle ilişkilendirilen politik destek neyi ifade etmektedir?

Cevap

Politik destek, politik katılım hakkını, konuşma, düşünce ve dernek kurma özgürlüğünü ve bireyin kendi yaşamını etkileyen politikaları belirleme hakkını gerçekleştirmeye yönelik destekleri ifade eder. Politik destek, dışlanmış ve hakları yok sayılmış bireylere, üzerlerindeki baskıyı kırabilmeleri için gücü ellerine alma fırsatı sunmaktadır.


31. Soru

Nussbaum’a göre, güçlendirme ve birlikte çalışma değerleriyle ilişkilendirilen araçsal destek neyi ifade etmektedir?

Cevap

Bireyin diğerleriyle eşit olanaklardan yararlanmasını (istihdam, konut, sağlık, eğitim, sosyal güvence, bakım hizmetleri vb. gibi) ya da çevresindeki mal ve hizmetlere sahip olabilmesini ifade etmektedir.


32. Soru

Otantiklik nedir?

Cevap

Kişinin olayları içerisinde olduğu zaman diliminde tüm gerçekliğiyle farkederek o anda nasıl yaşayacağının seçimini yapması, yapılan seçimin sorumluluğunu alması ve verdiği kararları yaşama aktarabilmesi anlamında varoluşçu yaklaşımla ilişkilidir.


33. Soru

Otantiklik değeri hangi düzeylerden dolayı sosyal hizmet değeridir?

Cevap

A Birinci düzeyde bu değer, sosyal hizmet uzmanlarının kendi eylemlerinin yarattığı etkiyi dikkate alması gerektiğini vurgular. Çünkü sosyal hizmet uzmanının alması gereken mesleki sorumluluğu almaması etik sorunlara yol açar. İkinci düzeyde ise bu değer, hizmetlerden yararlanan kişilerin kendi sorunlarının çözümünde gerçekçi olmalarına ve sorumluluk almalarına yardımcı olmanın önemini gösterir.


34. Soru

Sosyal adalet neyi ifade etmektedir?

Cevap

Sosyal adalet, toplumdaki her bireyin temel ve yurttaşlık haklarına sahip olduğu, eşit fırsat, kaynak ve sorumlulukları olduğu idealine dayanır. Sosyal hizmet açısından yoksulluk, yoksunluk ve sosyal dezavantajları deneyimleyen nüfus gruplarıyla çalışmak, sosyal adaletsizliklerin ciddi bir sosyal sorun olarak ele alınmasını gerekli kılmaktadır.


35. Soru

Yurttaşlık neyi ifade etmektedir?

Cevap

Bu değer, sosyal hizmet disiplininin sosyal dışlanmaya maruz kalabilecek birey, aile, grup ve toplulukların yurttaşlık haklarından eşit ve adil biçimde yararlanmalarını sağlamadaki sorumluluğunu vurgular.


36. Soru

Dominelli ve Ife’ye göre sosyal hizmetin baskı ve ayrımcılıkla mücadele geleneği hangi değerlere dayanmaktadır?

Cevap

Dominelli ve Ife’ ye göre, sosyal hizmetin baskı ve ayrımcılıkla mücadele geleneğinin, güç ilişkilerini dikkate alma zorunluluğunu vurgulayan eşitlik, adalet ve yurttaşlık değerlerine dayandığını belirtirler.


37. Soru

Bireylerin kendi yaşamları ile ilgili konularda söz sahibi olabilmeleri için eşitlik ve adalet çerçevesinde hangi boyutlarda desteklenmesi gerekmektedir?

Cevap

Beş boyutta desteklenmesi gerekmektedir;

  • İnsanların kendilerini yönetecek kişileri ve yönetim biçimlerini baskı altında olmaksızın seçme, eleştirme ve değiştirme ya da politik faaliyetlere doğrudan katılabilme fırsatlarına sahip olması,
  • İnsanların tüketmek, üretmek ya da takas etmek için ekonomik kaynakları kullanma fırsatlarına sahip olması gerektiği,
  • Toplumda eğitim, sağlık, beslenme, bakım vb. gibi düzenlemelerin ulaşılabilir olmasını sağlayan sosyal fırsat eşitliğinin sağlanması gerektiği,
  • Yönetimin sosyal kuralları çiğnemesini engellemek açısından (yolsuzluk, sorumsuzluk gibi) insanların nasıl yönetildiklerini ve yönetimin geleceğe ilişkin planlarını bilmesi gerektiği,
  • Toplumun tüm kesimlerinin her türlü kötü koşuldan korunması için kapsayıcı bir sosyal güvenlik ağının geliştirilmesi gerektiği.

38. Soru

Uluslararası sosyal hizmet okulları birliğine göre sosyal hizmet etiğine yönelik yapılan çalışmaların amacı nedir?

Cevap

Sosyal hizmet etiğine ilişkin çalışmalarının temel amacının, tüm dünyadaki sosyal hizmet uzmanlarının karşılaştıkları etik sorunlar üzerine derinlemesine düşünmelerini cesaretlendirmektir.


39. Soru

Uluslararası sosyal hizmet okulları birliği 2004 yılında Avustralya’da gerçekleştirmiş olduğu toplantı sonrasında hangi bildirgeyi yayınlamıştır?

Cevap

Sosyal Hizmette Etik, İlkeler Bildirgesi.


40. Soru

Sosyal hizmette etik, ilkeler bildirgesinde belirlen temel etik ilkeler nelerdir?

Cevap

Bildirgede belirlenen üç temel etik ilke belirlenmiştir. Bunlar;

  • İnsan hakları ve insan onuru’nun altında kendi kaderini tayin, hizmet alanların katılımlarının sağlanması, insana bir bütün olarak davranma ve güçlendirme,
  • Sosyal adalet’in altında yer alan beş alt ilke ise negative ayrımcılıkla mücadele, farklılıkları kabul, kaynakların eşit dağıtımı, adil olmayan politika ve uygulamalarla mücadele ve dayanışma,
  • Mesleki davranıştır.

41. Soru

Sosyal hizmette etik, ilkeler bildirgesinin üçüncü etik ilkesi olan mesleki davranış ilkesinde yer alan alt ilkeler nelerdir?

Cevap

Bunlar;

  • Sosyal hizmet uzmanlarının mesleki becerilerini geliştirmeleri,
  • Mesleki becerileri insani olmayan amaçlar için kullanmamaları,
  • Dürüst ve empatik olmaları,
  • Hizmet alanların ihtiyaç ve isteklerini dikkate almaları,
  • Uygun hizmetleri sağlamaları,
  • Gizliliği korumaları,
  • Mesleki davranışlarının hesabını verebilmeleri,
  • Sosyal hizmet okullarıyla iş birliği içinde olmaları,
  • Etik karar vermeleri,
  • Kararlarının nedenlerini açıklayabilmeleri,
  • Etik ilkelerin gelişimi için çalışmaları gerektiği vurgulanmaktır.

42. Soru

İlk hizmet otoritesi olarak kabul edilen birlik hangisidir?

Cevap

Ulusal Sosyal HizmetUzmanları Birliği (NASW), 1920 yılı Mary Richmond’un çalışmalarına dek uzanan tarihiyle etik ilkeleri geliştiren ilk sosyal hizmet otoritesi olarak kabul edilmektedir.


43. Soru

Amerika Birleşik Devleti’nde 1960 yılında hazırlanan etik ilkeleri günümüze kadar kaç defa revize edilmiştir?

Cevap

7 kez revize edilmiş olup 2008 yılında en son halini almıştır.


44. Soru

Ulusal sosyal hizmet uzmanları birliği tarafından hazırlanan etik rehberinde yer alan değerler nelerdir?

Cevap

Söz konusu değerler hizmet, sosyal adalet, insan onur ve değeri, insan ilişkilerinin önemi, dürüstlük ve yetkinliktir.


45. Soru

Ulusal sosyal hizmet uzmanları birliği tarafından hazırlanan etik rehberinde kaç etik standartı bulunmaktadır?

Cevap

47


46. Soru

Avustralya sosyal hizmet uzmanları birliği ilk etik ilkelerini ne zaman ortaya çıkarmıştır?

Cevap

1954 yılında


47. Soru

Avustralya sosyal hizmet uzmanları birliğinin 2010 yılında en son halini ortaya koymuş olduğu etik ilkeler nelerdir?

Cevap

2010 yılında son hâlini alan rehberde ‘insana saygı’, ‘sosyal adalet’ ve ‘mesleki dürüstlük’ olarak belirlenen değerlerin yanı sıra hizmet alanlara, meslektaşlara, çalışma ortamına, eğitim ve araştırma gibi belirli bağlamlara, mesleğe ilişkin sorumluluklar ile daha genel etik sorumluluklar tanımlanmıştır.


48. Soru

Kanada’da sosyal hizmet uzmanları birliği ilk etik ilkelerini ne zaman ortaya çıkarmıştır?

Cevap

1938 yılında


49. Soru

Kanada sosyal hizmet uzmanları birliği ilk etik ilkelerini hangi kurumlardan esinlenerek hazırlamıştır?

Cevap

Ulusal Sosyal Hizmet Uzmanları Birliği ve Avustralya Sosyal Hizmet Uzmanları Birliği


50. Soru

Britanya’da sosyal hizmet uzmanları birliği ilk etik ilkelerini ne zaman ortaya çıkarmıştır?

Cevap

1975 yılında


51. Soru

Türkiye’de sosyal hizmet uzmanları birliği ilk etik ilkelerini ne zaman ortaya çıkarmıştır?

Cevap

2001 yılında


52. Soru

Faydacı etiğe göre eylemler nasıl belirlenmektedir?

Cevap

Faydacı etiğe göre bir eylemin sonuçları yarar sağlıyorsa eylem doğru bir eylem olarak kabul edilir.


53. Soru

Deontolojik kavramları etik yaklaşımına yerleştiren il filozof kimdir?

Cevap

Immanuel Kant


54. Soru

Immanuel Kant’a göre eylemler nasıl belirlenmelidir?

Cevap

Kant, eylemlerin, eğilimden değil, ödevden çıkması ve hatta eğilime karşı gerçekleştirilmesi hâlinde doğru olabileceğini savunur.


55. Soru

Platon ve Aristoteles’e kadarki süreçte eylemler nasıl belirlenmektedir?

Cevap

Tarihi Platon ve Aristoteles’e dek uzanan erdem etikçilerine göre kişinin eylemlerinin sonuçlarının doğru olması eylemine etik niteliği kazandırmak için yeterli değildir. Bu kişinin aynı zamanda doğru düşünüş içinde eylemlerini gerçekleştirmesi gerekmektedir.Bu nedenle belirli bir eylemi herhangi bir amaçla ya da yalnızca bir ilkeye uygun davranmak için yapan kişinin eyleminin sonuçları ne olursa olsun, etik olması mümkün değildir.


56. Soru

Sosyal hizmetin değeri nedir ve nasıl anlaşılır? Kısaca açıklayınız. 

Cevap

Sosyal hizmetin insan anlayışı, insanın yalnızca insan olması bakımından değerli olduğu kabulüne dayanır. İnsanın değerini gözetme çabası ise sosyal hizmetin değerini oluşturmaktadır. Bu nedenle sosyal hizmetin değeri, insan olanaklarının gerçekleştirilebilmesi ve geliştirilebilmesi için çalışılmasını gerekli kılmaktadır. Bununla birlikte insansal olanakların önünde engel oluşturabilecek zorlukları, geniş sosyopolitik bir bağlamda görmek ve değerlendirmek de yine sosyal hizmetin insan anlayışının bir gereğidir. Bu anlamda gerek bireysel düzeyde gerekse toplumsal düzeyde insan haklarının korunması, ihlallerinin önlenmesi ve sosyal adaletin sağlanması -sosyal hizmetin tanımıyla da uyumlu bir biçimde- başlı başına sosyal hizmetin varlık sebebi hâline gelmektedir. Bu meseleler ise aynı zamanda etiğin sınırları içerisinde yer almaktadır ve sosyal hizmet etiğinin de temelini oluşturmaktadır.


57. Soru

Sosyal hizmet etiğinin tarihsel gelişimini kısaca açıklayınız. 

Cevap

Sosyal hizmet etiğini değerlendirdiği çalışmasında Reamer (1998, s.489), 1950’li yıllara kadar meslek etiğine ilişkin ciddi bir çalışmanın olmadığına dikkat çekmekle birlikte 20. yüzyılın henüz başlarında sosyal hizmet etiği kapsamında değerlendirilebilecek bazı çabalardan söz eder. Bu erken tarihli çabalar, mesleğin etik ilkelerinin yazılması, sosyal hizmette etik sorunlara ilişkin bir komite oluşturulması ve bazı sosyal hizmet okullarında değer ve etik üzerine dersler verilmeye başlanması şeklinde gerçekleşmiştir. Sosyal hizmetin bir meslek olarak kabul görmesinden yaklaşık elli yıl sonra ise meslekte etik standartlar ve rehberler yayınlanmaya başlanmıştır.


58. Soru

Sosyal hizmet meleğinde etik konusunu kısaca tartışınız. 

Cevap

Mesleğin etik sınırlarını belirleyen kurallar, sosyal hizmet mesleği bağlamında meslek elemanının insanlar arasındaki ilişkilerdeki sorumluluğuna vurgu yapar. Söz konusu mesleki sorumluluğun sınırlarını çizen kurallar, sosyal hizmet uzmanı ile hizmet alan arasında kurulan ilişkide sosyal hizmet uzmanının davranışlarını belirleme amacıyla getirilmektedir. Bu kurallar, mesleğe etik bir standart getirme çabasının bir sonucu olarak Kuçuradi (1994)’nin belirlemesiyle- doğrudan ya da dolaylı olarak insanın değerinin bilgisinden üretilir. İnsanın yalnızca insan olması bakımından değerli olduğu bilgisiyle üretilen bu kurallar doğrultusunda eylemde bulunmak, insanlar arası ilişkilerde insanın değerinin harcanmamasını olanaklı kılabilmektedir.


59. Soru

Düşünümsel/dönüşümsel uygulama ile ulaşılmak istenen amaç nedir? 

Cevap

Çeşitli sosyoekonomik, duygusal, kültürel ve politik kaynaklardan gelen karmaşık bilgileri ve değer sistemlerini değerlendirerek, insan haklarını korumaya ve sosyal adaleti sağlamaya çalışmaktır. Bunun için sosyal hizmet uzmanlarının mesleki değerleri önceleyerek hareket etmesi, keyfî hizmet sunumlarını, olası adaletsizlikleri ya da zararları engeller ve sosyal hizmet uzmanlarının daha güvenli bir alanda hareket etmesini sağlayarak mesleki doyumunu arttırır. Bu açıdan sosyal hizmetin hangi değerleri temel alacağı üzerine yapılan tartışmalar, köklü bir geleneğe sahiptir. Bu gelenek, Kant’ın insanı amaç olarak görme ilkesine ilişkin tartışmalarına kadar uzanmaktadır.


60. Soru

Sosyal hizmetin geleneksel değerleri arasında yer alan Bireyselleştirme kavramını açıklayınız.

Cevap

Her bir insanın, pek çok açıdan biricik özelliklere sahip bireyler olduğunun kabul edilerek davranılması gerekliliğidir. Bireylerin biricikliği, bireysel farklılıklara ilişkin olarak değer sistemi, kişiliği, yaşama amacı, sosyal ve ekonomik kaynakları, duygusal ve fiziksel güçleri, bireysel meseleleri, geçmiş deneyimleri, aile ilişkileri vb. gibi koşullara göre belirlenir. Bu anlayıştan hareketle sosyal hizmet uzmanı, kişisel farklılıklarıyla birlikte herkesin insanca muamele görme hakkına sahip olduğu bilinciyle hareket etmelidir. Bu nedenle bireyselleştirme değeri, insan haklarının gerçekleştirilmesiyle doğrudan bağlantılıdır.


61. Soru

Sosyal hizmetin geleneksel değerleri arasında yer alan Duyguların Amaçlı Dışavurumu kavramını açıklayınız.

Cevap

Sosyal hizmet uygulaması, insanların duygularını dikkate alabildiği ölçüde başarılı olabilecektir. Bu nedenle sosyal hizmetlerden yararlanacak olan kişilere duygularını ortaya koyarak tartışma fırsatı verilmesi oldukça önemlidir. Bu noktada sosyal hizmet uzmanı olumsuz duyguların ifade edilebilmesinin zor olduğunu akılda tutmalı ve kişiye duygularını baskılamaması, duyguları olumsuz da olsa açık bir biçimde konuşması konusunda yardımcı olmalıdır. Çünkü insanlar, yaşadıkları sıkıntılar ve olumsuz duyguları konusunda açıkça konuşamadıklarında sorun daha da derinleşecektir


62. Soru

Sosyal hizmetin geleneksel değerleri arasında yer alan Kontrollü Duygusal Katılım kavramını açıklayınız. 

Cevap

Sosyal hizmetlerden yararlananlar tarafından doğrudan ya da dolaylı olarak dışa vurulan duyguların öneminin kavranması ve o birey için ne anlama geldiğinin doğru değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle sosyal hizmet uzmanı, hizmetlerden yararlananların dışa vurduğu duygulara samimi bir duruş geliştirmeli ve hassasiyet göstermelidir. Ancak bu şekilde açığa çıkan duygulara karşı uygun tepkiler geliştirebilmek mümkün olacaktır. Bu noktada sosyal hizmet uzmanının kendi duygularının farkında olması, tepkilerinin doğruluğunu keşfedebilmesi açısından hayati öneme sahiptir.


63. Soru

Sosyal hizmetin geleneksel değerleri arasında yer alan Kabul kavramını açıklayınız. 

Cevap

Sosyal hizmet uzmanının, hizmet alan kişilerin güçlü ve zayıf yönlerini, uyumlu ve uyumsuz niteliklerini, olumlu ve olumsuz duygularını, yapıcı ve yıkıcı davranışlarını olduğu gibi kabul etmesi anlamına gelir. Bu kabul, bir yandan, sosyal hizmetlerden yararlanan kişinin bu süreci engelleyecek fiziksel, bilişsel, sosyal ve kültürel düzeyini olduğu gibi kabul ederek uygulama planı yapılmasını ifade eder. Böylece bireyin gerçekleştirmesi zor bir müdahale planına dahil olarak örselenmesi engellenebilir. Diğer yandan kabul, sosyal hizmet uzmanının hoşlandığı ya da hoşlanmadığı, onayladığı ya da onaylamadığı kişilerle çalışmaya hazır olması gerekliliğine işaret etmektedir. Bunun temelinde yatan ilke ise, herkesin onur ve saygı bakımından eşit muamele görmeyi hak ettiği ilkesidir. Kabul, bu noktada yargılayıcı olmayan tutum değeriyle yakından ilişkilidir.


64. Soru

Sosyal hizmetin geleneksel değerleri arasında yer alan Yargılayıcı Olmayan Tutum kavramını açıklayınız. 

Cevap

Sosyal hizmet uzmanının onaylama ya da onaylamama duyguları içinde hizmetlerden yararlananları yargılaması, uygulama açısından bir yarar sağlamayacaktır. Sosyal hizmet uzmanı kabul edilemez görülen kimi eylemleri onaylamayabilir ancak bu, hizmetlerden yararlanmak üzere birlikte çalışılan kişinin onaylanmaması anlamına gelmez. Kişiye yönelen yargılayıcı tutumlar, kişilerin yaşadığı sorunların artmasını ve yayılmasını önleyemeyecek, onaylanmayan davranışın azalmasını sağlamayacaktır. Yardım etmekten kaçınmaya kadar ilerleyebilecek olan bu süreç, durumu daha da kötüleştirerek bir kısır döngü yaratacak ve sosyal hizmet uygulamasının başarısızlığı olarak anılacaktır.


65. Soru

Sosyal hizmetin geleneksel değerleri arasında olan Kendi Kaderini Tayin kavramını açıklayınız. 

Cevap

Herkesin kendi yaşamıyla ilgili kararları alma hak ve özgürlüğüne sahip olduğunu ve sosyal hizmet uzmanının bunu kabul etmesi gerekliliğini vurgular. Ancak bu, kişinin kararlarının yasalar ve insan hakları çerçevesinde olumlu ve yapıcı olarak değerlendirilmesi gerekliliğiyle sınırlandırılmıştır


66. Soru

Sosyal hizmetin geleneksel değerleri arasında yer alan Gizlilik kavramını açıklayınız. 

Cevap

Sosyal hizmet uzmanı ve hizmetlerden yararlanan kişiler arasında kurulan mesleki ilişki içerisinde hizmet alanların paylaştığı özel bilgilerin gizli tutulmasına ilişkin bir değerdir. Sosyal hizmet mesleği açısından, sosyal hizmetlerden yararlanmak üzere gelen kişilerin hassas kişisel meselelerini rahatlıkla konuşabilmesi, güven ve dürüstlüğe dayalı bir ilişki ile mümkündür. Bu açıdan gizlilik, sosyal hizmet uzmanı için hem etik bir zorunluluk hem de etkili bir sosyal hizmet uygulaması için ön şarttır.


67. Soru

Sosyal hizmetin özgürleştiri değerleri arasında yer alan Bireysellikten Uzaklaşma kavramını açıklayınız. 

Cevap

Bu değer, her bireyin biricik olduğunun kabul edilmesinin önemini vurgulamakla birlikte bireyin ihtiyaçlarını, koşullarını ve potansiyel çözümlerini belirleyen daha geniş sosyoekonomik, politik ve kültürel yapının bir parçası olduğunun dikkate alınması gerektiğiyle ilgilidir. İçinde yer aldıkları sosyal koşullar ve bu sosyal koşulları belirleyen güç ilişkileri bireylerin kimliğini oluşturur. Bu nedenle, sosyal hizmet uzmanının bireyi daha geniş bir bağlamda onu etkileyen baskıcı sosyal ilişkilerle birlikte ele alması gerekmektedir.


68. Soru

Sosyal hizmetin özgürleştiri değerleri arasında yer alan Birlikte Çalışma kavramını açıklayınız. 

Cevap

Sosyal hizmet uzmanının hizmet alan kişiler adına ya da onlar için karar veren değil, hizmetlerden yararlananlarla iş birliği içerisinde durum değerlendirmesi yapan, uygulama planı üzerinde anlaşma sağlayan, sorunların çözümü için atılacak adımlarda ve gerçekleştirilecek değerlendirmelerde karşılıklı sorumluluk ve katılım ilkeleri üzerinden hareket eden kişi olduğunu vurgular. Bu değer, aynı zamanda, diğer meslek elemanlarıyla (doktorlar, hemşireler, öğretmenler vb.) çok-disiplinli yaklaşımın bir parçası olarak iş birliği içerisinde çalışmak anlamını da içermektedir.


69. Soru

Sosyal hizmetin özgürleştiri değerleri arasında yer alan Güçlendirme kavramını açıklayınız. 

Cevap

Sosyal hizmet uzmanının bireylerin yaşamları ve yaşamlarını belirleyen sosyoekonomik, kültürel ve politik koşullar üzerinde daha fazla kontrol sahibi olabilmeleri için çalışması gerektiğine vurgu yapar. Dominelli (2002a)’ye göre güçlendirme, sosyal hizmet uzmanı ve hizmet alan bireyler arasındaki ilişkinin güçlendiren ve yatay ilişkiselliğe dayalı niteliğiyle ilişkilidir. Böyle bir ilişkisellik, hizmet alan konumundaki kişileri bilgi konusunda daha geride ya da bilgisiz olarak konumlandırmayan ve gündelik yaşamın bilgisini geri plana itmeyen, dışlayıcı olmayan bir profesyonelleşmeyi gerektirir. Bu çerçevede ise sosyal hizmet açısından ‘iyi uygulama’nın baskıcı ve dışlayıcı yapılara karşı duyarlı, hizmet alanlarla iş birliğine dayalı hizmet sunumunu önemseyen, bireyin biricikliğini, kendi kaderini tayini ve güçlen(dir)meyi temele alan çabaların bir ürünü olduğu vurgulanmaktadır


70. Soru

Sosyal hizmetin özgürleştirici değerleri arasında yer alan Otantiklik kavramını açıklayınız. 

Cevap

Kişinin olayları içerisinde olduğu zaman diliminde tüm gerçekliğiyle fark ederek o anda nasıl yaşayacağının seçimini yapması, yapılan seçimin sorumluluğunu alması ve verdiği kararları yaşama aktarabilmesi anlamında varoluşçu yaklaşımla ilişkilidir. Çünkü yaşananlar, bir bölümüyle kişinin kontrolü dışında olmakla birlikte büyük bölümüyle de verilen kararlara bağlıdır.


71. Soru

Sosyal hizmetin özgürleştiri değerleri arasında yer alan Eşitlik kavramını açıklayınız. 

Cevap

Sosyal hizmet uzmanlarının herkese eşit adaletle davranması gerekliliğini vurgulamaktadır. İnsanların ihtiyaçları farklı olduğu için sosyal hizmet uzmanı, her bir insanın ihtiyaçları doğrultusunda mesleki uygulamasını planlamalıdır. Dolayısıyla sıklıkla tek biçimcilikle karıştırılan eşitlik değeri çerçevesinde herkese aynıymış gibi davranmanın eşitsizlikleri pekiştirebileceği dikkate alınmalıdır. Eşitlik sadece bireyle ilgili bir mesele değildir. Sınıf, etnisite, toplumsal cinsiyet, yaş, engellilik ve cinsel kimlik ve cinsel yönelim bağlamında yapısal meselelerin varlığına ve eşitsizliğin kişisel önyargıların ötesinde toplumsal kurumların oluşturduğu ortak normlar, anlamlar ve kalıp yargılar üzerinden biçimlendiğine dikkati çeker.


72. Soru

Sosyal hizmetin özgürleştiri değerleri arasında yer alan Sosyal Adalet kavramını açıklayınız. 

Cevap

Sosyal adalet, toplumdaki her bireyin temel ve yurttaşlık haklarına sahip olduğu, eşit fırsat, kaynak ve sorumlulukları olduğu idealine dayanır. Sosyal hizmet açısından yoksulluk, yoksunluk ve sosyal dezavantajları deneyimleyen nüfus gruplarıyla çalışmak, sosyal adaletsizliklerin ciddi bir sosyal sorun olarak ele alınmasını gerekli kılmaktadır. Bu açıdan yalnızca temel ve yurttaşlık haklarından yararlanma konusunda eşitsizliğe neden olan pratikleri değiştirmeyi amaçlayan bir sosyal hizmet uygulaması, sosyal adaleti ve insani ilerlemeyi sağlayabilecektir. Dolayısıyla bir sosyal hizmet değeri olarak sosyal adaletin, aynı zamanda eşitlik ve yurttaşlık değerleriyle ilişkisi sıklıkla vurgulanır


73. Soru

Sosyal hizmetin özgürleştiri değerleri arasında yer alan Yuttaşlık kavramını açıklayınız. 

Cevap

Bu değer, sosyal hizmet disiplininin sosyal dışlanmaya maruz kalabilecek birey, aile, grup ve toplulukların yurttaşlık haklarından eşit ve adil biçimde yararlanmalarını sağlamadaki sorumluluğunu vurgular. Bu nedenle sosyal hizmet uzmanları, çalıştıkları ülkelerin yurttaşlarına sunduğu hakları bilmeli ve tüm yurttaşların haklarından eşit bir biçimde yararlanması bilinciyle hareket etmelidir.


74. Soru

Türkiye'de 2001 yılında yayınlanan sosyal hizmet melek etiği rehberinin oluşturulma sürecinin ve söz konusu ilke ve sorumlulukları kısaca açıklayınız. 

Cevap

Türkiye’de ise Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği tarafından 2001 yılında Uluslararası Sosyal Hizmet Uzmanları Federasyonu ve Ulusal Sosyal Hizmet Uzmanları Birliği’nin etik ilkeleri incelenerek ‘Sosyal Hizmet Mesleğinin Etik İlkeleri ve Sorumlulukları’ yayınlanmıştır. Rehberde yer verilen on iki temel etik ilkeyle insanın değerinin, gelişiminin, gizliliğinin, kendi kaderini tayin hakkının, insan haklarının korunması zorunluluğu ile sosyal adaletsizlikle, ayrımcılıkla, hak ihlalleriyle mücadelenin altı çizilmektedir. Sosyal hizmet uzmanlarının etik sorumlulukları ise hizmet alanlara, meslektaşlara ve diğer meslek elemanlarına, uygulama ortamına, sosyal hizmet mesleğine, topluma ilişkin sorumlulukları ve sosyal hizmet uzmanlarının meslek elemanı olarak etik sorumlulukları olarak tanımlanmıştır.


75. Soru

Sosyal hizmet uzmanının meleki eylemlerini yerine getirirken doğru kararlar almasını sağlayacak adımları kısaca açıklayınız. 

Cevap

Kuçuradi (1999) doğru değerlendirme yapabilmenin aşamalarına ve koşullarına ilişkin oldukça önemli bir çerçeve sunmaktadır. Bu çerçeve, kişi olması dolayısıyla sosyal hizmet uzmanının değerlendirmelerine de genişletilebilir. Hizmet alanın eylemlerini değerlendirirken sosyal hizmet uzmanının doğru değerlendirme yapabilmesi için ilk olarak hizmet alanın niçin o eylemde bulunduğunu yani niçin başka türlü değil de, öyle davrandığını anlaması ve o eylemin yol açtıklarını görmesi gerekmektedir. Kuçuradi, doğru değerlendirme için eyleme ilişkin sözü edilen anlama çabasının olmazsa olmaz olduğunu savunmakla birlikte bunun, tek başına değerlendirmeyi doğru kılmayacağını da vurgulamaktadır. Sosyal hizmet uzmanının aynı zamanda değerlendirdiği eylemin, insan değerinin nasıl korunduğunu ya da nasıl harcandığını ortaya çıkartması da gerekmektedir. Bu ise değerlendirme yapan kişi olarak sosyal hizmet uzmanına, onun değer sorunları konusunda bilgisine doğrudan bağlıdır.


Yukarı Git

Sosyal Medya'da Paylaş

Facebook Twitter Google Pinterest Whatsapp Email