aofsoru.com

Yaşlılarla Sosyal Hizmet Dersi 5. Ünite Sorularla Öğrenelim

Toplumsal Yaşlanma Ve Yaşlıların Sosyal Sorunları

1. Soru

Toplumsal yaşlanmanın riskleri nelerdir?

Cevap

Toplumsal yaşlanma demografik bağlamda riskler taşımaktadır. Özellikle ve öncelikle ontolojik açıdan insanın ve toplumun devamlılığı ve sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir. Toplumsal Yaşlanma, toplumda evlenme hızının düşmesine, boşanma oranlarının yükselmesine, ölüm ve doğum oranlarındaki dengenin bozulmasına işaret eder. Ayrıca yalnız yaşama, evlenme isteğinin azalması, evlenme güçlüğü gibi faktörler, evlilik dışı yaşamı özendiren post-modern gelişmeler hem küresel hem de ulusal bağlamda demografik dengeleri alt üst etmektedir. Toplumlar, nüfus yetersizliği tehdidi ile karşı karşıyadırlar.


2. Soru

Demografi ne anlama gelmektedir?

Cevap

Demografi: Nüfusu; yoğunluk, yapı, gelişme vb. pek çok açıdan inceleyen bir bilim dalıdır.

Statik Demografi: Belli bir coğrafya üzerinde yaşayan insanların herhangi bir zaman aralığındaki miktarı ile kimlik değişkenleri- cinsiyet, yaş, medeni hâl, dil, din, doğum yeri, sakatlık, eğitim durumu- arasındaki ilişkiyi ve farklılıkları inceleyen demografi dalıdır.

Dinamik Demografi: Nüfusun yapısında nicel ve nitel bakımından değişiklikler oluşturan nüfus değişkenleri- doğum, ölüm, evlenme, boşanma, göç, insan ticareti, iskan (yerleşme ve yer değiştirme)- inceleyen demografi dalıdır .


3. Soru

Modern yaşamda insana ve yaşlıya bakış nasıldır?

Cevap

Modern yaşam insana ve yaşlıya bakışı değiştirmiştir. Geleneksel aile anlayışı “ataya saygı ve sahip çıkmaya” dayanır. Günümüzde ise bu anlayış ailede ve toplumda değişime uğramıştır. Yaşlının yalnız yaşaması ve aile dışında yaşamın son evresini tamamlaması desteklenmekte ve teşvik edilmektedir. Bu durum kuşakların aile denilen bir sosyal ortamda var olmasını anlamsızlaştırmaktadır.


4. Soru

Yaşlı yabancılaşması ve amaç bozumunun temel etkenleri olarak neler ifade edilebilir?

Cevap

Kişisel beklentilerin öne çıkması, aile bağlarının zayıflaması, kuşakların birbirinden fiziksel ve sosyal olarak uzaklaşmaları, ekonomik yetersizlikler, yaşam değerlerinin ve insanın giderek sekülerleşmesi, yaşlıların bir engel ve yük olarak algılanması, kurum bakımının özendirilmesi ve kışkırtılması yaşlı yabancılaşması ve amaç bozumunun temel etkenleri olarak ifade edilebilir.


5. Soru

Dönüşüm ne anlama gelir?

Cevap

Dönüşüm; değişme, başkalaşma, çevrilme, geçme, bırakma, atma, aktarma, geri çevrilme anlamlarının yanı sıra bir biçimden ve ya bir durumdan başka bir biçim ve ya duruma girmek gibi anlamlara gelir.


6. Soru

Toplumsal yaşlanma nelerin yansımasıdır?

Cevap

Toplumsal yaşlanma, amaç bozumunun bir yansımasıdır. Daralan aile sistemi, birbirinden uzaklaşan aile üyeleri, tek ebeveynli ailelerin çoğalması, yaşlıların aile dışına itilmesi vb. durumlar amaç bozumunun yansımalarıdır. Modern yaşam, sadakat, vefa, güven, samimiyet, kanaat, katlanma, şefkat, merhamet, sevgi, saygı vb. değerlerin içini boşaltarak insan ve toplum hayatını sürdürülebilirliğin ötesine sürüklemektedir.


7. Soru

Toplumsal yaşlanmayla birlikte yaşlılarda oluşan sorunlar nelerdir?

Cevap

Sosyalleşme, amaç bozumu ve yabancılaşma, yalnızlık, sosyal dışlanma ve ayrımcılık, terk edilmişlik ve kimsesizliktir.


8. Soru

Bilgi ve teknoloji bireyleri nasıl etkilemektedir?

Cevap

Bilgi ve teknoloji dünyayı küçük bir köy hâline getirmekle kalmamış bireyin sosyal dünyasını da küçük bir köy hâline getirmiştir. Bireyin doğal hayatı, yerini sanal hayata bırakmıştır. Birey sosyal hayattan yalıtılmış ve kendi sosyal kabuğuna çekilerek kendi kendisinin hapishanesini oluşturmuştur. İpek böceği gibi modern yaşam insanı kendi bedenine ve ruhuna adeta hapsetmiştir.


9. Soru

Yerinde yaşlanma ne demektir?

Cevap

Yaşlının, içinde bulunduğu yaşam döngüsü içinde bakılması; aile, akraba, arkadaş, komşularına yakın kendi ev ortamında yaşamını sürdürmesi ve gerekli sosyal hizmet desteğinin sağlanması ve toplumsal kaynakların aktarılması sürecidir


10. Soru

Yalnızlaşan bireylerin yaşamları nasıl şekillenmektedir?

Cevap

Yalnızlaşan bireyler kurumsal birliktelikleri de inşa edip sürdürememektedirler. Aile kurma katsayısı giderek düşmekte, bu da demografik dengeyi bozmaktadır. Demografik dengenin bozulması, yapısal ve işlevsel sorunların yer değiştirmesine yol açmaktadır. Genç odaklı toplumsal sorunlar, yaşlı odaklı sorunlara evrilmektedir. Bu gelişmeler “toplumsal yaşlanma” sorununu başat bir sorun hâline getirmektedir.


11. Soru

Toplumsal sürdürülebilirliğin ana öğesi nedir?

Cevap

Toplumsal sürdürülebilirliğin ana ögesi insandır. İnsan da kendi doğal ortamında çoğalır. Bu ortam da ailedir. Bu işlevinden dolayı aileye, yuva da denir. Yuva olmayınca insan çoğalması olamaz. Toplumsal yaşlanmanın göstergelerinden biri de yuva bilincinin zayıflamasıdır. Gelişmiş ülkelerden çevreye doğru, nüfus çoğalması giderek düşmektedir.


12. Soru

Toplumsal dönüşümler beraberinde neler oluşturmaktadır?

Cevap

Toplumsal dönüşümler beraberinde fırsatlar, riskler ve tehditler oluşturmaktadır. Toplumsal dönüşümler kuramsal olarak “endüstri” değişkenine göre tanımlanmaktadır. Rol ve statü odaklı ilişkilerin egemen olduğu endüstri toplumunda temel sorunlar fırsat eşitliği ve refahın paylaşımı iken; bilgi ve iletişim odaklı post endüstriyel, risk ve bilgi toplumunda sosyal sorunlar merkezî bir konuma evrilmiştir.


13. Soru

Toplumsal dönüşüm nedir?

Cevap

Toplumsal dönüşüm; toplumun yapı ve işlevsel açıdan yaşamın her alanında insanın yaşantısını ve faaliyetlerini kolaylaştıracak bir takım yeni araçların kullanılması, toplumsal yaşamın yenilenmesi ile yeni bir toplumsal yapı ve işleyişe; etkileşim ve ilişkiler sistemine evrilme ve geçiş durumudur.


14. Soru

Sosyal krizler insanları nasıl etkilemektedir?

Cevap

Geçmişte görülen ekonomik refah krizleri yerini sosyal krizlere bırakmaktadır. Kuşaklar arası, ebeveyn ve çocuklar arası, akraba ve komşular arası görüşme sıklığı giderek azalmaktadır. Canlı ve dinamik ilişkiler yerini sanal ilişkilere bırakmaktadır. Bu durum insan yaşamındaki mutluluk ve memnuniyet katsayısını aşağı çekmektedir. Refah düzeyi yüksek, mutsuz bireyler hızla artmaktadır.


15. Soru

Toplumsal yaşlanmanın kaç boyutu vardır?

Cevap

Toplumsal yaşlanma, nüfus kategorileri arasındaki dengenin hem sayıca hem nitelik olarak yaşlı nüfus lehine yoğunlaşmasıdır. Bu durumun iki boyutu vardır: Birincisi toplumun bilgelik çağına; ikincisi nüfusun sürdürülebilirlik açısından ontolojik bir risk sürecine girmesidir.


16. Soru

21. yüzyılda Türkiye'de toplumsal yaşlanmanın nasıl olması beklenmektedir?

Cevap

Dünyadaki beklentilere paralel olarak 21. yüzyılın Türkiye’de de yaşlı yüzyılı olacağına işaret etmektedir. Değişen yaş yapısı ile birlikte, özellikle yüzyılın ikinci yarısında, yaşlı nüfusun, sosyal, demografik ve ekonomik açıdan Türkiye’de de önem kazanması beklenmekte, 2050 yılında Türkiye nüfusunda 16 milyon civarında yaşlının bulunacağı öngörülmektedir. Öte yandan yüzyılın ortasına gelindiğinde 0–14 yaş grubu ile yaşlı nüfus arasındaki yüzdesel farkın kapanacağı öngörülmektedir.


17. Soru

Ailenin otomize olması ne demektir?

Cevap

Toplumsal yaşlanma ailede sadece biyolojik yaşlanmayı değil aynı zamanda ailenin otomize olmasını da içermektedir. Yani, ailenin anlamında daralma, anlamını yitirme, ilişkilerde yalnızlaşma, ayrışma, ötekileşme, yabancılaşma ve kimsesizleşme süreçlerini kapsamaktadır


18. Soru

Yaşlanma hakkı nedir?

Cevap

İnsanın yaşlanma evresine olağan ve başarılı bir şekilde girmesine ve sürdürebilmesine yaşlanma hakkı denir.


19. Soru

21. Yüzyılın en önemli sosyal hizmet ne sorunu olacaktır?

Cevap

Bir yandan insanı ve toplumu sürdürülebilir kılmak bir yandan da yaşam kalitesini korumak, yeterli ve gerekli işgücünü temin etmek bakımından toplumsal yaşlanma 21. Yüzyılın en önemli sosyal hizmet sorunu olacaktır.


20. Soru

Toplumsal yaşlanma ile birlikte küresel ve ulusal bağlamda sosyal hizmet politika ve uygulamalarındaki değişimlerin sebebi nedir?

Cevap

Değişimin sebebi bireysel ve kolektif mutluluğun azalması; kamu maliyetlerinin artması ve karşılanamaz seviyeye ulaşmasıdır. Bu nedenle sosyal hizmet uygulamalarında evde bakım hizmeti önem kazanmıştır. Yerinde bakımın hem maliyeti düşük hem de mutluluk katsayısı yüksektir. Mutluluk katsayının yüksekliği hem yaşlıyı hem de yaşlı yakınlarını kapsamaktadır. Bir başka deyişle bu yeni uygulama yaşlıyı da yakınlarını da memnun etmektedir.


Yukarı Git

Sosyal Medya'da Paylaş

Facebook Twitter Google Pinterest Whatsapp Email