aofsoru.com

Sosyal Hizmet Mevzuatı Dersi 7. Ünite Sorularla Öğrenelim

Sosyal Güvenlik Mevzuatı

1. Soru

Sosyal güvenlik nedir ?

Cevap

Sosyal güvenlik sanayi toplumunda, çalışanların karşılaştıkları, çalışma yaşamından doğan risklere karşı (hastalık, işsizlik, bakıma muhtaçlık, endüstri kazaları vb.) kendilerinin ve ailelerinin korunmaları için devletçe geliştirilen parasal ve kurumsal önlemlerdir. Sosyal sigortalar, sosyal refah hizmetleri, devlet yardımı gibi uygulamaların bütünüdür. Emeğin yeniden üretimini erekleyen örgütlenmiş önlemler olarak değerlendirilmektedir.


2. Soru

Beveridge nedir ?

Cevap

Sosyal güvenlik ile özdeş bir isim olan Beveridge, 1941’de bir İngiliz sosyal güvenlik sistemi kurulması hakkında rapor hazırlamakla görevlendirildi. 1942’de basılan rapor, Social Insurance and Allied Services (Sosyal Sigortalar ve İlgili Hizmetler), Britanya sisteminin kurulmasına temel teşkil etmiştir. Ancak daha büyük ölçüde, İkinci Dünya Savaşı sonrası belli başlı ülkelerde yürütülen tüm reformlara esin kaynağı olmuştur. Modern refah devletinin kuruluşunun temel ilkelerini ilk olarak dile getiren belge bu rapordur. ‘Sosyal güvenlik’ sözcüğü ilk olarak Roosevelt tarafından Social Security Act’in (Sosyal Güvenlik Yasası) hayata geçirilmesiyle 1935’te ABD’de telaffuz edilmiş olsa da bugün bu sözcüğe anlamını veren tek başına Beveridge’dir.


3. Soru

2. Dünya Savaşından sonra uluslararası sosyal mevzuatı belirleyen önemli metinler nelerdir ?

Cevap

2. Dünya Savaşından sonra, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi (1948), Ekonomik, Sosyal, Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme (1966), Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme (1966), Toplumsal Gelişme ve Kalkınma Bildirgesi (1969), Çocuk Hakları Evrensel Bildirgesi (1959), Çocuk Hakları Sözleşmesi (1989), Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi (1967) ile Sözleşmesi (1979), Açlık ve Kötü Beslenmeden Korunma Bildirgesi (1974), Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO 1919), Philedelphia Bildirgesi (1944), Dünya Gıda Örgütü (FAO 1945), Dünya Sağlık Örgütü (WHO 1948), Dünya Bankası (1944), BM Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF 1946), BM Kalkınma Programı (1950), Avrupa Ekonomik İşbirliği Örgütü (EEC 1948), Birleşmiş Milletlerin bildirge ve sözleşmeleri paralelinde Avrupa Konseyi’nce oluşturulan ve üye ülkelere taahhütler getiren Avrupa İnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Koruma Sözleşmesi (1950), Avrupa Sosyal Antlaşması (1961) ve Helsinki Sonuç Belgesi (1975), Kopenhag Deklarasyonu (1995) uluslararası sosyal mevzuatı belirleyen önemli metinler olarak değerlendirilmektedir.


4. Soru

Sosyal devletin sosyal araçları nelerdir ?

Cevap

Sosyal sigortalar, sosyal yardımlar ve sosyal hizmetlerdir


5. Soru

Yaşam Kalitesi Hakları dört büyük BM anlaşmasında tanınmış durumdadır. Bunlar nelerdir ?

Cevap
  • Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar/ICESCR-1966

  • Uluslararası Medeni ve Siyasal Haklar/ICCPR-1966

  • Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Kaldırılması Konvansiyonu/CEDAW-1979

  • Çocuk Hakları Konvansiyonu/CRC-1989’dur.


6. Soru

Osmanlılar döneminde çağdaş anlamda ilk sosyal güvenlik kurumu nedir ve ne zaman kurulmuştur ?

Cevap

Osmanlılar döneminde çağdaş anlamda ilk sosyal güvenlik kurumu emeklilik hakkının gerçekleştirilmesi için 1806 yılında kurulan “Askeri Tekaüt Sandığı” ile başlamıştır. 1861 yılında ise sivil memurlar için bir emekli sandığı kurulmuş ve 1909 tarihli bir kanunla, sivil ve askeri hizmet emekliliğinin iki ayrı sandıkça sağlanması yeniden düzenlenmiştir.


7. Soru

Cumhuriyet döneminde, sosyal güvenliğin gelişimi hangi alanda olmuştur ?

Cevap

Cumhuriyet döneminde, sosyal güvenliğin gelişimi daha çok sosyal sigorta uygulamalarına önem ve ağırlık verilmesi biçiminde gelişmiştir. Bu alanda Cumhuriyet döneminde Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar ve Bağkur olmak üzere üç önemli sosyal güvenlik kurumu geliştirilmiştir. 


8. Soru

Bağ-Kur ne tür sosyal güvenlik hakları sağlamaktadır ?

Cevap

Bağ-Kur, bağımsız çalışanlara, yaşlılık, malullük, ölüm ve sağlık sigortası gibi sosyal güvenlik hakları sağlamaktadır.


9. Soru

Sosyal sigortaların başlıca beş ilkesi nedir ?

Cevap

1) Finansmana dışardan katkı ilkesi

2) Sigortalılar arası yeniden gelir dağılımı ya da sosyal denge ilkesi

3) Kendi kendine yardım ilkesi

4) Sigortacılık ilkesi

5) Zorunluluk ilkesi


10. Soru

Türkiye’de sosyal sigortanın gelişimi tarihsel olarak ne şekilde sıralanır ?

Cevap

Türkiye’de sosyal sigortanın gelişimi bilimsel ve pratik anlamda 1936’lara gitmektedir. Bu tarihte çıkan 3308 sayılı İş Kanunu, 27 Haziran 1945 tarih ve 4772 sayılı İş Kazaları, Meslek Hastalıkları ve Analık Sigortası Kanunu, 1949 İhtiyarlık Kanunu, 1950 Hastalık ve Analık Sigortası, 1950’de çıkan 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu, 1957 Maluliyet, İhtiyarlık ve Ölüm Sigortası, 5 Ocak 1961 tarih 224 sayılı Sağlık Hizmetleri Sosyalleştirme Kanunu, 1965’de 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1971’de 1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu, ILO’nun 1952 tarih ve 102 sayılı Sosyal Güvenliğin Asgari Normlara İlişkin Sözleşmesi, 10 Temmuz 1976 tarihli 2022 kanunu, 1983 SHÇEK kanunu, 1983’te 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 1983’te 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu, 1992 Yeşil Kart, 2006 tarih 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gibi düzenlemelerin hemen hepsi de sosyal sigortaların gelişimi hakkında bilgi vermektedir.


11. Soru

Sosyal hizmet nedir ?

Cevap

Sosyal güvenlik sisteminin primsiz ödemeler kısmını sosyal hizmetler ve sosyal yardım uygulamaları oluşturmaktadır. Sosyal hizmetler genel olarak sosyal sorun yaşayan; yaşlı, yoksul, engelli, aile, kadın, çocuk gibi özel gereksinim gruplarına ve psikososyal destek anlamında toplumun tüm kesimlerine yönelmektedir. Kavramsal olarak sosyal hizmet sanayi toplumunda özel gereksinim gruplarının bakım ve korunmalarının toplumun sorumluluğu ve görevi olduğu anlayışından hareketle kamusal, yarı kamusal ve gönüllü etkinliklerle bu tür nüfus gruplarının bakımlarını, korunmalarını iş edinen, insanların yardımsız çözemedikleri bireysel ve toplumsal sorunlarının çözümü için geliştirilen dizgeli, düzenli ve sürekli etkinliklere verilen addır.


12. Soru

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu ne zaman kurulmuştur ?

Cevap

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu 27 Mayıs 1983 tarihinde yürürlüğe giren 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu ile kurulmuştur. SHÇEK Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğü, illerdeki Korunmaya Muhtaç Çocukları Koruma Birlikleri, Sosyal Hizmetler Enstitüsü ile Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumunun birleştirilmesiyle meydana gelmiştir.


13. Soru

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı hangi amaçla kurulmuştur ?

Cevap

Türkiye’de sosyal refah hizmetlerini tek çatı altından koordine etmek için 2011 tarih ve 6223 sayılı Kanunla Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı kurulmuştur.


14. Soru

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı çatısı altında çalışan hizmet birimleri hangileridir ?

Cevap
  • Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü.

  • Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü.

  • Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü.

  • Özürlü ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü.

  • Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü.

  • Denetim Hizmetleri Başkanlığı.

  • Strateji Geliştirme Başkanlığı.

  • Şehit Yakınları ve Gaziler Dairesi Başkanlığı bulunmaktadır.


15. Soru

Sosyal yardımın sistematik olarak ilk kez düzenlendiği ülke neresidir ?

Cevap

Sosyal yardımın sistematik olarak ilk kez düzenlendiği ülke İngiltere'dir. 


16. Soru

Sosyal yardımlar genel olarak genel olarak hangi tür yardımları kapsamaktadır?

Cevap

Sosyal yardımlar genel olarak aile, sağlık, eğitim, engelli, işsiz nüfus gruplarına yönelik olarak yapılan yardımları kapsamaktadır.


17. Soru

Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü tarafından; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Teşvik Fonu kaynağı kullanılarak, 3294 sayılı Kanun kapsamında yer alan vatandaşlarımıza yönelik çeşitli sosyal yardım programları uygulanmaktadır. Bunlar nelerdir ?

Cevap
  • Aile yardımları,

  • Sağlık yardımları,

  • Eğitim yardımları,

  • Özürlü yardımları,

  • Özel amaçlı yardımlardır.


18. Soru

Sosyal ve ekonomik destek hangi destekleri kapsamaktadır ?

Cevap

Sosyal ve ekonomik destek, yoksulluk içinde olup da temel gereksinimlerini karşılayamayan ve yaşamlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken kişilere ve ailelere kaynakların yeterliliği ölçüsünde yapılan ayni ve nakdi destekleri kapsamaktadır.


19. Soru

İkinci Dünya Savaşı sırasında çıkarılan, 1941 tarihli 4109 sayılı Asker Ailelerine Yardım Kanunu'nda hangi şartlarda ücret verilmesi öngörülmüştür ?

Cevap

İkinci Dünya Savaşı sırasında çıkarılan, 1941 tarihli 4109 sayılı Asker Ailelerine Yardım Kanunu askerlik hizmetinde bulunanların, aileyi geçindiriyor olmaları koşuluyla, ailelerine (usul, füruu, karısı, muhtaç kız veya erkek kardeşi) ayni ve nakdi yardımın belediyelerce ve köy ihtiyar meclislerince asgari ücret dâhilinde verilmesini öngörür.


20. Soru

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Şehit Yakınları ve Gaziler Dairesi Başkanlığının sosyal güvenlik bağlamındaki görevleri nelerdir ?

Cevap
  • Bakanlığın şehit yakınları ve gazilere yönelik sosyal hizmet faaliyetlerini yürütmek ve koordine etmek.

  • Şehit yakınları ve gazilerin hakları ile onlara yönelik yardım, hizmet ve muafiyetlere ilişkin ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesine yönelik çalışmaları koordine etmek, belirlenen politika ve stratejileri uygulamak, uygulanmasını izlemek ve değerlendirmek.

  • Kamu kurum ve kuruluşları, gönüllü kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerce şehit yakınları ve gazilere yönelik yürütülen faaliyetlere ilişkin ilke, usûl ve standartları belirlemek ve bunlara uyulmasını sağlamak.

  • Şehit ve gazi çocuklarının eğitimi konusunda, ilgili kurum ve kuruluşlar ile gönüllü kuruluşların da desteğiyle gerekli çalışmaları yürütmek.

  • Şehit yakınları ve gazilerin ekonomik, sosyal ve kültürel bakımdan desteklenmesi ve toplumdan kopmaması amacıyla çalışmalar yürütmek, bu konuda toplumsal duyarlılığı güçlendirici faaliyetler yapmak.

  • Gazilerin toplumsal hayata adaptasyonu, tedavi gereksinimlerinin karşılanması, istihdam sorunlarının giderilmesi ve sosyal güvenlik haklarının geliştirilmesi amacıyla çalışmalar yürütmek.

  • Şehit ve gazi yakınları arasında iletişim ve dayanışmayı güçlendirmek.

  • Şehit yakınları ve gazilere yönelik yardım kampanyalarına ilişkin usûl ve esasları belirlemek, istismar amaçlı girişimlere karşı ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde her türlü önlemi almak.

  • İlgili mevzuatı çerçevesinde şehit ve gazi yakınlarının öncelikli istihdamına yönelik uygulamaları koordine etmek.

  • Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.


Yukarı Git

Sosyal Medya'da Paylaş

Facebook Twitter Google Pinterest Whatsapp Email