aofsoru.com

Maliyet Muhasebesi Dersi 3. Ünite Sorularla Öğrenelim

İşçilik Maliyetleri

1. Soru

Prim esasına göre ücret sisteminin amacı nedir?

Cevap

Prim esasına göre ücret sistemlerinin amacı, işletme hedeflerine ulaşabilmek, etkinlik ve verimliliği artırmak için mali teşvik yoluyla işçilerin motivasyonunu artırmaktır.


2. Soru

Kıdem tazminatı nedir?

Cevap

Kıdem tazminatı, işçinin işten çıkarılması ya da ayrılması halinde işverence işçiye yapılan ödemeleri ifade etmektedir.


3. Soru

İşçi çalışma kartı nedir?

Cevap

İşçi çalışma kartı; her bir işçinin iş yerinde bulunduğu süre içinde, hangi gider yerinde, hangi işler üzerinde ne kadar süreyle çalıştığını, boşa geçen zaman ve fazla çalışmalarının olup olmadığını gösteren belgedir.


4. Soru

Yıllık izin ücreti nasıl hesaplanır?

Cevap

Yıllık izin ücreti aşağıdaki formül yardımıyla hesaplanır: Yıllık İzin Üc. = (Son bir yılda esas ücretler toplamı/Fiilen çalışılan gün) x İzin süresi


5. Soru

Akord (parça) esasına göre ücret sistemi nasıl uygulanır?

Cevap

Bu sistemde, geçen süreye bakılmaksızın, üretilen mamul miktarına göre parça başına ücret belirlenir ve işçilere ödenir.


6. Soru

Akord (parça) esasına göre ücret sisteminin avantaj ve dezavantajları nelerdir?

Cevap

Bu sistemin en önemli üstünlüğü, işin sonucuyla ücret arasında doğrudan bir ilişki olması sebebiyle işçileri motive etmesidir. Dezavantajı ise işçilerin aşırı yıpranmasına, işçiler arasında olumsuz rekabete ve gerginliklere yol açabilmesidir.


7. Soru

İş kanunu gereğince yıllık ücretli izin miktarları nedir?

Cevap

İş kanunu gereğince, bir işverene bağlı olarak deneme süresi de içinde olmak üzere asgari 1 yıl çalışmış olan işçilere; 1-5 yıl çalışanlara 14, 5-10 yıl çalışanlara 20, 15 yıldan daha fazla çalışanlara ise en az 26 işgünü yıllık ücretli izin verilir.


8. Soru

Primler ile ikramiyeler arasındaki temel fark nedir?

Cevap

Primler ile ikramiyeler arasındaki temel fark; primlerin doğrudan çalışma karşılığı olarak verilmesi, buna karşın ikramiyelerin başarılı bir performansa karşılık ödüllendirme amacıyla ödenmesidir. Bununla birlikte ikramiyeler genellikle toplu iş sözleşmeleri gereği ödendiğinden, genellikle başarı kriteri göz ardı edilmektedir.


9. Soru

İkramiye ne demektir?

Cevap

İkramiye, çalışanları güdülemek (motive etmek) amacıyla belirli dönem ya da günler için tahakkuk ettirilen ücret ekidir.


10. Soru

Prim esasına göre ücret sistemlerinin başlıcalarını yazınız?

Cevap

Prim esasına göre ücret sistemlerinin başlıcaları; Halsey sistemi, Rowan sistemi, Emerson sistemi, Bedeaux sistemi, Taylor sistemi, Gantt sistemi, Merrick sistemi ve Ross sistemidir.


11. Soru

İşçilik maliyetlerinin hangi iş üzerinde geçirildiğini gösteren temel belgeler nelerdir?

Cevap

İşçilik maliyetlerinin hangi iş üzerinde geçirildiğinin belirlenmesinde kullanılan iki temel belge: “İşçi Çalışma Kartı” ve “İşçi Çalışma Kartı Özeti” dir.


12. Soru

Doğru ve bilimsel esaslara dayalı bir maliyetleme ve maliyet kontrolü yapabilmek için, işçi maliyetleri açısından nelere dikkat edilmelidir?

Cevap

Bunun için iki önemli husus öne çıkmaktadır: • Döneme ilişkin üretimle ilgili işçilik maliyetlerinin hangilerinin direkt işçilik maliyeti hangilerinin endirekt işçilik maliyeti olduğunun doğru bir şekilde belirlenmesi gerekmektedir. • Tutarları belirli olan direkt ve endirekt işçilik maliyetlerinin üretime sağlıklı bir şekilde yüklenmesi gerekmektedir.


13. Soru

Endirekt işçilik maliyetlerinin ayrımında hangi hususlar göz önüne alınmalıdır?

Cevap

Bu konuda aşağıdaki ayrım hususlarının değerlendirilmesi önem kazanmaktadır: • Bir işçi endirekt işçilik icra ediyor ve belirli bir maliyet yerinde sürekli olarak çalışıyor ise bu işçiye ilişkin üretim maliyetlerinin tamamı o maliyet merkezine yüklenir. • Bir işçi birden fazla maliyet merkezini ilgilendiren endirekt işçilik icra ediyorsa o işçiye ait maliyetlerin faydalanan maliyet merkezleri arasında dağıtılması gerekmektedir. • Belirli bir maliyet merkezinde direkt işçilik icra eden bir işçinin belirli zamanlarda makinelerin ayarlanması, malzemelerin taşınması, bakım onarım vb. işler yapması durumunda u işçinin maliyet merkezlerinde geçirdiği sürelerin ayrı ayrı gösterilmesi ve ilgili maliyetlerin endirekt işçilik olarak kabul edilmesi gerekmektedir.


14. Soru

Ücret nedir?

Cevap

Ücret; üretim maliyetlerinin hesaplanmasında ve dönem kar veya zararının belirlenmesinde etkili olan bir üretim unsuru olan emeğe ödenen bedeldir.


15. Soru

Üretim ve verimlilik primleri hangi koşullarda ve nasıl hesaplanmaktadır?

Cevap

İşçilerin üretimle olan ilişkileri göz önünde tutularak, izin ve hastalıklar hariç olmak üzere, başarılı çalışanları ödüllendirmek amacıyla ücret aldıkları günler için ödenen çıplak gündelikleri üzerinden %50 üretim primi ödemesi yapılabilmektedir.


16. Soru

Ücret oranı ne anlama gelir?

Cevap

Ücret oranı; çalışılan bir saatlik sürenin veya bir birimlik ücretin karşılığı olarak belirlenmiş ücreti ifade eder.


17. Soru

Çıplak ücret nedir?

Cevap

Çıplak ücret; işçiye çalışmasının karşılığında direkt olarak herhangi bir ilave yapılmadan ödenen tutardır.


18. Soru

Giydirilmiş ücret nedir?

Cevap

Giydirilmiş ücret; işçicinin belirli bir çalışma karşılığında aldığı çıplak ücrete prim, ikramiye, yemek, yakacak ve kira gibi çeşitli ödemelerin eklenmesi suretiyle bulunan rakamdır.


19. Soru

Ücret hesaplanması ve ödeme şekillerinin farklı olması sebebiyle değişiklik gösteren ana ücret sistemleri nelerdir?

Cevap

Ücretin hesaplanması ve ödeme şekillerinde görülen farklılıklar sebebiyle aşağıdaki ücret sistemleri geliştirilmiştir: • Zaman esasına göre ücret sistemi • Akord (parça) esasına göre ücret sistemi • Prim esasına göre ücret sistemi


20. Soru

Zaman esasına göre ücret sistemi nasıl uygulanır?

Cevap

Zaman esasına göre ücret sistemi, zaman temeline dayanan ve saat ücreti ya da gündelik şeklinde uygulanan ücret sistemidir.


21. Soru

Zaman esasına göre ücret sisteminin avantaj ve dezavantajları nelerdir?

Cevap

Hesaplanmasındaki kolaylık ve işçiye zaman baskısı altında olmadan rahatça çalışma olanağı tanıması bu sistemin en önemli avantajıdır. Buna karşılık, ücretin üretimi özendirme bakımından hiçbir etkisinin olmaması sistemin en önemli sakıncasıdır.


22. Soru

İş kanununa göre fazla çalışma süresi nasıl tanımlanır?

Cevap

İş kanunu gereğince, çalışma süresi haftada en çok 45 saattir. Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde bu süreyi aşan çalışmalar fazla çalışma olarak tanımlanır.


23. Soru

Normal çalışma sürelerindeki, bu süreler dışında ve hafta tatillerindeki ve ulusal bayram ya da genel tatil sürelerindeki fazla çalışma primleri nasıl hesaplanır?

Cevap

İşçinin fazla çalışması söz konusu olduğunda, normal çalışma ücretine ek olarak % 50 fazla çalışma primi hesaplanır. Normal çalışma süreleri dışında ve hafta tatillerindeki fazla çalışma % 100 zamlı, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde de fazla çalışma % 200 zamlı ödenir. Bu oranlar asgaridir.


24. Soru

Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?

Cevap

Kıdem tazminatı miktarı, işçinin çalışmış olduğu her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş ücreti kadardır. 30 gün ölçüsü toplu iş sözleşmeleriyle artırılabilir. Kıdem tazminatının hesaplanmasında esas alınacak ücret işçinin ayrılmadan önceki en son aylık ya da günlük ücretidir.


25. Soru

İşletmelerde işçilik maliyetlerinin izlenmesi, belirlenmesi ve ödenmesi neden önemlidir?

Cevap

Bütün işletmelerde işveren için bir maliyet unsuru, çalışan işçi için bir gelir kaynağı olan işçilik maliyetlerinin izlenmesi, belirlenmesi ve ödenmesi, işgücü verimliliği ve maliyet kontrolü açısından önemlidir.


26. Soru

İşçilik miktarının belirlenmesi konusunda önemli olan hususlar nelerdir?

Cevap

İşçilik miktarlarının belirlenmesi iki noktada önem kazanmaktadır: • İş yerinde geçirilen toplam zamanın belirlenmesi • Toplam zamanın hangi işler üzerinde geçirildiğinin belirlenmesi


27. Soru

Puantaj cetvelleri veya devam çizelgeleri ne amaçla ve nasıl kullanılmaktadır?

Cevap

Puantaj cetvelleri ya da devam çizelgeleri, az sayıda işçi çalıştıran iş yerlerinde, işçilerin işyerinde geçirdikleri toplam zamanı belirlemek amacıyla kullanılmaktadır. İşletmede yetkili olan bir görevli, günler itibarıyla bütün bölümleri dolaşarak işe gelen işçileri bu puantaj cetveline işlemektedir.


28. Soru

Bir işçi günlük 7.5 saatlik çalışmasına ek olarak 2 saat de fazla çalışma yapmıştır. Saat ücreti ?25’dir. Bu verilere göre işçinin alacağı günlük ücret ne kadar olmalıdır?

Cevap

Günlük normal ücret = 7.5 x ?25 = ?187.5 Fazla çalışma normal ücreti = 2 saat x ?25 = ?50 Fazla çalışma primi = ?50 TL x %50 = ?25 Günlük Toplam Ücret = ?262.5


29. Soru

Hangi durumlarda gece / vardiya zammı uygulanır?

Cevap

Vardiyalı çalışan işletmelerde gece vardiyasında çalışan işçilere gece primi ödenmesi zorunludur. Gece zammı ödemesi akşam saat 20:00 ile 06:00 saatleri arasındaki çalışmalar için yapılmaktadır.


30. Soru

Çalışanlar için ihbar süresi ne kadardır?

Cevap

İhbar süresi işçinin çalışma süresi esas alınarak hesaplanmaktadır. Şöyle ki: Çalışma Süresi - İhbar Süresi 0-6 Ay için - 2 Hafta 6-18 Ay için - 4 Hafta 18-36 Ay için - 6 Hafta 36 Ay ve fazlası için - 8 Hafta


31. Soru

İşverenler iş akdinin feshinde hangi yolları izleyebilirler?

Cevap

İşverenler iş akdinin feshi için iki yol izleyebilirler: • İhbar süresi boyunca işçiyi çalıştırmaya devam edebilir ve bu süreç boyunca işçiye günde en az iki saat iş arama izni verir. • İşveren işçiye ihbar süresi boyunca alması gereken ücretini “ihbar tazminatı” adı altında peşin olarak ödeyebilir.


32. Soru

İşverenlerin işçilerine maliyet unsurlarına dahil olarak yaptığı diğer ödemelere beş adet örnek veriniz.

Cevap

İşverenlerin işçilerine maliyet unsurları dahilinde yaptıkları diğer ödemeler evlenme yardımı, doğum yardımı, ölüm yardımı, yakacak yardımı ve yemek yardımı gibi ödemelerdir.


33. Soru

İş kanununa göre işçi hangi durumlarda kıdem tazminatı almaya hak kazanır?

Cevap

İş kanunu hükümlerine göre işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için; • İş Kanunu’na tabi olması, işçi niteliği taşıması ve sürekli bir işte çalışması, • İşçinin işyerinde en az 1 (bir) yıl aynı işverene bağlı olarak iş sözleşmesine göre çalışmış olması (yasal grev ve lokavt süreleri kıdemden sayılmaz) • İş sözleşmesinin yasada belirtilen hallerden birisi ile sona ermesi, gerekmektedir.


34. Soru

Sosyal güvenlik kurumu (SGK) işveren paylarının oranları nedir?

Cevap

Gelir vergisi ve damga vergisi ile birlikte, işçinin sorumlulukları gereği olan %14 oranında SGK işçi payı ile %1 oranında SGK işsizlik sigortası payı kesintileri, bordro üzerinden yapılıp işveren tarafından SGK’ya bildirilerek tahakkuku yapılmakta ve işçi adına ödenmektedir. Bunun dışında işyeri tehlike sınıfına göre asgari %19.5 oranındaki SGK işveren payı ile %2 SGK işsizlik sigortası primi, yine işveren tarafından tahakkuku yapılıp SGK’ya ödenmektedir.


35. Soru

İşçilik maliyeti ne demektir?

Cevap

İşçilik maliyeti, bir mamul veya hizmet üretmek için harcanan iş gücü ve insan kaynağı ile ilgili olarak katlanılan fedakarlıkların parasal ifadesidir.


36. Soru

Mamul maliyetinin hesaplanmasında dikkate alınması gereken işçilik maliyetinin, direkt ilk madde ve malzeme ile genel üretim maliyetleri gibi, diğer maliyet unsurlarından farklı özellikleri nelerdir?

Cevap

• İşçilik maliyetleri saklanması, stoklanması, depolanması, biriktirilmesi mümkün olmayan bir maliyet unsurudur. • İşçilik maliyetlerine günlük veya saatlik ücretlere ek olarak sosyal mevzuat hükümleri veya toplu sözleşme hükümlerine göre; sosyal güvenlik işveren payı, bazı sosyal yardımlar, çocuk zammı, ücretli izin, giyecek, yiyecek ve yakacak yardımı gibi, ilaveler yapılabilir. • İşçilik maliyetleri, tüm maliyetleri etkileyen aktif karakterli bir maliyet unsurudur. • Ücret ödemeleri işveren için bir maliyet özelliği taşırken ücret almaya hak kazanan işçi için gelir özelliği taşımaktadır.


37. Soru

İşçilik maliyetleri nasıl sınıflandırılır?

Cevap

İşçilik maliyetleri; üretim faaliyetleri ile ilgili işçilik maliyetleri ve üretim dışı faaliyetlerle ilgili işçilik maliyetleri olmak üzere iki sınıfa ayrılır.


38. Soru

Üretim faaliyetleri ile ilgili işçilik maliyetleri nasıl sınıflandırılır?

Cevap

Üretim faaliyetleri ile ilgili işçilik maliyetleri ikiye ayrılır: 1. Direkt işçilik maliyetleri 2. Endirekt işçilik maliyetleri


39. Soru

Direkt işçilik maliyeti ne demektir?

Cevap

Direkt işçilik maliyeti, üretilen mamullere doğrudan doğruya yüklenebilen ve mamulün temel yapısını oluşturan, ilk madde ve malzemenin biçimini, yapısını ve niteliğini değiştiren maliyetlerdir.


40. Soru

Endirekt işçilik maliyeti ne demektir?

Cevap

Endirekt işçilik maliyeti, mamullerin üretiminde kullanılan, direkt işçilik dışında kalan ve bu mamullere doğrudan doğruya yüklenmeleri olanaksız olan işçilik maliyetleridir.


41. Soru

Üretim dışı faaliyetler ile ilgili işçilik maliyetleri nasıl sınıflandırılır?

Cevap

Üretim dışı faaliyetler ile ilgili işçilik maliyetleri dörde ayrılır: 1. Araştırma - Geliştirme maliyetleri 2. Pazarlama, Satış ve Dağıtım maliyetleri 3. Genel Yönetim maliyetleri 4. Diğer Faaliyet maliyetleri


42. Soru

“Ücret” kavramının unsurları nelerdir?

Cevap

Ücret kavramı kök ve ek ücret olmak üzere iki unsurdan meydana gelmektedir.


43. Soru

Kök ücret ne demektir?

Cevap

Kök ücret, işçiye çalışması karşılığı yapılan ödemeler anlamına gelmektedir.


44. Soru

Ek ücret ne demektir?

Cevap

Ek ücret, mevzuat ve sözleşmeler gereği ya da isteğe bağlı olarak kök ücrete yapılan ilavelerdir.


46. Soru

Fiili çalışma ile ilgili işçilik maliyet unsurları nelerdir?

Cevap

• Esas (Normal) Ücretler • Fazla Çalışma Ücretleri • Üretim ve Verimlilik Primleri


47. Soru

İlgili yasalarla ve sözleşmeyle ilgili işçilik maliyet unsurları nelerdir?

Cevap

• Hafta ve Genel Tatil Ücretleri • Fazla Çalışma Zamları • Gece / Vardiya Zammı • Sosyal Yardımlar • Sağlık Giderleri • İzin Ücreti • Harçlıklar • İşçi Yollukları • Kıdem Tazminatı • İhbar Tazminatı • Eğitim ve Staj Giderleri • Yasal İşveren Payları • Diğer İşçilikler


48. Soru

Brüt ücret neleri içermektedir?

Cevap

Brüt ücret; esas ücretleri, yıllık ücretli izin ücretleri, fazla çalışma ücretleri ve zamları, üretim ve verimlilik primleri, gece/vardiya zamları gibi unsurları içermektedir.


49. Soru

Esas (Normal) ücret ne demektir?

Cevap

Esas (Normal) ücretler, işçilerin normal çalışma süresinde fiilen yaptıkları iş karşılığı tahakkuk ettirilen ücretleri ifade eder.


50. Soru

Mevzuatta normal çalışma süresi ne kadar olarak belirlenmiştir?

Cevap

Mevzuatta normal çalışma süresi, ortalama günlük 7.5 saat, haftalık 45 saat olarak belirlenmiştir.


51. Soru

Boşa geçen zaman işletmenin kontrol edemeyeceği sebeplerden kaynaklanmışsa nasıl muhasebeleştirilir?

Cevap

Eğer boşa geçen zaman, elektrik kesintisi, deprem, grev, yangın gibi işletmenin kontrol edemeyeceği sebeplerden kaynaklanmışsa, çalışmayan kısma isabet eden maliyetler üretim maliyetlerine dahil edilmeyerek, 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları Hesabı’na kaydedilerek doğrudan sonuç hesaplarına aktarılmaktadır.


52. Soru

Boş geçen zamanın başlıca nedenleri nelerdir?

Cevap

Bir işçinin üretim faaliyetlerinde bulunmayarak boşa geçirdiği zamanın başlıca sebepleri: • Tesis, makine ve cihazların arızalanması, • İlk madde ve malzemelerin ya da ara mamullerin üretime zamanında verilememesi, • Sipariş yetersizliğinden üretimin normal kapasitenin altında kalması, • Yardımcı araç-gereç ya da hizmetlerin yetersizliği, • İlk madde ve malzemelerdeki kalite sorunları, • İş talimatı ve prosedürlerindeki eksiklikler, • Enerji sıkıntısından doğan kısıtlamalar ve aksaklıklar.


53. Soru

Fazla çalışma sürelerinin muhasebeleştirilmesi nasıl yapılmaktadır?

Cevap

Fazla çalışma, işletme tam kapasitede çalışırken yapılmış ise ve hangi siparişe ait olduğu biliniyor ise, direkt işçilik olarak kabul edilip 720 Direk İşçilik Giderleri Hesabı’na kaydedilmelidir. Fazla çalışmanın belli bir işle bağlantısının kurulamadığı durumlardaki fazla çalışma ücreti ile vardiya primleri, genel üretim giderleri içerisinde ele alınıp, 730 Genel Üretim Giderleri Hesabı’na kaydedilerek, mamul maliyetlerine aktarılmalıdır. İşletme fazla çalışmayı kendi etkinsizliği ve verimsizliği nedeniyle yapmış ise, fazla çalışma ücreti dönem giderleri ile ilişkilendirilmek üzere 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları Hesabı’na kaydedilmelidir.


54. Soru

Yıllık izin, tatil ve ikramiyeler nasıl muhasebeleştirilir?

Cevap

Üretimde çalışanlara ilişkin yıllık izin ücretleri ve toplu olarak ödenen ikramiyeler genel üretim gideri olarak kabul edilerek 730 Genel Üretim Giderleri Hesabı’na; ayrılan karşılıklar da 373 Maliyet Giderleri Karşılığı Hesabı’na kaydedilmelidir.


55. Soru

Harekete geçirme maliyeti ne demektir?

Cevap

Üretime başlamadan önce makine ve işgücünün üretime geçirilmesini planlamak amacıyla üretim yapılmaksızın ortaya çıkan işçilikler, harekete geçirme maliyeti olarak ifade edilmektedir.


56. Soru

SGK işveren payları nasıl muhasebeleştirilir?

Cevap

İşverence karşılanan SGK payları, eğer direkt işçilik icra eden işçilere ait ise 720 Direkt İşçilik Giderleri Hesabı’nda, endirekt işçilik icra edenlere ait ise de 730 Genel Üretim Giderleri Hesabı’nda izlenmelidir.


57. Soru

İşçilik maliyeti kavramı nedir? Kısaca tanımlayınız.

Cevap

Bir mamulün ya da hizmetin üretilmesinde kullanılan ya da bu üretime yardımcı olan emeğin parasal tutarını ifade eder.


58. Soru

İşçilik maliyetleri nasıl sınıflandırılır?

Cevap

İşçilik maliyetleri; üretim faaliyetleri ile ilgili işçilik maliyetleri ve üretim dışı faaliyetlerle ilgili işçilik maliyetlerinden oluşur.


59. Soru

Üretim faaliyetleri ile ilgili işçilik maliyetleri nasıl sınıflandırılır?

Cevap

Üretim faaliyetleri ile ilgili işçilik maliyetlerinin “direkt” ve “endirekt” işçilik maliyetleri olarak ikiye ayrılır.


60. Soru

Direkt işçilik maliyeti nedir? Tanımlayınız.

Cevap

Üretilen mamullere doğrudan doğruya yüklenebilen ve mamulün temel yapısını oluşturan, ilk madde ve malzemenin biçimini, yapısını ve niteliğini değiştiren maliyetlerdir.


61. Soru

Direkt işçilik maliyetlerine verilebilecek örnekler nelerdir?

Cevap

Bir konfeksiyon fabrikasında dikiş makinaları operatörüne, bir inşaat şantiyesinde beton döken işçilere, bir mobilya fabrikasında mobilya montajı yapan, bir makine fabrikasında profili ve saçı kesen işçilere ödenen ücretler direkt işçilik maliyetlerine örnekler oluşturur.


62. Soru

Endirekt işçilik maliyeti nedir? Tanımlayınız.

Cevap

Mamullerin üretiminde kullanılan, direkt işçilik dışında kalan ve bu mamullere doğrudan doğruya yüklenmeleri olanaksız olan işçilik maliyetlerine denir. Endirekt işçilik maliyetleri; “yardımcı işçilik maliyetleri” ve “yönetici işçilik maliyetleri” olmak üzere ikiye ayrılır.


63. Soru

Yardımcı işçilik maliyetleri nelerden oluşur?

Cevap

Yardımcı işçilik maliyetleri, üretim faaliyetlerinin düzenli biçimde sürdürülmesine yardım eden işçilik olup, bakım ve onarım işçileri, kapıcı ve çırak vb. personele ödenen işçilik maliyetlerinden oluşur.


64. Soru

Üretim dışı faaliyetler ile ilgili işçilik maliyetlerini sınıflandırınız?

Cevap

Üretim dışı faaliyetler ile ilgili işçilik maliyetlerini; “Araştırma ve Geliştirme Maliyetleri”, “Pazarlama, Satış ve Dağıtım Maliyetleri”, “Genel Yönetim Maliyetleri” ve “Diğer Faaliyet Maliyetleri” olarak sınıflandırmak mümkündür.


65. Soru

Fiili çalışmayla ilgili işçilik maliyet unsurları nelerdir?

Cevap

Bunlar:

  • Esas (Normal) Ücretler
  • Fazla Çalışma Ücretleri
  • Üretim ve Verimlilik Primleridir.

66. Soru

Brüt ücret neleri içermektedir?

Cevap

Brüt ücret”; esas (normal) ücretleri, yıllık ücretli izin ücretleri, fazla çalışma ücretleri ve zamları, üretim ve verimlilik primleri, gece/vardiya zamları vb. unsurları içermektedir.


67. Soru

Esas (normal) ücretler neleri içermektedir?

Cevap

Esas (normal) ücretler, “işçilerin normal çalışma süresinde fiilen yaptıkları iş karşılığı tahakkuk ettirilen ücretleri ifade eder.


68. Soru

İş kanununa göre yıllık izinler nasıl düzenlenir?

Cevap

İş kanunu gereğince, bir işverene bağlı olarak deneme süresi de içinde olmak üzere asgari bir yıl çalışmış olan işçilere normal ücret dışında, 1-5 yıl çalışanlara 14, 5- 10 yıl çalışanlara 20, 15 yıldan daha fazla çalışanlara en az 26 iş günü yıllık ücretli izin verilir. Ancak 18 ve daha küçük yaştaki işçilerle 50 ve daha yukarısı yaştaki işçilere verilecek izin süresi 20 günden az olamaz. Bu süreler hizmet akdi ve toplu iş sözleşmeleri ile arttırılabilir. İşçi, izinli olduğu ve çalışmadığı bu sürelerde yasal olarak ücretini almaya hak kazanır.


69. Soru

Yasada işçinin fazla çalışma ücretleri ve zamları nasıl düzenlenmiştir?

Cevap

İş Kanunu’nun 41. maddesine göre, fazla çalışma Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde 45 saati aşan çalışmalardır. Fazla çalışma süresi günlük 3 saatten fazla, yılda da 90 günden fazla olamaz. İşçinin fazla çalışması söz konusu olduğunda, normal çalışma ücretine ek olarak % 50 fazla çalışma primi hesaplanır. Normal çalışma süreleri dışında ve hafta tatillerindeki fazla çalışma % 100 zamlı, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde de fazla çalışma % 200 zamlı ödenir.


70. Soru

Kıdem tazminatı nedir? Nasıl hesaplanır?

Cevap

Kıdem tazminatı; işçinin işten çıkarılması ya da ayrılması hâlinde işverence işçiye yapılan ödemeleri ifade etmektedir. Aşağıdaki formülle hesaplanır.

Kıdem Tazminatı Tutarı = Hizmet (Kıdem) Süresi × Son Gün Brüt Ücret Tutarı × 30


71. Soru

İşçilik miktarı belirlenirken hangi belgelere bakılır?

Cevap

İşyerinde Geçirilen Toplam Zamanı Gösteren Belgeler; önceleri “Puantaj Cetveli (Devam Çizelgesi)” kullanılırken, sonraları bu kartların yerini “Otomatik Saat Kartları (İşçi Zaman Kartları)”nın aldığı görülmektedir. Toplam Zamanın Hangi İşler Üzerinde Geçirildiğini Gösteren Belgeler; İşçilik maliyetlerinin hangi işler üzerinde geçirildiğinin belirlenmesinde kullanılan iki temel belge; “İşçi Çalışma Kartı” ve “İşçi Çalışma Kartı Özetidir.


72. Soru

Teknolojik gelişmelere paralel olarak, işçilik maliyetlerinin izlenmesinde kullanılan sistemler nelerdir?

Cevap

Barkod okuyucu sistemler, parmak izi ve yüz tanıma sistemleri ve diğer dijital sistemler almıştır. “Personel Devam Kontrol Sistemi (PDKS)” olarak da adlandırılan bu çağdaş sistemler sayesinde işçi çalışma kartı özetlerinin, ücret bordrosu ve bildirgelerin düzenlenmesi mümkün olabilmektedir.


73. Soru

Zaman esasına göre ücret sistemi nedir? Açıklayınız.

Cevap

Zaman temeline dayanan ve saat ücreti ya da gündelik şeklinde uygulanan ücret sistemidir. Bu ücret sisteminde ödenecek ücretin hesaplanmasında işçinin işletmede geçirdiği süre esas alınır. Bu ücret sisteminde ücret ile işçinin verimi arasında doğrusal bir ilişki söz konusu olmayıp, saat, gün, hafta ya da ay olarak işletmede geçirilen süre işçinin alacağı ücreti belirlemektedir.


74. Soru

“Akord esasına (parça başına) göre ücret sistemi nedir? Avantajları ve dezavantajları nelerdir?

Cevap

Geçen süreye bakılmaksızın, belirli bir süre içinde üretilen mamul miktarına göre hesaplanan ve ödenen ücrete parça başına ücret denir. Akord esasına göre ücret sisteminin en önemli üstünlüğü, işin sonucuyla ücret arasında doğrusal bir ilişkinin olmasıdır. Dezavantajı ise işçilerin aşırı yıpranmasına ve işçiler arasında olumsuz rekabete ve gerginliklere yol açabilmesidir.


75. Soru

Dönem sonlarında işçilik maliyetlerinin tahakkuku amacıyla direkt işçilikler ve endirekt işçilikler hangi hesaplara kaydedilir?

Cevap

Dönem sonlarında işçilik maliyetlerinin tahakkuku amacıyla direkt işçiliklerin “720 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ”ne, endirekt işçiliklerin de “730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ”ne kaydedilir.


76. Soru

Fazla çalışma ödemelerinin muhasebeleştirilmesi nasıl olur?

Cevap

Fazla çalışma, işletme tam kapasite çalışırken yapılmış ise ve hangi siparişe ait olduğu biliniyor ise, direkt işçilik olarak kabul edilip, 720 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ HESABI’na kaydedilmelidir. Fazla çalışmanın belli bir işle bağıntısının kurulamadığı durumlardaki fazla çalışma ücreti ile vardiya primleri, genel üretim giderleri içerisinde ele alınıp, 730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ HESABI’na kaydedilerek, mamul maliyetlerine aktarılmalıdır. İşletme fazla çalışmayı kendi etkinsizliği ve verimsizliği nedeniyle yapmış ise, fazla çalışma ücreti dönem giderleri ile ilişkilendirilmek üzere 680 ÇALIŞMAYAN KISIM GİDER VE ZARARLARI HESABI’na kaydedilmelidir.


Yukarı Git

Sosyal Medya'da Paylaş

Facebook Twitter Google Pinterest Whatsapp Email