aofsoru.com

Tıbbi İstatistik Dersi 6. Ünite Sorularla Öğrenelim

Örnekleme Ve Bazı Örnekleme Dağılımı

1. Soru

Çok aşamalı örnekleme nedir?

Cevap

Küme örneklemesi bir ve daha fazla kümeleme aşamaları ile de uygulanabilir. Bir kümeleme aşaması ile gözlem birimlerine ulaşılıyorsa tek aşamalı kümeleme; iki veya daha fazla kümeleme aşaması ile gözlem birimlerine ulaşılıyorsa çok aşamalı kümeleme adı verilir.


2. Soru

Sonlu evrenlerde rassal örnekleme seçimleri nelerdir?

Cevap

Sonlu evrenlerde rassal örnekleme seçimleri kura seçimi ve sistematik seçimdir.


3. Soru

Olasılıklı olmayan örnekleme yöntemleri nelerdir?

Cevap

? Kolayda Örnekleme ? Yargısal Örnekleme ? Kota Örneklemesi ? Kartopu Örneklemesi


4. Soru

Tamsayım nedir?

Cevap

Planlanan bir istatistiksel araştırma için tanımlanan sonlu evrenin bütün birimleri üzerinden araştırmaya konu olan değişkenler itibarıyla veri derleniyorsa yapılan işleme tamsayım denir. Tam sayım genellikle sonlu ve küçük hacimli ana kütlelere uygulanır. Bununla birlikte büyük hacimli sonlu ana kütlelerin bütün birimlerine ulaşabilmek olanaklıysa, karşılaşılan özel problemin çözümü için mümkün bütün verilerin elde edilmesine gereksinim varsa tam sayım yapılmalıdır.


5. Soru

Bir araştırmada evren tanımlanırken göz önünde bulundurulan kriterler nelerdir?

Cevap

Bir araştırmanın evrenini tanımlarken açıklık, kesinlik, amaca uygunluk ve örnekleme uygulaması için güçlük yaratmaması gibi ilkelerin de göz önünde bulundurulması gerekir.


6. Soru

Olasılıklı örneklemenin üstünlükleri nelerdir?

Cevap

? Örneklemden elde edilen verilerden hesaplanan istatistikler evren parametreleri hakkında genelleme yapmak üzere kullanılabilir. ? Örneklem hatasının büyüklüğü hakkında bilgi elde edilebilir. ? Keyfı^ seçimde söz konusu olabilecek yanlılık (sistematik hata) giderilmiş olur.


7. Soru

Evren nedir?

Cevap

Evren, araştırmacı tarafından belirlenen bir tanıma uyan ve hakkında bilgilerin üretileceği, çıkarımların yapılacağı birimlerden oluşan topluluktur..


8. Soru

Olasılıklı olmayan örnekleme yöntemlerinin ortak özellikleri nelerdir?

Cevap

? Örneklem için birim seçimi keyfı^dir. ? Örneklem hacmi keyfı^olarak belirlenir. ? Örneklemden hesaplanan istatistikler evren parametreleri hakkında genelleme amacıyla kullanılamaz.


9. Soru

Örneklem hacminin seçiminde nitel değerlendirmede esas olan faktörler nelerdir ?

Cevap

? Evreninin homojenliği ? Araştırmada verilecek kararın önemi ? Araştırmanın yapısı


10. Soru

Tabakalı örnekleme nedir?

Cevap

Tanımlanan evrenin birimleri araştırmaya konu olan değişkenler bakımından heterojen ise önemli farklılıklar gösteriyorsa tabakalı örnekleme temsilı^ örneklem oluşturabilmek için tercih edilmelidir. Tabakalı örnekleme evren birimlerinin tabakalara ayrıldığı ve her tabakadan rassal seçimle örneklemin oluşturulduğu örneklemedir.


11. Soru

Merkezi limit teoremi nedir?

Cevap

Evrenin dağılım şekli ne olursa olsun, basit rassal örneklem hacmi büyüdükçe X nın örneklem dağılımı normal dağılıma yaklaşır. Örneklem hacmi n için yeterli büyüklük, kesin olmamakla bir- likte uygulamada n ? 30 birim olarak kabul edilmektedir..


12. Soru

Tek aşamalı (küme) örneklemesi sürecinde hangi adımlar izlenir?

Cevap

? İlgilenilen evrendeki birimler genellikle coğrafi kritere göre kümelere ayrılır. Bu, birinci düzey kümelemedir. Kümeler doğal olarak bir mekanda var olan birimlerden oluşur. Küme sayısı “M” simgesiyle gösterilir. Üniversiteler, banka şubeleri, lojistik firmaları, kamu kurumları, ortaöğretim okulları birer kümedir. Örneğin ortaöğretim kurumlarını ele alalım. Bu okulların öğrencileri, sınışarı, öğretmenleri kümeleri oluşturur. ? Kümeler arasından rassal seçimle “m” sayıda küme seçilir. ? Seçilen kümelerdeki birimlerin toplamı tek aşamalı küme hacmini gösterir.


13. Soru

Örneklem sürecinin aşamalarından ilki nedir?

Cevap

Örnekleme sürecinin aşamalarından ilki evrenin tanımlanmasıdır.


14. Soru

Yargısal örnekleme nedir?

Cevap

Yargısal örnekleme, örneklemin araştırmacının ya da örneklemecinin kişisel arzu, düşünce ve deneyimlerine göre seçilmiş olduğu örneklemedir.


15. Soru

Sistematik örneklemenin aşamaları nelerdir?

Cevap

Örneklem için birim seçimi aşağıda ele alınan bir sistematiğe uygun olarak yapıldığı örnekleme sürecine sistematik örnekleme adı verilir. ? Evrendeki birimler 1’den N’ye kadar numaralandırılır. ? Araştırma için yeterli olacak örneklem hacmi n belirlenir. ? k =N/ n büyütme faktörü hesaplanır. Bu oran örnekleme aralığını gösterir. ? 1 ile k arasında bir tam sayı rassal olarak seçilir. Bu sayı a ile gösterilirse a örnekleme girecek birinci birimin sıra numarası olur. ? a’ıncı birimi k aralıklarıyla izleyen a + k’ıncı, a + 2k’ıncı,..., a + (n - 1) k’ın- cı sıra nolu birimler örnekleme seçilir ve n hacimli sistematik örneklem oluşturulur. ? Oluşturulan örneklemden elde edilen veriler kullanılarak gerekli istatistikler hesaplanır.


16. Soru

Sistematik seçim için kura usulü uygulanacak adımlar nelerdir?

Cevap

? Güncel çerçevedeki birimler birden N’ye kadar numaralandırılır. ? Örneklem hacmi belirlenir. ? k = N / n oranı hesaplanır. Bu oran “büyütme faktörü” olarak isimlendirilir. ? 1, 2,....., k adet sayı arasından rassal olarak bir sayı çekilir. Ç ekilen sayı a ile gösterilsin. a, örnekleme girecek birinci birimin sıra numarasını gösterir. ? a’ıncı, a + k’ıncı,....., a + (n - 1)k’ıncı sıra nolu birimlerin seçilmesiyle n hacimli örneklem oluşturulur.


17. Soru

Karar vericinin tamsayım mı, örnekleme mi uygulanacağına karar verebilmek için aşağıdaki kriterler nelerdir?

Cevap

? Maliyet ? Zaman ? Doğru veri elde etme ? İncelenecek birimlerin fiziksel zarara uğraması ? Evreni oluşturan birimlerin değişkenliği


18. Soru

Rassal birim seçimi için kura usulü uygulanacak adımlar nelerdir?

Cevap

? Tanımlanan evrenle ilgili oluşturulacak güncel çerçevedeki bütün birimlere birden N’e kadar numara verilir. Bu numaralar fişlere yazılır ve bir torbaya veya bir kaba atılır. ? Fişler iyice karıştırıldıktan sonra n tane fişin çekilmesi işlemine başlanır. Ç ekilen fiş her çekilişten sonra torbaya iade edilir veya edilmez. Ç ekilen fiş tor- baya iade ediliyorsa birim seçimine iadeli seçim, iade edilmiyorsa iadesiz seçim adı verilir. ? Seçilen n sayıdaki birim örneklemi oluşturur..


19. Soru

Örnekleme yöntemleri hangi iki ana grupta toplanır?

Cevap

Örnekleme yöntemleri olasılıklı olmayan örnekleme yöntemleri ve olasılıklı örnekleme yöntemleri olarak iki ana grupta toplanır.


20. Soru

Olasılıklı örnekleme nedir?

Cevap

Olasılıklı örnekleme, ilgilenilen evrendeki her örnekleme birimine hesaplanabilir ve sıfırdan farklı bir olasılıkla seçilme imkanı veren örneklemedir.


21. Soru

Örnekleme yapmayı gerekli kılan nedenlerden evrenin sonlu olmaması durumunu açıklayınız?

Cevap

Tanımlanan evrenin sonsuz evren olması durumunda tamsayım mümkün olmaz. Ç ünkü incelenecek birimler X rassal değişkeninin teorik olasılık dağılımının türettiği sonuçlardır. Dolayısıyla incelenecek birim sayısında, gözlem değeri sayısında bir sınır yoktur. Bu nedenle örnekleme uygulamasına başvurmak kaçınılmazdır. Tanımlanan evren sonlu evren olduğunda evrenle ilgili bilgiler hem tamsayım uygulayarak hem de örneklemeye başvurularak elde edilebilir.


22. Soru

Rassal örneklem oluşturulurken hangi adımlar izlenir?

Cevap

? Güncel çerçeve temin edilir ya da hazırlanır. ? Örneklem hacmi belirlenir. ? Evrendeki her birime eşit 1/N seçilme şansı vermek suretiyle örnekleme girecek birinci birim rassal seçim araçları kullanılarak belirlenir. ? Ç erçevede yer alan n sayıdaki birime tanımlayıcı numara ya da işaret verilir. ? Geriye kalan (N - 1) birimin her birine yine eşit şans vermek suretiyle ikinci birim seçilir. Bu birimin seçilmesi olasılığı 1 / (N-1) olur. ? Bu birim seçim süreci n hacimli örneklem seçilinceye kadar tekrarlanır.


23. Soru

Sistematik örnekleme nedir?

Cevap

Örneklem için birim seçimi aşağıda ele alınan bir sistematiğe uygun olarak yapıldığı örnekleme sürecine sistematik örnekleme adı verilir.


24. Soru

Örnekleme ve örneklem nedir?

Cevap

Tanımlanan evrenden onu ilgilenilen değişkenler bakımından temsil eden sınırlı sayıda birimin belirli yöntemler kullanılarak seçilmesi işlemine örnekleme, seçilen birimlerin oluşturduğu topluluğa örneklem denir.


25. Soru

Kartopu örneklemesi hangi durumlarda daha kullanışlıdır?

Cevap

Kartopu örneklemesi, özellikle bir çerçevenin mevcut olmaması ya da oluşturul- masının imkânsız olduğu durumlarda faydalı bir örneklemedir.


26. Soru

Keyfi seçim nedir?

Cevap

Örneklem oluşturulurken tanımlanan evreni oluşturan birimler arasında fark gözetilir, yani bütün birimlere bilinen bir olasılıkla seçilme şansı verilmez ise bu türden birim seçimine keyfı^ seçim adı verilir. Bu seçim yönteminde araştırmacı, hangi birimlerin örnekleme seçileceğini bilerek ve isteyerek belirler. Örneğin yaşadığınız ildeki öğretmenlerin sorunlarını belirlemek amacıyla yapılacak bir araştırma için her bir öğretmen evi lokalinde birlikte oturduğunuz öğretmenler arasından tanıdığınız öğretmenleri seçmek suretiyle bir örneklem oluşturursanız yapmış olduğunuz seçim keyfı^seçimdir.


27. Soru

Olasılıklı örnekleme yöntemleri nelerdir?

Cevap

? Basit Rassal Örnekleme ? Tabakalı Örnekleme ? Sistematik Örnekleme ? Tek ve Ç ok Amaçlı Küme Örneklemesi


28. Soru

Kota örneklemesinin adımları nelerdir?

Cevap

? Evren hacmi N ve tabaka hacimleri Nh, (Tabaka sayısı h=1, 2,…) belirlenir. ? Örneklem hacmi n keyfı^olarak belirlenir. ? Her tabakanın, evren hacmi içindeki oranı Nh / N belirlenir. Her tabakada keyfı^seçimle nh = (Nh / N). n sayıda birim seçilir ve bu seçilen birimler örneklemi oluşturur.


29. Soru

Tabakalı örneklemenin aşamaları nelerdir?

Cevap

? Tabakalama kriterinin belirlenmesi. ? Tabakaların oluşturulması. ? Tabakalardan birimlerin seçilmesi. ? Verilerin derlenmesi.


30. Soru

Tam sayım nedir?

Cevap

Planlanan bir istatistiksel araştırma için tanımlanan sonlu ana kütlenin bütün birimleri üzerinden araştırmaya konu olan değişkenler itibariyle veri derleniyorsa yapılan işleme tam sayım denir. Tam sayım sonucu elde edilen veri kümesinin çözümlenmesiyle elde edilen bilgiler (parametre değerleri) veri derleme ve çözümleme hatası işlenmemiş ise kesin ve doğru bilgilerdir.


31. Soru

Örnekleme nedir?

Cevap

Tanımlanan ana kütleden onu ilgilenilen değişkenler bakımından temsil eden sınırlı sayıda birimin belirli yöntemler kullanılarak seçilmesi ile ana kütle için tahmine dahalı bilgi edinme işlemine örnekleme, seçilen birimlerin oluşturduğu topluluğa örneklem denir.


32. Soru

Örnekleme yapmayı gerekli kılan nedenler nelerdir?

Cevap

Örnekleme yapmayı gerekli kılan nedenler:

  • Ana kütlenin sonsuz olması durumu
  • Ana kütlenin sonlu olması durumu

33. Soru

Örneklem için birim seçme yöntemleri nelerdir?

Cevap

Örneklem için birim seçme yöntemleri:

  • Keyfi Seçim
  • Tesadüfi Seçim
  • Kura Seçimi
  • Sistematik Seçim

34. Soru

Keyfi seçim nedir?

Cevap

Örneklem oluşturulurken tanımlanan tanımlanan ana kütleyi oluşturan birimler arasında fark gözetilir, yani bütün birimlere bilinen bir olasılıkla seçilme şansı verilmez ise bu türden birim seçimine keyfi seçim adı verilir. Bu seçim yönteminde araştırmacı, hangi birimlerin örnekeleme seçileceğini bilerek ve isteyerek belirler.


35. Soru

Kura seçiminde izlenecek adımlar nelerdir?

Cevap

  • Tanımlanan anakütle ile ilgili oluşturulacak güncel çerçevedeki bütün birimlere birden N e kadar numara verilir. Bu numaralar fişlere yazılır ve bir torbaya veya bir kaba atılır.
  • Fişler iyice karıştırıldıktan sonra n tane fişin çekilmesi işlemine başlanır. Çekilen fiş her çekilişten sonra torbaya iade edilir veya edilmez. Çekilen fiş torbaya iade ediliyorsa birim seçimine iadeli seçim, iade edilmiyorsa iadesiz seçim adı verilir.
  • Seçilen n sayıdaki birim örneklemi oluşturur.


36. Soru

Olasılıklı örneklemenin üstünlükleri nelerdir?

Cevap

  • Örneklemden elde edilen verilerden hesaplanan istatistikler ana kütle parametreleri hakkında genelleme yapmak üzere kullanılabilir.
  • Örneklem hatasının büyüklüğü hakkında bilgi elde edilebilir.
  • Keyfi seçimde söz konusu olabilecek yanlılık (sistematik hata) giderilmiş olur.


37. Soru

Örnekleme sürecinin aşamaları nelerdir?

Cevap

  • Ana kütlenin Tanımlanması
  • Çerçevenin Belirlenmesi
  • Örnekleme Yönteminin Seçilmesi
  • Örneklem Hacminin Belirlenmesi
  • Örneklemin Uygulanması


38. Soru

Ana kütlenin tanımlanması nasıl olmaktadır?

Cevap

Bir araştırma sürecinde araştırmacının ilk yapacağı işlerden biri olan örnekleme süreci ana kütlenin tanımlanmasıyla başlar. Ana kütle, araştırmacı tarafından belirlenen bir tanıma uyan ve hakkında bilgilerin üretileceği, çıkarımların yapılacağı birimlerden oluşan topluluktur. Ana kütlenin ayrıntılı bir biçimde tanımlanmasıyla, hangi birimlerin araştırma kapsamına alınacağı, hangilerinin alınmayacağı belirlenmiş olur. Bu, başka bir ifadeyle örneklemde yer alabilecek ve yer alamayacak birimlerin belirlenmesi anlamına gelir.
Ana kütlenin tanımlanması genel olarak örnekleme birimi, gözlem birimi, yer ve zaman kavramlarıyla yapılmaktadır. Araştırmanın konusunu tanımlayan değişkenlerle ilgili verilerin derlendiği birimlere gözlem birimi adı verilir. Örnekleme birimi ise örnekleme seçilecek birimlerdir.


39. Soru

Çerçevenin belirlenmesi nasıldır?

Cevap

Çerçeve sonlu bir ana kütlenin bütün birimlerinin kayıtlı olduğu bir listedir. Nüfus kayıtları, seçmen kütükleri, hasta kayıt listeleri, hastane personel listeleri, telefon rehberi, öğrenci kayıt listeleri, su, elektrik abonelik listeleri vb. çerçeve olarak kullanılabilecek araçlardır. Örneklemeye başlamadan önce öncelikle amaca uygun bir çerçevenin var olup olmadığı, yoksa sağlanıp sağalanamayacağı araştırılmalıdır. Araştırmaya uygun bir çerçevenin var olması durumunda bu çerçevenin güncel olup olmadığının araştırılması da önemli bir konudur. Çerçeve olmadan ne tam sayım ne de örneklemenin yapılabileceği unutulmamalıdır.


40. Soru

Örnekleme yönteminin seçimi nasıldır?

Cevap

Örneklemeye girecek birimlerin belirlenmesine imkân veren yöntemlere örnekleme yöntemleri denir. Bu yöntemler örneklem için birim seçiminde uygulanan usulün keyfi ya da teadüfi oluşuna göre iki sınıfa ayrılır. Birinci durumda olasılıklı olmayan örnekleme, ikinci durumdaysa olasılıklı örnekleme söz konusu olur. Örnekleme yönteminin seçimiyle ilgili en önemli karar bir örnekleme planında ne tür bir örnekleme yöntemi uygulanacağıdır. Bu konu örnekleme yöntemleri başlığı altında ayrıntılı bir biçimde ele alınacaktır.


41. Soru

Örneklem hacminin belirlenmesi nasıldır?

Cevap

Örneklem hacmi, örnekleme girecek birimlerin sayısını gösterir ve “n” simgesiyle gösterilir. Bu sayının ne olacağına ilişkin kesin yanıt vermek mümkün değildir. Ancak, bu sorunun yanıtlanabilmesi için aşağıda açıklanan faktörlere ilişkin yapılacak nitel değerlendirmelere ve örnekleme dağılımı başlığı altında açıklanacak olan nicel yöntemlere başvurulur.


42. Soru

Örneklem hacminin belirlenmesine etki eden faktörler nelerdir?

Cevap

  • Ana kütlenin homojenliği
  • Araştırmada verilecek kararın önemi
  • Araştırmanın yapısı


43. Soru

Ana kütlenin homojenliği nedir?

Cevap

Ana kütlenin homojenliği: Ele alınan ana kütlenin ilgilenilen değişken bakımından homojen ya da heterojen olması örneklem hacminin belirlenmesine etki eder. Birimlerin özellikler bakımından farklılığı arttıkça ana kütleyi temsil edebilecek bir örneklem oluşturabilmek için örneklem hacminin de giderek büyümesi gerekir.


44. Soru

Örneklemin seçimi nasıldır?

Cevap

Örnekleme sürecinin bu son aşamasında örnekleme girecek birimler keyfi veya tesadüfi seçim uygulamalarıyla seçilirler. Gerekli veriler seçilen birimlerden gözlem veya ölçüm yoluyla derlenir. Bu aşamada yapılacak işlemleri; uygun özellikte büro ve çalışma ortamı ile nitelikli işgörenlerin temini gibi sayabiliriz. Önceki aşamalarda yapılan yanlış uygulamalar ve dikkatsizlikler bu aşamada büyük sorunların yaşanmasına neden olur.


45. Soru

Olasılıklı olmayan örnekleme yöntemleri nelerdir?

Cevap

  • Kolayda örnekleme
  • Yargısal örnekleme
  • Kota örneklemesi
  • Kartopu örneklemesi


46. Soru

Olasılıklı örnekleme yöntemleri nelerdir?

Cevap

  • Basit tesadüfi örnekleme
  • Tabakalı örnekleme
  • Sistematik örnekleme
  • Tek ve çok aşamalı örnekleme


47. Soru

Kolayda örnekleme nedir?

Cevap

Burada amaç, araştırma konusu ile ilgili ve kolayca ulaşılabilir olan birimlerden bir örneklemin oluşturulmasıdır. Araştırma konusu ile ilgili olan ve doğru yerde, doğru zamanda bulunan birimler arasından keyfi olarak birimler seçiliyorsa yapılan örneklemeye kolayda örnekleme denir. Kolayda örnekleme gönüllülük esasına göre katılan birimlerden oluşur.


48. Soru

Yargısal örnekleme nedir?

Cevap

Bu örnekleme de bir tür kolayda örneklemedir. Yargısal örnekleme, örneklemin araştırmacının ya da örneklemecinin kişisel arzu, düşünce ve deneyimlerine göre seçilmiş olduğu örneklemedir. Bu yöntemin kolayda örneklemeden farkı örnekleme birim seçimi için araştırmacının uzman fikirleriyle belirlediği ölçütler kullanması ve bu ölçütlerin temsili bir örneklem oluşturacak ölçütler olduğuna inanıyor olmasıdır.


49. Soru

Kartopu örneklemesi nedir?

Cevap

Kartopu örneklemesi, özellikle bir çerçevenin mevcut olmaması ya da oluşturulmasının imkansız olduğu durumlarda faydalı bir örneklemedir. Bu yöntemde örnekleme süreci tanımlanan ana kütlede yer alan bir bireyin genellikle tesadüfi olarak seçilmesiyle başlar. Belirlenen bu birey örnekleme giren birinci birimdir. Bu bireyden aynı ana kütle tanımında yer alan tanıdığı bir bireyin olup olmadığı öğrenilir. Varsa bu bireye ulaşılır. Böylece örneklemde yer alacak ikinci birime ulaşılmış olur. Benzer şekilde bu süreç, referanslarla keyfi olarak belirlenen hacimde örnekleme ulaşılıncaya kadar sürdürülür.


Yukarı Git

Sosyal Medya'da Paylaş

Facebook Twitter Google Pinterest Whatsapp Email