aofsoru.com

Örgüt Kuramı Dersi 1. Ünite Sorularla Öğrenelim

Örgüt Kuramlarına Giriş

1. Soru

Örgüt kavramı nasıl tanımlanmaktadır?

Cevap

Örgüt, üyelerinin farklı beklentileri ile şekillenen amaçlarını gerçekleştirmek üzere çeşitli şekillerde bir araya gelmiş, çevresel faktörlerden etkilenerek varlığını sürdürmeye çalışan sosyal yapılar olarak tanımlanmaktadır.


2. Soru

Kuram kavramı nasıl tanımlanmaktadır?

Cevap

Kuramlar, doğal veya sosyal yaşamdaki olayların gerçekleşme biçimlerini anlamaya, düzenlilikleri keşfetmeye yönelik açıklamalar olarak tanımlanmaktadır.


3. Soru

Sosyal bilimler alanında ele alınan konunun nasıl analiz edileceği hangi sorular çerçevesinde şekillenmektedir?

Cevap

• Araştırma konusunun hangi bağlam içinde inceleneceği • Konunun temel aktörlerinin kimler olduğu soruları çerçevesinde şekillenmektedir.


4. Soru

Örgütlerin hangi özellikleri, sosyal hayatta kendilerine duyulan ihtiyacı arttırmaktadır?

Cevap

Bu özellikler; uzun vadede hayatta kalma becerisine sahip olma bağlamında durağan, belli prosedürlere bağlı etkinlikler gösterme bağlamında güvenilir, etkinlikleri sürekli kayıt altında olması bağlamında gelişmeye açık ve hesap verebilir olmalarıdır.


5. Soru

Örgüt kuramı araştırmaları daha çok hangi konularda yoğunlaşmaktadır?

Cevap

Bu araştırmalar örgütlere, örgütler- arası ilişkilere, örgüt topluluklarına, örgütsel alanlara vb. odaklanır. Örgüt yapısı ile çevresi arasındaki ilişkileri ayrıntılı şekilde inceleyen veya örgüt ile çevresi arasındaki ilişkiyi bağımlılık ve güç ilişkileri temelinde ele alarak açıklamaya çalışan araştırmalar bu alana örnektir.


6. Soru

Kuramlar gündelik hayatımızı nasıl etkilemektedir?

Cevap

Kuramların, gündelik hayatımızı nasıl etkilediği veya uygulamada ne işe yaradığının cevabı, insanın en temel amacı olan yaşamını sürdürme amacı ile ilişkilidir. İnsanlar bu amacı gerçekleştirmek için, içinde yaşadığı dünyayı tanımak, geleceğe yönelik tahminlerde bulunmak ve planlar yapmak zorundadır. Kuramsal açıklamalar, doğal ve sosyal yaşamdaki olayları ve düzenlilikleri açıklayarak, uyum yeteneğimizi arttırmamamıza, geleceğe yönelik tahminlerde bunuma ve planlar yapmamıza yardımcı olmaktadır.


7. Soru

Örgüt kuramlarının doğuşu ve gelişimi hangi evrelerde incelenebilir?

Cevap

• Birinci Evre (1800’lerin sonlarından 1950’lerin başına kadar): Farklı disiplinlerde ve uygulamada örgütler ve yönetim üzerine yapılan çeşitli çalışmalar. • İkinci Evre (1950’lerin başından 1970’lerin sonuna kadar): Örgüt kuramının bir çalışma alanı olarak belirginleşmesi ve Koşul Bağımlılık Kuramı etrafındaki geçici uzlaşma • Üçüncü Evre (1970’lerin sonundan 1990’ların sonuna kadar): Örgüt kuramlarında çeşitlenme • Dördüncü Evre (1990’ların sonundan günümüze kadar): Çeşitlenmeyle birlikte bütünleştirme çabalarının artması.


8. Soru

Genel olarak değerlendirildiğinde örgütsel davranış ve örgüt kuramı alanlarının analiz düzeyleri nelerdir?

Cevap

Genel olarak örgütsel davranış çalışmaları, örgütiçi yani mikro düzeyde, örgüt kuramı çalışmaları ise makro düzeyde çalışmalar olarak kabul edilmektedir.


9. Soru

Fayol tarafından tanımlanan beş temel yönetim işlevi nelerdir?

Cevap

Fayol’a göre yönetimin temel işlevlerini; planlama, örgütleme, kumanda, koordinasyon ve kontrol işlevleri oluşturmaktadır.


10. Soru

Örgütleri anlama konusunda yapılan çalışmalar hangi konulara yoğunlaşmaktadır?

Cevap

Örgütlenme biçimlerinin, örgütteki bireylerin tutum ve davranışlarını nasıl etkilediği ve bunlardan nasıl etkilediği; örgütlerin performans, başarı ve hayatta kalma konusundaki durumları; örgütler ile kültürel, politik, teknolojik vb. çevre unsurları arasındaki karşılıklı ilişkiler ile örgüt kuramı alandaki çalışmaların felsefi ve yöntembilimsel temelleri gibi konulara yoğunlaşmaktadır.


11. Soru

İdari kökenin temsilcileri arasında yer alan isimler kimlerdir?

Cevap

İdari kökenin temsilcileri arasında F. W. Taylor, H. Fayol, Urwick, Gulick, Mooney ve Reiley gibi isimler yer almaktadır.


12. Soru

Örgüt kuramı, başlangıcından itibaren sosyal bilimlerin hangi alanları ile iç içe olmuştur?

Cevap

Başlangıcından itibaren psikoloji, sosyoloji ve ekonomi; son dönemlerde ise felsefe, tarih ve edebiyat gibi sosyal bilimlerin pek çok alanı ile yoğun bir ilişki içinde olmuştur.


13. Soru

Örgüt kuramı alanı tarihsel süreç içerisinde nasıl gelişmiştir?

Cevap

Örgüt kuramı, özellikle 1970’li yıllardan araştırma ve ilginin yoğunlaştığı bir alandır. Sosyal bilimler alanı içerisindeki genç çalışma alanlarından biridir. Buna karşın sosyal bilimler alanındaki temel tartışma konularını, düşünce okullarını ve yaşanan değişimleri neredeyse bütünüyle yansıtan bir hızla gelişmiştir.


14. Soru

Sosyal bilimler alanındaki kuramlar nasıl gelişmektedir?

Cevap

Sosyal bilimler alanında, insanların veya örgütlerin davranışlarının ardındaki kurallar keşfedilmeye, gelecekteki olası davranışları kestirilmeye çalışılmaktadır. Bu amaçla araştırmacılar sosyal çevredeki olayları gözlemler ve belli düzenlilikler keşfetmeye çalışırlar. Sık sık tekrarlanan bu davranış örüntüleri, kuramsal açıklamalara dönüşebilecek, test edilir önermeler haline getirilirler.


15. Soru

Sosyal bilimler alanındaki araştırmalarda analiz birimi neyi ifade etmektedir?

Cevap

Analiz birimi ise bir araştırmanın bulgularına ulaşmak için üzerinde çalıştığı en temel birimi nitelendirmektedir.


16. Soru

Örgüt kuramı alanı, nasıl işlev göstermektedir?

Cevap

Örgüt kuramı da örgütlerin davranışlarını anlamaya ve açıklamaya çalışan bir sosyal bilim alanı olarak nitelendirilmektedir. Örgütlerin hayatta kalmak ve amaçlarına ulaşabilmek için çevresel faktörler karşısında sahip oldukları kaynakları incelemekte ve örgütlere amaçlarını gerçekleştirebilmeleri için tutarlı, bilimsel önermeler sunmaya çalışmaktadır.


17. Soru

Örgüt kuramı alanındaki çalışmaların düzenli bir biçimde özetlenmesinin zor olmasını nedenleri nelerdir?

Cevap

Bu durumun nedenlerinden biri, psikoloji, sosyoloji ve ekonomi son dönemlerinde ise felsefe, tarih ve edebiyat gibi sosyal bilimlerin pek çok alanıyla yoğun bir ilişki içinde olmasıdır. Örgüt kuramının anlaşılmasını zorlaştıran diğer nedenler arasında; Türkçe alanyazının sınırlı olması, mevcut alanyazında konunun derli toplu biçimde ele alınmamış olması, kuramsal çalışmaların yoğun içerikleri nedeniyle anlaşılmasının zor olması ve bu alanda üretilen bilgilerin uygulamada pek karşılıklarının bulunmaması sayılabilir.


18. Soru

Örgütsel analiz düzeylerini bilmek neden önemlidir?

Cevap

Tek başına örgütten, örgüt topluluklarına ve örgütsel alanlara uzanan bir çeşitlilik gösteren analiz düzeylerini bilmek, kuramların temel araştırma sorularını bizim için daha anlaşılır ve anlamlı kılar.


19. Soru

Kuramların işlevleri nelerdir?

Cevap

Kuramlar, dünyayı algılama ve yorumlama biçimimizi, olaylara verdiğimiz tepkileri şekillendirirler.


20. Soru

Sosyal bilimler alanındaki araştırmalarda analiz düzeyi neyi ifade etmektedir?

Cevap

Analiz düzeyi, bir araştırmanın bağımlı değişkeninin, örgüt-içi, örgütler-üstü ve örgütler-arası hangi bağlamda ele alındığını belirtir.


21. Soru

Weber’in ortaya koyduğu bürokrasi modelinin özellikleir nelerdir?

Cevap

Weber’in ortaya koyduğu bürokrasi modeli etkinlik ve verimlilik temeline dayanmakla birlikte diğer yaklaşımlardan faklı olarak örgütleri, modernleşme ve rasyonelleşme süreçleri içerisinde anlamaya ve açıklamaya yönelmiştir.


22. Soru

Örgütler, sahip oldukları farklı özelliklere göre hangi şekillerde sınıflandırılabilirler?

Cevap

Örgütler, sahip oldukları özelliklere göre; büyükküçük, yeni-eski, ulusal-küresel, kar amacı güdengütmeyen, yasal-yasa dışı gibi başlıklar altında sınıflandırılabilirler.


23. Soru

Örgüt kuramları nasıl ortaya çıkmış ve gelişmiştir?

Cevap

Örgüt kuramları, 20. yüzyılın ilk yarısından itibaren çeşitli sosyal bilim alanlarında yürütülen araştırmalarla geliştirilen yönetim düşüncelerinin birikimi ile ortaya çıkmıştır. Yeni bir yönetim yaklaşım ya da örgüt kuramı bir öncekilerin geçerliliğini ortadan kaldırmaz. Her kuram, farkı bir araştırma sorusundan doğar; tüm yaklaşımlar ve kuramlar yönetim ve örgütlerle ilgili geniş bir bilgi birikiminin oluşmasını sağlar.


24. Soru

Örgütsel davranış ile örgüt kuramları arasındaki temel farklılık nedir?

Cevap

Bu iki alan arasındaki temel farklılık odaklandıkları analiz birimidir. Örgütsel davranış, örgüt araştırmalarında analiz birimi olarak çalışanların örgüt içerisindeki davranışlarını inceleme konusu yapan sosyal bilim dalıdır. Örgüt kuramları ise örgüt araştırmalarında analiz birimi olarak tek tek veya toplu halde örgütlerin davranışlarını inceleme konusu yapan sosyal bilim dalıdır.


25. Soru

Örgütsel davranış alanı genel olarak hangi konuları incelemektedir?

Cevap

Örgütsel davranış, insan davranışlarını, içinde yaşadıkları çalışma ortamlarında ele almaktadır. Bireyin örgütten şekilde etkilenerek davranış değişikliği gösterdiğini incelemektedir. Örgütsel davranış, örgüt içindeki bireylerin ve grupların davranışlarına odaklanmaktadır. Örgütsel davranışın alanının yoğunlaştığı konulara örnek olarak; tutumlar, kişilik, motivasyon, iş tatmini, örgüte duyulan bağlılık, karar verme, liderlik vb. gösterilebilir.


26. Soru

Bir örgütü meydana getiren boyutlar nelerdir?

Cevap

Örgütler, örgütlenme biçimleri, hedef ve stratejiler, üyeler, teknolojik olanaklar, büyülük, çevre ve kültür gibi boyutlardan oluşmaktadır.


27. Soru

Bilimsel Yönetim Yaklaşımını geliştiren Taylor, etkili yönetimi nasıl tanımlamaktadır?

Cevap

Taylor, etkili yönetiminin temelini, uzmanlaşma, işbölümü, planlama ve programlamanın oluşturduğunu belirtmiştir.


28. Soru

Taylor tarafından yöneticiler için belirlenen temel ilkeler nelerdir?

Cevap

Bunlar; her iş için bilimsel yöntem ve ilkelerin belirlenmesi, çalışanların bilimsel yöntemlerle seçilip yetiştirilmesi, çalışanların da bu yöntemleri benimsemesi ve çalışanlar ile yönetim arasında net bir iş ve sorumluluk dağılımı yapılmasıdır.


29. Soru

İkinci evre araştırmalarının temel amacı nedir?

Cevap

Birinci evrede olduğu gibi bu dönemde de temel araştırma amacı, örgütsel işleyişin verimliliğini ve etkinliğini artırmaya yönelmiştir.


30. Soru

Örgütleri anlamak, insanlar için neden önemlidir?

Cevap

Bugün insanların hayatının çok önemli bir kesiti örgütlerin içerisinde ve etkisinde geçmektedir. Farkında olsak da olmasak da yaşamımız örgütler tarafından yönlendirilmektedir. Yaşamımızı sürdürmek için yaptığımız işlerin neredeyse tamam örgütsel ortamlarda gerçekleştirilmektedir. Dolayısıyla örgütleri anlamak aslında insanların birbirleriyle ve çevreleriyle olan ilişkilerini, yani dünyayı anlamaktır.


31. Soru

Örgüt alanı araştırmalarını oluşturan temel alanlar nelerdir?

Cevap

Örgüt araştırmaları alanı, biri örgütsel davranış, diğeri örgüt kuramları olmak üzere iki temel hat üzerinde gelişme göstermektedir.


32. Soru

Psikolojik köken araştırmalarının örgütler için ortaya koyduğu sonuçlar nelerdir?

Cevap

Psikolojik köken araştırmalarının örgütler için ortaya koyduğu sonuçlar; insan ilişkilerine eğilmek gerektiği, insanın sosyal ve psikolojik bir varlık olarak kabul edilmesi gerektiği, insan davranışlarının bir nedene dayandığı anlayışı, insanın yaratıcı olduğu, örgütün sosyal bir sistem olduğu ve örgüt ile insanın karşılık etkileşim içinde olduğu şeklinde özetlenebilir.


33. Soru

Örgütler-üstü analizler hangi konuları incelemektedir?

Cevap

Örgütler-üstü örgüt incelemeleri, örgüt topluluklarının veya örgüt kümelerinin kendine özgü unsurları ve dinamikleri ile ilgilenmektedir. Yani bir örgütün diğerleriyle değil, örgütlerin örgütlerle ilişkilerine odaklanmaktadır.


34. Soru

Örgüt kuramı alanındaki araştırmalar kendi içinde hangi analiz düzeylerinde sınıflandırılabilir?

Cevap

Örgüt kuramı çalışmalarına analiz düzeyi bağlamında bakıldığında; örgüt düzeyi, örgütler-arası düzey ve örgütler-üstü yani örgüt toplulukları olmak üzere üç düzeyden bahsedilebilir.


35. Soru

İkinci evre araştırmaları sosyal bilimlerin hangi alanlarından etkilenerek gelişmiştir?

Cevap

Davranışçı bilimlerin uzun yıllara dayanan birikimi, 1960’lı yıllarda örgüt kuramı çalışmalarını önemli ölçüde etkilemiştir. Ancak zamanla psikoloji, sosyoloji, sosyal psikoloji gibi alanlardan etkilenmeye başlamış ve disiplinlerarası çalışmalar yapılmıştır.


36. Soru

1970’li yılların ikinci yarısında geliştirilen örgüt kuramları hangileridir?

Cevap

1970’lerin ikinci yarısında, etkilerini bugüne dek sürdüren Kaynak Bağımlılığı, Örgütsel Ekoloji, İşlem Maliyeti ve Kurumsal Kuram adları verilen kuramlar geliştirilmiştir.


37. Soru

Aktör-yapı ikileminde yer alan aktör ve yapı kavramları neyi ifade etmektedir?

Cevap

Burada aktörlerden kasıt belli amaçlarla çeşitli eylemlerde bulunan birey veya örgütler olabilir. Yapı ise genellikle belli bir biçime ve düzene sahip toplumsal davranış örüntülerini ifade etmektedir.


38. Soru

Fayol, yöneticilere yönetim işlerini yerine getirirken hangi ilkelere uymalarını önermiştir?

Cevap

Fayol, yöneticilere, yönetim sürecini yerine getirirken uymalarını önerdiği 14 ilke belirlemiştir. Bunlar; iş bölümü, otorite, disiplin-gözetim, kumanda birliği, yürütme birliği, genel çıkarların özel çıkarlara üstünlüğü, personel ücretleri, merkeziyet, hiyerarşi, düzen, hakkaniyet-eşitlik, personel devamlılığı, inisiyatif, birlik ve beraberlik ruhudur.


39. Soru

Koşul Bağımlılık Kuramı nasıl bir bakış açısı ile geliştirilmiştir?

Cevap

Koşul Bağımlılık Kuramı, geliştirildiği 1960’lı yıllardan önceki psikoloji kökenli bakış açısına ek olarak örgütlerin yönetimi meselesini anlamak için onları, içinde bulundukları çevrenin koşulları ile birlikte ele almayı salık veren sosyolojik bakış açısını getirmiştir.


40. Soru

Örgüt düzeyinde gerçekleştirilen analizler hangi konularda yoğunlaşmaktadır?

Cevap

Örgüt düzeyinde gerçekleştirilen analizler bir bütün olarak örgütsel süreçler, örgütün sınırları, faaliyet sistemi ve örgütün genel stratejileri üzerinde durmaktadır.


41. Soru

Örgüt-çevre tartışmalarının temelinde ne yer almaktadır?

Cevap

Örgüt-çevre tartışmalarının temelini sosyal bilimlerin en temel tartışmalarından birisi olan aktör-yapı tartışması oluşturmaktadır.


42. Soru

1980’li yıllardan itibaren örgüt kuramı alanında ne tür gelişmeler görülmeye başlanmıştır?

Cevap

1980’li yıllardan itibaren örgüt kuramı alanında örgütleri, üyelerin değerleri ve öznellikleri ile tanımlayan postmodern ve eleştirel çalışmalar etkili olmaya başlamıştır.


43. Soru

İdari kökenin temsilcileri genel olarak hangi konularla ilgilenmiştir?

Cevap

Temel olarak örgütlerde etkinliğin ve verimliliğin nasıl arttırılabileceği ile ilgilenmişlerdir.


44. Soru

Üçüncü evrede, Koşul bağımlılık Kuramına getirilen eleştiriler nelerdir?

Cevap

Koşul Bağımlılık Kuramı, özellikle bilginin doğasına ilişkin varsayımı ve bilimsel bilgi üretme yöntemleri açısından eleştirilmiştir. Bu dönemde ayrıca örgüt araştırmalarına kaynaklık edecek tek kuram olmadığı vurgulanmaya başlanmıştır.


45. Soru

Birinci evrede, örgüt kuramı alanının, bağımsız bilimsel bir çalışma alanı olarak nitelendirilememesinin nedenleri nelerdir?

Cevap

Bu dönemdeki çalışmalarda, araştırılan birim örgüt olmakla birlikte, araştırma amacı, örgütleri anlamaya ve açıklamaya yarayacak hipotezler üretmek veya genellemelere ulaşmak değildir. Bu dönemdeki çalışmaların odaklandıkları konu, genel olarak örgütler değil, özel olarak hapishaneler, hastaneler, sendikalar veya siyasi partilerdir. Bu nedenle yalnızca ilgilendiği özel örgüt türüne ilişkin çalışmalar yapılmış ve genel bağlamda örgüt kuramı olarak kabul edilebilecek bir önerme ortaya atılamamıştır.


46. Soru

Psikolojik kökenin temsilcileri arasında hangi isimler yer almaktadır?

Cevap

Psikolojik kökenin temsilcileri Roethlisberger, Dickson, Mayo, Barnard gibi isimlerdir.


47. Soru

Epistemolojik açıdan birbirine zıt iki tutumu yansıtan pozitivizm ve anti-pozitivizm ne ifade etmektedir?

Cevap

Pozitivizm, doğa bilimleri yöntemlerinin sosyal bilimler için kullanılması; doğa bilimlerinin keşfettiği evrensel yasalarla paralellik gösteren toplumsal yasaları keşfetme yaklaşımıdır. Anti-pozitivizm ise sosyal bilim araştırmalarında pozitivizmin doğa bilimi yöntemlerinin kullanılmasını reddeden, doğru bilginin ancak eylemin içindeki aktörler tarafından ortaya konabileceğini ve araştırmacının bakış açısına göre farklılaşabileceğini varsayan yaklaşımdır.


48. Soru

Psikolojik köken temsilcilerinin odaklandıkları temel konu nedir?

Cevap

Psikolojik kökenin temsilcileri, etkinlik ve verimlilik arayışında insan ögesine odaklanmaktadır.


49. Soru

Ontolojik açıdan birbirine zıt iki tutumu yansıtan gerçekçilik ve nominalizm ne ifade etmektedir?

Cevap

Gerçekçilik insandan bağımsız bir gerçekliğin var olduğunu, insanın bu gerçekliği keşfedebileceğini ama değiştiremeyeceğini varsaymaktadır. Nominalizm ise insandan bağımsız bir gerçekliğin bulunmadığını, gerçeklerin insanlar tarafından onlara verilmiş adlardan ibaret olduğunu kabul etmektedir.


50. Soru

Örgütler-arası analiz düzeyi hangi konuları kapsamaktadır?

Cevap

Örgütler-arası analiz düzeyi bir örgütün diğer örgütlerle ilişkilerinin analizini kapsamaktadır.


51. Soru

Dayandığı paradigma bakımından etkileşimci postpozitivist olan kuram kuramlar hangileridir?

Cevap

Yeni kurumsal kuramdır.


52. Soru

Pozitivist ve anti-pozitivist epistemolojik yaklaşımların örgüt kuramı alanına yansımaları nelerdir?

Cevap

Örgüt kuramları açısından değerlendirildiğinde pozitivist epistemoloji örgütlerin içinde neler olup bittiğinin, çalışanların veya örgütlerin neden belli davranışlar ortaya koyduklarının bilimsel yöntemlerle tam olarak anlaşılabileceğini varsaymaktadır. Anti-pozitivist epistemolojik yaklaşım ise örgütsel olguların nesnel bir şekilde ele alınıp incelenebileceğini kabul etmez. Araştırmacı araştırdığı olgudan bağımsız değildir. Örgüt araştırmalarında pozitivist epistemoloji nicel araştırma yöntemlerini tercih ederken; anti-pozitivist epistemoloji ise nitel araştırma yöntemlerini tercih eder.


53. Soru

Dayandığı paradigma bakımından gerçekçi pozitivist olan kuram kuramlar hangileridir?

Cevap

Koşul bağımlılık kuramı, kaynak bağımlılık kuramı, örgütsel ekoloji kuramı ve iktisadi kuramlarıdır.


54. Soru

Üçüncü evrede gerçekleştirilen örgüt kuramı çalışmalarının temel özellikleri nelerdir?

Cevap

Bu dönemde yapılan çalışmalar, birey ve grupların öznelliğini temele almış ve doğa bilimleri ve sosyal bilimlerin birbirinden farklı alanlar olduklarını ve farklı yöntemlerle araştırılması gerektiğini savunmuşlardır.


55. Soru

Araştırma niyeti bakımından hem bilimci hem yönetimci olan örgüt kuramı veya kuramları hangileridir?

Cevap

Koşul bağımlılık kuramının, kaynak bağımlılık kuramının, iktisadi kuramların ve postmodern örgüt kuramlarıdır.


56. Soru

Bilimcilik-yönetimcilik tartışmalarında iki tarafı bir araya getirmek üzere ortaya atılan kanıtlara dayalı yönetim yaklaşımı neyi savunmaktadır?

Cevap

Bu yaklaşım yöneticilerin karar almada yönetim modalarından etkilenmek yerine bu alanda yapılmış bilimsel araştırmalardan yararlanmaları gerektiğini öne sürmektedir.


57. Soru

Örgüt kuramları açısından ontolojik farklılıklar nasıl bir önem taşımaktadır?

Cevap

Örgüt kuramı açısından değerlendirildiğinde ontolojik farklılıklar özellikle en iyi örgütlenme biçimi veya en iyi yönetim stratejisi gibi yaklaşımlar açısından önem taşımaktadır.


58. Soru

İkinci evre çalışmalarının temel özellikleri nelerdir?

Cevap

Bu dönemde yönetim ve işletme problemleri, bilimsel yöntemlerle ele alınmaya başlanmış ve bu durum doğa bilimlerinin yöntem ve tekniklerinin davranış bilimleri alanında kullanılmasına aracılık etmiştir. Bu yeni uygulamalı çalışma alanı doğa bilimlerinin yöntemlerini kullanarak örgütlerin kuramını geliştirmek ve bu bilgilerden yararlanarak uygulamaya katkıda bulunmak amaçlarını aynı anda gerçekleştirmek niyetini taşımaktadır.


59. Soru

Kuram nedir?

Cevap

Kuram (Teori): Belli bir olguyu, olgu kümesini ya da durumu, bağıntı ve ilişkileriyle açıklamaya çalışan kavramsal sistem; bilgiyi düzenleyerek ve basitleştirerek karmaşık sosyal dünyayı daha anlaşılır hâle getiren, birbiriyle bağlantılı düşünceler sistemi.


60. Soru

Birinci evrede ortaya çıkan yönetim yaklaşımlarının kökenleri nelerdir?

Cevap

Bu dönemde ortaya çıkan yaklaşımlar üç ayrı disiplinler kökenden beslenerek gelişmiştir. • Etkili ve verimli yönetimin nasıl olması gerektiği ile ilgili kurallar sunma amacı taşıyan ve genellikle Kuzey Amerika ile Avrupa’daki uygulayıcı-kuramcıların çalışmalarından oluşan idari köken; • Örgütlerdeki birey ve grup davranışlarını inceleyen ve daha sonra insan ilişkileri Yaklaşımı adıyla gelişen davranışçı çalışmaların yer aldığı psikolojik köken; • Örgütlerin yapısal analizine odaklanan ve Kuzey Amerika’dan katkı sağlayan sosyolojik kökendir.


61. Soru

Sosyolojik kökenin temsilcileri arasında hangi isimler yer almaktadır?

Cevap

Sosyolojik kökenin temsilcileri olan Selznick, Gouldner, Blau gibi isimler yer almakatdır. Bu isimler fikirlerini, Alman iktisatçı ve sosyolog Max Weber’i izleyerek geliştirmişlerdir.


62. Soru

Analiz düzeyi örgüt olan örgüt kuram veya kuramlar hangileridir?

Cevap

Analiz düzeyi örgüt olan kuramlar; koşul bağımlılık kuramı, iktisadi kuramlar, postmodern örgüt kuramı ve eleştirel yönetim çalışmalarıdır.


63. Soru

Koşul Bağımlılık Kuramının, örgüt kuramı alanına katkıları neler olmuştur?

Cevap

Koşul Bağımlılık Kuramı, örgütsel davranış ile örgüt kuramı veya mikro ile makro çalışmaların birbirinden ayrılmasını sağlamıştır. Ayrıca davranışçıların alandaki baskın konumunun dengelenmesine katkıda bulunmuştur. Örgüt kuramından, bağımsız bir bilimsel çalışma alanı olarak bahsedilmesi, tam olarak bu tarihlerden sonra mümkün olmuştur.


64. Soru

Dayandığı paradigma bakımından eleştirel gerçekçi anti-pozitivst olan kuram kuramlar hangileridir?

Cevap

Eleştirel yönetim çalışmalarıdır.


65. Soru

Aktör-yapı tartışmasının temelinde yer aldığı iddia edilen doğa-yetiştirme tartışmasının taraflarının savları nelerdir?

Cevap

Doğa taraftarları insanın doğuştan gelen bazı kalıtımsal yetenek ve özelliklere sahip olduğunu ve bunları dünyayı değiştirmek üzere kullandığını öne sürmektedirler. Yetiştirme taraftarları ise insanın boş bir kağıt olarak dünyaya geldiğini ve dünyayı değiştirmek üzere kullandığı birtakım yetenek ve özellikleri ona yetiştiği çevrenin yüklediğini kabul etmektedirler.


66. Soru

Örgüt-çevre ilişkileri bağlamında iradeci olan kuram veya kuramlar hangileridir?

Cevap

Kaynak bağımlılık kuramı, iktisadi kuramlar, postmodern örgüt kuramı ve eleştirel yönetim çalışmalarıdır.


67. Soru

Bilimcilik-yönetimcilik tartışmaları nasıl ortaya çıkmıştır?

Cevap

1950’lerde doğa bilimlerinde kullanılan yaklaşımların yönetim biliminde de kullanılabileceği savunulmuştur. Yönetim bilimi, bu dönemde, biri bilimcilik, diğeri ise yönetimcilik olarak adlandırılan iki kavram üzerinde şekillenmiştir.


68. Soru

Aktör-yapı tartışmalarında orta yolu bulmaya yönelik olaak Giddens tarafından ortaya atılan yapılanma yaklaşımı ne ifade etmektedir?

Cevap

Yapılanma, toplumsal yaşam içerisinde yapı ve eylemin ardışık-eşzamanlı veya statik-dinamik gibi ayrımlara tabi olmadan birbirine bağımlı ve birbirini besleyen unsurlar olduğunu kabul eden anlayıştır.


69. Soru

Örgüt nedir?

Cevap

Örgütler hayatımızın her tarafını kuşatmış durumdadırlar. Okullar, hastaneler, ordu, itfaiye, çeşitli şirketler, dernekler, medya kuruluşları, cemaatler, sendikalar, alışveriş merkezleri, hatta mafya veya terör örgütleri gündelik hayatımızın bir parçasını oluşturan örgütlere örnek gösterilebilir. Bu örgütler büyük-küçük, yeni-eski, ulusal-küresel, kâr amacı güden-gütmeyen, yasal-yasa dışı olmak üzere farklı özelliklere sahip olabilirler. Örgütler üyelerinin farklı beklentileriyle şekillenen hedeflerine ulaşmak için çeşitli biçimlerde bir araya gelmiş, çevresel faktörlerin etkisi altında varlığını sürdürmeye yönelik çabalar gösteren sosyal yapılardır (Leblebici ve Salancik, 1989; Scott, 2003). Bu çerçevede her örgüt; örgütlenme bi- çimleri, hedef ve stratejiler, üyeler, teknolojik imkânlar, büyüklük, çevre ve kültür gibi boyutlardan oluşmaktadır (Scott, 2003; Daft, 2004)


70. Soru

Uygulamacı olarak da adlandırılan idari kökenin temsilcileri hangi sorulara yanıt aramışlardır?

Cevap

Bu isimler; işleri gerçekleştirirken, makinelere ek olarak, insan unsurunu nasıl daha etkin ve verimli şekilde kullanabiliriz?, en iyi örgüt yapısını ve yönetim tarzını nasıl oluşturabiliriz? sorularına yönelmişlerdir.


71. Soru

Kuram pratikte ne işe yarar?

Cevap

İnsanoğlunun en temel amacı yaşamını sürdürmektir. Bu amaçla içinde yaşadığı dünyayı tanımak, geleceğe yönelik tahminlerde bulunmak ve planlar yapmak zorundadır. Geleceği planlayabilmek için ise pek çok çevresel faktörle ilgili bilgilere sahip olmak gerekir. Böylece bu olayların hangi durumda ne şekilde gerçekleştiği, ne zaman ve nasıl tekrar edeceği kestirilebilir. Bunu bir örnek üzerinden açıklayabiliriz. Arşimet’in keşfettiği suyun kaldırma kanununu ele alalım. Arşimet’in bu kanunu hamam tasının suda nasıl yüzdüğü sorusundan çıkarak keşfettiği belirtilir. Suyun kaldırma kanunu, yoğunluğu sudan daha düşük cisimlerin suda yüzebileceğini öngörmektedir. Bu kanun aslında diğer sıvılar için de geçerlidir. Şimdi düşünelim. Acaba insanlar Arşimet bu kanunu ortaya koymadan önce gemi yapamıyorlar mıydı? Tabii ki yapıyorlardı. Öyleyse bu kuram insanlığa ne gibi bir katkı sağladı? Suyun kaldırma kanunu bulunmadan önce insanlar genellikle deneme yanılma yoluyla yüzdüklerini bildikleri tahta gibi malzemeleri temel alarak gemiler inşa ediyorlardı. Suyun kaldırma kuvvetinin bulunması ise insanlığa demir gibi daha sağlam malzemelerden de gemiler yapılabilmesi imkânını sağladı. Demir gibi ağırlığı nedeniyle yüzebileceği düşünülmeyen bir malzeme, yüzmenin bir yoğunluk problemi olduğunun anlaşılmasıyla, geniş boşluklarla hacmi artırılarak yüzebilir hâle getirilebildi. Kuramsal açıklamalar bizlerin basit gözlemlerle edindiğimiz izlenimlerin arka planındaki mekanizmaları açıklayarak mevcut bilgimizi geliştirmekte ve farklı durumlara uyum sağlamanın, dolayısıyla hayatta kalmanın yolunu göstermektedir.


72. Soru

Örgüt-çevre ilişkileri bağlamında yapılanmacı olan kuram veya kuramlar hangileridir?

Cevap

Yeni kurumsal kuramdır.


73. Soru

Örgütleri anlama konusunda yapılan araştırmalar genel olarak hangi konular üzerinde durmaktadır?

Cevap

Örgütleri anlama konusunda yapılan araştırmalar genel olarak şu konular üzerinde durmaktadırlar (Pfeffer, 1997): • Örgütlenme biçimlerinin örgütleri oluşturan bireylerin tutum ve davranışlarını nasıl etkilediği, • Örgütü oluşturan bireylerin kişilik özellikleri ve eylemlerinin örgütün amaçlarına katkılarının liderlik vb. yollarla nasıl ortaya çıktığı ve örgütlenme biçimlerini nasıl etkilediği, • Örgütlerin performans, başarı ve hayatta kalma konusundaki durumları, • Örgütler ve örgütlerin kültürel, politik, teknolojik vb. çevre unsurları arasındaki karşılıklı etkiler, Resim 1.1 Akıl Oyunları (A Beautiful Mind - 2001) filminden bir sahne: John Nash üniversitenin bahçesindeki güvercinlerin beslenme sırasındaki hareketlerini modellemeye çalışıyor. Örgüt Kuramı: Örgütlerin faaliyetlerini sürdürürken çeşitli çevresel faktörlerle olan ilişkilerini nasıl kurguladıklarını ve yönettiklerini açıklamak üzere geliştirilmiş önermeler bütününden oluşan araştırma alanı.  • Bu konularda yapılacak çalışmaların dayanacağı felsefi ve yöntembilimsel temeller.


74. Soru

Örgüt Kuramı nedir?

Cevap

Örgüt Kuramı: Örgütlerin faaliyetlerini sürdürürken çeşitli çevresel faktörlerle olan ilişkilerini nasıl kurguladıklarını ve yönettiklerini açıklamak üzere geliştirilmiş önermeler bütününden oluşan araştırma alanı


75. Soru

 Örgüt kuramlarının doğuşu ve tarihsel gelişimi nedir?

Cevap

Örgüt kuramı alanının doğuşu ve gelişimi dört evrede incelenebilir (Sargut ve Özen, 2007): • 1. Evre (1800’lerin sonlarından 1950’lerin başına kadar): Farklı disiplinlerde ve uygulamada örgütler ve yönetim üzerine yapılan çeşitli çalışmalar. • 2. Evre (1950’lerin başından 1970’lerin sonuna kadar): Örgüt kuramının bir çalışma alanı olarak belirginleşmesi ve Koşul Bağımlılık Kuramı etrafındaki geçici uzlaşma. • 3.Evre (1970’lerin sonundan 1990’ların sonuna kadar):Örgüt kuramlarında çeşitlenme. • 4. Evre (1990’ların sonundan günümüze kadar): Çeşitlenmeyle birlikte bütünleştirme çabalarının artması


76. Soru

Yönetim Süreci Yaklaşımını geliştiren H. Fayol, örgütlerdeki faaliyetleri nasıl gruplandırmıştır?

Cevap

H. Fayol, örgütlerde yer alan faaliyetleri teknik işler, ticari işler, mali işler, güvenlik işleri, muhasebe işlemleri ve idari işler olmak üzere altı grupta toplamıştır.


77. Soru

Örgütsel Davranış nedir?

Cevap

Örgütsel Davranış: Örgüt araştırmalarında analiz birimi olarak çalışanların örgütler içerisindeki davranışlarını inceleme konusu yapan sosyal bilim dalı.


78. Soru

Yorumsamacılık nedir?

Cevap

Yorumsamacılık: Nesnelerin veya olayların anlamlarının kendi özlerinde var olan bir özellik olmayıp onu yorumlayanlarca ortaya çıkartıldığını kabul eden yaklaşım.


79. Soru

Analiz Düzeyi nedir?

Cevap

Analiz Düzeyi: Bir araştırmanın bağımlı değişkeninin örgüt-içi, örgütler-üstü veya örgütlerarası hangi bağlamda ele alındığı.


80. Soru

Örgüt kuramı alanının temel tartışma konuları nelerdir?

Cevap

Örgüt kuramı alanının temel tartışma konularını; örgüt-çevre tartışmaları, paradigma tartışmaları, yönetimcilik-bilimcilik tartışmaları olmak üzere üç başlık altında incelemek olanaklıdır.


81. Soru

Analiz düzeyi örgütler arası olan kuram veya kuramlar hangileridir?

Cevap

Kaynak bağımlılığı kuramının analiz düzeyi, örgütler arasıdır.


82. Soru

Üçüncü evrede, örgüt kuramı alanının net bir çerçeveye kavuşmasını sağlayan gelişmeler nelerdir?

Cevap

Yapılan çalışmalarda örgütler-arası ilişkiler, örgüt toplulukları gibi konuların incelenmeye başlaması, örgüt kuramı alanının net bir çerçeveye kavuşmasını sağlamıştır.


83. Soru

Analiz Birimi nedir?

Cevap

Analiz Birimi: Bir araştırmanın, bulgularına ulaşmak için üzerinde çalıştığı insan, grup, olay, kurum, vb. en temel birimidir.


84. Soru

Paradigma kavramı ne anlama gelmektedir ve örgütler için neden önemlidir?

Cevap

Paradigma, bir bilimsel ve metafiziksel inançlar kümesinin oluşturduğu, içinde bilimsel kuramların test edilebildiği, değerlendirilebildiği ve eğer gerekirse yenilenebildiği kuramsal bir çerçevedir. Paradigma farklılıkları sadece felsefi tartışmalardan ibaret değildir. Farklı paradigmalara sahip aktörler örgütlerini farklı biçimlerde yönetmeyi seçebilirler.


85. Soru

Örgüt-çevre ilişkileri bağlamında belirlenimci olan kuram veya kuramlar hangileridir?

Cevap

Koşul bağımlılık kuramı ve örgütsel ekoloji kuramıdır.


86. Soru

Dayandığı paradigma bakımından nominalist antipozitivst olan kuram kuramlar hangileridir?

Cevap

Postmodern örgüt kuramıdır.


87. Soru

İşlevselcilik nedir?

Cevap

İşlevselcilik: Sistemi oluşturan unsurların her birinin değerinin sisteme olan katkıları oranında olduğunu kabul eden anlayış.


88. Soru

Araştırma niyeti bakımından bilimci olan örgüt kuramı veya kuramları hangileridir?

Cevap

Örgütsel ekoloji kuramı, yeni kurumsal kuram ve eleştirel yönetim çalışmalarıdır.


89. Soru

Yapısalcılık nedir?

Cevap

Yapısalcılık: Birbiriyle etkileşim içerisinde bulunan parçalardan oluşan sistemin, kendisini oluşturan ögelerden üstün ve onlara egemen olduğunu, sistemin yapısının bu ögeler arasındaki ilişkilerden çıkarılabileceğini kabul eden yaklaşım.


90. Soru

Ontoloji nedir?

Cevap

Ontoloji: Varlık ya da varoluş ile bunların temel kategorilerini araştıran, gerçekliğin yapısını ve doğasını açıklamaya çalışan felsefî disiplin


91. Soru

Gerçekçilik ve nominalizmin arasını bulmaya çalışan etkileşimcilik yaklaşımının temel varsayımı nedir?

Cevap

Etkileşimcilik, gerçekliğin insanlar tarafından sosyal olarak inşa edildiğini, insandan insana değişebileceğini varsayan yaklaşımdır.


92. Soru

Belirlenimcilik nedir?

Cevap

Belirlenimcilik: Evrendeki her olay ve olgunun nedensellik zinciri çerçevesinde belirli kanunlar ya da kurallara bağlı olarak meydana geldiğini, doğada bulunan her şeyin birbirine kırılmaz bir neden-sonuç zinciriyle bağlı bulunduğunu kabul eden anlayış.


93. Soru

Bilimcililk ve yönetimcilik kavramlarının temel savları nelerdir?

Cevap

Bilimcilik, doğa bilimleri yöntemlerinin tek gerçek bilgi kaynağı olduğunu savunan ve bu yöntemleri toplum bilimleri için de geçerli sayan görüş olarak tanımlanmaktadır. Buna göre, sosyal bilimlerin gerçek bilim olmasının tek yolu doğa bilimlerinin yöntemlerini kullanmaktır. Yönetimcilik ise yönetim ve örgüt araştırmaları alanında üretilen bilginin daha çok yöneticilerin ihtiyaçlarına ve onların sorunlarını çözme amacına yönelik olması gerektiğini düşünen yaklaşımdır.


94. Soru

Paradigma nedir?

Cevap

Paradigma: Bir bilimsel ve meta fiziksel inançlar kümesinin oluşturduğu, içinde bilimsel kuramların test edilebildiği, değerlendirilebildiği ve eğer gerekirse yenilenebildiği kuramsal bir çerçeve.


95. Soru

İradecilik nedir?

Cevap

İradecilik: İnsan iradesinin karar alma ve uygulamada akıldan daha üstün olduğunu, her türlü toplumsal ve psikolojik sınırlandırma ve koşullanmaları aşabileceğini kabul eden anlayış.


96. Soru

Gerçekçilik nedir?

Cevap

Gerçekçilik: İnsandan bağımsız, keşfedilebilecek ama değiştirilemeyecek bir gerçeklik olduğunu varsayan yaklaşım


97. Soru

Dördüncü evre içerisinde 1990’lı yıllarda örgüt kuramı alanında ne tür gelişmeler yaşanmıştır?

Cevap

1990’lı yıllarla birlikte örgüt kuramı alanı, ortaya çıkan kuramsal çeşitlenmenin yanı sıra, çoklu bilimsel bakış açısı durumunun sakıncalarının tartışılmasına da sahne olmuştur. Kuzey Amerika cephesi dağınık bir kuramsal görüntünün, örgüt kuramı alanına zarar vereceği yönündeki kaygılar, Avrupa’da geliştirilen düşüncelerin göz ardı edilmesine neden olmuştur. Avrupa cephesi ise postmodern ve eleştirel çalışmalar açısından farklılığını sürdürmüş ve araştırmalarda ‘çeşitliliğin’ ve ‘farklılığın’ önemine vurgu yapılmıştır.


98. Soru

Dördüncü evre içerisinde 2000’li yıllarda örgüt kuramı alanında ne tür gelişmeler yaşanmıştır?

Cevap

2000’li yıllarda, Amerika, kuramsal düşüncelerin üretildiği ve nesnelci mantıkla bilim yapma geleneğinin izlendiği en önemli merkez olmaya devam etmektedir. Örgüt çalışmaları alanında önemli bir diğer merkez olan Avrupa ise bu rolünü önceleri daha çok Amerika’nın bu çalışmalardaki partneri olarak sürdürmüştür. Ancak son yıllarda yeni kuramsal yaklaşımların ve farklı bir araştırma mantığı sunan öznelci bakış açısına sahip olma rolüyle bir ‘rakip’ olma özelliği kazanmıştır.


99. Soru

Aktör-yapı ikilemi neden ortaya çıkmaktadır?

Cevap

Aktör-yapı ikilemi aktörlerin davranışlarının ne kadarının yapı tarafından sınırlandırıldığı konusunda ortaya çıkmaktadır.


100. Soru

Sosyolojide yer alan yorumsamacı yaklaşım neyi ifade etmektedir?

Cevap

Yorumsamacılık, nesnelerin veya olayların anlamlarının kendi özlerinde var olan bir özellik olmayıp onu yorumlayanlarca ortaya çıkartıldığını kabul eden yaklaşımdır.


101. Soru

Belirlenimci yaklaşım neyi ifade etmektedir?

Cevap

Belirlenimcilik, evrendeki her olay ve olgunun nedensellik zinciri çerçevesinde belirli kanunlar ya da kurallara bağlı olarak meydana geldiğini, doğada bulunan her şeyin birbirine kırılmaz bir neden-sonuç zinciriyle bağlı bulunduğunu kabul eden anlayış olarak anılmaktadır.


102. Soru

Yorumsamacı ve belirlenimci yaklaşımların aktör-yapı tartışmalarındaki konumları nasıldır?

Cevap

Yorumsamacı yaklaşım aktörlerin etkisini öne çıkaran iradeci yaklaşımlara örnek teşkil etmektedir. Belirlenimci yaklaşım ise çevrenin aktörler üzerindeki sınırlandırıcı etkisini vurgulamaktadır.


103. Soru

Paradigma tartışmaları neden kaynaklanmaktadır?

Cevap

Paradigma tartışmaları genellikle araştırmacıların benimsedikleri ontolojik ve epistemolojik tutumlardaki farklılıklardan kaynaklanmaktadır.


105. Soru

Analiz düzeyi örgütler üstü olan kuram veya kuramlar hangileridir?

Cevap

Örgütsel ekoloji kuramının ve yeni kurumsal kuramın analiz düzeyi, örgütler-üstüdür.


106. Soru

Örgüt Kuramları nedir?

Cevap

Örgüt Kuramları: Örgüt araştırmalarında analiz birimi olarak tek tek veya toplu hâlde örgütlerin davranışlarını inceleme konusu yapan sosyal bilim dalı.


107. Soru

Aktör kimdir?

Cevap

Aktör: Belli amaçlarla eylemde bulunan bireyler veya örgütlerdir


108. Soru

Yapılanma nedir?

Cevap

Yapılanma: Giddens tarafından geliştirilen ve toplumsal hayatın içerisinde yapı ve eylemin ardışıkeşzamanlı veya statik-dinamik gibi ayırımlara tabi olmadan birbirine bağımlı, bir diğerini engellemekten ziyade birbirine besleyen unsurlar olduğunu kabul eden anlayış


Yukarı Git

Sosyal Medya'da Paylaş

Facebook Twitter Google Pinterest Whatsapp Email