aofsoru.com

Bakıma Gereksinimi Olan Engelli Bireyler 1 Dersi 7. Ünite Sorularla Öğrenelim

Fiziksel Yetersizliği Olan Bireyler

1. Soru

Dış görünümün insan açısından önemi nedir?

Cevap

Dış görünüm insan topluluklarının neredeyse tamamında önemli bir kabul kriteri olmuştur.


2. Soru

Fiziksel yetersizliği olan bireylerin sosyal görünümü nasıldır?

Cevap

Fiziksel yetersizliği olan bireyler, yetersizlikleri nedeniyle ortaya çıkan farklı beden duruşu ve vücut özelliklerinden dolayı, toplum tarafından hızla fark
edilebilen, bu nedenle de çoğunlukla sosyal olarak reddedilen bireyler olabilmektedirler.


3. Soru

Fiziksel yetersizliği olan bireylerin sosyal görünümünün bireye etkisi nedir?

Cevap

Bireylerin başlangıçta insan temel hak ve
hürriyetlerinden yararlanmalarında sınırlılık yaratmakta,
bireyin ait olduğu sosyal yapıyla bütünleşik şekilde
yaşamını sürdürmesine engel olmaktadır.


4. Soru

Fiziksel yetersizlik nasıl sınıflandırılabilmektedir?

Cevap

Özel gereksinimi bireylere ilişkin sınıflandırmalar incelendiğinde, fiziksel yetersizliği olan bireyler çoğunlukla;
• Fiziksel yetersizliği ve
• Süreğen hastalığı olan bireyler olarak sınıflandırılmaktadır.


5. Soru

Fiziksel yetersizlik nedir?

Cevap

Çeşitli hastalıklar, kazalar ya da kalıtımsal sorunların beyinde hasar oluşturması veya uzuv kaybı gibi nedenlerle bireylerin vücutlarının hareket elemanlarını kontrol etmede sınırlılıklar yaşamasıdır.


6. Soru

Ortopedik yetersizliğin eş anlamlısı nedir?

Cevap

Fiziksel yetersizlik ve ortopedik yetersizlik eş anlamlıdır.


7. Soru

Beyin hasarına bağlı fiziksel yetersizliklerde eşlik eden durumlar nelerdir?

Cevap

Beyin hasarına bağlı olarak ortaya çıkan fiziksel yetersizlik durumlarına, zihinsel yetersizlik, görme ve işitme yetersizliği, solunum ve beslenme sorunları da eşlik edebilmektedir.


8. Soru

MEB yönetmeliğine göre ortopedik yetersizlik tanımı nedir?

Cevap

Ortopedik yetersizlik “İskelet, kas ve eklemlerdeki hastalık, bozukluk ve yetersizlikten dolayı bireyin eğitim başarımının (performansının) ve sosyal
uyumunun olumsuz yönde etkilenmesi durumunu” olarak tanımlanmaktadır.


9. Soru

Fiziksel yetersizliklerin etkileri nelerdir?

Cevap

Fiziksel yetersizlik yalnızca hareket elemanlarını değil, farklı vücut bölümlerini de etkileyebilmektedir.


10. Soru

Fiziksel yetersizliğin nedenleri nelerdir?

Cevap

Fiziksel yetersizliklerin oluşumuna neden olabilecek yüzlerce etmen bulunmaktadır. Bu etmenleri;
• Doğum öncesi (prenatal),
• Doğum anı (perinatal) ve
• Doğum sonrası (postnatal) etmenler olarak üç grupta incelemek mümkündür.


11. Soru

Doğum Öncesi dönem hangi aralığı kapsar?

Cevap

Doğum öncesi nedenler embriyonun anne rahmine yerleşmesinden doğum anına kadar zaman aralığını kapsamaktadır.


12. Soru

Doğum öncesi nedenler nelerdir?

Cevap

Özellikle gebeliğin ilk üç ayında annenin
geçirdiği hastalıklar, annenin alkol ve uyuşturucu
kullanımı, ilaç kullanımı, dengesiz ve yetersiz beslenmesi,
gebeliği uygun olmayan şekilde sonlandırma girişimleri,
röntgen ışınına maruz kalması, anne-baba arası akrabalık
bağının bulunması gibi nedenler, bebeğin beyin
gelişiminde gerilemelere ve hatta hasarlara neden
olmaktadır.


13. Soru

Doğum anı dönem hangi aralığı kapsar?

Cevap

Bebeğin anne bedenini terk edişi anını kapsamaktadır.


14. Soru

Doğum anı nedenler nelerdir?

Cevap

Bebeğin anne bedenini terk edişi esnasında oksijensiz kalması (perinatal asfiksi), doğumda anormal geliş pozisyonu sergilemesi, zor ve uzun doğum, doğum anı travmaları, hastane enfeksiyonları gibi durumlar doğum anı nedenler arasında yer almaktadır.


15. Soru

Doğum sonrası dönem hangi aralığı kapsar?

Cevap

Bebeğin anne bedenini terk etmesinden sonraki dönemi kapsamaktadır.


16. Soru

Doğum sonrası nedenler nelerdir?

Cevap

Bebeğin doğum sonrasında yüksek ateşle birlikte
havale geçirmesi, enfeksiyona maruz kalması (menenjit
vb.), kas ve iskelet sistemi hastalıkları, düşme, çarpma
gibi travmalar, tümör ve bunun gibi diğer etmenler doğum
sonrası nedenler olarak düşünülebilir.


17. Soru

Doğum sonrası nedenler arasında en sık rastlananı hangisidir?

Cevap

Doğum sonrası nedenler arasında en sık karşılaşılanı düşme veya çarpmaya bağlı kafa travmalarıdır.


18. Soru

Fiziksel yetersizlik sıklıkla hangi yetersizlik grubuyla beraber görülmektedir?

Cevap

Fiziksel yetersizlik durumu çoğunlukla;
• Süreğen hastalıklar ya da
• Başka diğer yetersizliklerle birlikte görülmektedir.


19. Soru

Fiziksel yetersizliği olan bireylerin yaygınlık oranı nedir?

Cevap

Fiziksel yetersizlik durumuna ilişkin bir yaygınlık oranın tespit edilmesi mümkün olmamaktadır. Ancak Başbakanlık özürlüler idaresinin 2009 yılında
ikinci baskısını yayınladığı Türkiye Özürlüler Araştırması verilerine göre fiziksel yetersizliği olan bireylerin toplam nüfusa oranının %1,25 olduğu görülmektedir.


20. Soru

Fiziksel yetersizlik insanları nasıl etkiler?

Cevap

Fiziksel yetersizlikler ve süreğen hastalıklar
bireyleri farklı alanlarda ve farklı yoğunluklarda
etkileyebilmektedir. Bu çeşitlilikten dolayı, fiziksel
yetersizlikleri süreğen hastalıklardan ayırmak ve bu
biçimde bir sınıflandırma yapmak güç olabilmektedir.


21. Soru

Fiziksel yetersizlikler nelerdir?

Cevap

Fiziksel yetersizlikler, sinir sistemine bağlı
(nöromotor) yetersizlikler, kas hastalıkları, ortopedik ve
kas iskelet sistemi bozuklukları ve diğer kas
bozukluklarıdır.


22. Soru

Sinir Sistemine bağlı (Nöromotor) yetersizlikler nelerdir?

Cevap

Serebral palsi, Spina bifida, Nöbet bozuklukları, Travmatik beyin yaralanmaları.


23. Soru

Kas hastalıkları nelerdir?

Cevap

Kas hastalıklarına;
• Kas hastalıkları ve
• Omurga kas atrofisi verilebilir.


24. Soru

Ortopedik ve kas iskelet sistemi bozuklukları nelerdir?

Cevap

Çocukluk romatizması, omurilik eğrilikleri, kalça sorunları, ampütasyon (uzuv kaybı).


25. Soru

Sinir Sistemine bağlı (Nöromotor) yetersizliklerin tanımı nedir?

Cevap

Nöromotor yetersizlikler, beyin ve omurilikten oluşan merkezi sinir sisteminde meydana gelen hasarlara bağlı olarak ortaya çıkan yetersizliklerdir.


26. Soru

Merkezi sinir sisteminin görevi nedir?

Cevap

Merkezi sinir sistemi insan bedeninin tüm işleyişini ve hareketlerini kontrol etmektedir.


27. Soru

Merkezi sinir sisteminde meydana gelen hasarlar

Cevap

Merkezi sinir sisteminde meydana gelen hasarlar, bireylerin temel vücut işlevlerinde geçici işlev kaybı oluşmasından, felç olma gibi kalıcı işlev kayıplarına kadar geniş bir çerçeve oluşturmaktadır.


28. Soru

Beyin veya omurilikte meydana gelen hasarın büyüklüğü ve şiddeti nasıl etkilenmektedir?

Cevap

Beyin veya omurilikte meydana gelen hasarın
büyüklüğü ve şiddetine göre oturma, ellerini kullanma,
yürüme, koşma, merdiven inip çıkma gibi hareket
kısıtlılıklarının yanı sıra, görme, işitme, konuşma, zihinsel
işlevlerde ve muhakeme yeteneklerinde sınırlılıklar
görülmesi, nöbet geçirme gibi sorunlarla da
karşılaşılabilmektedir.


29. Soru

Merkezi sinir sistemi hangi elemanlardan oluşmaktadır?

Cevap

Vücudun tüm hareket elemanlarını kontrol eden merkezi sinir sistemi, beyin, beyincik, beyin sapı, omurilik ve bağlı sinirlerden oluşur.


30. Soru

Serebral palsi nedir?

Cevap

Özellikle erken çocukluk ve okul döneminde
sıklıkla karşılan fiziksel yetersizliklerden biri olan serebral
palsi ya da diğer bir deyişle serebral paralizi, beyinde
doğum öncesi, doğum anı veya doğum sonrası dönemde
meydana gelen hasarlara bağlı olarak ortaya çıkan bir
fiziksel yetersizlik türüdür.


31. Soru

Serebral palsi olan bireylerde görülebilen farklılıklar nelerdir?

Cevap

Serebral palsi olan bireylerde genellikle, hareket
ve kas koordinasyon sorunları, yürüme, ellerini kullanma
ve vücut duruşunda gözle görülebilen farklılıklar
görülmektedir.


32. Soru

Topografi nedir?

Cevap

Topografi, belirlenmiş bir bölgenin, tüm kapsamıyla belirtilmesidir.


33. Soru

Serebral palsili bireylerin sınıflandırılmasında en sık kullanılan sınıflandırma yaklaşımı nedir?

Cevap

Serebral palsili bireylerin sınıflandırılmasında en
sık kullanılan sınıflandırma yaklaşımı, vücudun etkilenen
bölgesine göre yapılan topografik sınıflandırmadır.


34. Soru

Serebral palsi türleri nelerdir?

Cevap

Serebral palsi türleri;
• Monopleji,
• Dipleji,
• Tripleji,
• Kuadripleji,
• Hemipleji,
• Çift hemipleji,
• Parapleji.


35. Soru

Monopleji nedir?

Cevap

Tek bir kol veya bacakta yetersizlik görülmesidir.


36. Soru

Dipleji nedir?

Cevap

Bacaklarda daha fazla, daha az kollarda olacak şekilde yetersizlik görülmesidir.


37. Soru

Tripleji nedir?

Cevap

Her iki bacakta ve tek bir kolda yetersizlik görülmesidir.


38. Soru

Kuadripleji nedir?

Cevap

Fiziksel yetersizliğin her iki kol ve her iki bacakta görülmesidir.


39. Soru

Hemipleji nedir?

Cevap

Fiziksel yetersizliğin vücudun sağ veya sol yanında (örn; sağ kol-bacak, sol kol-bacak) görülmesidir.


40. Soru

Çift hemipleji nedir?

Cevap

Serebral palsiye ilişkin bir terim olmakla beraber yetersizliğin kollarda daha fazla bacaklarda daha az görülmesidir.


41. Soru

Parapleji nedir?

Cevap

Sadece bacaklarda hareket ve duyu yetersizliği olarak görülmesidir.


42. Soru

Spina bifida nedir?

Cevap

Doğumsal anomalilerin en sık rastlanılanı olan
spina bifida, anne karnında bebeğin omuriliğini oluşturan
omurların tam kapanmaması nedeniyle ortaya çıkan bir
fiziksel yetersizlik türüdür.


43. Soru

Spina bifida’nın oluşumu nasıldır?

Cevap

Omuriliğin kapanmaması nedeniyle omurilik ve
omurilik sıvısı bebeğin sırt ya da bel bölgesinde dışarı
doğru bir kese oluşturmakta ve sonuçta bebeğin kol ve
bacaklarında hareket sınırlılıkları oluşmasına neden
olmaktadır.


44. Soru

Spina Bifida’nın görülme sıklığı nedir?

Cevap

Spina bifida ülkemizde 1000 yeni doğandan 3’ünde görülmektedir.


45. Soru

Spina Bifida’nın türleri nelerdir?

Cevap

Spina bifidanın;
• Gizli spina bifida,
• Spina bifida occulta ve
• Spina bifida cystica olmak üzere üç tipi bulunmaktadır.


46. Soru

Travmatik beyin yaralanmaları nedir?

Cevap

Çocuk ve ergenlerde daha yaygın olarak görülen travmatik beyin yaralanmaları;
• Kafatasının sert ve ani şekilde bir nesneye çarpması (örneğin, trafik kazaları, beton veya kalorifer radyat.rüne çarpma, çocuk istismarı/ ihmali) ya da
• Bir cismin (örneğin, çivi, mermi gibi) kafatasını delmesi sonucu beyin dokusunda hasar oluşturması sonucu ortaya çıkmaktadır.


47. Soru

Travmatik beyin yaralanmaları kaç grupta incelenmektedir?

Cevap

Travmatik beyin yaralanmaları;
• Açık ve
• Kapalı yaralanmalar olarak iki gruba ayrılmaktadır.


48. Soru

Kas hastalıkları nedir?

Cevap

Kas hastalıkları, kas gruplarında görülen, hareket ve fonksiyonu etkileyen ilerleyici bozukluklardır.


49. Soru

Kas hastalıkları arasında en sık rastlananı hangisidir?

Cevap

Kas hastalıkları arasında en sık karşılaşılanı olan Duchenne kas distrofisi, 2-5 yaşlarında ortaya çıkar ve 12 yaşına gelindiğinde bireylerde yürüme becerilerinde kayıplar görülmeye başlar.


50. Soru

Spinal musküler atrofi SMA) nedir?

Cevap

SMA, kasların omurilikten gelen sinir hücrelerinden sinyal alamaması ve bunun sonuncunda kas hacminin küçülmesi olarak tanımlanabilmektedir.


51. Soru

Çocukluk Romatizması nedir?

Cevap

Çocuk romatizması genellikle 16 yaşından önce veya yaştan önce başlayan ve eklemlerde şişme, sertlik, yanma, ağrı ve hassasiyet oluşturan bir bozukluktur.


52. Soru

Omurga nedir?

Cevap

Omurga, omuriliği çevreleyen uzun bağlarla bir arada tutulan her biri arasında bir disk ile otuz uç omurdan oluşur.


53. Soru

Omurilik Eğrilikleri nelerdir?

Cevap

Omurga fonksiyonları veya eğri eğriliği ile ilgili sorunlar omurilik bozukluklara neden olmaktadır.


54. Soru

Skolyoz nedir?

Cevap

Skolyoz, omurganın arkadan bakıldığında “C” veya “S” oluşturduğu omurilik eğriliğinin bir şeklidir.


55. Soru

Skolyoz tedavisinde kullanılan yöntemler nelerdir?

Cevap

Skolyoz tedavisinde, hastalığın şiddetine göre fizik tedavi, korse veya vücut kalıbı kullanılabilirken, daha ağır vakalarda eğriliğin ilerlemesini durdurmak için ameliyat gerekebilmektedir.


56. Soru

Doğuştan kalça çıkığı nedir?

Cevap

Doğuştan kalça çıkığı, doğum öncesinde eklemlerin yetersiz gelişimi, doğum anı veya doğumdan kısa bir süre sonra meydana gelen kaza veya travmalar
sonucu uyluk kemiğinin kalça ekleminden kısmen veya tamamen ayrılması sonucu meydana gelmektedir.


57. Soru

Doğuştan kalça çıkığının görülme sıklığı nedir?

Cevap

Yeni doğan bebeklerde görülme olasılığı 1/800 olup, bebeklerin yaklaşık %40’ında çift taraflı çıkık görülmektedir.


58. Soru

Uzuv kaybı nedir?

Cevap

Uzuv kaybı, doğumsal bir neden, cerrahi bir işlem(Ampütasyon) ya da kaza sonucu, kol ya da bacaklardan bir ya da daha fazlasının kısmen veya
tamamen vücuttan ayrılması ve bu nedenle vücut dengesinin bozulmasıdır.


59. Soru

Diğer kas ve iskelet hastalıklarına neler örnek verilebilir?

Cevap

  • Diğer kas ve iskelet hastalıklarına;
    Adrenolökodistrofi, Multipl Skleroz (MS) ve
    Bartter Sendromuna bağlı fiziksel yetersizlikler
    örnek olarak gösterilebilir.


60. Soru

Bireyin yetersizlikten kaynaklanan özelliklerinin farklılaşmasında belirleyici özellikler nelerdir?

Cevap

Yetersizliğin ortaya çıkışı ve birey üzerindeki etkisinin yanı sıra, bireyin yetersizlikten etkilenme yaşı, yaşadığı çevre, ortam düzenlemeleri, anne-baba eğitim düzeyi, sosyoekonomik durum, gibi birçok etmen, bireyin
yetersizlikten kaynaklanan özelliklerinin farklılaşmasında belirleyici olabilmektedir.


61. Soru

Fiziksel yetersizlik gösteren bireylerin zihinsel özellikleri nelerdir?

Cevap

Fiziksel yetersizlikler, çoğunlukla beyinde meydana gelen bir hasar sonucu ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle fiziksel yetersizlik gösteren bireylerde, beyin
hasarına bağlı olarak farklı düzeylerde zihinsel sınırlılıklar görülebilmektedir.


62. Soru

Fiziksel yetersizlikleri olan bireylerin duygusal-davranışsal özellikleri nelerdir?

Cevap

Fiziksel yetersizliği olan bireylerde görülen davranış özellikleri incelendiğinde, bireylerde görülen davranış özelliklerinin önemli bir bölümünün bireyin yetersizliğinin nedeniyle ilişkili olduğu görülmektedir.


63. Soru

Fiziksel yetersizliği olan bireylerde görülen düşük özdeğerlilik algısının nedeni nedir?

Cevap

Fiziksel yetersizlikleri olan bireylerde sıkça karşılan düşük özdeğerlilik algısı, bireyin kendini sorgulaması ve kendini içerisinde yaşadığı toplumda
gereksiz, faydasız, ailesinin üzerinde yüke olarak görmesine neden olabilmektedir.


64. Soru

Fiziksel yetersizlikleri olan bireylerin sosyal özellikleri nelerdir?

Cevap

Fiziksel yetersizlikleri olan bireyler, yaşadıkları
yetersizliklerden dolayı, normal gelişim gösteren
akranlarıyla yeteri kadar ve uygun şekilde sosyal etkileşim
kuramamaktadırlar.
Özellikle akranlarıyla aynı ortamda olamama, bağımsız
hareket etmekte yaşanan sınırlılıklar, sürekli olarak
yetersizliğini ve nedenlerini diğer insanlara açıklama
gereksinimi ve benzeri nedenlerle, bu bireyler var olan
sosyal olanakları yerinde kullanamamaktadırlar.


65. Soru

Fiziksel yetersizliklere sahip bireylerin en önemli sorunu nedir?

Cevap

Fiziksel yetersizliklere sahip bireylerin en önemli
sorunu, sahip oldukları yetersizlikler nedeniyle
hareketlerinin önemli ölçüde sınırlanması ve bu sebeple
içerisinde yaşadıkları toplumda tam ve aktif bir yaşam
sürmelerinin engellenmesidir.


66. Soru

Fiziksel yetersizliği olan bireylere sunulacak bakım hizmetleri nelerdir?

Cevap

Fiziksel yetersizlikleri olan bireylere sunulacak bakım hizmetleri;
• Tıbbi bakım,
• Kişisel bakım ve günlük yaşam aktivitelerini düzenleme,
• Psiko-sosyal destek hizmetleridir


67. Soru

Fiziksel yetersizliği olan bireylere sunulacak tıbbi bakım hizmetleri nelerdir?

Cevap

Fiziksel yetersizliği olan bireylere sunulacak tıbbi bakım hizmetleri;
• İlaç kullanım desteği ve
• Tıbbi rehabilitasyon desteği olarak iki gruba ayrılmaktadır.


68. Soru

Fiziksel yetersizliği olan bireylere sunulan ilaç desteği nedir?

Cevap

Fiziksel yetersizlik gösteren bireylerin önemli bir
bölümüne düzenli ve dikkatli yönetilmesi gereken bir ilaç
tedavisi bulunmaktadır. Fiziksel yetersizlik gösteren
bireylerle çalışan sağlık ve bakım personeli, yetersizlik
gösteren bireylerin ilaç kullanımına ve bu ilaç
kullanımıyla bağlantılı sağlık kontrollerini dikkatli olarak
planlamalıdır.


69. Soru

Fiziksel yetersizliği olan bireylere sunulan rehabilitasyon desteği nedir?

Cevap

Fiziksel yetersizlik, vücutta öncelikle hareket
sistemini elemanlarını etkilemektedir. Bireylerin var olan
hareket potansiyellerinin kaybedilmemesi başta olmak
üzere, yetersizlikle ortaya çıkabilecek ek hareket
sorunlarının yaşanmaması, bireylerin boş zaman ve günlük
yaşam etkinliklerinin desteklenebilmesi ve eğer varsa
iletişim sorunlarının asgariye indirilebilmesi için tıbbi
rehabilitasyon hizmetlerine gereksinim duyulmaktadır.


70. Soru

Fiziksel yetersizliği olan bireylerde kişisel bakım ve günlük aktivitelerini düzenleme yolları nasıl açıklanabilir?

Cevap

Fiziksel yetersizlik gösteren bireyler, varolan
yetersizlikleri nedeniyle, özellikle kişisel bakım
becerilerini yerine getirmede ve günlük yaşam
etkinliklerini gerçekleştirmede önemli sınırlılıklar
yaşamaktadırlar. Özellikle kişisel bakım becerileri,
bireylerin sağlıklı ve düzenli bir yaşam sürmelerinin
yanısıra bireyin sosyal olarak kabul edilebilirliği üzerinde
çok önemli etkilere sahiptir.


71. Soru

Psiko-Sosyal Destek Hizmetleri nedir?

Cevap

Fiziksel yetersizliğe sahip bireyler ve bu
bireylerin ailelerinin, bireyin sahip olduğu yetersizlik
durumunu kabullenmesi ve bu yetersizliğe ilişkin
bilgilendirilmesi için sunulan hizmetlere psiko-sosyal
destek hizmetleri denmektedir.


72. Soru

Psiko-Sosyal Destek Hizmetleri nelerdir?

Cevap

Psikososyal destek hizmetleri, birey ve
bakımından sorumlu kişilerin, bireyin yasal hak ve
mahrumiyetleri, sosyal hakları, sosyal yaşama etkin
katılımı ve bireysel durumunu reddetme, terk edilme,
intihar eğiliminde olma, stresli yaşam koşulları ve
depresyon durumlarının üstesinden gelmesine yardımcı
olacak psikolojik ve sosyal danışma hizmetlerinin planlı
ve düzenli olarak sunumunu kapsamaktadır.


74. Soru

Fiziksel yetersizliğin nedenlerini kaç grupta ele alabiliriz?

Cevap

Fiziksel yetersizliklerin oluşumuna neden olabilecek yüzlerce etmen bulunmaktadır. Bu etmenleri doğum öncesi(prenatal), doğum anı (perinatal) ve doğum sonrası (postnatal) etmenler olarak üç grupta incelemek mümkündür.


75. Soru

Fiziksel yetersizliklerin doğum öncesi (prenatal) nedenleri nelerdir?

Cevap

Doğum öncesi nedenler embriyonun anne rahmine yerleşmesinden doğum anına kadar zaman aralığını kapsamaktadır. Bu zaman aralığında özellikle gebeliğin ilk üç ayında annenin geçirdiği hastalıklar, annenin alkol ve uyuşturucu kullanımı, ilaç kullanımı, dengesiz ve yetersiz beslenmesi, gebeliği uygun olmayan şekilde sonlandırma girişimleri, röntgen ışınına maruz kalması, anne-baba arası akrabalık bağının bulunması gibi nedenler, bebeğin beyin gelişiminde gerilemelere ve hatta hasarlara neden olmaktadır.


76. Soru

Fiziksel yetersizliklerin doğum anı (perinatal) nedenleri nelerdir?

Cevap

Bebeğin anne bedenini terk edişi esnasında oksijensiz kalması (perinatal asfiksi), doğumda anormal geliş pozisyonu sergilemesi, zor ve uzun doğum, doğum anı travmaları, hastane enfeksiyonları gibi durumlar doğum anı nedenler arasında yer almaktadır.


77. Soru

Fiziksel yetersizliklerin doğum sonrası (postnatal) nedenleri nelerdir?

Cevap

Bebeğin doğum sonrasında yüksek ateşle birlikte havale geçirmesi, enfeksiyona maruz kalması (menenjit vb.), kas ve iskelet sistemi hastalıkları, düşme, çarpma gibi travmalar, tümör ve bunun gibi diğer etmenler doğum sonrası nedenler olarak düşünülebilir.


78. Soru

Fiziksel yetersizlik sınıfına giren rahatsızlıklar nelerdir?

Cevap

 

Sinir Sistemine bağlı (Nöromotor) yetersizlikler

Serebral palsi

Spina bifida

Nöbet bozuklukları

Travmatik beyin yaralanmaları

Kas hastalıkları

Kas hastalıkları

Omurga kas atrofisi

Ortopedik ve kas iskelet sistemi bozuklukları

Çocukluk romatizması

Omurilik eğrilikleri

Kalça sorunları

Ampütasyon (Uzuv kaybı)

Diğer kas iskelet sistemi hastalıkları


79. Soru

Süreğen hastalıklar kategorisinde inceleyebileceğimiz rahatsızlıklar nelerdir?

Cevap

 

Önemli sağlık sorunları

Çocukluk diyabeti

Astım

Kalp hastalıkları

Kan hastalıkları

Kanser

Kistik fibroz

Diğer hastalıklar

Doğumsal bozukluklar

HIV/AIDS

TORCH enfeksiyonları (Toksoplazma, rubella, herpes simpleks(Uçuk) enfeksiyonları ve Sitomegalovirüs enfeksiyonu gibi doğumsal enfeksiyonlar)

Edinilmiş hastalıklar

Hepatit B

Menenjit

Ensefalit

Diğer hastalıklar


80. Soru

Sinir sistemine bağlı (Nöromotor) yetersizlikler nelerdir?

Cevap

Nöromotor yetersizlikler, beyin ve omurilikten oluşan merkezi sinir sisteminde meydana gelen hasarlara bağlı olarak ortaya çıkan yetersizliklerdir. Merkezi sinir sistemi insan bedeninin tüm işleyişini ve hareketlerini kontrol etmektedir. Merkezi sinir sisteminde meydana gelen hasarlar, bireylerin temel vücut işlevlerinde geçici işlev kaybı oluşmasından, felç olma gibi kalıcı işlev kayıplarına kadar geniş bir çerçeve oluşturmaktadır. Beyin veya omurilikte meydana gelen hasarın büyüklüğü ve şiddetine göre oturma, ellerini kullanma, yürüme, koşma, merdiven inip çıkma gibi hareket kısıtlılıklarının yanısıra, görme, işitme, konuşma, zihinsel işlevlerde ve muhakeme yeteneklerinde sınırlılıklar görülmesi, nöbet geçirme gibi sorunlarla da karşılaşılabilmektedir.Merkezi sinir sistemi ile ilgili fiziksel yetersizlikler topografik olarak ya da merkezi sinir sisteminde oluşan hasara bağlı olarak sınıflandırılabilmektedir.


82. Soru

Serebral Palsili bireyler neye göre sınıflandırılırlar?

Cevap

 

Serebral palsili bireylerin sınıflandırılmasında en sık kullanılan sınıflandırma yaklaşımı, vücudun etkilenen bölgesine göre yapılan topografik sınıflandırmadır. Bu sınıflandırma yaklaşımına göre Serebral Palsili bireyler;

• Monopleji-tek bir kol veya bacakta yetersizlik görülmesi,

• Dipleji-bacaklarda daha fazla, kollarda daha az olacak şekilde yetersizlik görülmesi,

• Tripleji-her iki bacakta ve tek bir kolda yetersizlik görülmesi,

• Kuadripleji- fiziksel yetersizliğin her iki kol ve her iki bacakta görülmesi,

• Hemipleji- fiziksel yetersizliğin vücudun sağ veya sol yanında (örn; sağ kol-bacak, sol kol-bacak) görülmesi,

• Çift hemipleji- serebral palsiye ilişkin bir terim olmakla beraber yetersizliğin kollarda daha fazla bacaklarda daha az görülmesi,

• Parapleji- sadece bacaklarda hareket ve duyu yetersizliği olarak görülmesi durumu olarak sınıflandırılmaktadır.


83. Soru

Serebral palsinin birey üzerine yarattığı etkiye göre nasıl bir sınıflandırma yapılmaktadır?

Cevap

Serebral palsinin birey üzerine yarattığı etkiye göre ise spastik, atetoid, ataksik ve karma tip olmak üzere dört ana sınıflandırması vardır. Serebral palsili bireyler bu türlerinden birine veya birkaçına sahip olabilirler. Fiziksel hasarın şekli ve derecesi, vücudun etkilendiği bölgeler gibi etkenler çocuklardan çocuğa değişmektedir.

 Spastik serebral palsi olan bireylerde aktivite esnasında anormal derecede yüksek kas tonusu (hipertoni) görülmektedir. Bu bireylerin kasları ve eklemleri sıkı veya serttir ve etkilenen bölgelerde vücudun hareketleri sınırlıdır. Spastik serebral palsili bireylerin %40-50 lik bir kısmında dipleji, % 20 oranında ise hemipleji görülmektedir. Bununla beraber spastik serebral palsili bireylerde kuadripleji de sıkça görülmektedir.

Bir diğer sınıflandırma türü olan atetoid serebral palsi, kas tonusunda aşırı yüksek, ya da aşırı düşük olarak değişkenlik sergilenen türüdür. Atetoid tip serebral palsi olan bireylerde yürürken yada otururken kendini dik pozisyonda tutma konusunda yaşanan sınırlılıklarla birlikte kol, yüz veya üst beden bölgelerinde istemsiz hareketler görülebilmektedir.

 

Ataksik tip serebral palside, kas tonusunda önemli düşüklükler ve buna bağlı olarak da zayıf hareket koordinasyonu gözlenmektedir. Bununla beraber ataksik tip serebral palsi olan bireylerde özellikle kaşık tutma, makas kullanma gibi becerilerde sarsıntılı ve titrek hareketler görülmektedir.

Bir diğer serebral palsi türü olan karma tip serebral palside ise, kas tonusu bazı kas gruplarında düşük iken bazı kas gruplarında yüksek olabilmekte, bunun yanısıra bireylerin serebral palsiden etkilenen vücut bölgeleri karma bir görünüm sergilemektedir.

Bazı serebral palsili bireylerde yalnızca hareket, koordinasyon ve duruş bozuklukları görülmekte ve zihinsel bir sorun görülmeyebilmektedir. Ancak serebral palsili bireylerin önemli bir kısmında hareket, koordinasyon ve duruş bozukluklarının yanı sıra, görme sorunları, işitme sorunları, anlaşılır ve akıcı konuşmada farklı düzeylerde sorunlar, zihinsel sınırlılıklar ve davranış problemleri de eşlik edebilmektedir.

 


84. Soru

Sipina Bifida nedir?

Cevap

Doğumsal anomalilerin en sık rastlanılanı olan spina bifida, anne karnında bebeğin omuriliğini oluşturan omurların tam kapanmaması nedeniyle ortaya çıkan bir fiziksel yetersizlik türüdür. Omuriliğin kapanmaması nedeniyle omurilik ve omurilik sıvısı bebeğin sırt ya da bel bölgesinde dışarı doğru bir kese oluşturmakta ve sonuçta bebeğin kol ve bacaklarında hareket sınırlılıkları oluşmasına neden olmaktadır. Bunlarla beraber spina bifidali bireylerde deri üzerinde renk değişimi, kıllanma ve bacaklarda farklı türden bozulmalar görülebilmektedir. Spina bifida ülkemizde 1000 yeni doğandan 3’ünde görülmektedir. Spina bifida teşhisi gebeliğin 8-10. haftasında yapılan kan ve ultrason incelemesinde konulabilmektedir.

 

Spina bifidalı bireylerde fiziksel yetersizliklerin beraberinde, zihinsel yetersizlik, boşaltım sistemi sorunları, farklı vücut bölümlerinde (örneğin; baş, boyun, kalça, bacaklar ve gövde) doğumsal anomaliler ve kalp sorunları görülebilmektedir. Spina bifidalı doğan bebeklerin %80-90’nın da hidrosefali görülmektedir. Hidrosefali beyin içerisindeki yapısal sorunlar nedeniyle beyin omurilik sıvısının kafatasına baskı yaparak, başın büyümesi durumudur. Hidrosefali doğum sonrası gerçekleştirilen bir cerrahi müdahaleyle tedavi edilebilmekte ve başın anormal büyümesi engellenebilmektedir.

Spina bifidanın, gizli spina bifida, spina bifida occulta ve spina bifida cystica olmak üzere üç tipi bulunmaktadır. En hafif ve en sık görülen türü olan gizli spina bifida genellikle bulgu vermemekte ve tedavi gerektirmemektedir. Spina bifida occulta ise, belirtilerin bazen görülüp bazen görülmediği türüdür. Belirtiler sırt derisinde kıllanma, deri renginde değişiklik ya da ayak kaslarında kuvvetsizlik olarak ortaya çıkabilmektedir. Çoğunlukla cerrahi bir tedavi gerektirmemesine karşın mutlaka takip edilmesi gerekir. Son olarak spina bifida cystica da ise sırt derisinde ince bir deri tabasıyla örtülü bir kese ve kemik yapısında bozulmalar görülür. Spina bifida cysticanının meningocele ve myelomeningocele olmak üzere iki türü bulunmaktadır.

 

Omurilikte görülen sorunlar nedeniyle spina bifidalı bireylerde bacaklarda farklı düzeyde güçsüzlük veya felç görülmekte, bu durumla bağlantılı olarak kalça, ayak ve bacaklarda şekil bozukluklarıyla karşılaşılabilmektedir. Ayrıca tuvalet kontrolüne ilişkin sorunlara sıkça rastlanmaktadır.


85. Soru

Nöbet geçirme ve sebepleri nelerdir?

Cevap

Nöbet geçirme, beynin normal çalışma şeklinin anormal bir elektrik boşlaması olarak tanımlanmaktadır. Nöbetler, bireyin yalnızca çevresiyle olan bağlantısını koparması biçiminde gerçekleşebileceği gibi tamamen bilinci kaybetmesi biçiminde de gerçekleşebilmektedir.

Nöbet bozukluklarının nedenleri tam olarak belirlenememektedir. Ancak genetik bozukluklar, kazalara bağlı kafa travmaları, ani ateş yükselmeleri ya da ateşli hastalık geçirmiş olma, zehirlenme, beyin tümörleri, çocuk ihmal ve istismarının nöbet bozukluklarına neden olabilmektedir.


86. Soru

Nöbet bozuklukları kaç gruba ayrılmaktadır?

Cevap

Nöbet bozuklukları Tonik-Klonik(büyük) ve dalgınlık (absans) nöbetler olmak üzere iki grupta incelenmektedir. Tonik-Klonik (büyük)nöbetler, kişinin farklı kokular, değişik tatlar ya da sesler duymasıyla başlar (Aura evresi), daha sonrasında kaslar kasılmakta, gerilerek sertleşmekte, birey bilincini kaybetmeye (Tonik evre) başlamaktadır. Son olarak ise bireyin titreme ve kasılmalara başladığı, idrar kaçırma, solunum bozulması, dişlerin kenetlenmesi gibi belirtilerin görüldüğü evreye (Klonik evre) geçilmektedir. Bu tür nöbetlerde bireyin farklı ses ve kokular duyduğu evrede yanındakileri uyarması ve nöbet hazırlıklarının yapılması gerekmektedir. Dalgınlık (absans) nöbetinde ise birey hayal görüyor ya da dalgınmış gibi davranabilir. Bu nöbetler birkaç saniyeden başlayarak 30 saniyeye kadar uzayan bir sürede devam edebilmektedir. Dalgınlık nöbetleri başlangıçta tehlikesiz görülmelerine rağmen ilerleyen süreçte büyük nöbetlere dönüşebilmektedir.

 


87. Soru

Nöbet esnasında kişide ne gibi problemler görülmektedir?

Cevap

Nöbet esnasında bireyde, yoğunluğu hafiften şiddetliye kadar değişen, ani ve uzun süreli kas kasılması, ağız ve dişlerin kilitlenmesi, ağızdan köpük gelmesi, idrar kaçırma, istemsiz hareketler ve çırpınmalar belirtiler görülebilmektedir. Nöbetlerin önemli bir kısmı birkaç dakika içerisinde kendiliğinde geçebilir ve birey nöbet sonrasında uykulu ve yorgun bir hale gelebilmektedir. Ancak bazı nöbetler uzun sürebilir ve solunumun yavaşlaması veya kesilmesi gibi ciddi sorunlar ortaya çıkarabilmektedir. Bu durumlar vakit geçirmeden sağlık personeli ile iletişime geçmek yaşamsal önem arz etmektedir.


88. Soru

Travmatik beyin yaralanmalarının görülme sıklığı ve yaygınlığı nedir?

Cevap

Travmatik beyin yaralanmaları her yıl dünya genelinde iki milyondan fazla kişiyi etkileyen ve kazara sonucu ölüm veya yaralanmaların en yaygın nedeni olarak karşımıza çıkmaktadır. Çocuk ve ergenlerde daha yaygın olarak görülen travmatik beyin yaralanmaları, kafatasının sert ve ani şekilde bir nesneye çarpması (örneğin, trafik kazaları, beton veya kalorifer radyatörüne çarpma, çocuk istismarı/ihmali) yada bir cismin (örneğin, çivi, mermi gibi) kafatasını delmesi sonucu beyin dokusunda hasar oluşturması sonucu ortaya çıkmaktadır.

Travmatik beyin yaralanmaları her yaşta görülebilirken, çocukluk ve ergenlikte daha sıkça karşılaşılmaktadır. Yaralanma sorucu bireylerde zihinsel yetersizlikler, dil ve konuşma güçlükleri, dikkat sorunları, hafız kaybı, motor becerilerde ve duyularda önemli yetersizlikler görülebilmektedir. Bu yetersizlikler kısa süreli ve geçici olabilirken uzun süreli ve kalıcı etkiler bırakabilirler.


89. Soru

Travmatik beyin yaralanmaları kaç gruba ayrılmaktadır?

Cevap

Travmatik beyin yaralanmaları açık ve kapalı yaralanmalar olarak iki gruba ayrılmaktadır. Açık travmatik beyin yaralanmaları, ateşli silah yaralanması veya bir cismin çarpması nedeniyle kafatasının açılması ve açık yaralar oluşmasıdır. Kapalı travmatik beyin yaralanmalarında ise hasara neden olan çarpma kafatasında gözle görülür herhangi bir hasar oluşturmamakta ancak beyin dokusunda çarpışmayla oluşan baskı yaralanmaya neden olmaktadır. Travmatik beyin yaralanmaları bireyin yaş ve vücut özellikleri, yaralanma şiddeti, özürlülüğün belirtileri ve iyileşme potansiyeli açısından kişiden kişiye farklılık gösterebilmektedir.


90. Soru

Kas hastalıkları hakkında bilgi veriniz.

Cevap

Kas hastalıkları, kas gruplarında görülen, hareket ve fonksiyonu etkileyen ilerleyici bozukluklardır. Kas hastalıkları arasında en sık karşılaşılanı olan Duchenne kas distrofisi, 2-5 yaşlarında ortaya çıkar ve 12 yaşına gelindiğinde bireylerde yürüme becerilerinde kayıplar görülmeye başlar. Daha sonrasında ise bireyin solunum sistemini yavaş yavaş zayıflar ve ölümle sonuçlanır. Duchenne kas distrofisine sahip bireylerin yaklaşık üçte biri, konuşma becerilerini etkileyecek, hafif, ilerlemeyen zihinsel yetersizliklere sahip olmaktadır. Hastalığın şimdiye kadar kanıtlanmış özel muayenesi ya da tedavisi bulunmamaktadır. Duchenne kas distrofisi erkeklerde çok nadir görülmektedir.

 Kas hastalıklarının ilerleyen evrelerinde bireylerin bir yerden bir yere ulaşımlarında ciddi sınırlılıklar görülmektedir. Bununla beraber bireyin sahip olduğu enerjinin kısıtlılığı nedeniyle zorlayıcı aktivitelerden kaçınılmalıdır.

Sıklıkla görlen bir diğer kas hastalığı olan, omurga kas atrofisi (Spinal musküler atrofi-SMA), sinir sisteminin istemli kas hareketini kontrol eden kısmını etkileyen genetik bir hastalıktır. Kasları kontrol eden sinir hücrelerinin çoğu, hastalığın adı oluşturan omurilikte bulunur. SMA, kasların omurilikten gelen sinir hücrelerinden sinyal alamaması ve bunun sonuncunda kas hacminin küçülmesi olarak tanımlanabilmektedir. SMA, omurilikten motor nöronlar olarak adlandırılan sinir hücrelerinin kaybını içermesi nedeniyle motor nöron hastalığı olarak sınıflandırılır. SMA belirtileri, hafif ila şiddetli arasında değişen geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. Vücudun merkezine yakın kaslar (proksimal kaslar) genellikle merkezden uzaktaki kaslardan (distal kaslar) daha fazla etkilenmektedirler. Vücudun merkezine yakın kaslar (proksimal kaslar) genellikle merkezden uzaktaki kaslardan (distal kaslar) daha fazla etkilenirler.


91. Soru

Çocukluk romatizması nedir?

Cevap

Çocuk romatizması genellikle 16 yaşından önce veya yaştan önce başlayan ve eklemlerde şişme, sertlik, yanma, ağrı ve hassasiyet oluşturan bir bozukluktur. Kız çocuklarında erkek çocuklarına kıyasla dört-beş kat daha fazla görülebilmektedir. Genellikle hareket zorlukları yaşama gibi sıkıntılarına nedeni belirlenemeyen kalıcı ateş ve deri döküntülerinin eşlik ettiği durumlarda teşhis konulmaktadır. Çocuk romatizması olan bireylerin yüzde 50-75’inde tam bir iyileşme mümkün olmakla beraber, bir kısmında da hastalık ilaç tedavisiyle kontrol altına alınabilmektedir. Ancak uzun süren iltihaplanmalar, eklemlerde önemli bozulmalara neden olarak vücudun hareketliliğini etkileyebilir.


92. Soru

Fiziksel yetersizlikleri olan bireylerin zihinsel özellikleri nelerdir?

Cevap

Fiziksel yetersizlikler, çoğunlukla beyinde meydana gelen bir hasar sonucu ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle fiziksel yetersizlik gösteren bireylerde, beyin hasarına bağlı olarak farklı düzeylerde zihinsel sınırlılıklar görülebilmektedir. Bireyler sahip oldukları fiziksel yetersizlik ve yetersizlikle birlikte gelen diğer sorunlar, düzenli hastane ziyaretleri, toplumsal kabul ve bireyin psikososyal sorunları ile hareket ve transfer sorunları nedeniyle düzenli bir okul yaşantısına sahip olamamaktadır. Bu durum bireylerin zihinsel performanslarının düşmesine ve belki de ağır olan tablonun daha da ağırlaşmasına neden olmaktadır. Bununla beraber geleneksel öğretim yöntemlerinin bireylerin eğitim ihtiyaçlarını tam olarak karşılayamaması nedeniyle, önemli bir kısmında yaşıtlarına göre akademik açıdan gerilikler görülebilmektedir.


93. Soru

Fiziksel yetersizliği olan bireylerin alabileceği psiko-sosyal destek hizmetler nelerdir?

Cevap

Fiziksel yetersizliğe sahip bireyler ve bu bireylerin ailelerinin, bireyin sahip olduğu yetersizlik durumunu kabullenmesi ve bu yetersizliğe ilişkin bilgilendirilmesi için sunulan hizmetlere psiko-sosyal destek hizmetleri denmektedir. Psikososyal destek hizmetleri, birey ve bakımından sorumlu kişilerin, bireyin yasal hak ve mahrumiyetleri, sosyal hakları, sosyal yaşama etkin katılımı ve bireysel durumunu reddetme, terk edilme, intihar eğiliminde olma, stresli yaşam koşulları ve depresyon durumlarının üstesinden gelmesine yardımcı olacak psikolojik ve sosyal danışma hizmetlerinin planlı ve düzenli olarak sunumunu kapsamaktadır.


Yukarı Git

Sosyal Medya'da Paylaş

Facebook Twitter Google Pinterest Whatsapp Email