aofsoru.com

Bakıma Gereksinimi Olan Engelli Bireyler 1 Dersi 2. Ünite Sorularla Öğrenelim

Engellilere Yönelik Sunulan Bakım Ve Rehabilitasyon Hizmetlerinin Tarihçesi: Dünya Ve Türkiye

1. Soru

Dünya geneli ve ülkemiz şartları göz önüne alındığında, genel nüfusa sunulan bakım ve rehabilitasyon hizmetleri ile engelli bireylere yönelik sunulan bakım ve rehabilitasyon hizmetleri karşılaştırıldığında nasıl bir tespit yapılmaktadır? 

Cevap

Dünya geneli ve ülkemiz şartları göz önüne alındığında engelli bireylere yönelik sunulan bakım ve rehabilitasyon hizmetlerini, genel nüfusa sunulan bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden daha niteliksiz, daha yüksek maliyetli ve erişimi daha sınırlı hizmetler olduğu söylenebilir. Dolayısıyla engelli bireyler, engelli olmayan bireylerle eşit oranda bu hizmetlerden yararlanamamaktadır.


2. Soru

Engelliliği global olarak resimleyen ve engellilik hakkında en sağlıklı kanıtları bir araya getiren ilk önemli girişim nedir? 

Cevap

Dünya Sağlık Örgütü ve Dünya Bankası işbirliğiyle geliştirilmiş ve 9 Haziran 2011 tarihinde, Amerika Birleşik Devletlerinin New York eyaletindeki Birleşmiş Milletler (BM) binasında dünya kamuoyuna sunulmuş olan Dünya Engellilik Raporudur (DER). 


3. Soru

Dünya Engellilik Raporunun (DER) ilkeleri nelerden oluşmaktadır? 

Cevap

DER ilkeleri: a) Engelliliği anlamak, b) Engellilik-Global çerçeve, c) Genel sağlık bakımı, d) Rehabilitasyon, e) Yardım ve destek,                f) Kolaylaştırıcı çevre, g) Eğitim, h) İş ve istihdam, ı) İleriye doğru öneriler olmak üzere dokuz bölümden oluşmaktadır.


4. Soru

Dünya Engellilik Raporu engellilere yönelik yapılması gereken hangi konuları kapsamaktadır? 

Cevap

DER’de engelli bireylerin insanlık onuru, özerklik, bağımsızlık ve farklılıklarına, engeli olan çocukların gelişen yetenekleri ve kimliklerini koruma haklarına saygı ve engeli olan bireylerin insan doğası ve çeşitliliğinin bir parçası olarak kabulü, ayrımcılığın önlenmesi, fırsat eşitliği ve genel sağlık bakımına, rehabilitasyona, uygun yaşam standartları ve sosyal korunmaya, eğitime, iş ve istihdama, bilgi ve iletişim hizmetlerine, politik ve kültürel yaşam, eğlence ve spor aktivitelerine ve adalete erişilebilirlik ve sonuçta toplumsal yaşama tam ve etkin katılım ve kapsama konularında yapılması gerekenleri sıralamaktadır. 


5. Soru

Geçmişten günümüze engellilik alanında yapılan çalışmalar incelendiğinde engelliliğe bakış açısını tanımlayan ve bu bakış açısı doğrultusunda engellilere yönelik çeşitli hizmetler sunan modeller nelerdir?

Cevap

Geçmişten günümüze engellilik alanında yapılan çalışmalar incelendiğinde engelliliğe bakış açısını tanımlayan ve bu bakış açısı doğrultusunda engellilere yönelik çeşitli hizmetler sunan geleneksel, medikal ve sosyal model olmak üzere üç temel modelin bulunduğu görülmektedir.


6. Soru

Geleneksel modele göre engellilik nasıl tanımlanmaktadır? 

Cevap

Geleneksel modele göre engellilik kişisel bir trajedi, bireysel bir sorun olarak görülmüş ve bireyin veya yakın çevresinin işlemiş olduğu bir suç ya da günahın karşılığı olan ilahi bir cezalandırma olarak değerlendirilmiştir.


7. Soru

Medikal modele göre engellilik nasıl tanımlanmaktadır? 

Cevap

Medikal modele göre engellilik, bireysel bir patoloji ve özürlülük durumudur. Medikal model engelliliği bir tür hastalık olarak değerlendirmiştir.


8. Soru

Sosyal modele göre engellilik nasıl tanımlanmaktadır? 

Cevap

Sosyal model hak temelli bir yaklaşımdır. Sosyal modele göre engellilik, dış çevrenin bir ürünüdür ve dolayısıyla bireyin fiziksel veya düşünsel eksikliğinin bir sonucu olarak açıklanamaz.


9. Soru

Engelli bireylere yönelik olarak sunulan bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinin tarihçesini incelerken hangi paradigmalardan söz edilir? 

Cevap

Engelli bireylere yönelik olarak sunulan bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinin tarihçesini incelerken üç ayrı paradigmadan (yaklaşım tutum) bahsetmek yerinde olacaktır. Bunlar; 1900-1970 arası kurumsal paradigması, 1970-1980 kurumsal reform paradigması ve 1980-günümüz toplumsal yaşam paradigması olarak adlandırılabilir.


10. Soru

Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 20 Aralık 1933 tarihli toplantı engelliler için ne gibi bir öneme sahiptir?

Cevap

Bu toplantıda “engelliler (Dünya) için fırsat eşitliği” konusunda standart kurallar belirlemiştir. Bu kurallar, eşit katılım için ön koşullar, eşit katılım için hedef alanlar, yürütme önlemleri ve izleme mekanizması ana başlıkları altında toparlanabilir.


11. Soru

Engelli bireylerin tanılanmasında kullanılan olumsuz terimlerden olumlu terimlere geçiş hangi dönemde olmuştur? 

Cevap

Engelli bireylerin tanılanmasında 1800’lü yılların sonlarında kullanılan olumsuz terimler 1970’li yılların başında yerini daha olumlu ifadelere bırakmıştır. 


12. Soru

1975’te yayınlanan “Engelli Kişilerin Hakları Bildirgesi” hangi düzenlemeleri içermektedir?

Cevap

1975’te “Engelli Kişilerin Hakları Bildirgesi” yayınlanmıştır. On üç maddeden oluşan bu bildirgede, engelli kişilerin toplumda hak ettikleri yerleri alarak yaşamaları, topluma üretken bireyler olarak katılmaları gibi ilkeleri ve toplumun engellilere karşı yükümlülükleri düzenlenmiştir. 


13. Soru

Ülkemizde engelli bireylere sunulan bakım hizmetlerinden sorumlu olan kurumların tarihsel sıralaması nasıldır? 

Cevap

Ülkemizde engelli bireylere sunulan bakım hizmetlerinden Cumhuriyet dönemi öncesi vakıflar, Cumhuriyetin ilanından sonra da 1930’lara kadar belediyeler sorumlu idi. Sonraki yıllarda engelli bireylere yönelik bakım ve rehabilitasyon hizmetleri Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu’na (SHÇEK) verilmiştir. 2011 yılından sonra bu hizmetleri Aile ve sosyal Politikalar Bakanlığı, Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü yürütmektedir. 2018 yılında bakanlığın adı Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak değişmiş, bakım ve rehabilitasyon hizmetleri bu bakanlığın Engelli ve Yaşlı hizmetleri Genel Müdürlüğü kapsamında yürütülmektedir.


14. Soru

Ülkemizde bakım ve rehabilitasyon konusunda en detaylı yasal gelişme ne zaman gerçekleşmiştir? 

Cevap

Ülkemizde bakım ve rehabilitasyon konusunda en detaylı yasal gelişme 1982 anayasasında yer almıştır.


15. Soru

Ülkemizde engellilere yönelik politikalar ve kurumsal yapılanmadaki temel dönüşüm ne zaman gerçekleşmiştir? 

Cevap

Ülkemizde engellilere yönelik politikalar ve kurumsal yapılanmadaki temel dönüşüm 1990 yılından sonra AB uyum süreci nedeniyle hız kazanmıştır. 


16. Soru

1983’de kurulan  Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumunun görevleri nasıl tanımlanmıştır? 

Cevap

Bu kurum “Ekonomik ve sosyal yoksunluk içinde olan özel ihtiyaç gruplarının (aile, çocuk, sakat, muhtaç yaşlı ve diğer kişiler) ihtiyaçlarının karşılanmasını, çeşitli sorunların önlenmesi ve çözümlenmesine yardımcı olunmasını, hayat standartlarının iyileştirilmesini amaçlayan sistemli ve programlı hizmetler bütünü olarak mahalli ve ulusal düzeyde planlama, yönetim ve denetleme” görevini üstlenmiştir.


17. Soru

2005 yılında kabul edilen 5378 sayılı Özürlüler Kanunu'nun amacı ne şekilde ifade edilmiştir? 

Cevap

Özürlüler Kanunu’nun amacı; “özürlülüğün önlenmesi, engellilerin sağlık, eğitim, rehabilitasyon, istihdam, bakım ve sosyal güvenliğine ilişkin sorunlarının çözümü ile her bakımdan gelişmelerini ve önlerindeki engelleri kaldırmayı sağlayacak tedbirleri alarak topluma katılımlarını sağlamak ve bu hizmetlerin koordinasyonu için gerekli düzenlemeleri yapmaktır.”


18. Soru

Türkiye’de engellilere yönelik kamu politikaları açısından atılan en önemli adım nedir? 

Cevap

Türkiye’de engellilere yönelik kamu politikaları açısından atılan en önemli adımın 2008 yılında BM Engelli Hakları Sözleşmesi’nin kabul edilmesidir. 


19. Soru

2013 yılında “Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Yer Alan Engelli Bireylere Yönelik İbarelerin Değiştirilmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile Türkiye nasıl bir gelişme kaydetmiştir? 

Cevap

Bunun sonucunda Türkiye, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği standart ve normlarına uygun, çağın gereklerini karşılayan bir engelliler kanununa sahip olmuştur. 


20. Soru

Ülkemizde engellilerle ilgili yapılan ilk büyük çalışma nedir? 

Cevap

Ülke genelinde engellilerle ilgili ilk büyük çalışma 2002 yılı nüfus sayımında gerçekleştirilen Türkiye Engelliler Araştırmasıdır.


Yukarı Git

Sosyal Medya'da Paylaş

Facebook Twitter Google Pinterest Whatsapp Email